KİK Kararı: 2010/UY.I-1956

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/047
Gündem No : 65
Karar Tarihi : 05.07.2010
Karar No : 2010/UY.I-1956
BAŞVURU SAHİBİ:
Ekintaş İnş. San. ve Tic. A.Ş., Vekili: Av. M. Günay YILMAZ, Av. Mine YILMAZ Muhsin Yazıcıoğlu Cad. Yeni Konak Apt. No:29/3 Çukurambar/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Çetin Emeç Bulvarı No:5 06450 Dikmen - Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/188123 İhale Kayıt Numaralı "Mersin 1000 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

28.06.2010 tarih ve I.Y.16.79.0217/2010-23E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 15.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Mersin 1000 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Ekintaş İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin 27.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 31.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.06.2010 tarih ve 13537 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Teklifinde yer alan imalat miktarlarının yaklaşık maliyet hesabında esas alınan imalat miktarlarından daha düşük olduğu gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına ve Kurulun istikrar kazanmış kararlarına aykırılık teşkil ettiği, zira anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen bir ihalede istekliler tarafından hesaplanan miktarların idare tarafından hesaplanan miktarlarla birebir uyuşmasının beklenilemeyeceği ve isteklilerin birbirlerinden farklı miktarlar önermesinin olağan olduğu,

İdarenin bir taraftan imalat miktarlarının yeterli olmadığını belirtip teklifte yer alan rakamlarla yaklaşık maliyetteki miktarları çarpmak suretiyle yaklaşık 4.000.000 TL tutarında bir eksiklik tespit ederken diğer taraftan teklif bedelinden sadece 90.000 TL daha yüksek bir teklifi yeterli ve makul görmesinin eşit muamele ilkesine aykırılık teşkil ettiği,

Öte yandan, idarenin şikayete cevap yazısında eksik olduğunu iddia ettiği 10.007 kaba sıva pozu ile 21.054 nolu pozların sırasıyla 27.525 poz numaralı alçı sıva ve 21.011 poz numaralı düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı imalatları içerisinde verildiği,

Bununla birlikte, 18.011 poz numaralı yalıtım koruyucu duvar (su deposunda) imalatının proje ve detayları içerisinde bulunmadığından idareye başvurulduğu, idare tarafından yapılan zeyilname ile su deposu ünitesinin betonarme projelerinin verildiği ancak bu kapsamda detay ve mahal listeleri verilmediğinden adı geçen poz detayının görülemediği, bu doğrultuda İller Bankası Genel Müdürlüğünün tip-5 projesi baz alınarak proje eksikliğinin giderilmesine çalışıldığı, dolayısıyla gerek idarece verilen proje ve detaylar içerisinde gerekse de İller Bankasının anılan projesinde 18.011 yalıtım koruyucu duvar imalatı öngörülmediği için analiz kapsamına alınmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından 30.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, 4 adet yurt bloku, 1 adet sosyal tesisten oluşan Mersin 1000 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı İşi olduğu,

Anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 21 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, 3 isteklinin yeterlik kriterlerini sağlamadığından bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

İdarece tespit edilen aşırı düşük teklif sınır değerin altında kalan 7 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve idarenin 15.04.201010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazılarında,

“… vermiş olduğunuz teklif aşırı düşük teklif sınırı altında kalmıştır.

Bu nedenle Kamu İhale Kanununun 38. maddesine göre;

Komisyonumuza vermiş olduğunuz aşırı düşük teklifin;

__

_a) _İmalat sürecinin veya yapım yönteminin ekonomik olması,

_b) _Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c) _Yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında;

__

• Teklif hesap cetveline esas teşkil eden metrajlar,

• Teklif fiyatınızı oluştururken kullanmış olduğunuz analizlere dayanak teşkil eden proforma ve proforma fatura içeriği malzemelere ilişkin…” yazılı açıklamaların sunulması gerektiğinin ifade edildiği,__

Bunun üzerine aşırı düşük teklif sahibi 3 isteklinin belirlenen süre içerisinde herhangi bir açıklamada bulunmadığı, açıklamada bulunan isteklilerin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonunca yeterli görülmediği,

İhalenin de geçerli en düşük teklif sunan Serel Yapı End. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Uyanıklar İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanununun 38 ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamada çıkan sorunların önüne geçmek amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45 inci ve kısmen de 38 inci maddelerinde bir takım açıklamalara yer verilmiş ve söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu çerçevede, idare tarafından isteklilerin teklif bedellerinin hazırlanmasında esas aldıkları imalat miktarları ile idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı imalat miktarlarının ve buna ek olarak teklif fiyatı bazında bir karşılaştırmanın yapılabilmesini teminen aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan her bir istekliye özgü tabloların oluşturulduğu görülmektedir.

