KİK Kararı: 2010/UY.I-1098

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/027
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 12.04.2010
Karar No : 2010/UY.I-1098
BAŞVURU SAHİBİ:
As Mühendislik (Mustafa Polat), Yeni Hükümet Cad. Yıldız Apt. K.1 No:2 KAHRAMANMARAŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, Avşar Kampüsü Kayseri Yolu Üzeri 10 Km. KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/10158 İhale Kayıt Numaralı "Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörlüğü, Yemekhane Binası Çevre Düzenleme Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.04.2010 tarih ve I.Y.07.88.0217/2010-9E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 17.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörlüğü, Yemekhane Binası Çevre Düzenleme Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak AS Mühendislik (Mustafa Polat)’ın 09.03.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 17.03.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 23.03.2010 tarih ve 6706 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.03.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; firmaları tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının piyasadaki malzemelerin en alt fiyatları baz alınarak belgelendirilmiş olduğu bu doğrultuda yaklaşık maliyete göre %38 tenzilatlı fiyat teklifinde bulunan ihale üzerinde bırakılan isteklinin teknik olarak aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatında belirtildiği şekilde belgelendirebilmesinin mümkün olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 17.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan Yemekhane Binası Çevre Düzenleme Yapım işi olduğu,

Anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, 1 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

Bununla birlikte, ihale komisyonunca hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerin altında kalan 3 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu,

Bu itibarla, idarenin 18.02.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazılarında, “… _Kamu İhale Kanununun 38., Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ve İdari Şartnamenin 30. Maddesine göre; _

_a) _İmalat süresinin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_b) _Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağınız avantajlı koşullar,

_c) _Yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında metraj ve fiyatlara dayalı olarak belgelendirmek suretiyle…” yazılı açıklamaların sunulması gerektiğinin ifade edildiği,

Bunun üzerine, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının ise ihale komisyonunca yeterli bulunmayarak, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması yeterli bulunan tek istekli olan İzzettin ASLAN – Baran Mim. İnş. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanununun 38 ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamada çıkan sorunların önüne geçmek amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45 inci ve kısmen de 38 inci maddelerinde bir takım açıklamalara yer verilmiş ve söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

1- İstekli olabileceklere ihale dokümanı kapsamında çevre düzenleme inşaat işleri, sulama tesisatı ve elektrik işlerine ait pursantaj ve mahal listesi ile genel grup icmalinin de verildiği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasında çevre düzenleme inşaat işleri, nakliye, sulama tesisatı ve elektrik tesisatı iş gruplarına ilişkin belirlenen hesap cetveline uygun analizleri eksiksiz sunmaya çalıştığı ancak, teklif ettiği birim fiyat Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçlerin üzerinde olmasına rağmen elektrik tesisatı iş grubu içinde yer alan 11 sıra numaralı ve 739-102 poz nolu “Boş boru döşenmesi 26-37 mm boru ile” imalatına ilişkin herhangi bir analiz sunmadığı görülmüştür.

Öte yandan, söz konusu poz numarasından bir önceki sırada yer alan 727-527 poz nolu “1 kV yer altı kablosu (NYY)-4x4 mm2” imalatına ilişkin aynı poz numarası ve ad altında 2 adet analizin sunulduğu ancak analizler karşılaştırıldığında, her 2 analizin maliyet bileşenlerinin “malzeme” ve “montaj bedeli” nden oluşmasına rağmen analizde öngörülen birim fiyatların farklılık arzettiği anlaşılmaktadır.

Bu doğrultuda, elektrik tesisatı iş grubunun 10 ve 11 inci sıralarında tarif edilen imalatların niteliği ile aynı ad ve aynı poz numarası ile 2 adet sunulmuş 10 uncu sıradaki analizlerden birisinin toplam tutarının 11 inci sıradaki iş kalemi ile örtüşmekte olduğu dikkate alındığında, aynı ad altında sunulmuş bu iki analizin birisinin 10 diğerinin de 11 sıra nolu iş kısmına ilişkin analiz olarak değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Şu halde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında idare tarafından istenilen sayıda analizi eksiksiz sunduğunun kabulünün daha yerinde olacağı sonucuna varılmıştır.

2- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale konusu yapım işinin bileşenlerinin maliyetini tevsik amacıyla ihale konusu işte belirlenen poz numaraları bazında ve SMMM onaylı “maliyet tespit raporları” ile buna ek olarak “proforma faturalar”ın sunulduğu görülmektedir.

