KİK Kararı: 2010/UY.I-1713

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/041
Gündem No : 88
Karar Tarihi : 14.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1713
BAŞVURU SAHİBİ:
ACS İnş. Mad. Kimya Nak. Gıda. San. Tic. A.Ş., Lise Cad. 4 Sok. Güneş 2009 Apt. No:2 DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü, Büyükalp Cad. Yenişehir/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/18866 İhale Kayıt Numaralı "Diyarbakır-Bismil Ayr.-Tepe-Savur İl Yolu Km: 0+000-25+700 Arası Fiziki Standartların Yükseltilmesi İçin Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapım Onarım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

04.06.2010 tarih ve I.Y.13.97.0263/2010-27E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

T.C. Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Diyarbakır-Bismil Ayr. - Tepe-Savur İl Yolu Km: 0+000-25+700 Arası Fiziki Standartların Yükseltilmesi İçin Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapım Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak ACS İnş. Mad. Kimya Nak. Gıda. San. Tic. A.Ş.’nin 03.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 10.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 18.05.2010 tarih ve 11790 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; yaklaşık maliyetten % 60 daha düşük bir fiyata ihale konusu işi yapmanın mümkün olmadığı, bu nedenle aşırı düşük fiyatların maliyet analizinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45 inci maddelerine uygun olarak verilemeyeceği, Kurum tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının tamamının ilgili mevzuata göre incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin konuyla ilgili 60 ıncı maddesinde de aynı yönde bir hükme yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde;

“…

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. ” açıklaması ve 45 inci maddesinde;

“…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

__

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

__

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

__

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

__

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

__

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.” açıklamasına yer verilmiştir.__

Yapılan incelemede idarenin teklifinin aşırı düşük olduğunu tespit ettiği 8 istekliden, yapım yönteminin ekonomikliği, seçilen teknik çözümler, teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen işin özgünlüğü hususlarında belgelere dayalı olarak (birim fiyat analizleri, bu analizlere dayanak teşkil eden proforma fatura ve buna benzer bilgi ve belgeler) açıklanmasını istediği, Maruf Aktaş tarafından yapılan açıklamanın reddedildiği, Ay-Zel Müh. İnş. Taş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Sel-Ka İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından herhangi bir açıklama yapılmadığı, diğer açıklamaların ise yeterli görülerek ihalenin Sabah Eser üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.__

Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulama yapılan ve ihale üzerinde kalan istekli olan Sabah Eser’in açıklamaları anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda incelendiğinde;

- Nervürlü inşaat demiri fiyatının tevsiki için Arslan Yapı Market Demir Çelik İnş. Pet. Ürün. Oto San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Geylani Tarım Gıda İnş. Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 29.01.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturasının sunulduğu, istekli adına düzenlenmiş bir proforma fatura veya fiyat teklifinin bulunmadığı,

- Hazır beton fiyatının tevsiki için İntim İnş. Tic. Müş. Ltd. Şti. tarafından Birler Gıda Un Fab. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 26.02.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası ile alıcının adının okunamadığı 19.10.2009 tarihli ve SMMM onaylı diğer bir satış faturasının sunulduğu, istekli adına düzenlenmiş bir proforma fatura veya fiyat teklifinin bulunmadığı,

- Pres bordür fiyatının tevsiki için Sis Beton Yapı Elemanları Haf. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından İskenoğulları İnş. Mak. Pet. Ür. Mad. San. Tic. adına düzenlenen 06.11.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası ile Aknet İnş. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 31.07.2009 tarihli ve SMMM onaylı diğer bir satış faturasının sunulduğu, istekli adına düzenlenmiş bir proforma fatura veya fiyat teklifinin bulunmadığı,

- 150’lik drenaj borusu için Sis Beton Yapı Elemanları Haf. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen SMMM onaylı bir proforma fatura sunulduğu, belge üzerinde düzenleme tarihinin bulunmadığı, ayrıca bugüne kadar alım konusu malın üretimi yapılmadığından ekinde satışa ya da üretime ilişkin bir belge yer almadığının belirtildiği,

Tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında malzeme fiyatlarının tevsik edilmesi amacıyla sunulan belgelerin, Tebliğin anılan açıklamalarına uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla söz konusu açıklamanın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Mehmet Şefik Ay tarafından verilen aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

- İnşaat demiri ve torbalı çimento fiyatının tevsiki için Ortakaya Ticaret – Mehmet Emin Ortakaya tarafından Çetin Uğur’a yapılan satışa ilişkin olarak düzenlenen 26.02.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir fatura sunulduğu, istekli adına düzenlenmiş bir proforma fatura veya fiyat teklifinin bulunmadığı,

- Hazır beton fiyatının tevsiki için Diyarbakır Hazır Beton İnş. Nak. Tur. Pet. İth. İhr. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Polen İnş. Ltd. Şti. & Abay İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’na yapılan satışa ilişkin 13.01.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir fatura ile Gürbağ İnş. Nak. Tur. Petr. İth. İhr. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’ye yapılan satışa ilişkin 23.03.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir faturanın sunulduğu, istekli adına düzenlenmiş bir proforma fatura veya fiyat teklifinin bulunmadığı,

- Boru ve vana bedellerinin tevsiki için Centilmen İnş. Mak. Elek. Gıda Mad. Taah. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. tarafından Kan Kardeşler İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ye yapılan satışa ilişkin 31.03.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir fatura ile Sisbeton Yapı Elemanları İnş. Haf. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından BSK Yol İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’ye yapılan satışa ilişkin 04.11.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir fatura ve Yusuf Andiç’e yapılan satışa ilişkin 31.12.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir diğer faturanın sunulduğu, istekli adına düzenlenmiş bir proforma fatura veya fiyat teklifinin bulunmadığı,

Tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda, Mehmet Şefik Ay tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerin Tebliğin anılan açıklamalarına uygun olmadığı anlaşıldığından açıklamanın reddedilmesi gerekmektedir.

Canyoldaş İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

__

- Alttemel malzemesi, temel malzemesi ve ocaktan taş hazırlanması, çakıl, kum, ince derz kumu, agrega için Bedri Yıldırım tarafından düzenlenen 06.04.2010 tarihli ve SMMM onaylı üç adet proforma fatura sunulduğu, ekinde herhangi bir belgeye yer verilmediği,

- Betonarme büz temini, nakli ve yerine döşenmesine ilişkin olarak 06.04.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir fiyat teklifi sunulduğu, fiyat teklifi ekinde düzenleyen kişinin adı, imzası, kaşesi gibi kim olduğunu gösterir herhangi bir bilginin belge üzerinde bulunmadığı; ayrıca Sisbeton Yapı Elemanları İnş. Haf. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından istekli adına düzenlenen 15.11.2009 tarihli bir satış faturasının bulunduğu, fatura üzerinde SMMM onayının bulunmadığı,

- Demir fiyatının tevsiki için SMMM onaylı bir proforma fatura sunulduğu, ancak düzenleyen kişinin adı, imzası, kaşesi gibi kim olduğunu gösterir herhangi bir bilginin belge üzerinde bulunmadığı; ayrıca Arslan Demir Çelik. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından istekli adına düzenlenen 25.12.2009 tarihli bir satış faturasının bulunduğu, fatura üzerinde SMMM onayının bulunmadığı,

- Kereste fiyatının tevsiki için SMMM onaylı bir proforma fatura sunulduğu, ancak düzenleyen kişinin adı, imzası, kaşesi gibi kim olduğunu gösterir herhangi bir bilginin belge üzerinde bulunmadığı; ayrıca belge ekinde herhangi bir belgeye yer verilmediği,

- Çimento fiyatının tevsiki için SMMM onaylı bir proforma fatura sunulduğu, ancak düzenleyen kişinin adı, imzası, kaşesi gibi kim olduğunu gösterir herhangi bir bilginin belge üzerinde bulunmadığı; ayrıca Barak İnş. Nak. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından istekli adına düzenlenen 15.12.2009 tarihli bir satış faturasının bulunduğu, fatura üzerinde SMMM onayının bulunmadığı,

- Hazır beton için Özbaşaranlar Hazır Beton İnş. Taş. Tar. Ürn. Pet. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından istekliye 25.12.2009 tarihinde yapılan satış için düzenlenen bir fatura sunulduğu, ancak ekinde herhangi bir belgeye yer verilmediği,

Belirlenmiştir.

Sonuç olarak, Canyoldaş İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olarak sunulmadığı anlaşıldığından açıklamanın reddedilmesi gerekmektedir.