Söz konusu tablodan hareketle başvuru sahibine yönelik yapılan tespitlerden bir kaçı incelendiğinde;

23.015 poz nolu “Kalın Demir” iş kaleminin miktarının idarenin yaklaşık maliyetinde 1185,66 ton olarak belirlenmişken başvuru sahibi tarafından söz konusu imalat miktarının 760,69 ton olarak öngörüldüğü,

23.244/L1 poz nolu “Isı Yalıtımlı Doğrama” imalat miktarının idarenin yaklaşık maliyetinde 51.876,11 kg olarak belirlendiği ancak başvuru sahibi tarafından söz konusu miktarın 41.621,11 kg şeklinde belirtildiği,

Özel-09 poz nolu “Giydirme Cephe” iş kalemi miktarının idare tarafından 3890,97 m2 olarak öngörülmüşken başvuru sahibi tarafından söz konusu imalat miktarının 1160,30 m2 olarak hesaplandığı,

23.155 poz nolu “Saç Kapı Kasası” imalat miktarının idarenin yaklaşık maliyetinde 44.431,78 kg şeklinde belirlendiği ancak başvuru sahibi tarafından söz konusu imalat miktarının 12.718,81 kg olarak öngörüldüğü,

Anlaşılmaktadır.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen bir ihalede idarenin belirlediği metrajlar ile isteklilerin belirlediği metrajların birebir örtüşmesinin beklenemeyeceği, söz konusu imalat miktarlarının farklılık göstermesinin olağan bir durum olduğu ancak bu farklılığın da kabul edilebilir/makul bir mertebede olması gerektiği açıktır.

Bu çerçevede, şikayete konu ihalede başvuru sahibi tarafından tespit edilen imalat miktarları ile idarenin yaklaşık maliyette belirlediği imalat miktarları karşılaştırıldığında, genel itibariyle aralarındaki farkın makul karşılanabilecek düzeyde olmadığının açıkça görülebildiği ve netice itibariyle idarenin imalat miktarları bazında farklılıklar bulunduğu yönünde yapmış olduğu değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır

Bununla birlikte, idare tarafından 10.007, 27.525, 21.054 ve 21.011 poz numaralı imalatların ayrı iş kalemleri olarak yaklaşık maliyet hesabına dahil edildiği görülmektedir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen bir ihalede idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı bir iş kaleminin isteklilerin hesap cetvelinde mutlak surette ayrı bir iş kalemi olarak belirtilmesi gerektiğinin ileri sürülemeyeceği, söz konusu iş kalemine isteklinin başka bir iş kalemini oluşturan alt maliyet bileşenleri arasında değerlendirmesine ve teklif bedelini bu şekilde oluşturmasına engel bir durumun bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından idarenin herhangi bir bedel öngörülmediğini iddia ettiği 10.007 poz numaralı “kaba sıva” iş kaleminin 27.525 poz numaralı “alçı sıva” imalatı içerisinde yer almakta olduğu ve aynı şekilde 21.054 poz numaralı iş kaleminin 21.011 pozu içerisinde değerlendirildiği şeklindeki iddialarının savunulabilir nitelikte olduğu görülmektedir.

Ancak bu şekilde yapılacak bir uygulamanın da asgari nitelik bazında örtüşmesi, projeye uygunluk arz etmesi ve toplam imalat miktarlarındaki farkın makul karşılanabilecek düzeyde olması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin bu yöndeki iddiaları ayrı ayrı değerlendirildiğinde;

a) İdarenin yaklaşık maliyet hesabında 27.525 poz numaralı “alçı sıva” iş kalemi miktarını 45.145,40 m2 olarak öngördüğü ve buna ek olarak 10.007 poz nolu “kaba sıva” imalatı için de ayrıca 45.145,40 m2’lik bir miktar belirlemesinin yapıldığı görülmektedir. Oysa başvuru sahibi tarafından bahse konu iki imalatı da içerdiği iddia edilen 27.525 poz nolu iş kaleminde öngörülen toplam miktarın yalnızca 37.639,87 m2 olduğu anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda, söz konusu iş kalemlerinin nitelik bazında örtüşüp örtüşmediği ve projeye uygunluk arz edip etmediği tartışması bir yana toplam imalat miktarları arasındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu açıktır.

