KİK Kararı: 2010/UY.I-1624

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/040
Gündem No : 65
Karar Tarihi : 07.06.2010
Karar No : 2010/UY.I-1624
BAŞVURU SAHİBİ:
Silahtaroğlu İnş. Nak. Harf. ve Tic. Ltd. Şti, Emniyet Cad. No:34 Erciş / VAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü, Üniversite Mah. Zübeyde Hanım Cad. 23100 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/14931 İhale Kayıt Numaralı "(Bingöl-Solhan) Ayr.-Genç Yolu Km:0+000-17+900 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

25.05.2010 tarih ve I.Y.12.27.0263/2010-23E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 09.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Bingöl-Solhan Ayr.-Genç Yolu Km:0+000-17+900 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri” ihalesine ilişkin olarak Silahtaroğlu İnş. Nak. Harf. ve Tic. Ltd. Şti’nin 16.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 20.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 03.05.2010 tarih ve 10328 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İdareye şikayet başvurusunun hukuki gerekçelere dayandırılmaksızın reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklif kapsamında sunulan analizlerinde kurum pozları kullanıldığı belirtilmesine rağmen, girdi miktarlarının düşürülerek açıklama yapılmadan kabul edilmesinin sağlandığı, analizlerde işçilik fiyatlarının asgari ücretle çalışan bir işçinin çalışma saat ücretinin altında belirlendiği, nakliye pozlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün pozları kullanıldığından "K katsayısının" büyük önem arz ettiği, isteklilerin bu katsayıyı neye göre belirlediklerini aşırı düşük teklif açıklamalarında belirtmelerinin gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olarak verilmediği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin "Alınacak kararlar" başlıklı 11 inci maddesinde, şikayet üzerine alınacak kararların gerekçeli olacağı, "Kararlarda bulunacak hususlar başlıklı" 12 inci maddesinde, kararın dayandığı hukuki sebeplerin ve gerekçelerin de şikayetçiye bildirileceği hüküm altına alınmıştır.

İdare tarafından şikayet dilekçesine verilen cevapta, ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği, aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre incelendiği, analizlerinde ve faturalarında mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığı belirtilmiştir.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin idare tarafından şikayete verilen cevapta şikayetin reddine ilişkin gerekçelere yer verilmediği yönündeki iddiası, idarenin "ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük fiyat açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre incelenip açıklama kapsamındaki fatura ve analizlerin mevzuata uygun olduğunun tespit edildiği" şeklinde gerekçeli bir bildirim yaptığı belirlendiğinden uygun bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38 inci maddesinde;

"İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir." hükmü bulunmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin konuyla ilgili 60 ıncı maddesinde de aynı yönde bir hükme yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde;

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş "kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların" üzerine, kendi belirledikleri "kar ve genel gideri" ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun "kar ve genel gider hariç birim fiyatını" kullandıklarını ve kendi belirledikleri "kar ve genel gider" tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

__

38.6. 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca tekliflerin değerlendirilmesi
aşamasında isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz
sunup sunmadıkları kontrol edilir. Analizleri sunmayan ya da eksik sunan istekliler
değerlendirme dışı bırakılır. Bu aşamada sunulan analizlerin içeriğine ilişkin ayrıntılı inceleme
yapılmaz.

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

_38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından
yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin
rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma
yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır." _açıklaması ve 45 inci
maddesinde;

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi,
isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca
yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır.

Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM'e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

_d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur." _açıklamasına yer verilmiştir.

