KİK Kararı: 2010/UY.I-1634

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/040
Gündem No : 72
Karar Tarihi : 07.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1634
BAŞVURU SAHİBİ:
Uluova İnş. ve Mak. San. Ltd. Şti., Vekili: Av. Sidar TUNCA Cinnah Cad. Alaçam Sok. NO:1/21-22 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü, Ankara Yolu Üzeri Duaçınarı Mevkii Yıldırım/BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/14068 İhale Kayıt Numaralı "(Kütahya-Afyon) Ayr.-Gediz-Simav-Balıkesir Devlet Yolu Sındırgı Ayr.-Balıkesir Arası Km. 240+600-245+400 Arası ve Güzergah Boyunca Eksik Kalan Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

03.06.2010 tarih ve I.Y.15.04.0162/2010-29E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 17.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Kütahya-Afyon) Ayr.-Gediz-Simav-Balıkesir Devlet Yolu Sındırgı Ayr.-Balıkesir Arası Km. 240+600-245+400 Arası ve Güzergah Boyunca Eksik Kalan Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri İşi” ihalesine ilişkin olarak Uluova İnş. ve Mak. San. Ltd. Şti.’nin 07.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 17.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.05.2010 tarih ve 12407 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihaleye, ihale dokümanında yer alan tüm masrafları karşılayacak şekilde 5.602.918,00 TL ile teklif verdikleri, ancak ihalenin 3.852.076,00 TL teklif veren istekli üzerine bırakıldığı, idarece belirlenen yaklaşık maliyete ve diğer istekliler tarafından teklif edilen bedele göre hesaplanan sınır değerin 4.987.311,07 TL olduğu, dolayısıyla ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu, bu bedel ile işin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.1-45.1.11 maddelerine uygun olmadığı,

İhale üzerinde kalan isteklinin teklif bedelinde nakliye masraflarının bulunmadığı, en yakın ocakların çalışma sahasına en yakın olanının 50 km olduğu, ancak anılan isteklinin teklifinin bu masrafları içermediği,

Bayındırlık Bakanlığı TCK birim fiyatlarına göre demir rayicinin 0,76 TL/Kg olduğu, ancak Mayıs 2010 itibariyle fiyatın 1,09 TL/Kg olduğu, ihale üzerinde kalan istekli tarafından teklif edilen bedelin fiyat farklarıyla bile kapatılamayacağı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen miktarların çok düşük olduğu, idarece belirlenen yaklaşık maliyet miktarlarının bile altında olduğu,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklifi ile birlikte sunulan analizlerdeki birim fiyat ve miktarlar ile aşırı düşük teklif sorgulamasında yapılan açıklamalardaki miktar ve fiyatların birbirinden farklı olduğu,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından özel birim fiyat analizlerinin sunulmadığı,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde aritmetik hatanın bulunduğu, teklif fiyatı ile uyumlu olmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizlerin ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına uygun olmadığı gibi birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve genel ve idari şartnameye de uygun olmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından bazı kalemlerle ilgili olarak hesap cetvelindeki fiyatlarla uyumlu proforma fatura sunulmadığı,

İddialarına yer verilerek anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması talep edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

9 isteklinin doküman aldığı ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği, idarece yapılan değerlendirme sonucunda Turpa İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin, iş deneyim belgesi teklif edilen bedelin %80’ini sağlamadığı gerekçesi ile değerlendirme dış bırakıldığı, geçerli teklifler ile yaklaşık maliyet üzerinden hesaplanan sınır değerin 4.987.364,01 TL olduğu, ihale üzerinde kalan istekli tarafından teklif edilen 3.852.076,20TL’nin sınır değerin altında kaldığı için idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen 3.852.076,20 TL’nin açılımı aşağıdaki gibidir.

İşin bileşenleri[M1]

Yak. Mal. (TL)

İhale Üzerinde bırakılan isteklinin teklifi

Toprak İşleri

2.330.116,27

1.383.406,20

Sanat Yapıları

1.407.395,17

1.188.670,00

Üst Yapı İşleri

2.715.900,00

1.280.000,00

Toplam

6.453.411,44

3.852.076,20

İdarece Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinde yer alan; “ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” hükmü gereğince ihale dokümanı ekinde analiz formatı verildiğinden, ayrıca birim fiyat teklif cetvelinin de idarece ihale dokümanı ekinde isteklilere verildiğinden, isteklilerin tekliflerini söz konusu birim fiyat teklif cetveli ve analizlere uygun olarak vermesi gerekmektedir.

