KİK Kararı: 2010/UY.I-1317

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/033
Gündem No : 16
Karar Tarihi : 11.05.2010
Karar No : 2010/UY.I-1317
BAŞVURU SAHİBİ:
Hasan Yüksel (Milenyum İnşaat Taahhüt), Hoşdere Cad. No: 130/15 Y.Ayrancı ÇANKAYA/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Malzeme Dairesi Başkanlığı, Talatpaşa Bulvarı No: 3 06330 Altındağ/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/158707 İhale Kayıt Numaralı "Irmak-Zonguldak Hattı 55 No.Lu Tünelin 0+680-0+780, 1+325-1+460 Arasında Kalan 235 M.Lik Kesimin Islahı ile Tünel İçine Toplam 3008 M. Drenaj Kanalı Yapılması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.04.2010 tarih ve I.Y.10.59.0063/2010-21E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Malzeme Dairesi Başkanlığı tarafından 11.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Irmak-Zonguldak Hattı 55 Nolu Tünelin 0+680-0+780, 1+325-1+460 Arasında Kalan 235 M.lik Kesimin Islahı İle Tünel İçine Toplam 3008 M. Drenaj Kanalı Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Hasan Yüksel (Milenyum İnşaat Taahhüt)’in 05.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.04.2010 tarih ve 9001 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1)4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

2. Dilekçe ve eklerinin ilgili Bakanlığa gönderilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

Bahse konu ihaleye verdikleri teklifin aşırı düşük teklif olduğunun tespit edilmesi üzerine idari şartnamenin 32.2 nci maddesine göre yaptıkları açıklamanın idarece uygun bunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

Aşırı düşük değerlendirilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olması nedeniyle kamu zararı oluştuğu, tekliflerin sınır değer yönünden bakıldığında sınır değerin altında 6 adet teklifin bulunduğu, firmalarının teklifinin altında 3 üzerinde ise 2 teklifin bulunduğu, bu teklifler ile ihale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin arasındaki farka bakıldığında en düşük tekliften 642.000 TL, firmalarının teklifinden ise 252.000 TL fark olması nedeniyle kamu zararı oluştuğu yönündeki itirazlarının idare tarafından uygun bulunmadığı,

İdarece tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinin;

1- All risk sigortası ile ilgili olarak verilen fiyat tekliflerinin asıl olmadığı faks olarak verildiği ve sadece birinci sayfanın sigorta aracılık hizmeti görevlisince imzalandığından, diğer sayfalarında herhangi bir onay bulunmadığı, bu belgenin proforma fatura olarak değerlendirilmesi gerektiğinden YMM veya SMMM tarafından onaylı olması gerekirken onaylı olmadığı gerekçesinin idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun görmeme gerekçesi arasında belirtildiği,

Aşırı düşük teklif açıklaması içerisinde sunulan Genel Maliyet İcmal Tablosunun 11.02.2010 tarih ve 2149 sayılı aşırı düşük teklif sorgu yazısında istenilmemesine rağmen fiyat teklifleri içerisinde yer alan SSK, All-Risk, KİK payı, damga vergisi, kesin teminat vb. masraflarında bulunduğunu belirtmek amacıyla sunulduğu,

2-Verilen birim fiyat analizlerinde toplam yaklaşık maliyet içerisinde önemli bir oranı teşkil eden 4 nolu poz (23.245/1-K: 0-10 Kaya Bulonu Tahsis Edilmesi) ve 8 nolu poz (Enjeksiyon-Bulon -Drenej Delgisi Yapılması) aşırı düşük teklif sorgulamasında incelendiğinde; analizi oluşturan kalemlerin miktarlarında ilgili Kamu Kurumlarının analizlerindeki miktarlara göre ciddi oranda düşük miktarların gösterildiği, buna bağlı olarak 2009 yılı birim fiyatları dikkate alınarak hazırlanmış olan yaklaşık maliyetlere göre %38 oranında, 8 nolu pozda ise yaklaşık %67 oranında düşük teklif verildiği, 4 nolu pozda bu farklılığın genel olarak miktarların düşürülmesinden, 8 nolu pozda ise hem miktarların hem de toprak formasyonuna bağlı olarak sert formasyona göre verilmesi gereken fiyatın yumuşak formasyon dikkate alınarak tespit edilmesinden kaynaklandığı,

Her ne kadar birim fiyat teklif cetvelinin 8 poz nolu 31-7836/1-A numarası ile belirlenmiş olsa da aynı iş kapsamında mevcut olan 6 ve 7 nci sırada kayıtlı 31-15-7832, 31-15-7833 numaralı pozların DSİ numaralarına göre sert formasyonlarda karotlu enjeksiyon deliği açılmasını ifade ettiği, ayrıca Teknik Şartnamenin 2.3 maddesinin (a) bendinde; “Kireçtaşı formasyonundan gelen karstik sular” (b ) bendinde “diğer ise daha az geçirimli kumtaşı-konglemera ve çamur taşı formasyonundan sızıntı şeklinde sular” şeklinde işin yapılacağı toprak formasyonunun sert formasyon olduğu açıkça belirtilmiş olup buna bağlı olarak 31-7836/1-A nolu pozun sert formasyona göre tespit edilmesi gerektiğinden sert formasyona göre olması gereken 2009 yılı birim fiyatının 106,13 TL olduğu dikkate alındığında bu pozda başka kalemlerde telafi edilemeyecek oranlarda farklılık olduğunun düşünüldüğü,

Kaldı ki bu pozda yumuşak formasyona göre analiz yapılması halinde dahi 2009 yılı birim fiyatı 62,46 TL olduğu dikkate alındığında firmanın teklifi ile (32,24 TL) 30,22 TL fark olduğu, bunun ise yaklaşık %48 oranında bir fark ifade ettiği,

