KİK Kararı: 2010/UY.I-1739

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/042
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 21.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1739
BAŞVURU SAHİBİ:
Gafur Mete Orhon (GMO İnş. Taah. Asfalt Kaplama İşl.), Kehribar Sok. No:11/21 Gaziosmanpaşa/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü, Yıldızlı Akçaabat /TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/36048 İhale Kayıt Numaralı "Ky 10. Bm. 103. Ş.Ş. (Rize) Dy ve İl Yollarında Yapım - Bakım İşlerinin Yapılması İçin Agrega Temini ve Banket Bakımı Yapılması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

11.06.2010 tarih ve I.Y.15.23.0254/2010-28E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 19.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Ky 10. Bm. 103. Ş.Ş. (Rize) Dy ve İl Yollarında Yapım - Bakım İşlerinin Yapılması İçin Agrega Temini ve Banket Bakımı Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Gafur Mete Orhon (GMO İnş. Taah. Asfalt Kaplama İşl.)’nin 21.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 25.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 27.05.2010 tarih ve 12475 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş oldukları analizlerde yer alan işçilik miktarlarının düşürüldüğü gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı; ancak işçilik birim çalışma zamanlarının, çalışacak makinelerin verim ve kapasiteleri dikkate alınarak hesaplandığı, bu çalışma süreleri ile de işin yapılabilir olduğu iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İtirazen şikayet konusu ile ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 nci maddesinde;

_“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c)**** Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde;

“ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. _

_ d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.”_hükmü ile,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği,aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

Sınır değer hesaplanmasında idarelerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına Kurumun ( www.kik.gov.tr) internet sayfasından erişilebilir.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

…

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır. ” açıklaması,

Yer almaktadır.

19.04.2010 tarihinde gerçekleştirilen ihalede, yaklaşık maliyet Kanunun 8 inci maddesinde yer alan eşik değerlerin belirlenen oranının altında olduğundan, isteklilerden teklifleri ekinde analizlerin istenmediği, ihaleye teklif veren 4 isteklinin teklifinin de geçerli kabul edilerek bila tarihli “sınır değerin tespitine ilişkin tutanağın” düzenlendiği, sınır değerin 506.440,81 TL olarak tespit edildiği, bu değerin altında teklif fiyatına sahip tek isteklinin başvuru sahibi olduğu ve başvuru sahibinden 22.04.2010 tarihinde, teklifinin geneli üzerinden aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği, sunulan açıklamanın “Verilen analizlerde işçilik birim çalışma sürelerinin düşürülmesi nedeniyle işin yapılabilirliğinin gerçekçi olmadığı” gerekçe gösterilerek uygun bulunmadığı ve 04.05.2010 tarihli komisyon kararı ile ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibince sunulan analizler incelendiğinde;

Analizlerin hazırlanmasında T.C. Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlan analizlerin esas alındığı, Karayolları Genel Müdürlüğüne ait analizlerde yer alan bazı işçilik birim çalışma miktarları ile başvuru sahibi tarafından sunulan analizlerde yer alan bazı işçilik birim çalışma miktarları arasında farkların olduğu, arasında fark olan analizler, işçilikler ve birim miktarların;

POZ NUMARASI

İŞÇİLİK TÜRÜ

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE AİT ANALİZLERDE YER ALAN BİRİM İŞÇİLİK MİKTARI

BAŞVURU SAHİBİNE AİT ANALİZLERDE YER ALAN BİRİM İŞÇİLİK MİKTARI

03.541

Yağcı

1,00 saat

0,25 saat

03.508

Yağcı

1,00 saat

0,25 saat

03.533

Makinist yardımcısı

1,00 saat

0,25 saat

TŞ-D10

Soğuk demirci ustası

1,50 saat

1,00 saat

Soğuk demirci usta yardımcısı

1,50 saat

1,00 saat

TŞ-D11/B

Soğuk demirci ustası

1,00 saat

0,50 saat

Soğuk demirci usta yardımcısı

1,00 saat

0,50 saat

15.113/K

Formen

0,25 saat

0,20 saat

Düz işçi

0,30 saat

0,25 saat

08.021/K

Lağımcı ustası

0,15 saat

0,05 saat

Erbab işçi

1,40 saat

Analize dahil edilmemiş

Düz işçi

1,00 saat

0,08 saat

03.517

Lağımcı ustası

1,00 saat

0,25 saat

Erbab işçi

4,00 saat

1,00 saat

03.521

Yağcı

1,00 saat

0,25 saat

03.530

Yağcı

4,00 saat

1,00 saat

Düz işçi

3,00 saat

1,00 saat

Şeklinde ortaya çıktığı; ancak, isteklice sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, yukarıda yer alan birim işçilik miktarlarındaki düşüklüğünün hangi imalat tekniği veya avantajlı koşul sayesinde ortaya çıktığına ilişkin ispatlanabilir bir açıklamaya yer verilmediği gibi, itirazen şikayet dilekçesinde öne sürüldüğü üzere, çalışacak makinelerin verim ve kapasiteleri dikkate alınmak suretiyle işçilik miktarlarının düşük hesaplandığı iddiasını doğrular şekilde, çalışacak makinelerin verim ve kapasitelerindeki imalat artılarının ve zaman tasarrufunun nasıl sağlanacağının da açıklanmadığı, yapılan açıklamanın yalnızca varsayımsal bir iddia niteliğinde olduğu görülmüş, analizlerde yer alan bazı işçilik kalemlerine ilişkin çalışma sürelerinin ay üzerinden analizlere dahil edilmesine rağmen, işçilik ücretlerinin hesaplanmasında aylık ücret yerine günlük ücret tutarlarının esas alındığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibince işçilik bileşenlerine yönelik olarak yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan düzenlemelere aykırı olduğu ve aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılamadığı anlaşıldığından, iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde; “…idarece, her türlü piyasa araştırması yapılarak KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü,

Yapım işleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından , ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespitine ilişkin düzenlemeler, 10 uncu maddesinde ise yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespitine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Aynı şekilde güncel olmayan yaklaşık maliyetin nasıl güncelleneceği de 11 inci maddesinde düzenlenmiştir.

İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin Karayolları Trabzon 10. Bölge Müdürlüğü tarafından Bayındırlık Bakanlığı 2009 Yılı Birim Fiyat ve Rayiçleri ile piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. İncelenen ihalede ihale ilanını 01.04.2010, ihale tarihinin 19.04.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerin de açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiği, son derece aşikardır.

**Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan **Karayolları Trabzon 10. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **