KİK Kararı: 2010/UY.I-1676

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/041
Gündem No : 31
Karar Tarihi : 14.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1676
BAŞVURU SAHİBİ:
Sabri AKAN, Genç Caddesi Bingöl İş Merkezi Kat:4 BİNGÖL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü, Zübeyde Hanım Cad. No: 73 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/26068 İhale Kayıt Numaralı "Bingöl 84. Şube Şefliği Muhtelif Yollarda Toprak İşleri ve Sanat Yapıları Yapımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

04.06.2010 tarih ve I.Y.14.28.0217/2010-17E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 08.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Bingöl 84. Şube Şefliği Muhtelif Yollarda Toprak İşleri ve Sanat Yapıları Yapımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Sabri Akan’ın 03.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.05.2010 tarih ve 11962 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatı gereği istenilen kriterleri taşımamasına ve açıklama kapsamında sunulan analizlerin miktarı ve resmi fiyatlarıyla oynanmış olmasına rağmen ihale komisyonu tarafından bahse konu aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunması işleminin yerinde olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 08.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, Muhtelif Yollarda Toprak İşleri ve Sanat Yapıları Yapımı İşi olduğu,

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 14 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, 3 isteklinin teklifinin yeterlik kriterlerini sağlamadığından bahisle değerlendirme dışı bırakıldığı, bunun üzerine idarece tespit edilen aşırı düşük teklif sınır değerin altında kalan tek istekli olan Özateş İnşaat + İştat İnşaat Ortak Girişiminin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu,

İdarenin 09.04.201010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazısında,

“… teklif mektubundaki fiyat, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38. Maddesine göre aşırı düşük olarak tespit edilmiştir.

__

Komisyonumuza vermiş olduğunuz aşırı düşük teklifin;

__

• Yapım yönteminin ekonomikliği

• Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

• Teklif edilen işin özgünlüğü,

Hususlarında belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir. Fiyat analizlerinin ve analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin (proforma faturalar, teklif alma yazıları) …” sunulması gerektiğinin ifade edildiği, __

Bu doğrultuda, yapılan tek aşırı düşük teklif açıklamasının da ihale komisyonunca yeterli bulunduğu ve ihalenin geçerli en düşük teklif sunan Özateş İnşaat + İştat İnşaat Ortak Girişiminin üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanununun 38 inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamada çıkan sorunların önüne geçmek amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45 inci ve kısmen de 38 inci maddelerinde bir takım açıklamalara yer verilmiş ve söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından yapılan 19.04.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Toplam teklif bedelinin ayrıntıları gösteren fiyat analiz icmalinin sunulduğu,

İştat İnşaat firmasına ait araçların sayıldığı ve bu makine, ekipmanların demirbaş defterinde kayıtlı olduğunu tevsik amacıyla SMMM onaylı raporun ve ruhsatların sunulduğu,

Aynı şekilde Özateş İnşaat firmasının kendi malı olan makine ekipmanı tevsik amacıyla SMMM onaylı amotisman defteri ile fatura ve ruhsatların sunulduğu,

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen inceleme konusu ihalede anılan istekli tarafından idarece öngörülen birim miktarlarda bir değişiklik yapılmadığı, ayrıca her bir iş kalemine ilişkin analizlerin eksiksiz sunulduğu, ancak analizlerde öngörülen birim kar ve genel gider oranlarının % 548 ile % 1 arasında (anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan 14111 poz numaralı “ Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde, kuruda (kutu menfez, gido, mahmuz, taş dolgu ve tahkimat temelinin kazılması) ” adlı iş kaleminde % 548 oranında kar ve genel gider öngörülmüşken, 23.015/K poz nolu “ Betonarme için 14-28 mm çapındaki nervüllü demir işçiliği ” iş kaleminde ise %1 oranında kar ve genel gider öngörülmüştür.) değişmekte olduğu,****

C-20 Hazır Betonun maliyetini tevsik amacıyla Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. firması tarafından 07.04.2010 tarihinde düzenlenmiş SMMM onaylı proforma faturanın sunulduğu,****

Söz konusu proforma fatura ekinde ise, SMMM onaylı beton imalat cetvelinin ve ilgili mala ilişkin bir adet satış faturasının sunulduğu,****