Bu pozda toplam miktar dikkate alındığında bu kalemin yaklaşık maliyeti ile 797.400 TL’lik bir fark görülmekte olup bu miktarın bu işteki firma karı ile telafisinin mümkün olmayacağı sonucuna varıldığından yukarıda belirtilen gerekçelerle açıklamalarının uygun görülmediği,

Aşırı düşük teklif açıklamalarında da belirtildiği gibi 23.245/1-K pozunun TCK (Karayollarının) birim fiyatı olmadığı, bu nedenle özel analiz olarak yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen Komisyonca TCK birim fiyatlarına göre değerlendirildiği, tüm Kamu Kurumu ve Kuruluşlarının birim fiyatlarının araştırıldığı, hiçbirinde 23.245/1-K ile adlandırılan imalat kalemi bulunmadığı, buna rağmen TCK birimleri ile şifai görüşmeler sonucu böyle bir birim fiyat poz nosunun (23.245/1-K) bulunmadığının bildirildiği, ihtiyaç duyulması halinde söz konusu pozun Karayollarından sorulabileceği belirtilmesine rağmen idarece bu yönde bir araştırma yapılmadan değerlendirme yapıldığı,

23.245/1-K nolu analizlerindekui kaya bulonu ve saç miktarlarının irdelenmesinde;

Kaya bulonu5,5 m,

Çap 32 mm,

Sacın yoğunluğu 7850 kg/m3

Bulon ağırlığı 0,2x02x0,01x7850=3,14 kg/ad.

1 kg bulona giden saç miktarı 3,14/34,71=0,09 Kg olduğu,

Analizlerinde kaya bulonu ve saç miktarının daha fazla olduğu, bununla birlikte analizde 32 mm kaya bulonunun projede gösterilen boyda zayiatsız olarak temin edilmesi mümkün olmasına rağmen yine de %2 zayiat konduğu,

Yine aşırı düşük açıklamasında belirtikleri üzere 31-7836/1-A pozunun DSİ birim fiyatı olmadığı, bu nedenle özel analiz olarak yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen komisyonca DSİ birim fiyatlarına göre değerlendirildiği, tüm kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları araştırılmış olup hiçbirinde 31-7836/1-A ile adlandırılan imalat kalemi bulunmadığı, DSİ birimleri ile yapılan şifahi görüşmede de böyle bir poz numarasının olmadığının bildirildiği,

DSİ birim fiyatlarında bulunmayan 31-7836/1-A pozun birim fiyat tarifinde zemin formasyonu ile ilgili bir ibare bulunmamasına rağmen teknik şartname baz alınarak sert formasyona göre değerlendirilmesi gerektiği (idarenin ihale eki teknik şartnamede zemin ile ilgili sondaj, karot vs. alınmadan göz ile muayene neticesi değerlendirme yapılmıştır), ancak kireç taşı formasyonlarında karstik (erime) oluştuğu, bunun belirtisinin ise suların yoğun şekilde tünel içine girmesi olduğu, bu durumu bizzat iş yerine giderek gözlemlediği, (idareye sunulan ekli tünel içi fotoğraflar) erime özelliği olan formasyonlarda büyük boşlukların olduğunun bilindiği, işin yapımı sırasında enjeksiyon-bulon-drenaj delgisi delgisinin çok kısa sürede yapılabileceği, kum taşı, konglamera- çamur taşı formasyonlarının fliş özelliğindeki formasyonlar olduğu, bu formasyonların alterasyona (boğuşma) uğramış olabileceği, akiser (yer altı suyu içeren kayaç) özelliği taşıdığı göz önünde bulundurularak zemin formasyonunun buna göre değerlendirildiği, DSİ birim fiyatlarındaki 31-7836/A4 Sert Formasyonda Kontak, Ankraj, Drenaj Deliği açılması pozu ile karşılaştırma yapılarak değerlendirme yapılmasının mevzuata uygun olmadığı,

Analizdeki malzeme ve işçilik fiyatlarının ise;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.9 maddesinde; “Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek yoktur ” denildiği, açıklamaları ekinde düzenlenen analizlerde malzeme fiyatlarında Bayındırlık Bakanlığı rayiç fiyatlarının kullanıldığı,

İşçilik fiyatlarının belirlenmesinde, 2009 yılı ikinci altı aylık brüt ücret üzerinden saatlik 3,08 TL/saat olarak belirlendiği,

İşçilik saat miktarlarının ise; imalat pozunun özel analiz olarak değerlendirildiği, 10 yıldır kamu kurum ve kuruluşlarına taahhüt işleri yapmaları, bununla birlikte aynı imalat kalemlerini içeren benzer özellikteki bir işi (TCDD 2. Bölge Müdürlüğü 2008 yılı Irmak –Zonguldak Hattı 54 Nolu Tünelin Girişine İstinat Duvarı Yapılması) Zonguldak Bölgesinde daha zor şartlarda yapmaları deneniyle işçilik ve makine saat miktarlarının bu tecrübeye dayanılarak belirlendiği,

İhalelerde idarelerce işçilik, makine birim miktarlarının benzer analiz formatlarında sabitlenmemesi ile birlikte kamu kurum ve kuruluşlarının kullandığı birim fiyat ve tariflerinin dışındaki imalat kalemlerinin analizlerinin oluşturulmasında firmaların bilgi, beceri, tecrübe ve teknik kapasitelerinin göz önüne alınarak belirlenmesinin kamu ve firma menfaati yönünden rekabet ortamı oluşturacağı, aksi takdirde kamu kurum ve kuruluşlarının fiyat ve analizlerinin esas alınması halinde rekabetin oluşmayacağı yönündeki açıklamalarının idarece uygun görülmediği,