Öncelikle maliyet tespit raporu Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6 (b) maddesi uyarınca ancak isteklilerce yapılan açıklamaların teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat teklifinin varlığı haline özgülenmiştir. Oysa bazı maliyet bileşenleri için maliyet tespit raporu ile tevsike özgü koşullar somut olayda oluşmamasına rağmen ihale üzerinde bırakılan istekli işçilik hariç demirsiz beton alımı ve çakıl alımı gibi doğrudan mal alımı niteliği taşıyan maliyet bileşenlerini bu yolla tevsik etmeye çalışmıştır.

Aynı zamanda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan maliyet tespit raporlarının ihale konusu işin inşaat iş grubunun bir kalemi dışında tüm kalemlerini kapsadığı, bunun da inşaat işlerinin tamamına yakınının başka firmalarca gerçekleştirilmesi anlamı taşıdığı açıktır.

Diğer taraftan, söz konusu maliyet tespit raporlarının ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından mı yoksa bizzat o alanda faaliyet gösteren kişi tarafından mı hazırlanarak SMMM’ye onaylatıldığının da belirsiz olduğu anlaşılmaktadır.

3- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan maliyet tespit raporlarında ise, SMMM ve ihaleye ilişkin bilgilerin yanı sıra ana malzeme giderinin maliyeti, bu maliyetin proforma fatura yahut Bayındırlık İskan Bakanlığı rayiçlerinin esas alınarak mı oluşturulduğuna yönelik bilgiler ve işçilik giderleri ile genel ve sözleşme giderlerine ilişkin ayrıntılara yer verildiği görülmektedir.****

Bu bağlamda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin bazı maliyet bileşenlerine yönelik olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenmiş kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların üzerinde birim fiyatını oluşturmuş olduğu göz önünde bulundurulduğunda, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 ve 38.10 maddeleri uyarınca bu maliyet bileşenlerine yönelik aşırı düşük teklif açıklamasında herhangi bir belge sunmasına gerek bulunmadığı açıktır.

Ancak somut olayda maliyet tespit raporu ile tevsiki mümkün olmayan mal alımı niteliği taşıyan maliyet bileşenlerine yönelik yapmış olduğu bir takım belgelendirmelerin de proforma fatura ile tevsike münhasır düzenlemeyi içeren Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6 (a) maddesinde istenilen kriterleri sağlamadığı görülmektedir. Örneğin, teklif birim fiyatı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenmiş kar ve genel gider içermeyen birim fiyatın altında olan demirsiz betonun maliyetini tevsik amacıyla Balbet İzalasyon Hafif Beton San. ve Tic. A.Ş. firması tarafından 23.02.2010 tarihinde düzenlenmiş proforma faturanın sunulmuş olmasına rağmen ekinde herhangi bir alış faturası veya birim maliyet cetvelinin sunulmadığı anlaşılmaktadır.****

Bununla birlikte, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sulama ve elektrik tesisatı iş grubunda yer alan birçok iş kalemine ilişkin maliyet tespit raporu düzenlemediği görülmektedir. Ayrıca bu iş gruplarında yer alan iş kısımlarının bir çoğu için teklif ettiği birim fiyatlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenmiş kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların üstünde olduğundan bu iş gruplarının maliyetini tevsik amacıyla herhangi bir belgenin sunulmasına gerek olmadığı açıktır. Ancak elektrik tesisatı iş grubunda yer alan 726-101 poz nolu “Topraklama hattı – 4 mm2” ve 739-102 poz nolu “Boş boru döşenmesi 26-37 mm boru ile” iş kalemlerinde isteklinin teklif birim fiyatı Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanmış rayiçlerin üzerinde olmasına rağmen elektrik tesisatına ilişkin kendi adına düzenlenmiş herhangi bir proforma fatura veya fiyat teklifi bulunmaksızın bu elektrik tesisatı girdilerinin maliyetini tevsik amacıyla yalnızca alış-satış faturaları sunmaya çalıştığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler neticesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesi anlamında istenilen kriterleri taşımadığı anlaşıldığından ihale komisyonunca açıklamanın yeterli bulunması işleminin ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı sonucuna varılmıştır

Netice itibariyle, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli olan İzzettin ASLAN – Baran Mim. İnş. firmasının teklifinin reddedilmesi suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.