Bu çerçevede, hazır betonun maliyetini tevsik amacıyla yapılan bu belgelendirmenin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 (a) maddesinin ikinci cümlesinde hükme bağlanmış ve proforma fatura verenin imalatçı olması haline münhasır düzenlenmiş açıklamalara uygun olduğu,****

Kırsal motorinin ve çam kerestenin maliyetini tevsik amacıyla Öz-Ce Petrol İnş. Mad. Nak. Teks. Gıda Tarım Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. firması tarafından 07.04.2010 tarihinde düzenlenmiş SMMM onaylı proforma faturanın sunulduğu,

Buna ek olarak kırsal motorine ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin bir alış ve satış faturasının sunulmasına karşın çam keresteye ilişkin sadece Artvin Orman İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından 23.07.2009 ve 22.07.2009 tarihlerinde düzenlenmiş kağıtlık odun alımına yönelik SMMM onaylı 2 adet faturanın sunulduğu,

Bu itibarla anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kırsal motorinin maliyetini Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6. (a) maddesinde istenilen kriterlere uygun bir şekilde belgelendirmiş olduğu ancak çam keresteye yönelik yapmış olduğu belgelendirmelerin kamu ihale mevzuatı anlamında istenilen kriterleri sağlamadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Özateş İnşaat firmasına ait 2500 m2 demir panonun, Elazığ Altınova çimento fabrikası bayiliğinin, inşaat demiri bayiliğinin, yalıtım ve nalburiye bayiliklerinin, stoklarında yeterli miktarda inşaat demiri ve portland çimentonun ve akaryakıt istasyonunun bulunduğunun ifade edildiği,

Bununla birlikte, inşaat demiri, çimento, kum, çakıl, inşaat çivisi ve tavlı telin maliyetini tevsik amacıyla iş ortaklığının pilot ortağı olan Özateş İnşaat firmasının iş ortaklığı adına 07.04.2010 tarihinde düzenlediği SMMM onaylı proforma faturanın sunulduğu,****

Söz konusu proforma fatura ekinde, inşaat demirine ilişkin İlhan Demir Çelik ve Boru Profil Endüstrisi A.Ş. firması tarafından düzenlenmiş son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin SMMM onaylı bir alış faturası ile farklı firmalara yönelik muhtelif tarihlerde düzenlenmiş ve son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname döneminin esas alınabilmesine olanak sağlayan 45.1.9 maddesinde istenilen şekli şartları taşıyan satış faturalarının sunulduğu,****

Aşırı düşük teklif açıklama kapsamında çimentoya ilişkin olarak sunulan satış faturalarının kamu ihale mevzuatı anlamında istenilen şekli kriterleri sağlamasına rağmen idare tarafından gönderilen ihale işlem dosyası içeriğinde bulunan ve Elazığ Altınova Çimento Sanayi A.Ş. firması tarafından düzenlenen faturada yer alan bilgilerin okunamamasından dolayı faturanın tarihinin, hangi mala yönelik olduğunun ve kimin adına düzenlendiğinin anlaşılamadığı,

Çivi ve tavlı telin maliyetini tevsik amacıyla sunulan alış faturalarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmadığı gibi bir önceki vergi beyanname dönemine de ilişkin olmadığı,****

Aynı zamanda, kum ve çakılın kendisi tarafından üretildiğini tevsik amacıyla Sanayi Sicil Belgesi, Maden İşletme Ruhsatını ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını sunduğu ancak buna ek olarak herhangi bir bilgi veya belgenin sunulmadığı, bu durumun ise Kamu İhale Genel Tebliğinin isteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması haline özgü düzenlenmiş ve son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulmasını zorunlu kılan 45.1.6 (ç) maddesine aykırılık teşkil ettiği,****

Görülmektedir.

Yapılan bu tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında yapılan belgelendirmelerin kamu ihale mevzuatı anlamında istenilen kriterleri tam anlamıyla sağlamadığı anlaşıldığından aşırı düşük teklif açıklamasının ihale komisyonunca yeterli bulunması işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

** KARŞI OY******

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde;

“Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

__

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

__

“38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

__

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

__

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

__

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir.

__

38.2. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

__

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir…

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

_ 38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” _açıklamaları yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemeleri uyarınca, inceleme konusu ihalede isteklilerce, teklif bedellerini oluşturan tüm iş kalemleri açısından analiz düzenlenmesi ve bu analizlerin teklifleri ekinde sunulması zorunluluğu bulunmaktadır. Ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde düzenlenen şartların gerçekleşmesi durumunda, tüm iş kalemleri açısından analiz sunulması gerekliliği ortadan kalkmaktadır.