Kadri Ziya İşkan & İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından verilen aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

__

- Temel malzemesi için Özak İnş. Taah. Nak. Mad. Akar. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Şerefoğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ye yapılan satışa ilişkin olarak düzenlenen 20.11.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir fatura düzenlendiği, ancak fatura ekinde herhangi bir belgeye yer verilmediği,

- Beton boru için Sisbeton Yapı Elemanları İnş. Haf. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından ortak girişim ortaklarından İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 30.03.2010 tarihli bir proforma fatura sunulduğu, proforma fatura ekinde Lice Belediye Başkanlığına 04.11.2009 tarihinde yapılan satışa ilişkin SMMM onaylı bir fatura ile Aknet İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 31.07.2009 tarihinde yapılan satışa ilişkin SMMM onaylı bir faturanın bulunduğu, ancak alış faturası örneğinin yer almadığı,

- Hazır beton için Seyidoğlu Hazır Beton Mad. İnş. Nak. Pet. Ür. Otom. San. ve Dış Tic. A.Ş. tarafından düzenlenen 04.03.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir proforma fatura sunulduğu, proforma fatura ekinde İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 08.09.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası, Kılavuz İnş. Nak. Pet. Eğit. Hiz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 20.08.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası ve Enyap İnş. Otom. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 21.08.2008 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturasının sunulduğu, ancak bir alış faturası ya da birim maliyet cetvelinin yer almadığı,

- Çimento ve inşaat demiri için Ahsel Nak. İnş. Otom. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 30.03.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir proforma fatura sunulduğu, ekinde 17.12.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturasının bulunduğu, ancak bir alış faturası ya da birim maliyet cetvelinin yer almadığı,

- Bordür fiyatı için Sisbeton Yapı Elemanları İnş. Haf. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye yapılan satışa ilişkin olarak 06.11.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir faturanın bulunduğu, ancak fatura ekinde herhangi bir belgeye yer verilmediği,

Tespit edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı belirlenmiş olup reddedilmesi gerekmektedir.

Silahtaroğlu İnş. Hafr. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; istekli tarafından, analizlerde yer alan fiyatların kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladıkları birim fiyatlar kullanılarak belirlendiği, ihale tarihi olan 24.03.2010 itibariyle Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2010 yılı birim fiyatları yayımlanmadığından 2009 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarının ise 2010 yılında yayımlanmış fiyatlar olduğu belirtilmiştir. Tebliğin ilgili açıklamalarında, istekliler tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış olan birim fiyatların teklif edilmesi durumunda analiz düzenlenmesinin zorunlu olmaması, tekliflerin hazırlanmasına yönelik isteklilere tanınmış bir kolaylık olup geçerlik süresi dolmuş olan 2009 yılı birim fiyatlarının 2010 yılında kullanılması mümkün değildir. Bu bakımdan Karayolları Genel Müdürlüğünün 2010 yılı birim fiyatlarının yayımlanmadığı gerekçesiyle, 2009 yılı birim fiyatlarının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulması durumunda açıklamanın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan; istekli tarafından Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın 2010 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı beyan edilmekle birlikte; bazı pozlar için 2009 yılı birim fiyatlarının teklif edildiği (örneğin 03.027 vibratör pozu için 2010 yılı birim fiyatı olan 1.230,00 TL değil 2009 yılı birim fiyatı olan 1.175,00 TL ve 03.070 otomatik beton santrali pozu için 2010 yılı fiyatı 85.800,00 TL iken 2009 yılı birim fiyatı olan 82.500,00 TL); ayrıca nakliyat pozlarının bir bileşeni olan “K” katsayısının Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca 2010 yılı için 150 olarak belirlenmiş olmasına rağmen istekli tarafından 80 olarak belirlendiği ve bu konudaki avantajlı koşulun ne olduğu ve bu katsayının nasıl hesaplandığının açıklanmadığı tespit edilmiştir.

Bu çerçevede, Silahtaroğlu İnş. Hafr. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının da mevzuata uygun olarak yapılmadığı anlaşıldığından, reddedilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklaması sunan ve bu açıklamaları idarece yeterli kabul edilen Sabah Eser, Mehmet Şefik Ay, Canyoldaş İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Kadri Ziya İşkan & İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Silahtaroğlu İnş. Hafr. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların reddedilmesi suretiyle bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

__

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 7 nci maddesinde ise, “ İhale yapılmadan önce idare tarafından, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu yapım işinin yaklaşık maliyeti tespit edilir.

__

İdareler, ihale konusu yapım işinin yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığını belirler.

****

Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

İdarelerce, ihale öncesi tespit edilen yaklaşık maliyet ilan edilmez ve isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.”,

hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] toplam 6.912.229,12 TL olarak belirlendiği, ihalenin 2.788.884,28 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 4.234.144,38 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] , en yüksek teklif tutarından % 63 oranında fazla olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanıp hesaplanmadığı hususunun incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması durumunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, söz konusu yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanıp hesaplanmadığı hususuna ilişkin olarak incelenmek ve gerekiyorsa soruşturulma yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bildirilmesinin uygun olacağı ek görüşüyle karara katılıyorum.