b) 21.054 poz numaralı iş kaleminin yapı ve sınai imalata ait ahşap taşıyıcı iskele yapılması ve sökülmesi imalatına özgü olduğu ancak başvuru sahibinin hesap cetvelinde yer verdiği ve bahse konu iki imalatı içerdiğini iddia ettiği 21.011 poz nolu imalatın ise genel itibariyle düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı yapım işleri için idarece gerekli görüldüğünde onaylanmış projelerine göre ağaçtan kalıp yapılması, sökülmesi şeklinde tariflendiği görülmektedir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklama kapsamında 21.011 poz numaralı “Düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı” imalatına yönelik sunmuş olduğu analizde “çam kerestesi”nin alt maliyet bileşenleri arasında öngörüldüğü ancak analizin teknik tarifinden çam kerestenin yalnızca düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı yapılmasına özgülendiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, başvuru sahibinin idarenin yaklaşık maliyetinde 21.011 ve 21.054 poz numaralı şeklinde iki ayrı iş kalemi olarak öngörülen imalatları içerecek şekilde tek analizin ve bu doğrultuda tek bedelin sunulduğu şeklindeki iddiasının söz konusu imalatların asgari nitelik bazında (iskele – kalıp) örtüşmediği anlaşıldığından bu haliyle kabul edilebilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Aynı zamanda, başvuru sahibinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

• Ytong maliyetini tevsik amacıyla Yeni Coşkun İnş. Taah. Müteah. İnş. Malz. Paz. ve Tic. Ltd. Şti. firmasından alınan proforma faturanın sunulduğu ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 (a) maddesinde istenilen kriterlere aykırı bir şekilde proforma fatura ekinde sunulan alış ve satış faturalarının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı anlaşılmaktadır.

• Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 (b) maddesinde, isteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde maliyet tespit raporu sunulabileceği ve bu durumda malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetlerinin belirtilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Maddenin devamında ise fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunması halinde belgelendirme işleminin proforma fatura ile tevsike özgü hükümlere göre yapılması gerektiği düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi tarafından da aşırı düşük teklif açıklamasında maliyet bileşenlerine yönelik belgelendirme esas itibariyle maliyet tespit raporlarına dayandırılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Ama bu belgelendirmede esas alınan maliyet bileşenleri arasında yalnızca mal alımı niteliği taşıyan işlerin de yer aldığı ve bu doğrultuda doğrudan mal alımı niteliğindeki (koruge boru, akümülasyon tankı, hava alma cihazı gibi) bu işlere yönelik yapılan belgelendirme işlemlerinin kamu ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı anlaşılmıştır.

Ancak tüm bu eksikliklerine karşın başvuru sahibinin, su deposu ünitesinin betonarme projeleri içinde 18.011 yalıtım koruyucu duvara ilişkin bir detayın bulunmadığı, bu nedenle söz konusu iş kalemine yönelik herhangi bir analizin düzenlenmediği yönündeki iddiasının ise su deposu betonarme projesi üzerinde yapılan inceleme neticesinde yerinde olduğu anlaşılmaktadır.

İhale dokümanı kapsamında öngörülmeyen bir imalatın ve bu imalat maliyetinin isteklilerce tekliflerine yansıtılmasının beklenilemeyeceği açıktır. Bu itibarla, ihale komisyonu tarafından değerlendirme dışı bırakma sebepleri arasında gösterilen su deposu ünitesinde yalıtım koruyucu duvar imalatına ilişkin herhangi bir bedel öngörülmediği şeklindeki gerekçenin kamu ihale mevzuatı anlamında kabulünün mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz sunup sunmadıklarının kontrol edileceği, analizleri sunmayan ya da eksik sunan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılacağı fakat bu aşamada analizlerinin içeriğine ilişkin ayrıntılı bir incelemenin yapılmayacağı ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, kamu ihale mevzuatı uyarınca analizlerin içeriğine yönelik bir inceleme ve değerlendirme ancak aşırı düşük teklif aşamasında ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin teklifleri ile sınırlı bir şekilde mümkün olabilmektedir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde de belirttiği gibi ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi ile kendi teklifi arasında yaklaşık 90.000 TL’lik bir fark bulunmaktadır. Ancak bu noktada göz önünde bulundurulması gereken husus ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin başvuru sahibinin aksine aşırı düşük teklif sınır değerin üzerinde olmasıdır.

Bu nedenle de idarenin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizlerin içeriğini inceleme konusu yapabilme ve bu doğrultuda analizlerinde ve hesap cetvelinde öngördüğü imalat miktarlarının idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı miktarlarla karşılaştırabilme olanağının bulunmadığı açıktır. Şu halde, başvuru sahibinin idarenin kendi teklifini yeterli görmeyip sadece 90.000 TL daha yüksek teklifi veren istekliyi yeterli görmesinin çelişki teşkil ettiği yönündeki iddiasının yerinde olmadığı bilakis bu durumun kamu ihale mevzuatının bir gereği ve sonucu olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan tüm bu tespitler neticesinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının ihale komisyonunca yeterli bulunmaması işleminin kamu ihale mevzuatına uyarlık taşıdığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****