İdarece, yaklaşık maliyet ve geçerli teklifler dikkate alınarak hesaplanan sınır değere göre (4.987.364,01 TL) ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında kaldığı anlaşılmış olup, idarenin 06.04.2010 tarihli yazısı ile ihale üzerinde bırakılan istekliden teklifleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama istenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 09.04.2010 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına açıklama yapılmış, söz konusu yazıda da; “Toprak işlerinde operatör makinist ücreti 03.504 pozunda, ekskavatörün operatörü (01.404’den) 0,006 X 800,00 TL / Ay / 12m³ / saat =0,04TL/m³ olması nedeniyle bu gider kar ve genel masraflar bölümünden düşülmüştür. İşin yapılmasında sadece akaryakıt giderleri dikkate alınmış olup işçilik giderlerinin m³’e tekabül eden miktarları küçük olduğundan genel giderlerden karşılanacağı dikkate alınmıştır. Örnek vermek gerekirse 03.504’deki analizde yağcı (01.408) den 1 saat X 3,65 TL / 120 m³ / saat =0,03 TL/m³’dür. Makinalı çalışmalarda işçilikler ihmal edilebilir boyuttadırlar. Tüm çalıştırılacak makine gruplarında durum bundan ibarettir…” ifadesine yer verilmiştir.

İhale dokümanı ekinde idarece iş analiz örnekleri verildiğinden, istekliler tarafından da tekliflerin bu analizlere uygun olarak oluşturulması gerektiğinden ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yukarıda yapılan açıklama ve idareye sunmuş olduğu analizler mevzuata uygun bulunmamıştır.

Diğer taraftan; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklama ve eki belgelerde, “Tünel Tipi Drenaj Borusu Ø 150 m” için Kolsan İnş. Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. tarafından verilen ve serbest muhasebeci mali müşavir onaylı proforma fatura sunulduğu, ayrıca Kolsan İnş. Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. tarafından Demir İnş. ve Tic. Koll. Şti.&Nil Yapı Malz. ve İnş. Tic. Ltd. Şti. ortaklığı adına düzenlenen ve yine serbest muhasebeci mali müşavir onaylı bir satış faturasının eklendiği, ancak Kolsan İnş. Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.’nin 10.03.2010 tarihli yazısında da yer alan; “(Kütahya-Afyon) Ayr. - Gediz – Simav – Balıkesir Devlet Yolu Sındırgı Ayr. Balıkesir Arası Km.240+600-245+400 Arası Ve Güzergah Boyunca Eksik Kalan Toprak İşler, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri işi” için tarafımızca vermiş olduğumuz proforma faturanın eki olarak detaylandırıcı belgeler olan;

__

_ 1- Son geçici vergi beyannamesi,_

__

_ 2- İlgili mal ile ilgili ortalama birim maliyeti açıklayan yazı,_

__

_ 3- İlgili mal ile ilgili ortalama birim satış fiyatını açıklayan yazıyı,_

__

_ Şirketimizin ticari gizliliğine aykırı olmasından ötürü istenilen belgeleri verememekteyiz.”_ şeklindeki ifadede de görüldüğü üzere son geçici vergi beyannamesi, ilgili mala ilişkin birim maliyet ile ortalama birim satış fiyatına ilişkin belgelerin verilmediği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6. ncı maddesinde yer alan; “ İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;__

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.” hükme istinaden ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Murat Karaçor&Sancak Müt. Ort. Girişimi’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

GEREKÇEDE KARŞI OY

**** Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin**“** Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

_ (2) İhale komisyonu;_

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.” hükmü bulunmaktadır.

Kurul çoğunluğunca başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri arasında sayılan 03.504 pozu Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Genel Fiyat Analizi’nde

Rayiç no

Tanımı

Birimi

Miktarı

01.404

Operatör makinist

Saat

1,44

01.408

Yağcı

Saat

1

01.409

Formen

Saat

0.48

04.109

Mazot

Kg

17,955

04.109

Mazot

Kg

3,591

03.004

Ekskavatör

Adet

0,000137

şeklinde yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 03.504 pozu ile ilgili olarak; “Toprak işlerinde operatör makinist ücreti 03.504 pozunda, ekskavatörün operatörü (01.404’den) 0,006 X 800,00 TL / Ay / 12m³ / saat =0,04TL/m³ olması nedeniyle bu gider kar ve genel masraflar bölümünden düşülmüştür. İşin yapılmasında sadece akaryakıt giderleri dikkate alınmış olup işçilik giderlerinin m³’e tekabül eden miktarları küçük olduğundan genel giderlerden karşılanacağı dikkate alınmıştır. Örnek vermek gerekirse 03.504’deki analizde yağcı (01.408) den 1 saat X 3,65 TL / 120 m³ / saat =0,03 TL/m³’dür. Makinalı çalışmalarda işçilikler ihmal edilebilir boyuttadırlar. Tüm çalıştırılacak makine gruplarında durum bundan ibarettir…” açıklaması yapılmış olup, idarece de kabul edilen bu açıklamanın anılan Yönetmelik hükmüne uygun olduğu kanaatindeyim. Zira istekli yukarıda yer alan 03.504 pozuna ait analiz tablosunu düzenleyerek verebilecek durumda iken, bilgi ve tecrübe birikimlerine dayalı olarak hazırladığı ve sunduğu hesaplama doğrultusunda, poz içinde çok cüzi tutara sahip olduğunu tespit ettiği işçilik bedelinin kar ve genel giderler içinde değerlendirileceğini beyan ederek Yönetmelik hükmüne uygun bir açıklama yaptığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklama ve eki belgelerde, “Tünel Tipi Drenaj Borusu Ø 150 m” için Kolsan İnş. Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. tarafından verilen ve serbest muhasebeci mali müşavir onaylı proforma fatura sunulduğu, ayrıca Kolsan İnş. Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. tarafından Demir İnş. ve Tic. Koll. Şti.&Nil Yapı Malz. Ve İnş. Tic. Ltd. Şti. ortaklığı adına düzenlenen ve yine serbest muhasebeci mali müşavir onaylı bir satış faturasının eklendiği, ancak Kolsan İnş. Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.’nin 10.03.2010 tarihli yazısında da yer alan; “(Kütahya-Afyon) Ayr. - Gediz – Simav – Balıkesir Devlet Yolu Sındırgı Ayr. Balıkesir Arası Km.240+600-245+400 Arası Ve Güzergah Boyunca Eksik Kalan Toprak İşler, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri işi” için tarafımızca vermiş olduğumuz proforma faturanın eki olarak detaylandırıcı belgeler olan;

__

_ 1- Son geçici vergi beyannamesi,_

__

_ 2- İlgili mal ile ilgili ortalama birim maliyeti açıklayan yazı,_

__

_ 3- İlgili mal ile ilgili ortalama birim satış fiyatını açıklayan yazıyı,_

__

_ Şirketimizin ticari gizliliğine aykırı olmasından ötürü istenilen belgeleri verememekteyiz.”_ şeklindeki ifadesi ile son geçici vergi beyannamesi, ilgili mala ilişkin birim maliyet ile ortalama birim satış fiyatına ilişkin belgeleri vermediği görülmektedir.

Kurul çoğunluğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6. ncı maddesine istinaden ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığını, anılan isteklinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri arasında göstermiştir.

Serbest piyasada, şirket veya ticari işletmelerin faaliyetleri, belirli sayıdaki mensupları ve diğer görevlileri tarafından bilinen büyük oranda gizli nitelikli bilgilere dayanmaktadır. Ticari sır olarak nitelendirebileceğimiz bu gizli bilgiler firmaların piyasadaki yerini, güvenirliğini ve rekabet gücünü ifade etmektedirler. Günümüzde her bir bilgi, şirketin gelişmesi açısından büyük önem arz etmekte, gizliliği sağlanamayan bilgiler şirketlerin olumsuz etkilenmelerine, pazar payını kaybetmelerine neden olabilmektedir. Uzun ve genelde yüksek maliyetli arge çalışmalarının ürünü olan teknik bilgiler de bu kapsamdadır.

İnceleme konusu “Tünel Tipi Drenaj Borusu Ø 150 m” malzemesini üreten gerekli lisans ve belgelere sahip sınırlı sayıda firma olduğu, bu firmaların yanında boru imalatına yatırım yapmak isteyen ya da büyümeye çalışan bir çok küçük ölçekli işletme olduğu göz önüne alındığında, teklif fiyatı kanıtlayıcı bilgilerin Kolsan İnş. Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.’ tarafından “ticari sır” gerekçesiyle verilmemesinin Kurulca farklı bir yorumla değerlendirilmesi gerektiği ve ihale üzerinde bırakılan firmaca sunulan boru imalat bedelini tevsik için proforma fatura ve satış faturasının amaca yeterli olduğu kanaatindeyim. (Ayrıca, ticari sırların Devlet adına gözetim ve denetim görevini yapan denetim elemanları ile bağımsız kurum ve kurulların gözetim, denetim, araştırma ve inceleme faaliyetlerinde istenebileceği düşüncesindeyim.)

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendine göre “başvurunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşüm ile Kurul Çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine” yönündeki kararına katılmıyorum.

Ali KAYA

Kurul Üyesi