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklifler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Elazığ 8.Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyetin, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından Toprak İşleri için % 40, Sanat Yapıları için %30,Üst Yapı işleri için %40 oranlarında bölgesel tenzilatlar yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2009 yılı birim fiyatları 01.01.2009 - 31.12.2009 dönemini kapsamaktadır. Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan ve hangi hallerde analiz düzenlemesi zorunluluğunun ortadan kalktığını belirten 38.3 üncü maddede; “…kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri durumunda…” ifadesine yer verilmiştir. İnceleme konusu ihale 17.03.2010 tarihinde gerçekleştirildiğinden, isteklilerin ancak ihale tarihinin içinde bulunduğu yıla ilişkin, 2010 yılı birim fiyatlarını kullanmaları durumunda analiz düzenleme zorunluluğu ortadan kalkabilmektedir. Bu nedenle, ihale tarihi itibariyle içinde bulunulan yılın birim fiyatlarının ilgili kurum tarafından yayımlanmış olması durumunda, bu güncel birim fiyatların kullanılması zorunluluk arz etmektedir. Aksi halde, hem 2009 yılı hem de 2010 yılı birim fiyatlarını kullanan isteklilerin analiz düzenleme yükümlülüğünün bulunmaması sonucu ortaya çıkmakta, hangi yılın birim fiyatları daha düşük ise, o yılın birim fiyatlarını kullanan istekliler, teklif fiyatlarının düşük çıkması suretiyle kendilerine avantaj sağlayabilmektedirler.

İhalenin yapıldığı yıl birim fiyatları ile isteklilerin tekliflerini sunarken kullandıkları yıl birim fiyatlarının farklı olmasının diğer bir sakıncası ise kendini fiyat farkı verilmesi ve yeni fiyat oluşturulması hususlarının ortaya çıkması durumunda göstermekte ve bu husus da sözleşmenin uygulanması aşamasında sorunlara sebep olma riskini beraberinde getirmektedir.

İhale tarihi itibariyle yayımlanmış güncel birim fiyatların bulunmaması halinde ise, bir önceki yıl birim fiyatlarının kullanılması isteklileri analiz düzenleme yükümlülüğünden kurtaramayacaktır. Kamu İhale genel Tebliğinin 38 inci maddesinde belirtilen düzenlemeden yararlanabilmesi için, isteklilerin teklif ettiği fiyatların, teklifinde birim fiyatlarını kullandığı Kurum’un “güncel” karsız birim fiyat tutarının üzerinde olması gerektiğinden başvuruya konu ihalenin 17.03.2010 tarihinde yapıldığı dikkate alındığında söz konusu isteklilerin Kamu İhale genel Tebliğinin 38 inci maddesi uyarınca teklif vererek , analiz ve analizlerine dayanak teşkil eden proforma fatura ve benzeri belgeleri sunmasına gerek bulunması için, 2010 yılı birim fiyatları ile yayımlanmış herhangi bir idarenin birim fiyatlarını kullanarak bu idarenin karsız birim fiyatları üzerinde teklif vermesi gerektiği, isteklinin teklifinde birim fiyatları kullanmak istediği kurumun güncel birim fiyatlarının yayımlanmamsı durumunda, anılan Tebliğin 38 inci maddesine teklifin analizinin yapılması ve analizinde öngördüğü fiyatların da anılan Tebliğin 45 inci maddesinde belirildiği şekilde belgelendirilmesi gerekmektedir.

Zira Kamu İhale Genel Tebliğinde açıklanan husus istisnai bir durumdur ve bu istisnai durumun şartları oluşmamış ise, asıl kural olan, teklif bedelini oluşturan her bir iş kalemi açısından analiz düzenlenmesi zorunluluğu geçerliliğini devam ettirmektedir. Söz konusu durumda, istekliler tekliflerini bir önceki yılın birim fiyatlarını esas alarak hazırlayabilme imkanına sahip bulunmaktadırlar, ancak bu fiyatların kullanılmış olması halinde ayrıca teklif bedelini oluşturan her bir iş kalemine ait analizleri de teklifleriyle beraber idareye sunmaları gerekmektedir. Çünkü:

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayanElazığ 8.Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır.Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi**