KİK Kararı: 2010/UY.I-1484

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/037
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 24.05.2010
Karar No : 2010/UY.I-1484
BAŞVURU SAHİBİ:
Bozaslan İnş. Yol Yapı Mad. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. - Ökbil Elk. İnş. Taah. ve San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Cumhuriyet Caddesi Kutlu İşhanı No:8 Kat:4 Tatvan/BİTLİS

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü, Zübeyde Hanım Cad. 23100 /ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/23549 İhale Kayıt Numaralı "(Elazığ - Bingöl) Ayr. - Tunceli Yolu Km= 12+000 - 48+000 Arası Sanat Yapıları İkmal İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

20.05.2010 tarih ve I.Y.12.51.0183/2010-21E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 29.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Elazığ-Bingöl) Ayr.-Tunceli Yolu Km= 12+000 - 48+000 Arası Sanat Yapıları İkmal İşi” ihalesine ilişkin olarak Bozaslan İnş. Yol Yapı Mad. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. - Ökbil Elk. İnş. Taah. ve San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 21.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.05.2010 tarih ve 10563 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif açısından düzeltici işlem belirlenmesine

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; söz konusu ihalede tekliflerinin sınır değerin üzerinde olduğu, sınır değerin altında kalan ve ihale komisyonunca yeterli görülen aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Kanunu ve Genel Tebliğ’e uygun olmadığı, açıklamaları uygun görülen firmalarla ilgili olarak mevzuata uygun şekilde sorgulama yapılmadığı belirtilerek aşırı düşük tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre tekrar değerlendirilerek düzeltici işlem kararı verilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede, başvuru konusu ihaleye 17 (onyedi) isteklinin teklif verdiği, 1 (bir) isteklinin iş deneyim belge tutarı yetersiz bulunduğundan değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif sınır değerinin ihale komisyonu tarafından 1.494.724,29 TL olarak belirlendiği, bu çerçevede sınır değerin altında kalan 6 (altı) istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, 1 (bir) isteklinin aşırı düşük teklif açıklama talebine cevap vermediği, diğer 5 (beş) isteklinin ise süresinde açıklamada bulunduğu tespit edilmiştir.

Yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarından üçünün ihale komisyonunca uygun görülmeyerek tekliflerin reddedildiği, açıklaması uygun görülenlerin ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif (Kayahan İnş. Taah. San. Tic. A.Ş.) ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi (Tuncay Deveci-İnşaat Mühendisi) olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Kayahan İnş. Taah. San. Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;

“ Açıklama üst yazısı,

__

Sahip oldukları avantajlı koşulların kendilerine ne kadarlık bir maliyet avantajı sağladığına ilişkin yazı,

__

Genel icmal ve birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemine ilişkin analiz,

__

Serbest muhasebeci mali müşavir onaylı demirbaş defteri tespit tutanağı,

__

Çimento (dökme-torbalı) için yeminli mali müşavir onaylı proforma fatura ve eki alış-satış faturası,

__

Drenaj borusu için s.m.m.m onaylı proforma fatura ve eki alış-satış faturası,

__

Demirsiz beton için s.m.m.m. onaylı proforma fatura ve eki maliyet tespit analizi ve satış faturası,

__

Elazığ-Kovancılar Belediye Başkanlığı tarafından şirket adına düzenlenmiş “Taş Ocağı İşletmeciliği, Mıcır ve Asfalt Malzemeleri Üretimi, Kum Çakıl Ocağı İşletme, Beton Santrali İşletme, Her Türlü Parke, Büz ve Beton Mamulleri Üretimi” faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı ile Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nden alınmış Elazığ-Kovancılar merkezli II. Grup (Doğaltaş-Mermer) İşletme Ruhsatı ve İşletme İzin Belgesi,

__

Şirket ortaklarından Yusuf Kaya ve Kenan Kaya’nın ortak oldukları Emir-Pet İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi’ne ait Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından verilmiş akaryakıt bayilik lisansı ve Şah Beton ve Taahhüt Madencilik Nakliye Ltd. Şti. adına düzenlenmiş s.m.m.m. onaylı 100 m 3 kapasiteli beton santrali alış faturası,”

Sunmuştur.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a)**** İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b)**** Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c)**** Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde ise;

“45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)****_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)****_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda yer alan tespit ve mevzuat hükümleri çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin;

“ _İdari şartnamenin 7.5.2 nci maddesinde ihale konusu iş için gerekli görülen birer adet greyder, silindir, ekskavatör, yükleyici, betoniyer, su tankı ile 3 adet damperli kamyondan oluşan makine ekipmanın tamamına sahip olduğu ve bu hususu mevzuata uygun şekilde belgelendirdiği, _

__

İhale konusu işte kullanılacak malzemelere ilişkin mevzuatta öngörüldüğü şekilde onaylanmış proforma fatura ve eki alış-satış faturası veya maliyet tespit analizi sunduğu,

__

_Adına düzenlenmiş “Taş Ocağı İşletmeciliği, Mıcır ve Asfalt Malzemeleri Üretimi, Kum Çakıl Ocağı İşletme, Beton Santrali İşletme, Her Türlü Parke, Büz ve Beton Mamulleri Üretimi” faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı ile Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nden alınmış II. Grup (Doğaltaş-Mermer) İşletme Ruhsatı ve İşletme İzin Belgesi sunduğu, _

__

Sahip oldukları avantajlı koşulların ne kadarlık bir maliyet avantajı sağladığına ilişkin yazı sunduğu ,” görülmüştür.

İhale konusu yapım işinin niteliği ile birlikte değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli Kayahan İnş. Taah. San. Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının ihale komisyonu tarafından uygun görülmesinde mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

Başvuru konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Tuncay Deveci-İnşaat Mühendisi aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;

“ Açıklama üst yazısı,

__

İhale konusu iş için öngörülen makine ekipmanın işin başından sonuna kadar bulundurulacağına ilişkin Mir Yıldız Müh. İnş. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş taahhütname ve makine ekipmana ilişkin araç ruhsatları,

__

İhale konusu işte kullanılacak malzemelere ilişkin proforma faturalar,

__

Birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemine ilişkin analiz ,” sunmuştur.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tuncay Deveci-İnşaat Mühendisi’nin ihale konusu işte kullanılacak malzemelere ilişkin olarak sadece proforma fatura sunduğu, bu proforma faturaları tevsik etmek üzere Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesinde öngörüldüğü şekilde herhangi bir alış-satış faturası, birim maliyet cetveli veya maliyet tespit raporu sunmadığı hususu göz önünde bulundurulduğunda, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmamıştır.

Diğer taraftan, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmeyen diğer isteklilerin açıklamalarının uygun görülmeme gerekçeleri arasında sayılan “alış-satış faturalarının bulunmaması” hususunun, aynı durumda bulunan istekli Tuncay Deveci-İnşaat Mühendisi açısından uygulanmadığı tespit edilmiş olup, bu durum eşit muamele ilkesine de aykırılık teşkil etmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Tuncay Deveci-İnşaat Mühendisi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek teklifin değerlendirilme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

**** Şikayete konu ihalede, idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde “birim fiyatların virgülden sonra dört hane olarak yazılarak” miktarlar ile çarpıldığı, tutar hanesine ise bu çarpım sonucu bulunan rakamların yuvarlanarak yazıldığı, görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aritmetik Hata ve Yuvarlama” başlıklı 16.5 maddesinde “Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde, birim fiyat cetvellerindeki birim fiyatlar ve bnirim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarlar, virgülden sonra iki hane olacak şekilde yuvarlanarak yazılacaktır” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıdaki düzenleme gereği istekliler tarafından teklif ekinde sunulan birim fiyat cetvellerinde virgülden sonra iki haneden fazla rakam yazan isteklilerin teklifleri sırf bu nedenle ihale dışı bırakılmaktadır. Kamu İhale Kurumu’nun isteklilere de idarelere de eşit mesafede olmak durumunda bir düzenleyici ve denetleyici kuruldur. Bu nedenle Kurul’un “ eşit muamele ilkesinin uygulanıp uygulanmadığı hususundaki denetleme görevinin” sadece isteklilere yapılan işlemler açısından değil, isteklilere uygulanan mevzuat hükümlerine idarelerin de riayet edip etmedikleri açısından da varlığının kabulü gerekir.

Yaklaşık maliyet ihale mevzuatında, sınır değerin tespitinden idarelerce istenecek yeterlik belgelerinin belirlenmesine kadar bir çok hususu etkileyen bir parametredir. Bu nedenle, virgülden sonra iki haneden fazla rakamın yazılması sonucunda çok büyük miktarlarda bulanacak değerlerin sınır değere çok yakın bir teklifin bu değerin altında veya üstünde kalmasına neden olabilme ihtimali bulunmaktadır. Bu durumda istekliler açısından hak kaybına varcak bir sonuçta kaçınılmaz olacaktır.

Gerek Kurum’ca benimsenen bir prensibe idarelerinde uyması, gerekse olası hak kayıplarının önlenmesi açısından; anılan ihalede yaklaşık maliyetin saptanmasında birim fiyatların virgülden sonra dört hane olarak belirlenmesinin ihalenin iptal nedenleri arasından görülmesi gerektiği şeklindeki düşüncemle, Kurul tarafından verilen “düzeltici işlem belirlenmesi” kararına katılmıyorum.

Abdullah DÜNDAR

** Kurul Üyesi**