Yapılan incelemede idarenin teklifinin aşırı düşük olduğunu tespit ettiği 5 istekliden, yapım yönteminin ekonomikliği, seçilen teknik çözümler, teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen işin özgünlüğü hususlarında belgelere dayalı olarak (proforma faturalar, teklif alma yazıları) açıklanmasını istediği**,** nakliye pozlarında yer alan "K" katsayısını teklifin önemli bir bileşeni olarak değerlendirmediği, dolayısıyla isteklilerin buna ilişkin bir açıklama yapmadıkları, aşırı düşük teklif sorgulamasının kapsamını belirleme konusunda idarenin takdir yetkisi bulunması nedeniyle bu konuda açıklama istenmemiş ve isteklilerce de açıklama yapılmamış olmasının mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan; isteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının üçünün reddedildiği, Serhanoğlu İnş. Nak. Otom. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Özateş Pet. İnş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı'nın açıklamasının yeterli kabul edilerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasına karar verildiği, Çelikler Mad. İnş. ve Malz. Teks. Ür. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulama yapılan Serhanoğlu İnş. Nak. Otom. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Özateş Pet. İnş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı'nın açıklama kapsamında sunduğu belgeler anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelendiğinde;

• Elenmiş çakıl, elenmiş kum, konkasörle kırılmış asfalt mıcırı, kırılmış temel malzeme, kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tuvenan) malzeme için ortak girişim ortaklarından Özateş Pet. İnş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen bir proforma fatura ve ekinde her kalem için ayrı ayrı hazırlanmış olan birim fiyat imalat cetveli sunulmuştur. Sunulan bu belgeler, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinin (ç) bendi kapsamında değerlendirilerek incelenmiş ve 08.03.2010 tarihli birim maliyet cetvellerinin SMMM onaylı olmakla birlikte son geçici vergi beyanname dönemine ait olmaması nedeniyle anılan Tebliğ açıklamasına uygun olarak sunulmadığı sonucuna varılmıştır.

• Çam kerestesi için Öz-Ce Petrol İnş. Mad. Nak. Teks. Gıda Tar. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 10.01.2010 tarihli bir proforma fatura sunulduğu, proforma faturada birim ortalama maliyetin belirtilmediği, ekinde T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Orman Gn. Müd. Artvin Orman İşletmesi tarafından düzenlenmiş 23.07.2009 tarihli ve SMMM onaylı iki alış faturası ve yine ortak girişim ortaklarından Özateş Pet. İnş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş 24.06.2007, 04.06.2007, 20.06.2007 ve 02.06.2007 tarihli ve SMMM onaylı dört adet satış faturasının yer aldığı, satış faturalarının alış faturasından yaklaşık iki buçuk yıl önce düzenlenmiş olduğu, sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığı görülmüştür.

• 200 mm PVC esaslı drenfleks boru için Demirel Makine Sıhhi Tesisat inş. Elek. Tic. San. ve Paz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 08.02.2010 tarihli bir proforma fatura sunulduğu, proforma faturada birim ortalama maliyetin belirtilmediği, ekinde proformayı düzenleyen şirket adına Mert Plastik San. Tic. A.Ş. tarafından verilen SMMM onaylı ve 08.02.2010 tarihli bir fiyat teklifinin bulunduğu, proforma fatura ekinde yer alması gereken son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturasının bulunmadığı, dolayısıyla Tebliğin anılan maddelerine uygun bir açıklama sunulmadığı tespit edilmiştir.

• Kırsal motorin için Öz-Ce Petrol İnş. Mad. Nak. Teks. Gıda Tar. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 01.03.2010 tarihli proforma faturada bir litre kırsal motorin için 2,20 TL fiyat teklif edildiği, proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin belirtilmediği, ekinde yer alan ve tarihi tam olarak tespit edilememekle birlikte 2010 yılı içinde Starpet Garzan Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş. tarafından verildiği anlaşılan SMMM onaylı bir alış faturasının yer aldığı, alış faturasında bir litre kırsal motorinin fiyatının 1,0768 TL olarak yer almakla birlikte, ÖTV ve EPDK Gelir Payının ayrı bir kalem olarak yazıldığı, KDV matrahının alınan toplam motorin miktarına bölünmesi sonucu kırsal motorinin KDV hariç maliyetinin yaklaşık olarak 2,16 TL olduğu, ayrıca proforma ekinde Özateş Pet. İnş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş 30.10.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturasının sunulduğu, kırsal motorin fiyatını tevsik etmek için sunulan proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin belirtilmemiş olması ve alış faturasının son geçici vergi beyanname dönemine değil içinde bulunulan döneme ait olması nedeniyle bu belgelerin mevzuata uygun olarak sunulmadığı tespit edilmiştir.