**Kazım ÖZKAN **

** KurulÜyesi **

** KARŞI OY******

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde;

“Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;__

“38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

__

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

__

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

__

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir.

__

38.2. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

__

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir…

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

_ 38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” _açıklamaları yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemeleri uyarınca, inceleme konusu ihalede isteklilerce, teklif bedellerini oluşturan tüm iş kalemleri açısından analiz düzenlenmesi ve bu analizlerin teklifleri ekinde sunulması zorunluluğu bulunmaktadır. Ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde düzenlenen şartların gerçekleşmesi durumunda, tüm iş kalemleri açısından analiz sunulması gerekliliği ortadan kalkmaktadır.

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklifler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır 9.Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyetin, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak değişik oranlarında tenzilat yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2009 yılı birim fiyatları 01.01.2009 - 31.12.2009 dönemini kapsamaktadır. Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan ve hangi hallerde analiz düzenlemesi zorunluluğunun ortadan kalktığını belirten 38.3 üncü maddede; “…kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri durumunda…” ifadesine yer verilmiştir. İnceleme konusu ihale 24.03.2010 tarihinde gerçekleştirildiğinden, isteklilerin ancak ihale tarihinin içinde bulunduğu yıla ilişkin, 2010 yılı birim fiyatlarını kullanmaları durumunda analiz düzenleme zorunluluğu ortadan kalkabilmektedir. Bu nedenle,

ihale tarihi itibariyle içinde bulunulan yılın birim fiyatlarının ilgili Kurum tarafından yayımlanmış olması durumunda, bu güncel birim fiyatların kullanılması zorunluluk arz etmektedir. Aksi halde, hem 2009 yılı hem de 2010 yılı birim fiyatlarını kullanan isteklilerin analiz düzenleme yükümlülüğünün bulunmaması sonucu ortaya çıkmakta, hangi yılın birim fiyatları daha düşük ise, o yılın birim fiyatlarını kullanan istekliler, teklif fiyatlarının düşük çıkması suretiyle kendilerine avantaj sağlayabilmektedirler.

İhalenin yapıldığı yıl birim fiyatları ile isteklilerin tekliflerini sunarken kullandıkları yıl birim fiyatlarının farklı olmasının diğer bir sakıncası ise kendini fiyat farkı verilmesi ve yeni fiyat oluşturulması hususlarının ortaya çıkması durumunda göstermekte ve bu husus da sözleşmenin uygulanması aşamasında sorunlara sebep olma riskini beraberinde getirmektedir.

İhale tarihi itibariyle yayımlanmış güncel birim fiyatların bulunmaması halinde ise, bir önceki yıl birim fiyatlarının kullanılması isteklileri analiz düzenleme yükümlülüğünden kurtaramayacaktır. Kamu İhale genel Tebliğinin 38 inci maddesinde belirtilen düzenlemeden yararlanabilmesi için, isteklilerin teklif ettiği fiyatların, teklifinde birim fiyatlarını kullandığı Kurum’un “güncel” karsız birim fiyat tutarının üzerinde olması gerektiğinden başvuruya konu ihalenin 24.03.2010 tarihinde yapıldığı dikkate alındığında söz konusu isteklilerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi uyarınca teklif vererek, analiz ve analizlerine dayanak teşkil eden proforma fatura ve benzeri belgeleri sunmasına gerek bulunması için, 2010 yılı birim fiyatları ile yayımlanmış herhangi bir idarenin birim fiyatlarını kullanarak bu idarenin karsız birim fiyatları üzerinde teklif vermesi gerektiği, isteklinin teklifinde birim fiyatları kullanmak istediği kurumun güncel birim fiyatlarının yayımlanmamsı durumunda, anılan Tebliğin 38 inci maddesine teklifin analizinin yapılması ve analizinde öngördüğü fiyatların da anılan Tebliğin 45 inci maddesinde belirildiği şekilde belgelendirilmesi gerekmektedir.

Zira Kamu İhale Genel Tebliğinde açıklanan husus istisnai bir durumdur ve bu istisnai durumun şartları oluşmamış ise, asıl kural olan, teklif bedelini oluşturan her bir iş kalemi açısından analiz düzenlenmesi zorunluluğu geçerliliğini devam ettirmektedir. Söz konusu durumda, istekliler tekliflerini bir önceki yılın birim fiyatlarını esas alarak hazırlayabilme imkanına sahip bulunmaktadırlar, ancak bu fiyatların kullanılmış olması halinde ayrıca teklif bedelini oluşturan her bir iş kalemine ait analizleri de teklifleriyle beraber idareye sunmaları gerekmektedir. Çünkü:

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal

göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Diyarbakır 9.Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **