KİK Kararı: 2010/UY.I-1165

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/029
Gündem No : 28
Karar Tarihi : 26.04.2010
Karar No : 2010/UY.I-1165
BAŞVURU SAHİBİ:
Cemal Demirel, Kılıçdede Mahallesi Cumhuriyet Caddesi No.742 SAMSUN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Giresun Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, Sultan Selim Mahallesi Eşref Dizdar Caddesi No:5 28100 GİRESUN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/19449 İhale Kayıt Numaralı "G.Ü. Tıp Fak. Dek. Binası 1.Kat,bodrum Kat ve Fın. Arş. Mrk. Müd. Tadilat ve Bakım Onarım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.04.2010 tarih ve I.Y.08.42.0085/2010-16E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Giresun Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 08.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Giresun Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Binası 1.Kat, Bodrum Kat ve Fındık Araştırma Merkezi Müdürlüğünün Tadilat ve Bakım Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Cemal Demirel’in 12.03.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 22.03.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.03.2010 tarih ve 7152 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.03.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; Giresun Üniversitesi Yapı İşleri Teknik Daire Başkanlığı tarafından “Giresun Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Binası 1.Kat, Bodrum Kat ve Fındık Araştırma Merkezi Müdürlüğü Tadilat ve Bakım Onarım İşi” nin 08.03.2010 tarihinde ihale edildiği, söz konusu ihalede ihale üzerinde bırakılan Levent Topçuoğlu’nun aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu belge ve proforma faturaların daha önce başka bir işte kullanılan faturalar olduğu, bu işin dönemini kapsayıp kapsamadığı konusunda tereddütler oluştuğu, bu konuda idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde isteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamalarının belgelere dayalı olması gerektiğinin belirtildiği, bu maddede açıklamaların ne şekilde yapılması gerektiğinin detaylı şekilde belirtildiği, sunulan faturaların önceki dönemlere ait olması ve bu fiyatların analizlerde kullanılması suretiyle düşük fiyatların oluştuğu, dolayısıyla bu kriterlere uyulmaması durumunda aşırı düşük teklifin uygulanabilir teklif olabildiği, bu kriterlere dikkat edilerek aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi gerektiği,

Ayrıca, sunulan açıklamalar kapsamındaki belgelerin tasdik anlaşması yapılan YMM ya da SMMM tarafından onaylanmış olması gerekirken şirketin ortağı olan YMM tarafından onaylanmış olabileceği,

İşverenin işçi çalıştırması nedeniyle kendi üzerinde doğan vergi, fon, prim vb. maliyetlerin genel giderler içerisinde karşılanmasının önünde bir engel bulunmadığı, ancak brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan işçiye ait SSK primi, gelir vergisi vb. giderlerin asgari ücret üzerinden gelir elde edilen işçinin şahsında doğan giderler olduğu ve işçilik maliyetinin içerinde değerlendirilmesi gerektiği, başkasının vergisini keserek ödemekten sorumlu olan vergi sorumlusunun, mükellef adına vergi ödevini yerine getirmesi açısından vergi dairesine karşı muhatap olan kişiyi ifade ettiği, vergi sorumlusunun asıl mükellefe yaptığı ödemelerden hesapladığı vergiyi keserek alacaklı vergi dairesine onun adına yatırdığı, dolayısıyla bu tür ödemelerin vergi sorumlusu açısından gider niteliği taşımadığı, işçilik maliyetlerinde brüt asgari ücret maliyeti yerine işçilere ödenecek net ücretin esas alınması ve işçi adına ödenmesi gereken vergi ve primlerin işçilikten ayrı değerlendirilerek genel giderler içerisinde karşılanacağının belirtilmesi yönünde açıklamanın sonucunda, aşırı düşük teklif açıklaması esnasında analizlerde yer alan kalemler arasında aktarma yapıldığı, genel giderler içerinden işçilik ücretinin de karşılanmasının uygun olmadığı, işin yürütülmesi esnasında şantiyede bulunması gereken teknik personelle ilgili giderlerin belirlenmesinde ilgili meslek odalarından alınan ücret bildirim belgelerinde belirtilen ücretler yerine asgari ücret üzerinden hesaplanarak masraflara yansıtılması suretiyle işçilik ücretlerinin düşük tutulduğu,

İfade edilmekte, ihale üzerinde bırakılan isteklinin savunma dosyasında belirtilen hususlar yönünden inceleme yapılması gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

Şikayet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında;“ Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin aşırı düşük teklifler ile ilgili 60 ıncı maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde belirtilen hükümler doğrultusunda teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden; aşırı düşük tekliflerini oluşturan açıklamalar istenmiştir. İdaremize verilen aşırı düşük teklif açıklamaları Kamu İhale Genel Tebliği’nin anılan hükümlerine göre incelenmiş, ihale komisyonumuzca açıklamaları ve belgeleri uygun görülmüş ve ihale sonuçlandırılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.

İhale dokümanında yer alan belge ve bilgilerden şikayet konusu ihalenin Giresun Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Binası 1.Kat, Bodrum Kat ve Fındık Araştırma Merkezi Müdürlüğünün inşaat, makine tesisatı ve elektrik tesisatı kalemlerini içeren tadilat ve bakım onarım işi olduğu belirlenmiştir.