İdarece, belirtilen pozlarla ilgili olarak firma analizlerinde miktarlar değiştirilerek yapılmış olan hesaplamalar kabul edilse dahi Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 maddesi çerçevesinde firmalarının kamu kurumu rayiçlerini dikkate alarak hazırlamış olduğu analizlerin tek başına sunulmasının yeterli olmadığı açık olup bunun yansıra o analiz içerisinde kamu kurumlarının birim fiyatlarının dışına çıktığından maliyet hesabı olarak değerlendirilmesinin gerekeceği ve buna bağlı olarak da bu maliyet tablolarının YMM veya SMMM tarafından onaylanması ihtiyacı doğabileceği belirtilmiş ise de;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.9 uncu maddesinde; “Analizler ile yardımcı analizler ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirtilerek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır” denildiği, bu madde çerçevesinde analizlerde kullanılan işçilik ve malzeme fiyatları, kamu kurum ve kuruluşları ile firmalarının işçilik saat ücretlerinin liste halinde sunulduğu,

Bazı idarelerin kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları dışındaki imalatların analizlerinde kullanılacak malzeme, makine ve işçilik birim miktarlarının analiz formatı içerisinde verilerek sabitlendiği, bu durumda katılımcı firmaların bu analiz değerlerine uymak durumunda olduğu, şayet bu miktarları değiştirmeleri halinde bu değişikliğin belgelere dayanması gerektiği (SMMM ve YMM onayı) bahse konu ihalede kamu kurum ve kuruluşların birim fiyat tariflerinin dışına çıkılarak oluşturulan analizlerdeki birim miktarların idarece sabitlenmediği,

Örneğin söz konusu ihalede 21.011 poz nolu imalat kaleminin Bayındırlık Bakanlığı pozu olduğundan anılan Tebliğin 38.3 maddesine uygun olarak düzenlediği, firmalarının tecrübeleri ile oluşan işçilik saatlerinin yansıtılmadığı,

Kamuda kontrol mühendisi, özelde şantiye şefi, firmasında ise inşaat mühendisi olarak çalışıp işlerini yakından takip ettiğinden işçi, usta, iş makinelerinin çalışmalarını, puantaj, kronometre vb. tutanakları takip ettiğinden aynı işin farklı sürelerle yapıldığını defalarca kayıt altına aldığı, hazırladığı tekliflerde bu tecrübelerden yaralanarak işçi, malzeme ve makine seçimlerini her işin özelliğine göre yaptığı,

Örneğin bahse konu işte enjeksiyon deliklerini açmak için kullanılacak makinelerden aynı anda birden fazla delici uç çalıştıran türlerinin piyasada mevcut olduğu, aynı şekilde bir işçi ile yapılan imalat süresinin başka bir işçi ile yapılan süreye eşit olmasının beklenmemesi gerektiği gerek makine gerekse işçi marifetleri ile yapılacak işlerin farklılıklar göstermesinin kaçınılması olduğu,

07.04.2010 tarihli yazıları ekinde idareye sunulan ihale konusu işte kullanabilecekleri onaylı demirbaş listesindeki araç ve gereçlerin lehlerine sağlayacağı avantajlı koşulların dikkate alınmadığı,

İtiraza konu analizlerin hazırlanmasında kullanılan yöntemin diğer analizlerin hazırlanmasında da kullanıldığı halde bazı analizlerin kabul edilmesine rağmen bazılarında kabul edilmediği, söz konusu işin aynısı ve aynı yerde 2005 yılında (2005/1011467) “TTK Genel Müdürlüğüne Ait Zonguldak – Kozlu Hattındaki 17 Nolu Tünelin İyileştirilmesi” TCDD 2. Bölge Müdürlüğünce Atalar İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ihale edildiği, benzer imalatlara ait fiyatların ihale tarihi itibarıyla güncellendiğinde teklif fiyatlarının aşırı düşük olmadığı, bilakis karlı olduğu, ayrıca idarenin yaklaşık maliyeti çok yüksek tespit ettiği, idarece aşırı düşük açıklamalarının uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakıldıkları,

3-Atalar İnş. Ltd. Şti. ve Ahmet Atalar inşaatın aynı merkezden yönetildiği, söz konusu iki firmanın bu ihalede de olduğu gibi bazı firmalarla özellikle TCDD’nin muhtelif ihalelerine blok olarak katılıp bazı matematiksel hesaplarla tekliflerini oluşturduğu ve rekabeti engellediği,

Bahse konu ihalede firmaları dahil 6 firmanın bu hesaplamalar ile aşırı düşük sınır değerin altında kaldığı, sınır değerin altında kalan ve idareye açıklamada bulunmayan firmaların (tekliflerinden daha yüksek teklif sunan) bunu bilinçli yaptığı ve ihalenin daha yüksek fiyata gitmesine neden olunduğu iddia edilmiştir.

Başvuru sahibinin 20.04.2010 tarih ve 942 sayı ile kayda alınan aynı tarihli ikinci dilekçesinde özetle; 2008/199718 İKN’li Irmak - Zonguldak Hattı Km.323+350-400 Arası Tünel Yapılması İşi ile 2008/154941 İKN’li Irmak - Zonguldak Hattı 323+190-240 Arasında Tünel Yapılması ihalelerine de bahse konu ihalede olduğu gibi hemen hemen aynı firmaların katıldığı ve kamu zararı oluşturmak için bazı hesap yöntemleri ile tekliflerini oluşturup firmalarından daha yüksek teklifleri olduğu halde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermeyip ihalenin daha yüksek teklif sunan Ahmet Atalar firmasına verilmesinin sağlandığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdarece sınır değer 2.025.074,09 TL belirlenerek sınır değerin altında teklif veren firmalardan 11.02.2010 tarihli yazı ile tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği belirtilerek birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerine ilişkin olarak tekliflerine açıklama getirilmesi istenilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından 19.02.2010 tarih ve 10460 sayılı yazı ekinde sunduğu bilgi ve belgelerin incelenmesinde all risk sigortası ile ilgili olarak verilen fiyat teklifinin asıl olmadığı, faks olarak verildiği ve sadece 1 nci sayfasının sigorta aracılık hizmeti görevlisince imzalandığı, diğer sayfalarda herhangi bir onay bulunmadığı görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ncı maddesinde;

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü yer almaktadır.__

__

Kamu İhale Genel Tebliğinin Yapım İşi ihalelerine İlişkin Özel Hususlar başlıklı birinci bölümün “aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin 45.1.4 nolu fıkrasında;“Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilecektir ” açıklaması yer almaktadır.

