KİK Kararı: 2010/UY.I-1955

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/047
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 05.07.2010
Karar No : 2010/UY.I-1955
BAŞVURU SAHİBİ:
Ramiz Yılmaz İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ragıp Tüzün Cad. Alemdar İş Merkezi No:136/120 Yenimahalle/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü, Etlik Cad. No:39 06110 Dışkapı/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/35194 İhale Kayıt Numaralı "Balışeyh-Sulakyurt, Mihalgazi-Sarıcakaya ve Seyitgazi-Afyon Yollarında Toprak ve Üstyapı İşleri Yapılması İhalesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

30.06.2010 tarih ve I.Y.17.72.0217/2010-25E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü tarafından 03.05.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Balışeyh - Sulakyurt, Mihalgazi - Sarıcakaya ve Seyitgazi - Afyon Yollarında Toprak ve Üstyapı İşleri Yapılması İhalesi” ihalesine ilişkin olarak Ramiz Yılmaz İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 02.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 10.06.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 17.06.2010 tarih ve 14223 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin yaklaşık %72 tenzilatlı tutarına tekabül ettiği, anılan isteklinin yapılacak işin niteliği dikkate alındığında bu kadar düşük bir bedelle bu işi gerçekleştirebilmesinin mümkün olmadığı ayrıca ihale üzerinde bırakılan isteklinin kazı imalatları, nakliye, işçilik ve mazot giderleri gibi işin tümünde yekun tutan kalemlere ilişkin belgelerinin mevzuata uygun olmadığı,

2. Aşırı düşük teklif sorgulaması ve sınır değerin tespitinde yaklaşık maliyetin en önemli etken olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin yapım şartlarına uygun en avantajlı teklif olduğunu ifade eden idarenin de hazırladığı yaklaşık maliyet ve bileşenlerini gözden geçirmesi gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İnceleme konusu ihalenin, Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü tarafından 03.05.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 80.000 m3 yarma kazısı, 2.000 m3 temel, 14 adet (1,50 x 1,50) prefabrik kutu menfez imalatlarından teşekkül Balışeyh - Sulakyurt, Mihalgazi -Sarıcakaya ve Seyitgazi - Afyon Yollarında Toprak ve Üstyapı İşlerinin Yapımı işi olduğu,

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda herhangi bir isteklinin teklifinin yeterlik kriterlerini sağlamadığından bahisle değerlendirme dışı bırakılmadığı,

Bununla birlikte, ihale komisyonunca tespit edilen aşırı düşük teklif sınır değerin altında kalan 4 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve idarenin 05.05.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazılarında genel bir şekilde;

“… teklifinizin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. Maddesine göre değerlendirilmesi için, bileşenler ile ilgili ayrıntıları belgelendirmek sureti ile 10.05.2010 günü mesai bitimine kadar …” yazılı açıklamaların sunulması gerektiğinin ifade edildiği,

Bunun üzerine aşırı düşük teklif sahibi 2 isteklinin belirlenen süre içerisinde herhangi bir açıklamada bulunmadığı, açıklamada bulunan isteklilerin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonunca yeterli görülerek ihalenin geçerli en düşük teklif sunan Yeşil Yapı Taah. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihalenin;

a) Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması

b) Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile temel yapılması,

c) Prefabrik betonarme kutu menfez yapılması ve yerine konulması,

imalatlarından oluştuğu ve birim fiyat tariflerinin de ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verildiği görülmektedir.

Kamu İhale Kanununun 38 ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa yönelik ortaya çıkabilecek sorunların önüne geçmek ve uygulamayı somutlaştırmak amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45 inci ve kısmen de 38 inci maddelerinde bir takım açıklamalara yer verilmiş ve söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bununla birlikte, kamu ihale mevzuatı uyarınca bir aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olup olmadığı hususunda ihale komisyonlarına takdir yetkisi tanındığı açıktır. İncelemeye konu ihalede de idare tarafından işin bu (düşük) bedel üzerinden yerine getirilebileceğine yönelik ayrıca bir değerlendirilmeye girişilmeksizin salt teklifte önemli bileşenlerin aşırı düşük teklif sahiplerince belgelendirilmiş ve sunulan analizlerin de birim fiyat tariflerine ve Karayolu Teknik Şartnamesine uygun olmasının, aşırı düşük açıklamasının yeterli bulunması için objektif ve makul bir gerekçe olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 10.05.2010 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

• Teklif cetvelinde yer alan her bir iş kalemine ilişkin analizlerin eksiksiz sunulduğu ve analizlerde yer alan girdilerle birim fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarların isteklinin teklif birim fiyatları ile uyumlu olduğu,

