KİK Kararı: 2010/UY.I-1896

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/045
Gündem No : 83
Karar Tarihi : 28.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1896 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Utay İnşaat A.Ş. - Depar İnşaat Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Mahatma Gandi Caddesi No:43/3 Gaziosmanpaşa/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü, 34841 Küçükyalı Maltepe/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/8774 İhale Kayıt Numaralı "Kaynarca - Karasu Yolu Km:0+000 - 35+200 Arası Kesimde Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı ve Köprü Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.06.2010 tarih ve I.Y.15.77.0227/2010-22E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.02.2010 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Kaynarca - Karasu Yolu Km:0+000 - 35+200 Arası Kesimde Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı ve Köprü Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Utay İnşaat A.Ş. - Depar İnşaat Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 17.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 01.06.2010 tarih ve 12830 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Teklifleri ekinde sundukları aşırı düşük açıklamasının uygun bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, idarenin gerekçesinde teklif edilen bitüm fiyatının İzmit Rafinerisine göre 5.806.976,28 TL daha pahalı olduğunun belirtildiği, anılan kararın hatalı olduğu, ayrıca ihale üzerinde bırakılan isteklinin de teklifinin aşırı düşük olduğu anılan istekliye de sorgulama yapılması gerektiği idarenin ihalede eşitlik ilkesine uygun davranmadığı,

2. İdarenin yaklaşık maliyetini hesaplarken bölgesel tenzilat uygulayıp uygulanmadığının bilinmediği, eğer böyle bir uygulama varsa ve tenzilat yapılmadıysa, tenzilat yapılmış yaklaşık maliyete göre tekliflerinin aşırı düşük olup olmadığı konusunun tekrar değerlendirmesi gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin fiziki miktarı ve türü “birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen cins ve miktarlardaki toprak işleri, sanat yapıları, üstyapı (plent-miks alttemel, plent-miks temel, bitümlü sıcak karışım) ve köprü yapım işleri” şeklinde belirtilmiş olup idari şartname ekinde isteklilere idare tarafından hazırlanan birim fiyat teklif mektubu ve cetvellerinin verildiği tespit edilmiştir.

11.05.2010 tarihli ihale komisyon kararının incelenmesi neticesinde, şikayete konu ihalenin ön yeterliğine 32 adayın başvuruda bulunduğu, idare tarafından yapılan ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda 15 adayın kısa listeye alınmaya hak kazandığı, 30.04.2010 yapılan ihaleye 14 isteklinin teklif sunduğu, kısa listeye alınmış olan Eko İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye teklif sunamayacaklarını belirten yazıyı idareye sundukları, Kalyon İnş. San. Tic.A.Ş. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunduğu gerekçesiyle anılan isteklilerin değerlendirme dışı bırakıldığı, kalan geçerli teklif bedelleri ve idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyetin göz önünde bulundurularak hesaplanan sınır değerin altında kalan Utay İnş. A.Ş. - Depar İnş. Ltd. Şti. Ortak girişimi’nde teklif bileşenlerine ilişkin açıklamaların istenildiği, süresi içerisinde sunulan açıklamaların idare tarafından uygun görülmediği ve anılan isteklinin teklifinin reddedildiği anlaşılmış olup ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak Eksen Proje İnş. Turz. ve Tic. A.Ş.’nin belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 nci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

__İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ve sınır değer hesaplamalarına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Tebliğin anılan düzenlemeleri, istekliler tarafından sunulan teklif bedelleri ve yaklaşık maliyetin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, şikayete konu ihalede sınır değerin 46.010.049,52 TL olduğu anlaşılmış olup geçerli teklif sunan isteklilerden sadece başvuru sahibi olan Utay İnş. A.Ş. - Depar İnş. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin anılan bedelin altında olduğu tespit edilmiştir.

İdare 03.05.2010 tarih ve 09622 sayılı yazısı ile başvuru sahibinden teklif bileşenlerine ilişkin yazılı açıklamasını sunması istenilmiş olup yazı içerisinde toprak işlerinde akaryakıt, sanat yapıları ve köprü işlerinde çimento, hazır beton, demir ve sac, üst yapı işlerinde bitüm ve agrega, tüm imalat kalemlerindeki taşımalarda akaryakıt giderlerinin nasıl hesaplandığı ve nasıl temin edileceğine ilişkin bilgi ve belgelerinde açıklama içerisinde yer alması ayrıca belirtilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından 07.05.2010 tarihli yazısı ekinde teklif bileşenlerine ilişkin istenilen bilgi ve belgelere yer verildiği görülmüştür.