__

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun __ “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde ; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

_a) _İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

__

_b) _Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” __ başlıklı 60 ncı maddesinde ; “(1 ) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

_ (2) İhale komisyonu;_

_a) _Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_b) _Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c) _Teklif edilen işin özgünlüğü,

__

__hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

__

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

__

__ Yer almaktadır.

__

Ayrıca bu hususa ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin __ “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” __ başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

__

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

__

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

__

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.” açıklamaları,

Aynı Tebliğin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” ifadeleri bulunmaktadır.

9 isteklinin teklif vermiş olduğu ihalede bir istekli (Levent Topçuoğlu) aşırı düşük teklif olarak belirlenmiş ve anılan istekliden 08.03.2010 tarihli yazı ile tekliflerinin detayına ilişkin açıklama talep edilmiştir.

Aşırı düşük teklif olarak belirlenen Levent Topçuoğlu tarafından istenen belge ve bilgilerin süresi içerinde idareye sunulduğu, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonu tarafından değerlendirilerek kabul edildiği ve 12.03.2010 tarihli ihale komisyon kararı ile Levent Topçuoğlu’nun ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, başvuru sahibi Cemal Demirel’in ise ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru dilekçesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddia edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif kapsamında sunduğu belge ve bilgiler incelendiğinde; anılan istekli tarafından teklifleri hazırlanırken genellikle Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı, birim fiyat poz numaralarının belirtildiği, kar ve genel gider hariç tutarın üzerine kendi belirledikleri kar ve genel giderleri ilave ederek tekliflerinin hazırlandığı, buna ilişkin teklif cetvellerinin sunulduğu, elektrik tesisatı bölümünde bazı özel pozlu imalat kalemlerinin bulunduğu, bu kalemlere ilişkin malzeme bedeli ile işçilik bedellerinin ayrı ayrı gösterildiği analizlerin sunulduğu belirlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin özel imalat kalemlerinden olan 2x25 W. hareket sensörü için Çalışkan Türkeli’den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, alınan bu teklif üzerinde tarihin bulunmadığı, bu belgenin ekine Kuzey Elektrik Faruk Demiröz adına düzenlenmiş, 10.03.2010 tarihli satış faturasının eklendiği, bu faturanın YMM yada SMMM tarafından onaylanmadığı, bu kaleme ilişkin alış faturasının eklenmediği tespit edilmiştir.

Anılan istekli tarafından yine elektrik tesisatı imalat kalemlerinden AT-9000/24 L2 24x10/1000T+4x SFP module ve DN-8100 SFP modul MM/LC 850 nm kalemleri için Orke Mühendislik Elekt. İnş. Tic. Ltd. Şti.’nden alınan 10.03.2010 tarihli (ihale tarihinden sonra) proforma faturanın sunulduğu, ekinde Depo Net Paz. Ltd. Şti. tarafından 31.12.2008 tarihli Orke Mühendislik Elekt. İnş. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen alış faturasının bulunduğu, bu faturanın YMM ya da SMMM tarafından onaylanmadığı, ayrıca satış faturasının sunulmadığı belirlenmiştir. Bu kaleme ilişkin sunulan alış faturasının mevzuat hükmüne uygun şekilde son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı ve uygun şekilde onaylanmadığı anlaşılmıştır.

Yine ihale üzerinde bırakılan isteklinin kolçaklı form sandalye ve sekreter koltuğu için Büyükbaş Çelik Eşya İmalat Paz.’dan alınan 10.03.2010 tarihli (ihale tarihinden sonra) proforma faturayı sunduğu, ekinde Koçoğlu Mobilya adına Büyükbaş Çelik Eşya İmalat Paz. tarafından düzenlenen 08.03.2010 tarihli satış faturasının eklendiği, bu faturanın YMM ya da SMMM tarafından onaylanmadığı, ayrıca alış faturasının sunulmadığı belirlenmiştir. Bu kaleme ilişkin sunulan satış faturasının mevzuat hükmüne uygun şekilde son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı ve uygun şekilde onaylanmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru dilekçesinde, işçilik giderlerinin genel giderler arasında sayılmasının uygun olmadığı ifade edilmektedir. İhale üzerinde bırakılan istekli teknik personel masrafları ve işçilik SSK primlerini genel giderler arasında belirtmiştir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifini hazırlarken ağırlıklı olarak kamu kurumları tarafından yayımlanan birim fiyatları kullandığı, kar ve genel giderler hariç tutarın üzerine kendi kar ve genel giderlerini eklediği ve teklifini oluşturduğu belirlenmiştir. Şikayet konusu ihalenin idari şartnamesinde de sadece 1 adet saha mühendisi olarak inşaat mühendisi istenmiştir. Söz konusu ihalenin yapım işi olduğu dikkate alındığında, işçilik giderlerinin zaten birim fiyat analizleri içerinde dahil edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tespitler, mevzuat hükmü ve iddia konusu husus birlikte değerlendirildiğinde; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun şekilde sunulmadığı belirlendiğinden söz konusu isteklinin sunduğu teklifinin detayına ilişkin açıklamaların kabul edilmeyerek, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Levent Topçuoğlu’nun teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.