Ancak 7600/M poz numaralı “(1,50 x 1,50) Prefabrik betonarme kutu menfez yapılması ve yerine konulması” analizinde alt bileşen olarak proforma faturaya atıf yapmak sureti ile sadece bir girdiye yer verildiği, ayrıca işçilik ve buna ilişkin miktar ve rayiçlerin belirtilmediği,

Kutu menfezin maliyetini tevsik amacıyla Gümüşsoy Beton Boru İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasından alınmış proforma faturanın sunulduğu, proforma faturalar ekinde de SMMM onaylı birim maliyet analizinin (tablonun) sunulduğu,

Söz konusu maliyet analizinde yer alan “montaj işçiliği” girdisinin malzemenin üretimine yönelik bir maliyet olarak değerlendirildiğinde açıklamada kutu menfezlerin yerine konulması işlemi için gerekli olan işçilik giderinin bulunmaması, şayet anılan analizde yer alan “montaj işçiliği” bileşenin menfezlerin yerine konulmasına münhasır bir işçilik olarak ele alınması halinde ise bu kez malzemenin üretimi için gerekli olan işçilik maliyetinde oluşacak eksiklik sebebiyle aşırı düşük teklif açıklamasının kabulünün mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

• Temel malzemesi fiyatını tevsik amacıyla Helvalı İnşaat Taah. San. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. firmasından, alınmış proforma faturanın sunulduğu, proforma faturalar ekinde de SMMM onaylı birim maliyet analizinin (tablonun) sunulduğu,

Bu şekilde yapılan belgelendirme işleminin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 (a) maddesinin ikinci cümlesinde proforma fatura düzenleyenin imalatçı olması haline özgü düzenlenmiş ve bu durumda birim maliyet cetvelinin sunulmasını zorunlu kılan açıklamalarına genel itibariyle uygun bir belgelendirme olduğu, ****

Bu hususa ilişkin tek eksikliğin birim maliyet tablosunda yer verilen birim maliyetlerin imalatçının son geçici vergi beyanname dönemine ait olup olmadığının belirtilmediği ancak bu eksikliğin bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilebileceği ve bu doğrultuda idarece tamamlatılabileceği anlaşılmaktadır.

• Diğer taraftan, motorinin maliyetini tevsik amacıyla sadece Kemal Birbilener firması tarafından 01.05.2010 tarihinde düzenlenmiş fatura ile ilgili mala ilişkin 02.04.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir alış faturasının sunulduğu,

Ancak, anılan istekli tarafından motorine yönelik yapılmış bu belgelendirme işleminin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6 (a) maddesinin birinci cümlesinde öngörülen ve proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmesi ve proforma faturaya ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış fatura örneğinin eklenerek YMM veya SMMM’ye onaylatılmasını zorunlu kılan hükümleri doğrultusunda kabulünün mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında yapılan belgelendirmelerin kamu ihale mevzuatı anlamında istenilen kriterleri tam anlamıyla sağlamadığı anlaşıldığından aşırı düşük teklif açıklamasının ihale komisyonunca yeterli bulunması işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler..” hükmüne,

İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında; “ İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez” hükmüne,

Anılan Yönetmeliğin “İtirazen Şikayet Başvuruları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İdareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikayet ya da itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikayet başvurusu yapılmasıdır. Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından söz konusu iddia ile ilgili idareye şikayet başvurusunda bulunulmadığı ve iddiaya yalnızca itirazen şikayet dilekçesinde yer verilmiş olduğu anlaşıldığından doğrudan Kuruma başvuru konusu edilen bu ek iddiaya ilişkin olarak herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi tarafından 10.05.2010 tarihinde yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında sadece kutu menfezin maliyetini tevsik amacıyla KAM Ankara Beton San. A.Ş. firmasınca düzenlenen proforma fatura, imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet analizi ile bir adet ilgili mala ilişkin satış faturasının sunulduğu görülmüştür.

Bu şekilde menfezin maliyetine yönelik yapılan bu belgelendirme işleminin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 (a) maddesinin ikinci cümlesinde yer alan ve proforma fatura düzenleyenin imalatçı olması haline münhasır açıklamalara uygun olduğu açıktır.

Öte yandan, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında yalnızca kutu menfezlerin maliyetini tevsik amaçlı belgeler sunulmakla yetinildiği, diğer ana maliyet bileşenlerinin maliyetlerini tevsikine yönelik ise (motorin ve temel malzemesi gibi) Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 ve 38.10 maddelerinde öngörülen olanaktan da yararlanılmamasına karşın herhangi bir belgenin sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi aşırı düşük teklif açıklamasında belgelendirme işleminin ana maliyet bileşenlerinin tamamını kapsamadığı ve eksik belgelendirmeye dayanan açıklamasının da bu haliyle kabul edilmesi işleminde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamaları ihale komisyonunca yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****