Bahse konu idare tarafından aşırı düşük teklife ilişkin sorgulamanın birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerine ilişkin olarak yapıldığı, all risk sigortalamasına ilişkin bir sorgulamanın yapılmadığı görüldüğünden idarece sorgulama yapılmayan bahse konu kalemde başvuru sahibi tarafından bilgi amaçlı sunulan belgenin mevzuata uygun olmadığı gerekçesinin anılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması gerekçesi arasında yer almasının yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle başvuru sahibinin şikayetinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İdarece sınır değer 2.025.074,09 TL belirlenerek sınır değerin altında teklif veren firmalardan 11.02.2010 tarihli yazı ile tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği belirtilerek birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 19iş kalemine ilişkin olarak tekliflerine açıklama getirilmesinin istenilmiştir.

Başvuru sahibi Hasan Yüksel (Milenyum İnşaat Taahhüt)19.02.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin sunduğu açıklamasında özetle;

“…

2-Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.9 maddesi gereğince açıklamaları ekinde düzenlenen analizlerde malzeme ve makine birim fiyatlarında Bayındırlık Bakanlığı rayiç fiyatlarının kullanıldığı,

3-Birim fiyat teklif cetvelinde poz kalemlerinin Birim Fiyat Tarifleri ile Zeyilname-1 ve Açıklama-1’de yapılan birim fiyat tarif değişikliklerinin incelenmesi sonucunda “Genel Açıklamalar Madde 2 Şartlarında” yapılması istenildiğinden Bayındırlık Bakanlığı, Karayolları (TCK), DSİ birim fiyat tariflerini değiştirdiği, bu nedenle imalat kalemlerinin özel analiz olarak yapılması sonucunu doğurduğu,

4-Birim fiyat teklif cetvelindeki poz kalemlerinin yukarıda belirtilen nedenden dolayı (m.3) özel analiz düzenlenmiş olup işçilik ve makine çalışmalarının birim miktarlarının 10 yıldır kamu kurum ve kuruluşlarına taahhüt işleri yapmaları nedeniyle tecrübeleri ile ve şantiyede yaptıkları tespitler neticesinde belirlendiği,

5-İşçilik ücretlerinin ihale tarihi itibarıyla Asğgari Ücret Komisyonunca belirlenen 2009 yılı ikinci altı aylık brüt 693,00 TL üzerinden saatlik 3,08 TL/Saat olarak belirlendiği,

6-Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 maddesinde; “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.” denildiğinden bazı analizlerin bu kapsamda sunulduğu belirtilmiş ve söz konu açıklama ekine genel maliyet icmali,analizler, rayiç listesi, faks olarak All Risk Sigortası ile ilgili olarak verilen fiyat teklif ve eki faks iletisi belgeler, İşçilik ve SGK Hesaplama Tablosu, ihale dokümanı kapsamında yer alan zeyilname, açıklama, genel açıklama, birim fiyat tarifleri, DSİ’nin Su Sondajları, Temel Sondajları, Enjeksiyon İşleri, Kaya-Zemin Mekaniği Deneyleri ve Jeofizik Etütlerine Birim Fiyat Tarifleri, tünel içi dışının gösterir bilgisayar çıktıları (fotoğrafları) sunulmuştur.

Başvuru sahibi aşırı düşük teklif açıklamasında malzeme ve makine birim fiyatlarında Bayındırlık Bakanlığı rayiç fiyatlarının kullanıldığı, işçilik ve makine çalışma birim miktarlarının ise 10 yıldır kamu kurum ve kuruluşlarına taahhüt işleri yapmaları nedeniyle tecrübeleri ile şantiyede yaptıkları tespitler neticesinde belirlendiği ifade edilmiş, açıklamada söz konusu tespitleri tevsik edici somut bir bilgi belge sunulmamıştır.

İdarenin yaklaşık maliyeti 3.815.517,08 TL olup, birim fiyat teklif cetvelinde 4 nolu (23.245/1-K 0-10 M Kaya Bulonu Tesis Edilmesi) iş kalemi yaklaşık maliyet içerisinde 433.669,25 TL, 8 nolu (31-7836/1-A Enjeksiyon –Bulon-Drenaj Delgi Yapılması) iş kalemi ise 2.593.265,22 TL bedel tutmakta olup söz konusu iş kalemleri yaklaşık maliyet içerisinde önemli bir yer teşkil etmektedir.

Birim Fiyat tariflerinde 23.245/1-K nolu pozda zeyilname ile yapılan değişiklikle “0-10 M Kaya Bulonu Tesis Edilmesi; “Gerekli makine ve techizatın iş yerinde temini, montajı, demontajı, kaya bulonlarının ve aksesuarlarının (taşıma plakaları, kamalar, genleşme ankrajları, tesviye plakaları, somun ve rondelalar vs. gibi) ve lüzumlu diğer malzemelerin (çimento, su vs. temin edilmesi, lüzumlu iş iskelelerinin çalışma platformlarının yapılması, delinmiş ve yıkanmış deliklere bulonların ve ankraj parçalarının yerleştirilmesi, kamalı tip bulon kullanılması halinde havalı çekiç kullanılarak genleşme tip bulon kullanılması halinde ayarlı bijon anahtarı ile sıkılarak ankrajın temin edilmesi, ankraj temin edildikten sonra çelik tel kafes ile birlikte veya doğrudan doğruya sıkıştırma plakasının ve diğer lüzumlu aksesuarların yerine yerleştirilmesi, gerektiğinde çekme testlerinin yapılması, çimento şerbetinin hazırlanması, delik ile bulon arasındaki boşluğun çimento enjeksiyonu ile doldurulması suretiyle kaya bulonu tesis edilmesi, aşağıda “Birim fiyata dahil Olmayan masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar dahil proje ve teknik şartnamesine uygun kaya bulonunun Genel Açıklamalar Madde 2 şartlarında 1kg’ının fiyatıdır.__

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar: Kaya bulonu deliği açılması fiyata dahil olmayıp kendi pozundan ödenir.

