KİK Kararı: 2010/UY.I-1711

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/041
Gündem No : 84
Karar Tarihi : 14.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1711
BAŞVURU SAHİBİ:
Demir İnşaat ve Tic. Koll. Şti., Turan Güneş Bulvarı 708. Sokak No:3/3 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü, Yunus Emre Mahallesi 25070 Palandöken/ERZURUM

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/6697 İhale Kayıt Numaralı "Ağrı-Hamur-Tutak-Patnos Devlet Yolu Km 53+000-79+370; Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yaptırılması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.06.2010 tarih ve I.Y.14.24.0203/2010-27E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü tarafından 16.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Ağrı-Hamur-Tutak-Patnos Devlet Yolu Km 53+000-79+370; Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yaptırılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Demir İnşaat ve Tic. Koll. Şti.’nin 07.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.05.2010 tarih ve 11946 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan Nesce İnş. Enr. ve Tic. A.Ş.-Ercan Çelik iş ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması üzerine yapılan yazılı açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinde öngörüldüğü şekliyle belgelendirilmediği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye 21 isteklinin teklif verdiği, 6 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 15 geçerli teklif esas alınarak hesaplanan sınır değerin 16.262.651,22 TL olduğu, sınır değerin altında teklif veren Evla İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Sünnetçioğlu Kardeşler Oto Elek. Nak. Akar. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş ortaklığı, MSM Altyapı İnş. Enerji Petrol Nak. Gıda San. Tic. A.Ş., Silahtaroğlu İnş. Hfr. Nak ve Tic. Ltd. Şti., Nesce İnş. Enerji ve Tic. A.Ş.-Ercan Çelik iş ortaklığı ve Akgenç İnş. Elektrik Nakliye Tur. San ve Tic. Ltd. Şti.’nden teklif bileşenleriyle ilgili yazılı açıklama istenildiği,

Söz konusu isteklilerden Evla İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Sünnetçioğlu Kardeşler Oto Elek. Nak. Akar. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş ortaklığı, MSM Altyapı İnş. Enerji Petrol Nak. Gıda San. Tic. A.Ş., Silahtaroğlu İnş. Hfr. Nak ve Tic. Ltd. Şti. ve Akgenç İnş. Elektrik Nakliye Tur. San ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaların yetersiz olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, başvuruya konu ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması üzerine yaptığı yazılı açıklamaları yeterli görülen tek istekli olan Nesce İnş. Enerji ve Tic. A.Ş.-Ercan Çelik iş ortaklığı üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

__

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

__

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

__

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

__

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.” açıklamalarına yer verilmiştir.__

İhale üzerinde bırakılan Nesce İnş. Enerji ve Tic. A.Ş.-Ercan Çelik iş ortaklığı tarafından sunulan analiz ve proforma faturaların incelenmesi neticesinde:

a) Ø800 mm betonarme boru ve prefabrik bordür için Ete İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınmış SMMM onaylı proforma fatura ve ekinde maliyet tespit raporu sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.b maddesi uyarınca maliyet tespit raporunun yalnızca, teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada bu alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılması ve fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunmaması durumunda sunulması gerektiği; proforma fatura ile açıklama yapılması durumunda anılan Tebliğin 45.1.6.a maddesi uyarınca, proforma faturanın mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetleri içermesi ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin eklenmesi gerektiği, ancak Ete İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınan proforma faturanın birim ortalama maliyetleri içermediği ve son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturasının eklenmediği,

b) Ø200 mm tünel tipi drenaj borusuna ilişkin olarak Kolsan İnş. Oto. San. Tic. A.Ş.’den alınan proforma fatura ve ekinde bir adet satış faturası sunulduğu, ancak söz konusu proforma fatura ekinde sunulması zorunlu olan son geçici vergi beyanname döneminde düzenlenmiş alış faturası örneğinin eklenmediği,