• C-20 hazır beton ve 70 cm beton bordur için, Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan 10.01.2010 tarihli bir proforma fatura sunulduğu, ekinde 10.01.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası ile 08.01.2010 tarih ve SMMM onaylı beton bordur ve hazır beton imalat cetvellerinin bulunduğu, imalat cetvellerinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olmaması nedeniyle bu malzemeler için yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

• Portland çimento, dökme çimento, ince ve kalın inşaat demiri, çivi ve tavlı tel için, ortak girişim ortaklarından Özateş Pet. İnş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. tarafından yine kendi adına düzenlenmiş 10.01.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir proforma fatura sunulduğu, proforma faturada birim ortalama maliyetin belirtilmediği, ekinde Aslanbaş Çivi Tel ve Çelik Hasır Sanayi A.Ş. tarafından düzenlenen 06.04.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir inşaat çivisi ve tavlı tel alış faturası, Çimentaş Elazığ Çimento San. Tic. A.Ş. tarafından düzenlenen 24.09.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir dökme çimento alış faturası, İlhan Demir Çelik ve Boru Profil End. A.Ş. tarafından düzenlenen 07.01.2010 tarihli ve SMMM onaylı ince ve kalın inşaat demiri alış faturası ile Sönmez İnş. San. Ltd. Şti. adına düzenlenen 15.10.2009 tarihli ve SMMM onaylı çimento satış faturası, 16.10.2009 tarihli ve SMMM onaylı inşaat demiri satış faturasının yer aldığı, sunulan proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin belirtilmemiş olması ve İlhan Demir Çelik ve Boru Profil End. A.Ş. tarafından düzenlenen satış faturasının içinde bulunulan geçici vergi beyanname dönemine ait olması nedeniyle bu belgelerin de mevzuata uygun olarak sunulmadığı belirlenmiştir.

Diğer taraftan; teklifi aşırı düşük bulunarak açıklama istenen teklifleri kapsamında sundukları analizlerin içeriklerinin, Tebliğin anılan açıklaması gereğince aşırı düşük teklif sorgulamasında, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygunluğu bakımından incelenmesi gerekmektedir. Başvuru sahibinin, ihale üzerinde kalan isteklinin ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin analizlerinde yer alan “K” katsayısının ve saatlik işçi ücretlerinin düşürüldüğü, idarece bu konuda yeterli incelemenin yapılmadığı yönündeki iddiası bağlamında, ihale üzerinde kalan istekli olan Serhanoğlu İnş. Nak. Otom. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Özateş Pet. İnş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı'nın analizleri incelendiğinde; birim fiyat tariflerinde "K" katsayısının 07.005/K pozundaki gibi olacağı hususunun belirtildiği, 07.005/K pozunda Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 02.017 pozuna atıfta bulunularak katsayının 150 olarak belirlendiği, istekli tarafından bu değerin 14.110 ve 14.111 pozunda 120, 07.005/K pozunda 90 olarak belirlendiği ve bu katsayının düşürülmesini sağlayan avantajlı koşullara ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, işçi ücretlerinin ise saatlik asgari ücret tutarı olan 3,24 TL'nin üzerinde belirlendiği tespit edilmiştir.

Bu itibarla; ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece reddedilmesi gerekirken ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Çelikler Mad. İnş. ve Malz. Teks. Ür. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

• Motorin için Alda Pet. Ür. İnş. Otom. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 19.03.2010 tarihli bir proforma fatura sunulduğu, proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin bulunmadığı, ekinde 18.03.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir alış faturasının bulunduğu, alış faturasının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı, 26.01.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturasının yer aldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, motorin fiyatının tevsiki için sunulan proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin belirtilmemesi ve ekinde yer alan alış ve satış faturalarının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmaması nedeniyle açıklamanın mevzuata uygun olmadığı belirlenmiştir.

• İskele kerestesi ve kalıplık çam kerestesi için Esk Kerestecilik Nak. İnş. ve İnş. Mal. Akar. Mad. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 19.03.2010 tarihli bir proforma fatura sunulduğu, proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin bulunmadığı, ekinde 23.01.2010 ve 27.01.2010 tarihli ve SMMM onaylı iki adet satış faturası ile T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Orman Gn. Müd. Elazığ Orman İşletmesi tarafından düzenlenmiş 12.11.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir alış faturasının sunulduğu, satış faturalarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmadığı anlaşıldığından açıklama uygun bulunmamıştır.

• İnşaat demiri, çivi ve çimento için Özkardeşler Yapı İnş. Kerestecilik Nak. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 19.03.2010 tarihli bir proforma faturanın sunulduğu, proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin bulunmadığı, çimento için proforma fatura ekinde 24.11.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası ile Çimentaş Elazığ Çimento San. Tic. A.Ş. tarafından düzenlenen 26.12.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir alış faturasının yer aldığı, inşaat demiri için 31.12.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası ile Asya Demir Çelik Kömür Nakliyat İnş. Tic. ve Paz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 14.02.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturasının sunulduğu, çivi için 31.12.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir satış faturası ile Aslanbaş Çivi Tel ve Çelik Hasır Sanayi A.Ş. tarafından düzenlenen 06.01.2009 tarihli ve SMMM onaylı bir alış faturasının yer aldığı tespit edilmiş olup proforma faturada son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin bulunmaması nedeniyle açıklama uygun bulunmamıştır.

Ayrıca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin analizlerinde yer alan "K" katsayısının ve saatlik işçi ücretlerinin düşürüldüğü iddiası yönünden yapılan incelemede; "K" katsayısının 2200, 2202, 15.005, 14.110 ve 14.111 pozlarında 110 olarak belirlendiği ve bu katsayının düşürülmesini sağlayan avantajlı koşullara ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, işçi ücretlerinin ise saatlik asgari ücret tutarı olan 3,24 TL'nin üzerinde belirlendiği tespit edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının da reddedilerek teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Yapılan incelemede, Mehmet Dümer & Sabah Eser İş Ortaklığı'nın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında beton fiyatının tevsiki için Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan bir proforma sunduğu, proforma fatura ekinde SMMM Aydın Batur tarafından onaylanmış olan çeşitli dozlarda beton üretim maliyet cetvellerinin bulunduğu, bu maliyet cetvellerinde bir saatlik işçilik maliyetinin 1,00 TL olarak belirlendiği, birim maliyet cetvellerinin gerçekleşmiş maliyete ilişkin olduğu göz önünde bulundurulduğunda proforma faturayı düzenleyen Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından asgari ücretin altında ücretle işçi çalıştırıldığı anlaşıldığından, bu hususun asgari ücret yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu’na ve birim maliyet cetvelini onaylayan SMMM yönünden TÜRMOB'a bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan istekli olan Serhanoğlu inş. Nak. Otom. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Özateş Pet. inş. Hay. Nak. Mad. Gıda ve Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Çelikler Mad. İnş. ve Malz. Teks. Ür. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi suretiyle bu tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

__

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2) Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından asgari ücretin altında ücretle işçi çalıştırıldığının belirtilmesi nedeniyle, anılan şirket tarafından düzenlenen proforma fatura ve birim maliyet cetvelleri hakkında, asgari ücret yönünden SGK'ya ve birim maliyet cetvelini onaylayan SMMM yönünden TÜRMOB'a bildirimde bulunulmasına,

Oyçokluğu ile karar verildi.

****KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklifler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Elazığ 8.Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyetin, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak değişik oranlarında tenzilat yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayanElazığ 8.Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır**.** Nitekim incelenen ihalede ISITAŞ İnşaat ve ALFEN İnşaat firmalarının tekliflerinin bu nedenle idarece belirlenen 9.739.364,37 TL. tutarındaki yaklaşık maliyetin üzerinde kaldığı anlaşılmaktadır.

Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **