KİK Kararı: 2010/UY.I-1879

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/045
Gündem No : 67
Karar Tarihi : 28.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1879
BAŞVURU SAHİBİ:
Tuncer ÖKMEN - Gültek Elk. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ortak Girişimi ), Belediye Arkası Esnaf Kefalet Koop. Bitişiği Kat:2 Tatvan/BİTLİS

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 8.Bölge Müdürlüğü, Zübeyde Hanım Cad. No:73 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/33246 İhale Kayıt Numaralı "82. (Elazığ) Şube Şefliği Yollarında Muhtelif Sanat Yapıları Yapılması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

18.06.2010 tarih ve I.Y.16.23.0134/2010-36E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 8.Bölge Müdürlüğü tarafından 27.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “82. (Elazığ) Şube Şefliği Yollarında Muhtelif Sanat Yapıları Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Tuncer Ökmen - Gültek Elk. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ortak Girişimi)’nin 24.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 26.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.06.2010 tarih ve 13173 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Başvuru konusu ihalede, ihale uhdesinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi kabul edilen isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri yazılı açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmadığı,

2. İhale üzerinde kalan firmanın sunduğu faturaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6 ıncı maddesine göre tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannameleri imzalayan SMMM’e onaylatılması gerekirken firma ile hiçbir anlaşması olmayan kişilerce imzalandığı hususunda kuşkuları oldukları,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İnceleme konusu ihalenin, Karayolları 8 inci Bölge Müdürlüğü tarafından 27.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “82. Elazığ Şube Şefliği Yollarında Muhtelif Sanat Yapıları Yapılması (4040 ocak taşı ile moloz taş inşaatı, 2000 m3 kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması, 470,53 m3 her dozda demirli beton yapılması)” işi olduğu anlaşılmıştır.

İhalenin teklif ve sözleşme türü olarak “birim fiyat” seçilerek ihale ilanı ve idari şartnamede bu husus belirtilmiş ve isteklilerden tekliflerini teklif birim fiyat olarak vermeleri istenmiştir.

İdare tarafından isteklilere ihale dokümanı kapsamında birim fiyat tarifleri, birim fiyat teklif cetveli ve itinerer verilmiştir.

Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde benzer hükümler bulunmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde; “ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. _

_ d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.”_ hükmü yer almaktadır.

İhaleye 9 isteklinin katıldığı, idarece 9 teklifinde geçerli teklif kabul edildiği bu teklifler üzerinde yapılan hesaplama sonucu aşırı düşük teklif sınır değerinin (478.427,60 TL) altındaki 3 istekliye tekliflerinin tümü üzerinden aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı anlaşılmıştır. İdare tarafından 28.04.2010 tarihli yazılar ile söz konusu 3 istekliden “Fiyat analizlerinin ve analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları” sunmaları istenmiştir. 2 isteklinin açıklamada bulunduğu anlaşılmış ve açıklamada bulunan istekli Abdulmelik Akın ile Kızan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamaları uygun bulunarak 14.05.2010 tarihli ihale komisyon kararı ihalenin sonuçlandırıldığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede ihale konusu işin 21 iş kaleminden oluştuğu ve yaklaşık maliyetin Kanunda öngörülen sınırların altında kalması sebebiyle, isteklilere ihale dokümanı ile birlikte belirlenmiş analiz formatları verilmediği ve isteklilerden de teklifleri ile birlikte teklif bileşenlerine ilişkin analizlerin istenmediği, bununla birlikte aşırı düşük sınır değer tespitinin ardından sınır değerin altında teklif veren isteklilerden, teklife ait alt bileşenlerin ne şekilde karşılanacağına dair analizlerin ve analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin istendiği ancak idare tarafından isteklilere herhangi bir analiz formatı sunulmadığı tespit edilmiştir. İhale konusu işe ait birim fiyat tariflerinde öngörülen iş kalemlerinin açık anlatımlarına yer verilerek tarif edildiği görülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

_ 45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede; _

_ a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır. _

_ b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur._

_ c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır._

_ ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir._

_ d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur._

_ 45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir. _

_ 45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir._

_ 45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır._

_ 45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.”_ açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamasına göre, isteklilerce yapılan aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaların belgelere dayanması ve belgelere dayanılmaksızın yapılan veya belgeleri mevzuata aykırılık taşıyan açıklamaların kabul edilmemesi gerekmektedir.

İdare tarafından ihale uhdesinde bırakılan Abdulmelik Akın’ın aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak sunduğu belge ve bilgilerin incelenmesi neticesinde;

Birim fiyat teklif cetvelinin 9 uncu sırasında yer alan “menfezlerde 6 mt.den küçük göz açıklıkları için döşeme, kiriş ve kemer taşıyıcı iskeleleri” iş kalemi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 21.051 poz no’lu analizinin kullanıldığı, ancak söz konusu analizde yer alan zayiat dahil 2 nci sınıf çam kereste için teklif fiyatı öngörülmeyerek “Elimde değişik ebatlara göre hazır iskele olduğundan çam kerestesine ayrı bir ödeme yapmayacağım” ifadesine yer verildiği görülmüştür. Ancak söz konusu açıklamayı zikredilen Tebliğin 45.1.6.d maddesine göre belgelendirmediği dolayısıyla açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Söz konusu isteklinin sunmuş olduğu analizlerde elenmiş kum ve çakıl fiyatının tevsiki için Kökdal Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma faturanın sunulduğu, ancak zikredilen Tebliğe göre proforma faturaya ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış faturası örneğinin eklenmediği dolayısıyla açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, Abdulmelik Akın’ın aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmuştur.

İdare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi kabul edilen Kızan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak sunduğu belge ve bilgilerin incelenmesi neticesinde;

Sunulan fiyat analizlerinde “düz işçi”, “duvarcı ustası”, “betoncu ustası”, “dülger ustası” “soğuk demirci ustası”, “erbab işçi” ve “operatör makinist” gibi vasıflı işçiler de dahil olmak üzere, işçilik girdileri için 3,10 TL saatlik ücret öngörüldüğü tespit edilmiştir.

4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesi gereğince Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen 2010 yılı asgari işçilik ücreti 31.12.2009 tarih ve 27449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararına göre 2010 yılı ilk altı aylık asgari ücretin bir günlüğü 16 yaşından büyükler için 24,30 TL ve 16 yaşından küçükler için 20,70 TL olarak belirlenmiştir. Bu durumda asgari ücretle çalıştırılan 16 yaşından büyük bir düz işçinin saatlik ücretinin 24,30 TL / 7,5 saat= 3,24 TL, 16 yaşından küçük bir işçinin saatlik ücretinin ise 20,70 / 7,5 saat= 2,76 TL olması gerekmektedir. İşçilerin saat ücretlerinin bu tutarın altında belirlenmesi mümkün olmadığından, analizlerin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Kum ve çakıl fiyatının tevsiki için de Bervan Ltd. Şti. tarafından düzenlenen tarihsiz proforma faturanın sunulduğu görülmüş olup zikredilen Tebliğe göre proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış faturası örneğinin eklenmediği ve eklenen satış faturasının ise son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı görülmüş olup, açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, Kızan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmuştur.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler…” hükmüne,

İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında; “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez” hükmüne,

Anılan Yönetmeliğin “İtirazen şikayet başvuruları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İdareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikayet ya da itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikayet başvurusu yapılmasıdır. Anılan iddia ile ilgili olarak başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunun olmadığı, doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından, söz konusu iddiaya ilişkin olarak değerlendirme yapılamamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Abdulmelik Akın ve Kızan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****