c) Hazır betona ilişkin Seydaoğlu Hazır Beton Tesisleri(Seydaoğlu Mad. Taş. İnş. San. Ltd. Şti.) ve Aşkale Çimento San. T.A.Ş.’den alınan proforma faturalar ve eklerinde yalnızca satış faturalarının sunulduğu; Seydaoğlu Mad. Taş. İnş. San. Ltd. Şti.’nin ve Aşkale Çimento San. T.A.Ş.’nin hazır beton imalatçısı oldukları anlaşıldığından, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.a maddesi uyarınca, proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetvellerinin sunulması gerektiği, ancak söz konusu birim maliyet cetvellerinin sunulmadığı,

d) 500’lük ve 200’lük büz için Karataş İmalat-Bişar Karataş’tan alınan proforma fatura ve ekinde 4 adet satış faturasının sunulduğu, sunulan faturalara göre Karataş İmalat’ın büz imalatçısı olduğu, bu durumda Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.a maddesi uyarınca, proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetvelinin sunulması gerektiği, ancak söz konusu birim maliyet cetvelinin sunulmadığı,

e) Demir, tuğla, çimento, izolasyon ve mebran malzemeleri, muhtelif inşaat malzemeleri için teklif edilen fiyatlarının tevsik edilmesi amacıyla pilot ortak Nesce İnş. Enerji ve Tic. A.Ş.’nin yan kuruluşu olduğunu beyan ettiği Nesce Yapı Mal. Ltd. Şti. tarafından satın alınan malzemelere ilişkin faturaların sunulduğu, Nesce Yapı Mal. Ltd. Şti.’nin piyasadaki konumunun kendileri lehine ciddi fiyat avantajı sağladığının belirtildiği, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.c maddesi uyarınca, isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlendirilmesi ve emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınmasının gerektiği, ancak söz konusu malzemelerin hangi emsal bedel üzerinden temin edileceğine ilişkin olarak istekli tarafından düzenlenen herhangi bir belge ve bilgiye yer verilmediği,

f) İdari şartnamenin “Alt Yükleniciler” başlıklı 18 inci maddesinde; “İhale konusu işin tamamı veya bir kısmı alt yükleniciye yaptırılamaz.” düzenlemesi yer almasına karşın, aşırı düşük açıklama yazısı ekinde tarafları Nesce İnş. Enerji ve Tic. A.Ş. ve Çiçek Yapı İnş. Asf. Taş. Mad. Mak. Taah. İth. İhr. İm. San. Tic. Ltd. Şti., konusu ihale konusu iş kapsamında yer alan plentmiks temel, alttemel ve asfalt kaplama işleri olan taşeron sözleşmesinin sunulduğu,

Tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda, aşırı düşük teklif sorgulaması üzerine yapmış olduğu yazılı açıklamalarını Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olarak belgelendirmediği tespit edilen ihale üzerinde bırakılan istekli Nesce İnş. Enerji ve Tic. A.Ş.-Ercan Çelik iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Nesce İnş. Enerji ve Tic. A.Ş.-Ercan Çelik iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

____

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

__

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 7 nci maddesinde ise,“ İhale yapılmadan önce idare tarafından, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu yapım işinin yaklaşık maliyeti tespit edilir.

__

İdareler, ihale konusu yapım işinin yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığını belirler.

****

Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

İdarelerce, ihale öncesi tespit edilen yaklaşık maliyet ilan edilmez ve isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.”,

hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] toplam 23.694.760,99 TL olarak belirlendiği, ihalenin 15.595.998,66 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 21.110.030,27 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] , en yüksek teklif tutarından % 12 oranında fazla olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanıp hesaplanmadığı hususunun incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması durumunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, söz konusu yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanıp hesaplanmadığı hususuna ilişkin olarak incelenmek ve gerekiyorsa soruşturulma yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bildirilmesinin uygun olacağı ek görüşüyle karara katılıyorum.

** Kazım ÖZKAN **

** Kurul Üyesi **