KİK Kararı: 2010/UM.I-2471

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/055
Gündem No : 89
Karar Tarihi : 16.08.2010
Karar No : 2010/UM.I-2471
BAŞVURU SAHİBİ:
Hüseyin YAMAN, Osmaniye Mah. Vahit Sok. No:17 İnegöl/BURSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Yenice Belediye Başkanlığı, Yenice Kas. Orta Mah. Cumhuriyet Meydanı No:1 İnegöl/BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/67327 İhale Kayıt Numaralı "Alt ve Üst Temel Malzemesi Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

13.08.2010 tarih ve I.M.21.45.0041/2010-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Yenice Belediye Başkanlığı tarafından 25.06.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Alt ve Üst Temel Malzemesi Alımı” ihalesine ilişkin olarak Hüseyin Yaman’ın 07.07.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 09.07.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 15.07.2010 tarih ve 16571 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.07.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; Teknik şartnamede yüklenici şantiyesi 30 km aşmaması şartıyla idareye ait kamyonlarla malzemenin alınacağı açıkça belirtildiği, mesafe konusunda tekrar bir değerlendirme yapılmasının söz konusu olamayacağı, mesafe 30 km’yi aşması halinde nakliyenin yükleniciye ait olduğunun açıkça belirtildiği, firmalarının teklifinin en düşük teklif ve şantiyeler arası mesafenin 19 km olduğu halde 30 km den fazla gösterilmek suretiyle ihalenin en düşük ikinci teklifi veren firmaya verildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

__

Aynı Kanunun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

__

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.

__

....

__

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

__

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

__

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.”

__

hükümleri yer almaktadır.

İncelenen ihaleye ait idari şartnamenin 36 ncı maddesinde;

__

“36.1 İhale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren istekli üzerinde bırakılır.

__

36.2 Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin değerlendirilmesinde en düşük fiyat esasına göre belirlenecektir....”,

Teknik şartnamenin 1 inci maddesinde ise;“ Alt ve Üst Temel malzemesi 30 km. aşmaması şartıyla idareye ait kamyonlarla yüklenicinin şantiyesinden teslim alınacaktır. 30 km. aşması durumunda nakliye yükleniciye aittir.” şeklinde düzenleme yapıldığı tespit edilmiştir.

İdari şartnamenin 36.1 inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyat dışı unsurların dikkate alınacağına, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyat dışı unsurların neler olduğuna ve fiyat dışı unsurların tekliflerin değerlendirilmesinde nasıl hesaba katılacağına dair herhangi bir düzenleme yapılmaksızın ekonomik açıdan en avantajlı teklifin değerlendirilmesinde en düşük fiyat esasına göre belirleneceği belirtilmiştir.

Teklifler alındıktan sonra ihale dokümanında belirlenen tekliflerin değerlendirme yönteminde değişiklik yapılması mümkün değildir. Dolayısıyla, incelenen ihalede, idari şartnamenin 36.1 inci maddesine göre en düşük teklif veren isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi gerektiği izahtan varestedir.

Diğer yandan, incelenen ihalede teknik şartnamede yapılan düzenleme ile malın teslim alınacağı yüklenici (istekli) şantiyesi ile idare şantiyesi arasındaki mesafenin 30 km.’yi aşmaması halinde nakliyenin idare araçlarıyla yapılacağı belirtildiğine göre malın teslim alınacağı istekli (yüklenici) şantiyesi ile idarenin şantiyesi arası mesafeden (gidiş-dönüş toplam vb. gibi aksine bir düzenleme yapılmadığı için ) anlaşılması gereken de bu iki nokta arası ulaşım mesafesinin anlaşılacağı açıktır.

İncelenen ihalede ihale komisyonunca ihalenin 85.500,00 TL bedelle en düşük teklifi veren istekli konumunda olan şikayetçinin üzerinde bırakıldığı, ancak ihale yetkilisince idare teknik elemanlarının düzenlediği mesafe tespit tutanağı ve idarece yapılacak nakliye için akaryakıt maliyeti hesabı dikkate alınarak ihalenin en düşük teklif sahibi olan şikayetçi yerine teklif bedeli 92.100,00 TL olan istekli üzerinde bırakılmasının uygun olduğu gerekçesiyle ihalenin en düşük teklif sıralamasında ikinci sırada yer alan istekli üzerine bırakılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonunun ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen en düşük teklif sahibine verilmesine ilişkin kararının ihale yetkilisince onaylanmadığı ve gerekçesini belirtmek suretiyle ihalenin diğer istekli üzerine bırakılması kaydıyla ihale kararı almasına ilişkin işlemin, 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekli görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde ihale kararının (ihale komisyonunca) alınarak ihale yetkilisinin onayına sunulacağı; ihale yetkilisinin de (ihale komisyonunun) karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylaması veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal etmesi gerektiği hüküm altına alınmış olup ihale yetkilisinin, ihalenin ihale komisyonunca ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen istekli yerine bir başka istekli üzerine bırakılması yönünde karar tesis etme yetkisi bulunmamaktadır.

__

Diğer yandan, ihale kararının ihale yetkilisinin onayı ile kesinleşeceği dikkate alındığında ihale yetkilisinin ihale komisyon kararını onaylama zorunluluğu bulunmadığı, ihale komisyonunca alınan ihale kararının ihtiyacın uygun şartlarla alınması ilkesine aykırı sonuç doğurması halinde ihale yetkilisince ihale dokümanında yapılan düzenlemelere göre alınan ihale komisyon kararının 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde sayılan temel ilkelere aykırı sonuç doğurduğu gerekçe gösterilerek anılan Kanunun 40 ıncı maddesi çerçevesinde ihalenin iptaline karar verebileceği izahtan varestedir.

__

İncelenen ihalede, ihale dokümanında yapılan düzenlemelerde en düşük teklifi veren isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirleneceği ve isteklilerden malın teslim alınacağı şantiyenin idare şantiyesine mesafesi 30 km.’yi aşmadıkça nakliyenin idare araçlarıyla yapılacağı belirtildiğine göre, idare yetkililerince düzenlenen mesafe tespit tutanağında şantiyesi idare şantiyesine 19 km mesafede olan ve en düşük teklif sahibi olan şikayetçi ile şantiye mesafesi 11 km olan ikinci teklif sahibinin şantiyesinden alınacak malzemenin idare araçlarıyla nakli gerekeceği ortadadır.

Öte yandan konusu alt ve üst temel malzemesi alımı olan incelemeye konu ihalede, ihale konusu malın idare şantiyesine teslim maliyetinin, istekli tarafından teklif edilen bedel ile ihale konusu malın isteklinin tarafından öngörülen teslim yerinden idare şantiyesine nakliyesinden kaynaklanan maliyete, dolayısıyla da taşıma mesafesine bağlı olduğu izahtan varestedir.

İncelenen ihalede olduğu gibi, ihale konusu malın teslim yerinin birbirinden farklı olmasına imkan verilmesi ve ihale konusu malın nakliyesinin de idareye önemli ölçüde maliyet oluşturacağı durumlarda, ihale dokümanında tekliflerin değerlendirilmesinde fiyat dışı unsurların da dikkate alınacağı belirtilerek, nakliye mesafesinin fiyat dışı unsur olarak belirlenmesi ve gerekiyorsa malın nihai teslim yeri olan idarenin şantiyesine kadar olan taşımanın yüklenici tarafından yapılmasına da imkan verilmek suretiyle, malın istekli şantiyesinden alınıp nakliyenin idarece yapılması veya idare şantiyesine kadar yüklenici tarafından nakledilmesi durumuna göre teklifler değerlendirilerek; ihalenin, isteklilerin teklif bedeli ve nakliye mesafesine bağlı olarak ekonomik açıdan en avantajlı olanı üzerinde bırakılması mümkündür.

Bu durumda, isteklilerin tekliflerinin ihale konusu malın idare şantiyesine teslim maliyeti üzerinden değerlendirilmesini teminen; ihale dokümanında nakliye maliyetinin nasıl hesaplanacağına ilişkin düzenleme yapılması veya bütün isteklilerin aynı teslim yerine göre fiyat teklifi vermeleri istenerek ekonomik açıdan en avantajlı teklifin en düşük teklif esasına göre belirlenmesi yollarından en uygun olanının, ihtiyaç ve temin şartları dikkate alınarak idarece belirlenmesin gerekmektedir.

İdarece ekonomik açıdan en avantajlı tekliflerin belirlenmesinde fiyat dışı unsurların da dikkate alınacağı belirtilerek, isteklilerin mal teslim yerine göre değişen idare tarafından yapılacak taşıma mesafesinin fiyat dışı unsur olarak belirlenmesi halinde ise taşıma mesafesine bağlı olarak tekliflerin nasıl değerlendirileceğinin tereddüde mahal bırakmayacak şekilde (mesafe ölçümünün nasıl yapılacağı, her bir km. için idarece esas alınacak maliyet faktörünün ne olacağı veya diğer kamu kurumlarının nakliye hesabına ilişkin yöntemlerinden birisi kullanılacaksa bu yöntemin) ihale dokümanında belirtilerek ihaleye çıkılması gerekmektedir.