İdare tarafından yapılan inceleme neticesinde, BST / M8 poz nolu “8 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu bitümlü sıcak temel yapılması”, ABBT / M6 poz nolu “6 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu binder tabakası yapılması”, ABAT/ M5 poz nolu “5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması” iş kalemlerine ilişkin açıklamaların mevzuata uygun şekilde yapılmadığı tespit edilmiştir. Anılan kararın gerekçesinde, söz konusu 3 kalemde kullanılması gereken toplam bitüm miktarının 8.133,02 Ton olduğu, ihaleye konu olan yol inşaatı için gerekli bitümün temin edilebileceği en yakın rafinerinin TÜPRAŞ İzmit Rafinerisinin olduğu, ihale tarihi itibariyle bitüm bedelinin 814,00 TL/ton olduğu, ancak başvuru sahibinin 100,00 TL/ton teklif verdiği, toplam miktarla çarpıldığında 5.806.976,28 TL fark olduğu, başvuru sahibinin anılan bedelle bitümün nasıl temin edileceğine ilişkin herhangi bir belgeyle açıklama yapılmadığı hususlarına yer verilmiş olup idarenin başvuru sahibinin açıklamasının uygun olmadığı kararına ulaştığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin açıklaması incelendiğinde, Nuryol İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından 05.05.2010 tarihinde verilen taahhütnameye yer verildiği, taahhütname içeriğinde ihale konusu işte kullanılması pmat, pmt ve bitümlü sıcak karışımların tamamının mekanik ve asfalt plentlerinden verileceği belirtildiği görülmektedir. Ancak, gerek söz konusu içerisinde gerekse ekinde yer alan belgelerde bitüm fiyatının 100,00 TL/Ton olarak temin edileceğine ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin yer almadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi analizlerinde BST / M8 poz nolu iş kaleminde 1 m2 de 0,0071 ton, ABBT / M6 poz nolu iş kaleminde 1 m2 de 0,0061, ABAT/ M5 poz nolu iş kaleminde 1 m2 de 0,0056 ton bitüm kullanılacağını belirtmiş olup bitüm bedeli olarak 100,00 TL/ton fiyatını öngörmüştür.

İşin yapılacağı yere yakın olan TÜPRAŞ İzmit Rafinerisinin ihale tarihi itibariyle geçerli fiyatları incelendiğinde, AC 50/70 PEN asfalt fiyatının 822,00 TL/ton, AC 70/100 PEN asfalt fiyatının 814,00 TL/ton olduğu tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından söz konusu kalemlere ilişkin olarak sunulan analizlerde bitüm fiyatının 100 TL/ton olarak belirlendiği, rafineri fiyatlarına oranla düşük olduğu, analizlere göre kullanılacak bitüm miktarının 8.133,02 Ton olduğu, toplam bedeller arasındaki farkın teklifin düşüklüğüne neden olduğu ve başvuru sahibi tarafından bu durumu açıklayıcı Tebliğin 45 inci maddesinde yer alan belgelerden hiçbirinin sunulmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde idare tarafından açıklamanın uygun bulunmaması işleminde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.

Bununla birlikte, başvuru sahibi ilk iddiası içeriğinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin de teklifinin aşırı düşük olduğunu belirtmiş olup yapılan değerlendirme neticesinde hesaplanmış olan sınır değerin altında teklif veren tek isteklinin başvuru sahibi olduğu anlaşıldığından anılan iddianın da yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, dilekçe içerisinde başvuru sahibi teklif edilen bitüm bedelinin rafineri fiyatlarına göre 5.806.976,28 TL daha yüksek olduğundan dolayı açıklamalarının uygun bulunmadığını iddia etmektedir. Başvuru sahibi iddiasında, aşırı düşük teklif mantığını doğru şekilde yorumlamamış olup idare tarafından uygun bulunmama gerekçeleri rafineri fiyatından daha yüksek değil daha düşük teklif vermeleri şeklinde belirlendiğinden anılan iddiası da somut ve yerinde bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru süreleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “ (1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8 inci maddesinin beşinci fıkrasında; “ İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.” hükmü yer almaktadır.

Şikayete konu ihalenin son ihale tarihinin 30.04.2010 olduğu, anılan tarihte isteklilerin teklifleri ile birlikte idare tarafından hesaplanmış olan yaklaşık maliyetinde açıklandığı ve anılan duruma ilişkin olarak tutanak tutulduğu tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi anılan duruma ilişkin olarak 17.05.2010 tarihinde şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşılmış olup süresi içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunmadığından, usulüne uygun şikayet başvurusunun itirazen şikayet başvurusu için bir koşul olduğu düşünüldüğünde anılan iddianın süre yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak… anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının(gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından; toprak işleri için %50, Sanat yapıları için %22,48, köprü işleri için %23,63, üst yapı için %32,91 oranlarda tenzilatlar yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belirli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, toprak işleri için %50, Sanat yapıları için %22,48, köprü işleri için %23,63, üst yapı için %32,91 oranlardaki tenzilatların gerekçesi yaklaşık maliyetin dayanağı hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Örneğin, toprak işlerindeki tenzilatın oranının % 40 yerine % 50 olduğunun gerekçesi ihale işlem dosyasında bulunmamaktadır.

Bu durumda, ya Karayolları Genel Müdürlüğü yüksek birim fiyat belirleyerek kamuyu zarara uğratmasına( Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45 nci maddesi uyarınca Karayolları Genel Müdürlüğünün resmi birim fiyatlarına dayalı açıklama yapılması durumunda) veya Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı birimlerce gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden indirim yapılarak aşırı düşük sınır değerin düşük belirlenmesine ve aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin açıklama yapmandan ihalenin üzerlerinde kalmasına neden olunmaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları İstanbul 1. Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Nitekim incelenen ihalede Gülsan İnş.San.Tyrz.Turz.Tic.AŞ., Limak İnş.San.Tic.AŞ.,Onur Taah.Taş.ve Tic.Ltd.ŞTİ., Doruk Ltd.Şti – YDA İnş.San.Tic.AŞ.iş ortaklığı, MÖN İnş.San.Tic. Ltd.Şti.-Özaltın İnş.San.Tic.AŞ.iş ortaklığı,Cengiz İnş.San.Tic.AŞ.,isimli firmaların tekliflerinin bu nedenle yaklaşık maliyetin üstünde kaldığı görülmektedir. Bu tespit idarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği şeklindeki düşüncemizin bir kanıtıdır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum. ****

** Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **

KARŞI OY

4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde "Mal veya hizmet atımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir..." hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespitine ilişkin düzenlemeler, 10 uncu maddesinde ise yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespitine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Aynı şekilde güncel olmayan yaklaşık maliyetin nasıl güncelleneceği hususu ise aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinde düzenlenmiştir.

İncelemeye konu ihalede idare tarafından yaklaşık maliyet;

Yaklaşık Maliyet Bileşenleri

TL / %

Toprak İşleri Toplamı (%50 tenzilat)

9.092.185.38

Sanat yapıları toplamı (%22,48 tenzilat)

21.231.968,16

Köprü işleri toplamı (%23,63 tenzilat)

6.006.402,82

Üstyapı işleri toplamı (%32,91 tenzilat)

21.705.828,54

Toplam (%32,35 tenzilat)

58.036.384,90

Şeklinde tespit edilmiştir.

Yaklaşık maliyetin eki dayanak belgelere bakıldığında, yaklaşık maliyetin genel olarak Karayolları Genel Müdürlüğünün 2009 yılı birim fiyatları esas alınarak hazırlandığı anlaşılmaktadır. Bu şekilde hazırlanan yaklaşık maliyet üzerinden yukarıdaki şekilde tenzilat yapılarak afaki bir yaklaşık maliyet oluşturulmuştur. Zira. gerek 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde, gerekse Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak hazırlanacağı ifade edilmektedir.

Eğer idare tarafından teknik personel yetersizliği gibi çeşitli gerekçelerle piyasa araştırması yapılarak yaklaşık maliyet oluşturulamıyor ise bu durumda, danışmanlık hizmet alımı yoluyla piyasa araştırmasına dayalı yaklaşık maliyetin oluşturulması gerekmektedir. Danışmalık hizmet alımı için yeterli ödeneği bulunmayan idarelerin ise kamu kurum ve kuruluşlarınca oluşturulmuş birim fiyatları kullanarak yaklaşık maliyeti oluşturmasına anılan Yönetmelik cevaz vermektedir. Zira, kamu kurum ve kuruluşlarınca her yıl yayımlanan birim fiyatların o yıl için piyasa koşullarına uygun birim fiyatlar olduğu resmi bir kabuldür. Dolayısıyla, idarenin 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

İncelenen ihalede; idare tarafından her hangi bir piyasa araştırmasına dayalı olmaksızın Toprak İşleri Toplamı (%50 tenzilat), Sanat yapıları toplamı (%22,48 tenzilat), Köprü işleri toplamı (%23,63 tenzilat) ve Üstyapı işleri toplamı (%32,91 tenzilat) uygulanmak suretiyle farazi kabullerle bir yaklaşık maliyet oluşturulmuş ve yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi amacıyla oluşturulan sınır değerin tespitine doğrudan müdahale edilerek ihale sonucuna etki edilmiştir. Bir başka anlatımla, idarece afaki bir yaklaşık maliyet tespit edilerek ihaleye çıkılması sonucunda bu afaki yaklaşık maliyete göre hesaplanan sınır değerin altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğundan dolayı ihale sonucuna doğrudan müdahale edilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine ve Yapım İşleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde belirlenen esas ve usullere aykırı olarak dayanağı olmayan kabullere göre tamamen afaki olarak belirlenen yaklaşık maliyet kullanılarak sınır değerin tespit edilemeyeceği dolayısıyla, verilen tekliflerinde aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihale de ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenemeyeceğinden:

1-İnceleme konusu ihalenin iptal edilmesi,

2-Yaklaşık maliyeti yukarıda belirtilen şekilde mevzuat hükümlerine aykırı olarak hazırlayarak ihale sonucu değiştiren idare görevlilerinin görevlerini kötüye kullandıkları değerlendirildiğinden ilgililer hakkında inceleme ve gerekiyorsa soruşturma başlatılması için Ulaştırma Bakanlığına bildirimde bulunulması gerektiği,

Yönündeki düşüncemle “itirazen şikayet başvurusunun reddine ” ilişkin karara katılmıyorum.“

** Adem KAMALI Kurul Üyesi**