Ölçü:Yerine konulmadan önce aksesuarları dahil tartılarak tespit edilen kg cinsinden ağırlığıdır.

Not: tutmayan kaya bulonları ölçüme dahil edilemez.” olarak tarif edilmiştir .

TCK Karayolları Genel Müdürlüğünün “0-10 M Kaya Bulonu Tesis Edilmesine” ilişkin 23.245/1 nolu pozu bulunmakta olup, ihaleye teklif veren firmaların söz konusu iş kalemine ilişkin sundukları analizlerin incelenmesinde ise; başvuru sahibi firma hariç ihaleye teklif veren firmaların tamamının malzeme miktarını Karayollarının 23.245/1 nolu pozunda yer alan miktarlarda belirlediği, işçilik miktarlarının ise analizde yer alan girdilere bağlı olarak farklılıklar gösterdiği görülmüştür.

Söz konu imalat kaleminin yaklaşık maliyet içerisinde önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığından başvuru sahibinin malzemeye ilişkin girdi miktarlarının ihaleye teklif veren diğer firmalara göre düşük belirlendiği görülmüştür.

Diğer taraftan, 8 nolu (31-7836/1-A Enjeksiyon –Bulon-Drenaj Delgi Yapılması) iş kalemine ilişkin başvuru sahibinin sunduğu analizde malzemeye ilişkin girdi olarak 2009 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyat rayiçleri üzerinden karotiyer, vidye kron ve mazota yer verilmiştir.

İhaleye teklif veren firmaların analizlerinin incelenmesinde ise bahse konu imalat kaleminde malzeme olarak Tij giderleri, karatiyer, kuyu muhafaza borusu, vidye kron ve matkaba yer verildiği, başvuru sahibi tarafından malzeme girdisi olarak yer verilmeyen malzemelerin analiz içerisinde önemli bir maliyet girdisi oluşturduğu görülmüştür.

Ayrıca başvuru sahibi tarafından sert formasyona göre değil yumuşak formasyona göre analizini oluşturulduğu, her ne kadar başvuru sahibi tarafından “kireç taşı formasyonlarında karstik (erime) oluştuğu, bunun belirtisinin ise suların yoğun şekilde tünel içine girmesi olduğu, bu durumu bizzat iş yerine giderek gözlemlediği, (idareye sunulan ekli tünel içi fotoğraflar) erime özelliği olan formasyonlarda büyük boşlukların olduğunun bilindiği, işin yapımı sırasında enjeksiyon-bulon-drenaj delgisi delgisinin çok kısa sürede yapılabileceği, kum taşı, konglamera- çamur taşı formasyonlarının fliş özelliğindeki formasyonlar olduğu, bu formasyonların alterasyona (boğuşma) uğramış olabileceği, akiser (yer altı suyu içeren kayaç) özelliği taşıdığı göz önünde bulundurularak zemin formasyonunun buna göre değerlendirildiği” ifade edilmekte ise de bu durumun tevsik edici bilgi ve belgeye dayanmadığı sadece başvuru sahibinin gözlemiyle yapılan bir tespite dayalı olduğu görülmüştür.

Birim Fiyat Tariflerinde 8 nolu (31-7836/1-A Enjeksiyon –Bulon-Drenaj Delgi Yapılması) iş kalemi; “Tünellerde veya güzergahta 150 mm çapına kadar, her eğimde ve uzunlukta enjeksiyon deliği açılmasının müteahhit karı ve genel masraflar dahil madde2 şartlarında 1 m’sinin fiyatıdır.

Ölçü: Enjeksiyon deliği açılmasının metre olarak uzunluğu, deliğin en derin noktası ile başlangıç yüzeyi arası yerinde ölçülerek tespit edilir ” olarak belirtilmiştir.

Diğer taraftan Teknik Şartnamenin “drenaj” başlıklı 2.3 maddesinde;

“Tünel içine iki farklı su gelmektedir.

a-Kireçtaşı formasyonundan gelen karstik sular. Bu kaynaklar genelde km 0+00 ile km 0+500 arasındadır.

b-Diğeri ise daha az geçirimli kumtaşı-konglamera ve çamurtaşı formasyonundan sızıntı şeklinde gelen sulardır…” düzenlemesini içermektedir .

__

Her ne kadar 8 nolu iş kalemine (31-7836/1-A Enjeksiyon –Bulon-Drenaj Delgi Yapılması) ilişkin olarak birim fiyat tarifinde işin yapılacağı yerin zemin formasyonu ile ilgili bir bilginin olmadığı görülmekte ise de; aynı iş kapsamında 6 nolu (31-15-7832 0-10 Metre Arası Karotlu Delgi) ve 7 nolu (31-15-7833 11-30 Metre Arası Karotlu Delgi) iş kalemlerinin DSİ pozlarına göre sert formasyonlarda karotlu enjeksiyon deliği açılmasını ifade etmesi aynı zamanda Teknik Şartnamenin 2.3 maddesinde yapılan düzenlemede toprak formasyonunun sert formasyonda olduğunun belirtilmesi karşısında başvuru sahibinin söz konusu imalat kaleminde analizini sert formasyona göre düzenlemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu bağlamda;

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

“….

38.9Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10.(38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır…” açıklamasını taşımaktadır.

Anılan firma tarafından yapılan aşırı düşük açıklamasının incelenmesinde; malzeme fiyatlarında Bayındırlık Bakanlığı rayiç fiyatlarını kullandığı görülmekte ise de; söz konusu pozlarda malzeme fiyatlarında Bayındırlık Bakanlığı rayiçleri kullanılmasına rağmen miktarlardaki düşüklüğün ve sert formasyona göre düzenlenmesi gereken bahse konu pozun yumuşak formasyona ilişkin oluşturulması hususunda söz konusu farkın neden kaynaklandığına ilişkin yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelere dayalı bir açıklama sunmadığı görülmektedir.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği hüküm altına alınmıştır.

Açıklanan nedenlerle İdarece anılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Diğer taraftan başvuru sahibi tarafından 07.04.2010 tarihli yazıları ekinde idareye sunulan ihale konusu işte kullanabilecekleri onaylı demirbaş listesindeki araç ve gereçlerin lehlerine sağlayacağı avantajlı koşulların dikkate alınmadığı iddia edilmekte ise de;

Bahse konu ihalede 11.02.2010 tarihinde anılan firmanın teklifinin aşırı düşük teklif olduğu belirtilerek teklifine açıklama getirmesinin istenildiği, anılan firmanın 19.02.2010 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verdiği, aşırı düşük açıklamasının ihale komisyonu tarafından uygun bulunmayarak 29.03.2010 tarihli ihale komisyonu kararı ile teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği hüküm altına alınmıştır. Başvuru sahibi tarafından idarece öngörülen süre içerisinde aşırı düşük açıklamasını yapması ve buna ilişkin belgeleri sunması gerekirken 19.02.2010 tarihinde yaptığı aşırı düşük teklif açıklaması ekinde ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen demirbaş listesine yer verilmediği, olup söz konusu listenin anılan firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakıldıktan sonra 07.04.2010 tarihinde idareye sunulduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik ve Tebliğ hükmü uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamanın isteklilerce nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup anılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin idarece öngörülen süreden ve tekliflerin değerlendirilmesi yapıldıktan sonra 07.04.2010 tarihinde verilen demirbaş listesinin idarece değerlendirmeye alınmaması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığından başvuru sahibinin şikayeti yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibi tarafından idarenin yaklaşık maliyeti çok yüksek tespit ettiği iddia edilmekte ise de; bahse konu ihale 11.12.2009 tarihinde yapılmış ve ihale saatinde isteklilerce verilen fiyatlar ve yaklaşık maliyet hazır bulunanlar önünde ihale komisyonunca açıklanmış olup başvuru sahibinin yaklaşık maliyeti öğrendiği 11.12.2009 tarihini takip eden on gün içerisinde yaklaşık maliyetin yüksek tespit edildiği iddiasına ilişkin olarak idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken bu süreyi geçirdikten sonra idareye şikayet başvurusunda bulunmaksızın doğrudan 16.04.2010 tarihinde kuruma şikayet başvurusunda bulunduğu görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler..” hükmüne,

İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında; “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez” hükmüne,

Anılan Yönetmeliğin “İtirazen şikayet başvuruları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İdareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikayet ya da itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikayet başvurusu yapılmasıdır. Anılan iddialarla ile ilgili başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunun olmadığı, doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından anılan mevzuat doğrultusunda bu iddiaya ilişkin değerlendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenle başvurunun reddi 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.

Diğer taraftan, bahse konu ihalede kamu zararına neden olunduğu iddiasının incelenmesinde ise;

4734 sayılı Kanun, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliğinde aşırı düşük tekliflere ilişkin düzenlemeler yer almakta olup, anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde idarelerin bu teklifleri değerlendirmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda;

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi, sınır değerin belirlenmesi ve sınır değerin altında kalan tekliflerin nasıl sorgulanacağına ilişkin düzenlemeler Kamu İhale Genel Tebliğinde açıkça düzenlenmiş olup, İdarece anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde tekliflerin değerlendirildiği görüldüğünden başvuru sahibinin bahse konu iddiası yerinde görülmemiştir.

3. Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdarenin iddiaya ilişkin 14.04.2010 tarih ve 34783 sayılı cevabında; “Ahmet Atalar ve Atalar İnş. Firmaları ile ilgili olarak dikkat çektiğiniz konu mevcut ihalemiz kapsamında incelenmiş olup bu iki ismin aynı merkezden yönetildiği ve ihaleye fesat karıştırdığı veya bu ihalede rekabeti engelleyip engellemedikleri hususunda mevcut belgeler arasında herhangi bir veriye rastlanılmamıştır. Kaldı ki yazınızda belirtilen KİK kararında da bu hususa yönelik herhangi bir tespiti rastlanılmamıştır” denilerek şikayet başvuru reddedilmiştir.

Başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunda belirttiği 2009/UY.II-1072 sayılı Kurul kararı TCDD 6. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan ihalenin geçerli teklif kalmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edilmesi üzerine iptal işlemine ilişkin bir başvuru olup başvuru sahibi Rino Trans Ltd. Şti. tarafından başka iddialarla birlikte anılan firmaların aynı merkezden yönetildiği, ihalelere fesat karıştırdıkları konusunda şikayet olduğu, her iki firmanın da benzer gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı hususlarında iddiası üzerine yapılan incelemede;

“…

İsteklilerin tekliflerine ilişkin ihale komisyonunda yapılan değerlendirmeler aşağıda incelenmiştir.

1- Ahmet Atalar ve Atalar İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin tekliflerine ilişkin olarak:

İstekliler tarafından teklif zarfı içerisinde sunulan 10 uncu madde taahhütnamesi, teklif mektubu, geçici teminat mektubu, yapı araçları taahhütnamesi, teknik personel taahhütnamesi ve referans mektubu incelendiğinde,

İhale konusu işin adında geçen “km: 495+550 – 800” ifadesi yerine “km: 495+550 – 000” ifadesinin yazıldığı,

Anılan belgelerden geçici teminat mektubu ile referans mektubu dışındaki belgelerde ihale kayıt numarasına da yer verildiği,

Ayrıca geçici teminat mektubu ile referans mektubunda hatalı yazılan işin adının yanı sıra idarenin adı ile isteklilerin adlarının da yer aldığı,

Tespit edilmiştir.

Her ne kadar isteklilerce sunulan, 10 uncu madde taahhütnamesi, teklif mektubu, yapı araçları taahhütnamesi ve teknik personel taahhütnamesinde işin adı hatalı yazılmış olsa da bu belgelerde teklif verilen ihaleyi açıkça tanımlayan ihale kayıt numarası bulunduğundan bu belgelerde yapılan hatanın dikkate alınmaması gerektiği açıktır.

Öte yandan anılan belgelerde yapılan maddi hatanın bu belgelerin ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmadığı değerlendirildiğinden idarenin gerekçelerinin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır….

Açıklanan nedenlerle;

1- İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline ,” karar verilmiştir.

Bahse konu ihalede Ahmet Atalar ve Atalar İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin ihaleye teklif verdiği ve ihalenin sınır değer üzerinde teklif veren Ahmet Atalar üzerinde ihalenin bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdarece ihale işlem dosyası içerisinde Kuruma gönderilen anılan firmaların sundukları teklif dosyasında yer alan belgeler üzerinde yapılan incelemede; söz konusu firmaların merkezden yönetildiği ve ihaleye fesat karıştırdığı veya bu ihalede rekabeti engelleyip engellemedikleri hususunda herhangi bir veriye rastlanılmamıştır.

Başvuru sahibi idareye verdiği şikayet dilekçesinde; “ Kamu İhale Kurulunun 09.03.2009 tarih ve 2009/UY.II-1072 sayılı Kurul kararındaki itirazen şikayet dilekçesinde; Ahmet Atalar ve Atalar İnşaat firmaların aynı merkezden yönetildiği, ihalelere fesat karıştırdıkları konusunda şikayetin olduğu, her iki firmanın benzer-aynı gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldıkları işaret edilmiştir. Şöyleki ihale konusu işin adı yapılan hatanın her iki firmada da aynı olması manidardır. İdarenizinin yaptığı bu ihaleye aynı firmalar katılmış olup yukarıdaki iddialara paralel olarak bu ihalede rekabeti engelleyip engellemediklerinin ve kamu zararı oluşturup oluşturmadığının” __ araştırılması talep edilirken; 16.04.2010 tarihli itirazen şikayet dilekçesinde Atalar İnş. Ltd. Şti. ve Ahmet Atalar inşaatın aynı merkezden yönetildiği, bu iki firma ve bu ihalede olduğu gibi bazı firmaların özellikle TCDD’nin muhtelif ihalelerine blok olarak katılıp bazı matematiksel hesaplar yaparak tekliflerini oluşturduğu ve rekabeti engellediği, sınır değerin altında kalan ve idareye açıklamada bulunmayan firmaların bunu bilinçli yaptığı ve ihalenin daha yüksek fiyata gitmesine neden olunduğu, 20.04.2010 tarihli ek dilekçesinde de ve 2008/19918 İKN’li Irmak Zonguldak hattı Km.323+350-400 Arası Tünel Yapılması İşi ile 2008/154941 İKN’li Irmak Zonguldak hattı 323+190-240 Arasında Tünel Yapılması ihalelerine de bahse konu ihalede olduğu gibi hemen hemen aynı firmaların katıldığı ve kamu zararı oluşturmak için bazı hesap yöntemleri ile tekliflerini oluşturup firmalarından daha yüksek teklifleri olduğu halde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermeyip ihalenin daha yüksek teklif sunan Ahmet atalar firmasına verilmesinin sağlandığı iddia edilmektedir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikayet başvurusu yapılmasıdır. Anılan iddialarla ile ilgili başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunun olmadığı, doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından anılan mevzuat doğrultusunda bu iddiaya ilişkin değerlendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle başvurunun reddi 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun reddi gerekmektedir. Ancak bahse konu iddiaya ilişkin olarak söz konu dilekçe ve eklerinin ilgili Bakanlığı gönderilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

2. Dilekçe ve eklerinin Ulaştırma Bakanlığı gönderilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Kurul Çoğunluğu, başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamasında; “23.245/1-K 0-10 M Kaya Bulonu Tesis Edilmesi imalatı” için yaptığı açıklamayı, TCK Karayolları Genel Müdürlüğünün “0-10 M Kaya Bulonu Tesis Edilmesine” ilişkin 23.245/1 nolu pozu bulunduğu, ihaleye teklif veren firmaların söz konusu iş kalemine ilişkin sundukları analizlerin incelenmesinde; başvuru sahibi firma hariç ihaleye teklif veren firmaların tamamının malzeme miktarını Karayollarının 23.245/1 nolu pozunda yer alan miktarlarda belirlediği, işçilik miktarlarının ise analizde yer alan girdilere bağlı olarak farklılıklar gösterdiği, Söz konu imalat kaleminin yaklaşık maliyet içerisinde önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığından başvuru sahibinin malzemeye ilişkin girdi miktarlarının ihaleye teklif veren diğer firmalara göre düşük belirlendiği gerekçesiyle uygun bulmamıştır.

Başvuru sahibinin “0-10 M Kaya Bulonu Tesis Edilmesi imalatı” için “birim fiyat teklif cetvelinde poz kalemlerinin Birim Fiyat Tarifleri ile Zeyilname-1 ve Açıklama-1’de yapılan birim fiyat tarif değişikliklerinin incelenmesi sonucunda “Genel Açıklamalar Madde 2 Şartlarında” yapılması istenildiğinden Bayındırlık Bakanlığı, Karayolları (TCK), DSİ birim fiyat tariflerini değiştirdiği, bu nedenle imalat kalemlerinin özel analiz olarak yapılması sonucunu doğurduğu…” açıklamasında bulunduğu, bu nedenle anılan idarelerin analizlerinden farklı analiz hazırladıkları, analiz girdilerinin de 10 yıldır kamu kurum ve kuruluşlarına taahhüt işleri yapmaları nedeniyle tecrübeleri ile şantiyede yaptıkları tespitler neticesinde belirlendiğini ifade ettiği görülmüştür. Başvuru sahibinin açıklaması her ne kadar somut verilere dayanan bir açıklama değil ise de, günümüz gelişen teknolojisi ve yeni inşaat yöntemleri nedeniyle analiz girdilerinin değiştiği sektörde faaliyet gösteren tüm ilgililerce bilinmektedir. Nitekim “0-10 M Kaya Bulonu Tesis Edilmesi imalatı” __ Karayolları Genel Müdürlüğü fiyatlarında 23.245/1 poz numarası ile “0-10 M. Uzunlukta Kaya Bulonu Tesis Edilmesi” imalatı adı altında yer almakta iken aynı imalat DSİ birim fiyatlarında B-32.D/3 poz numarasıyla “Açıkta 0-10 M. Kaya Bulonu Tesis Edilmesi” imalatı adı altında yer almakta ve analiz bileşenlerinin:

Rayiç no

Tanımı

Birimi

KGM Miktarı

DSİ Miktarı

Başvuru

Sah.Mikt.

01.019

Soğuk Demirci Ustası

Saat

0,10

0,10

0,15

01.019

Soğuk Demirci Ustası

Saat

0,10

0,10

01.027

Tornacı Ustası

Saat

0.05

0.05

0.04

01.501

Düz İşçi

Saat

0,10

0,10

0,125

01.501

Düz İşçi

Saat

0,10

0,10

01.501

Düz İşçi

Saat

0.05

0.05

04.254

Beton Çelik Çubuğu

Kg

0,88

0,99

1,02

04.254

Beton Çelik Çubuğu

Kg

0.176

0.198

04.262

Düz Siyah Saç

Kg

0.22

0.11

0.15

04.262

Düz Siyah Saç

Kg

0,044

0,022

şeklinde tanzim edildiği görülmektedir. Buradan teknik özelliği hemen hemen aynı iş kalemi için iki Kamu Kurumu arasında farklı malzeme miktarlarının tespit edildiğinin görülmesi, idarece zeyilname ile tanımlanan söz konusu imalat için de isteklilerin sunacakları analizlerde farklılıklar olabileceğinin göstergesidir. Nitekim başvuru sahibinin analizinde yer alan miktarların, örnek verilen Kamu Kurumlarının analizleriyle kıyaslaması yapıldığında, analizde yer alan miktarların kabul edilebilir miktarlar olduğu ortaya çıkmaktadır.

Aynı şekilde, başvuru sahibinin 8 nolu (31-7836/1-A Enjeksiyon –Bulon-Drenaj Delgi Yapılması) iş kaleminin analizinde bileşenler olarak karotiyer, vidye kron ve mazota yer verip, tij giderleri, kuyu muhafaza borusu ve matkaba yer vermemesi değerlendirme dışı gerekçeleri arasında sayılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamasında, birim fiyat tarifleri, DSİ’nin Su Sondajları, Temel Sondajları, Enjeksiyon İşleri, Kaya-Zemin Mekaniği Deneyleri ve Jeofizik Etütlerine ait Birim Fiyat Tarifleri, tünel içi dışının gösterir bilgisayar çıktıları (fotoğrafları) sunduğu; zemin cinsi ile ilgili olarak sert formasyona göre değil yumuşak formasyona göre analizini oluşturulduğu, “kireç taşı formasyonlarında karstik (erime) oluştuğu, bunun belirtisinin ise suların yoğun şekilde tünel içine girmesi olduğu, bu durumu bizzat iş yerine giderek gözlemlediği, (idareye sunulan ekli tünel içi fotoğraflar) erime özelliği olan formasyonlarda büyük boşlukların olduğunun bilindiği, işin yapımı sırasında enjeksiyon-bulon-drenaj delgisi delgisinin çok kısa sürede yapılabileceği, kum taşı, konglamera- çamur taşı formasyonlarının fliş özelliğindeki formasyonlar olduğu, bu formasyonların alterasyona (boğuşma) uğramış olabileceği, akiser (yer altı suyu içeren kayaç) özelliği taşıdığı göz önünde bulundurularak zemin formasyonunun buna göre değerlendirildiği” ifadeleri ile açıklanmıştır.

İdarenin 8 nolu iş kalemine (31-7836/1-A Enjeksiyon–Bulon-Drenaj Delgi Yapılması) ilişkin olarak birim fiyat tarifinde işin yapılacağı yerin zemin formasyonu ile ilgili bir bilgi vermediği görülmekte olup, bu nedenle başvuru sahibinin işin yapılacağı mahaldeki incelemelerine dayandırdığı ve fotoğraflarla desteklediği açıklamalarının kabul edilmesi gerektiği düşüncesindeyim.

Öte yandan, gerek idare gerekse Kurul çoğunluğu tarafından yapılan incelemelerin Karayolları Genel Müdürlüğü ve DSİ birim fiyatlarında yer alan imalatlara dayanılarak yapıldığı, oysa idarenin başvuru sahibince de ifade edildiği gibi düzenlediği zeyilname ve açıklama ile söz konusu imalatlara ait fiyat tariflerini değiştirdiği, dolayısıyla yapım şartlarının değişmesi nedeniyle esasta aynı da olsa farklı imalatlar yapılması gerektiği ortaya çıkmakta olup, idare tarafından bu imalatlara ait iş kalemi bileşenlerini içeren analiz formatı verilmemesi ve zemin cinsinin belirtilmemesi nedeniyle tekliflerin sağlıklı hazırlanamayacağı ve değerlendirilemeyeceği kanaatindeyim.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince _“ihalenin iptaline , ” _karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşüm ile Kurul Çoğunluğu’nun _“başvurunun reddine” _kararına katılmıyorum.

** Ali KAYA**

** Kurul Üyesi**