İncelenen ihalede, tekliflerin en düşük teklif esasına göre belirleneceği ve mal teslim yerinin 30 km.’yi aşmaması halinde taşımanın idare tarafından yapılacağına ilişkin düzenleme yapılmış olmasına karşın taşıma mesafesinin 30 km.den az olmakla birlikte isteklilerin mal teslim yerine göre taşıma mesafelerinin farklılıklarından kaynaklanan idareye maliyetin nasıl hesaplanacağı ve bu maliyetin tekliflerin değerlendirilmesinde nasıl dikkate alınacağına dair herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.

Ancak, ihale yetkilisinin kararına dayanak teşkil eden 28.06.2010 tarihli mesafe tespit tutanağındaki bilgi ve hesaplamalara göre; en düşük teklifi veren isteklinin teklif bedeli ile idarece hesaplanan yaklaşık yakıt gideri (1,20 TL/km) dahil ihale konusu malzemenin maliyetinin (teklif bedeli: 85.500 TL+ yakıt gideri: 78.158,40 TL olmak üzere) 163.658,40 TL; ikinci en düşük teklifi veren isteklininkinin ise (teklif bedeli: 92.100,00 TL + yakıt gideri: 45.249,60 TL olmak üzere) 137.349,60 TL şeklinde hesaplandığı anlaşılmıştır

İsteklilerin mal teslim yerlerinin idarenin şantiyesine olan uzaklıklarının birbirinden farklı olması ve bunun da idareye farklı maliyetler getirmesi nedeniyle, incelenen ihalede isteklilerce teklif edilen bedel ile idarece yapılacak nakliye için isteklilerden malın teslim alınacağı ocakların, idare şantiyesine olan mesafelerine göre öngörülen akaryakıt gideri dikkate alınarak sadece en düşük teklifi veren iki istekli için, idare elemanlarınca yapılan hesaplamada, ihale konusu malın en düşük teklifi veren istekliden alınması halinde idareye maliyetinin daha yüksek olacağı tespitinin de dikkate alınması gerektiği de açıktır.

Bu durumda, ihale yetkilisince; 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi hükmüne göre ihale dokümanında yapılan düzenlemeler çerçevesinde alınan ihalenin en düşük teklif veren istekli üzerine bırakılmasına ilişkin ihale komisyon kararının onaylanması halinde ihale konusu malın idareye daha yüksek bedelle malolacağı ve fiyat yönünden ikinci sırada yer alan teklif sahibinden alınması halinde ise maliyetin daha uygun olacağı sonucunun ortaya çıkması üzerine, ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin ihtiyacın uygun şartlarda karşılanmasına elverişli olmadığı gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verilmesi gerekirken, ihale komisyonunca ihale dokümanında yapılan düzenlemelere göre ihalenin en düşük teklifi veren istekli (şikayetçi) üzerine bırakılması kararına uyulmayarak ihale dokümanında belirtilmeyen bir değerlendirme yöntemi ile ihalenin en düşük ikinci teklifi veren istekli üzerine bırakılması kaydıyla ihale kararının onaylanmasının 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesine aykırılık teşkil ettiği açıktır.

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler sonucunda; ihale yetkilisinin kararına dayanak teşkil eden mesafe tespit tutanağında yapılan hesaplamadan elde edilen sonuçlara göre ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi için yeterli olmadığı, ihale dokümanında yapılan düzenlemelere göre ihale kararı alınması halinde ihale konusu malın esasen daha yüksek maliyetle alınmasına neden olunacağı ve bu kararın kaynakların verimli kullanılması ilkesiyle çelişeceği, diğer yandan ihale dokümanında tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin yöntemde belirtilmeyen bir değerlendirme kriteriyle en düşük teklifi veren istekli yerine daha yüksek bedel teklif eden isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı değerlendirildiğinden, incelenen ihalede ihale dokümanında yapılan düzenlemeler çerçevesinde ihtiyacın uygun şartlarla temin edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ihale dokümanında en düşük teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirleneceğine ilişkin düzenleme yapılması ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde nakliye maliyetinin fiyat dışı unsur olarak belirlenmemesi nedeniyle bu aşamada tekliflerin değerlendirilmesinde nakliye maliyetinin dikkate alınamayacağı dolayısıyla ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin ihtiyacın uygun şartlarda temin edilmesine ve ihalenin ekonomik açıdan en uygun teklif üzerine bırakılmasına imkan verecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından ihalenin iptali gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****