KİK Kararı: 2010/UY.I-1892

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/045
Gündem No : 80
Karar Tarihi : 28.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1892
BAŞVURU SAHİBİ:
Aydın İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Sümer Mahallesi Atatürk Bulvarı Çolak Apt. No:134/2/ESKİŞEHİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Mersin Üniversitesi Rektörlüğü, Çiftlikköy Kampüsü/İÇEL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/37372 İhale Kayıt Numaralı "Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Binası Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.06.2010 tarih ve I.Y.16.21.G031/2010-28E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Mersin Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 29.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Aydın İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 21.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 26.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.06.2010 tarih ve 13167 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1- İhale üzerinde bırakılan Mehmet Özcan firmasının aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine uygun olmadığı, bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında analizler ekinde sunulan proforma faturalar, teklif alma yazıları vb. belgelerin ihale tarihi itibariyle ve anılan tebliğin belirtilen maddesine göre geçerli olması gerektiği, adı geçen firmanın iş kalemleriyle ilgili analiz ile yardımcı analiz ve alt analizlerinde teklif ettiği Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarına ilişkin listeleri sunmadığı,

2- İhale üzerinde bırakılan firmanın analizlerinde yer verdiği işçilik ücretlerinin, 2010 yılı birinci yarısı için geçerli olan asgari işçilik ücretlerini karşılamadığı,

3- Mehmet Özcan firmasının teklif mektubu ekinde verdiği hesap cetvelinde yer alan iş kalemlerine ait miktarlarının, herhangi bir metraj çalışmasına dayanmadan hazırlanan afaki miktarlar olduğu,

4- İdarece hesaplanan 2.654.888,00 TL tutarındaki yaklaşık maliyet hesabının düşük olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

İhale işlem dosyasında yapılan inceleme sonucunda şikayet konularında yer alan hususlar, ön inceleme bakımından değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

29.04.2010 tarihinde yapılan ihaleye 9 istekli tarafından teklif verilmiş olup, ihale komisyonunca tespit edilen 1.828.374,54 TL sınır değer dikkate alınarak, Müslüm Atabey ve Mehmet Özcan firmalarının aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Müslüm Atabey firmasının idarece verilen süre içerisinde açıklamada bulunmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı,

Mehmet Özcan firması tarafından idareye sunulan 05.05.2010 tarih ve 2010/01 sayılı açıklama yazısı ekinde, maliyet hesap cetveli, keşif özetleri, teklif birim fiyat listeleri, özel pozlara ilişkin birim fiyat analizleri, faturalar, özel pozlara ait birim fiyat analizlerinde kullanılan 2010 rayiç bedellerine ilişkin liste, demirbaş listesi, kapasite raporları, yapı araçları bildirisi, çeşitli araç ve iş makinelerine ilişkin ruhsatlar, vinç kira sözleşmelerinin verildiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme ile anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olduğuna karar verilerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi her ne kadar Mehmet Özcan firmasının teklifinin, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 yılı Yapı Yaklaşık Maliyetlerine göre karsız teklif tutarının (3.350 x 408,80=) 1.369.480,00 TL olduğunu belirterek kendi teklif tutarının da 1.656.798,57 TL’ye tekabül ettiğini ve diğer maliyet unsurlarını da dikkate alarak 1.744.683,51 TL tekliflerinin bulunduğunu belirttiği görülmüş ise de, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif değerlendirmesinde ve aşırı düşük sınır değerin hesaplanmasında, idarece tespit edilen 2.654.888,84 TL tutarındaki yaklaşık maliyetin esas alındığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

“38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

__

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

…

16.002

Basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

101,34

__

__

101,34

…

16.003

Basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

107,50

86,00

15,48

101,48

__

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

…

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10.****(38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Mehmet Özcan firması tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yapılan açıklama ekinde, özel pozlara ilişkin iş kalemleri dışındaki tüm iş kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış rayiçlerin teklif edildiği, söz konusu rayiçlerin poz numaraları da belirtilerek liste halinde sunulduğundan ayrıca analiz,__ proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgelerin sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi”durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamalarına yer verilmiş olup, Mehmet Özcan firmasının açıklama yazısı ekinde sunduğu belgelerin anılan Tebliğin bu açıklamalarına göre yapılan incelenmesi sonucunda;

Yapım kısmında 17 iş kaleminden oluşan özel pozlarla ilgili verilen birim fiyat analizlerinden;

Özel-1, Özel-15 ve Özel-16 poz nolu birim fiyat analizlerinde, paslanmaz çelik profil ve sac malzemeleri,

Özel-3 poz nolu birim fiyat analizinde, 51, 40 ve 30’luk olmak üzere üç çeşit 304 kalite paslanmaz çelik boru,

Özel-4 poz nolu birim fiyat analizinde, 220x220 ebatta, 8 mm lamine camlı, alüminyum doğrama, fotoselli kapı ve komple mekanizması,

Sözkonusu malzemeler için proforma kayıtlarının bulunduğu, bu malzemeler dışında birim fiyat belirlenmesinde 2010 yılı rayiç bedellerinin kullanıldığı görülmüştür.

Analizlerde proforma kaydı bulunan malzemelerle ilgili olarak, herhangi bir proforma faturanın sunulmadığı, söz konusu malzemelerden alüminyum doğrama ile fotoselli kapı ve mekanizması alımı için Mehmet Özcan adına düzenlenmiş 03.02.2010 tarih ve 1567 sayılı fatura ile paslanmaz çelik boru, paslanmaz çelik sac ve paslanmaz redüksiyon alımına ilişkin yine Mehmet Özcan adına düzenlenmiş 31.12.2009 tarih ve 615572 sayılı faturanın sunulduğu anlaşılmakla birlikte bu faturaların ne amaçla sunulduğunun anlaşılamadığı, şayet bu faturalar stoktaki malzemeleri tevsik amacıyla sunulmuş ise bu kez stok tespit raporunun sunulması gerektiği, ancak stok tespit raporunun da sunulmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, Mehmet Özcan firması tarafından özel pozlarla ilgili birim fiyat analizlerinde proforma şeklinde kayıtlanan malzemelere ilişkin belgelendirmenin anılan Tebliğe uygun olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Asgari ücret tespit komisyonu tarafından 2010 yılı birinci yarısı için asgari ücret 729,00 TL olarak belirlendiğinden, asgari işçilik saat ücreti 3,24 TL’ye tekabül etmektedir.

Mehmet Özcan firması tarafından aşırı düşük teklif kapsamında sunulan özel pozlara ilişkin birim fiyat analizlerinde işçilik ücretleri olarak;

Mermer kaplama ustası, doğramacı ustası, marangoz ustası, sıcak demir ustası, alüminyum ustası ve elektrik ustası için 5,00 TL/saat, sıcak demirci ustası yardımcısı için 3,60 TL/saat, düz işçi için 3,41 TL/saat ve çırak için 3,39 TL/saat ücreti esas alınmış ve birim fiyat analizleri bu işçilik ücretine göre hazırlanmış olup, 2010 yılı birinci yarısı için geçerli olan asgari işçilik ücretlerini karşıladığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyet bileşenlerini oluşturan iş kalemleri ile Mehmet Özcan firmasının aşırı düşük teklif kapsamında sundukları teklif cetvelleri/keşif özetleri, imalat miktarları yönüyle birlikte değerlendirilmiş ve idarece belirlenen imalat miktarlarına göre önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. Örnek vermek gerekirse;

Poz No

Yapılan işin cinsi

İdarece belirlenen miktar

Mehmet Özcan firmasınca belirlenen

18.111/11

20 cm hafif gaz beton teçhizatsız G2 sınıfı duvar blok ile duvar yapılması

2.340 m2

1.500 m2

21.011

Betonarme kalıp yapılması

10.846,34 m2

7.500 m2

26.191/3/MK

1002009-2002009 mm’lik roliefli sırlı gre seramiklerle fugalı döşeme kaplaması yapılması

3.378,895 m2

2.750 m2

27.581/ MK

200 Dz çimento harcıyla tesviye tabakası yapımı

4.629,254 m2

3.500 m2

204.3102

PN.20 Polipropilen temiz su borusu ½” (Bina içinde)

360 m

52,8 m

715.309

Termik, magnetik koruyuculu şalter 3*100 A (Tablo arkası)

14 adet

4 adet

742.206

Tip P1-2*40 W flüoresan armatür

361 adet

120 adet

Şeklindedir.

İhale üzerinde bırakılan Mehmet Özcan firmasının öngördüğü imalat miktarlarından örnek olarak verilen miktarlar, idarenin yaklaşık maliyette dikkate aldığı metraja göre karşılaştırıldığında, % 22 ile % 100’ü aşan eksik hesaplanan miktar farklılıkları tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “ Şikayet ehliyeti” başlıklı 5 inci maddesinde; “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

_ …_

__

_ c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler, hakkında başvuruda bulunabilir._” düzenlemesi yer almaktadır.

Mersin Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 29.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Binası Yapım İşi” ihalesine 9 adet teklifin sunulduğu, başvuru sahibi Aydın İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yapılan ihaleye 2.222.000,00 TL bedel ile en yüksek teklifi sunduğu, kendisi ile ihale üzerinde bırakılan istekli arasında 7 istekli bulunduğu ve başvuru sahibinin teklifinin de idarece geçerli en yüksek teklif olarak kabul edildiği, başvuru sahibinin ihale sürecinde bir hak kaybına veya zarara uğramasının muhtemel olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin 1 inci, 2 nci ve 3 üncü iddiaları bakımından şikayet ehliyetine haiz olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 Sayılı Kanunun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.” hükmüne,

**** Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde ise; “İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

_ a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,_

_ b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler, _

_ c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,_

_ ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,_

_ d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,_

_ esas alınır._

_(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.” _hükmüne yer verilmiştir.

Yapılan incelemede, yaklaşık maliyetin; inşaat, sıhhı ve müşterek tesisat ile elektrik tesisatı iş kalemlerinden oluştuğu, yaklaşık maliyet cetvelinde yer alan iş kalemlerinden inşaat işlerine ait 17 iş kalemi ve elektrik tesisatına ait 3 iş kalemi olmak üzere toplam 20 iş kaleminin özel analiz yapılarak birim fiyatlarının oluşturulduğu, kalan diğer iş kalemlerinin tamamının ise kamu kurumlarınca yayımlanan resmi fiyatlar esas alınarak yaklaşık maliyetin hesaplandığı tespit edilmiştir.

İdarelerin, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde; Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin İhaleye katılımda yeterlik kuralları** __başlıklı __** 10 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde takdir yetkisi bulunmaktadır. Anılan idare takdir yetkisini, resmi kurum rayiçleri ile piyasa rayiçlerini birleştirerek kullanmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “başvuru süreleri” başlıklı 6 ncı maddesinde**; “** idareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanunun “ Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde;“ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.****

__

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır … ” hükmü yer almaktadır.

Başvuru konusu ihale 29.04.2010 tarihinde yapılarak ihaleye teklif sunan isteklilerin teklif fiyatları ile anılan işin yaklaşık maliyetinin ihale komisyonunca ihalenin 1 inci oturumunda açıklandığı, dolayısı ile başvuru sahibinin 29.04.2010 tarihinde şikayete konu işlemin farkına vardığı, bu itibarla başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin düşük hesaplandığı hususun farkına vardığı ihale tarihini takip eden 10 gün içerisinde idareye itiraz başvurusunda bulunması gerekirken, şikayet başvuru süresi geçtikten sonra 21.05.2010 tarihinde şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiasının süre yönünden reddi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, 4734 Sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi gerektirmekte ise de, başvurunun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde yer alan hükümlere uygun olmadığından, başvurunun reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Başvurunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KISMEN KARŞI OY

**** İncelemeye konu ihalede; başvuru sahibinin 1., 2. ve 3. iddialarına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 55. maddesinin birinci fıkrasında ise; şikâyet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce yapılacağı, 56. maddesinin birinci fıkrasında ise; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14. maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15. maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16. madde çerçevesinde inceleneceği, 16. maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceği __ hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinde; başvuruların sırasıyla, başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı, başvuru sahibinin ehliyeti; başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı, unvanı, adresi, imzası ile başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgelerin ve imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin bulunup bulunmadığı, ihaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarasının belirtilip belirtilmediği, başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarihin belirtilip belirtilmediği, idareye başvuru tarihi ile varsa idarenin cevabının başvuru sahibine bildirildiği tarihin belirtilip belirtilmediği, idare tarafından şikâyet üzerine alınan karar başvuru sahibine bildirilmiş ise bu kararın bir örneğinin eklenilip eklenilmediği, başvuru bedelinin, teminat alınacak hallerde ise başvuru teminatının yatırılıp yatırılmadığı, aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulup bulunulmadığı yönünden inceleneceği düzenlenmiştir.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde geçen aday, istekli ve istekli olabilecek tanımları ve 54. maddesinde yer alan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet yoluna başvurmaları yolundaki düzenleme, ihale dokümanı almayan kişilerin başvuruda bulunamayacaklarını, bu satın alma işleminin ehliyet şartının ön koşulu olduğunu ortaya koymaktadır.

Hukuki düzenleme bu yönde olmakla birlikte, kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir. Dolayısıyla idareler açısından bir denetim biçimi olan bu yöntem, hukuk özneleri için de bir hak ve özgürlük arama aracıdır. Bu nedenle de hukukun genel ilkeleri çerçevesinden, söz konusu hak arama yolunun genişletici biçimde yorumlanması gerekmektedir.

Söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanı satın alınarak, ihaleye teklif verildiği, anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü uyarınca istekli statüsünü kazandığı, bu nedenle ihalenin her aşamasına şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin ehliyetinin kabulünün yanı sıra, 1., 2. ve 3. iddiasına yönelik olarak anılan Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan diğer unsurların da başvuru sahibi tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından, başvurunun esasının incelemesine geçilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede, başvuru sahibinin 4. iddiasına yönelik olarak; Kurul kararının “süre yönünden başvurunun reddine” ilişkin kısmına katılmakla beraber, başvuru sahibinin 1., 2. ve 3. iddiasına ilişkin olarak, “ esasının incelemesine geçilmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, başvuru sahibinin 1., 2. ve 3. iddiasına ilişkin olarak Kurul kararının “ başvurunun reddine” ilişkin kısmına katılmıyoruz.

Adem KAMALI Abdullah DÜNDAR Erkan DEMİRTAŞ

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi**