KİK Kararı: 2010/UH.III-954

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/025
Gündem No : 12
Karar Tarihi : 06.04.2010
Karar No : 2010/UH.III-954
BAŞVURU SAHİBİ:
Hak-Aş Yemek Temizlik Taşımacılık Tekstil İnş. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Özsan San. Sitesi 1. Blok No:13 MALATYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
T.C.D.D. 5. Bölge Müdürlüğü, İnönü Mah. İstasyon Cad. No:1 MALATYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/6351 İhale Kayıt Numaralı "Malatya İşçi İaşe Merkezinde Yemek Pişirme ve Dağıtma İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

31.03.2010 tarih ve III.H.07.05.0260/2010-13E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

T.C.D.D. 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 17.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malatya İşçi İaşe Merkezinde Yemek Pişirme ve Dağıtma İşi” ihalesine ilişkin olarak Hak-aş Yemek Tem. Taş. Teks. İnş. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin 04.03.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 09.03.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 15.03.2010 tarih ve 5560 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.03.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif etmiş olduğu fiyat ile ihale konusu işi gerçekleştirmesinin mümkün olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işe ait idari şartnamenin “ İhale konusu işe ait bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde, ihale konusu hizmetin adı; “ Malatya İşçi İaşe merkezinde yemek pişirim ve dağıtım işi ”, miktarı ve türü; “Malatya işçi iaşe mutfağında (günlük ortalama 320 işçi) tabldot yemek üretimi, servis ve dağıtım ile diğer yan hizmetlerin ihale yolu ile satın alınması (idari ve teknik şartnamesine göre) 01.03.2010 tarihinden 31.12.2010 tarihine kadar 10 ay süre ile 64.000 adet tabldot” olarak belirtilmiş,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde; “ 25.1. İstekliler sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuata gereğince ödenecek vergi, (sözleşme bedelinin %04,95’i oranındaki pul ve % 08,25 ‘i oranındaki damga vergisi, % 005 oranında KİK payı), resim, harç, yaptırılacak sigorta primleri ve benzeri giderler ile teslim yerine nakliyesi yükleniciye aittir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan giderler aşağıda belirtilmiştir.

…

_25.3.3. İhale konusu işte kullanılacak olan ve genel giderler içinde yer almayan makine ve ekipmanın amortisman ile aylık öngörülen temizlik malzeme giderleri teklif fiyata dahil edilecektir. _

…

25.5. Bu ihale işine ait risk oranı % 1 dir. ” düzenlemesine yer verilmiştir

Ayrıca, ihale konusu işe ait teknik şartname düzenlemelerinden ihale konusu işte 10 kişi çalıştırılmasının öngörüldüğü ve isteklilerden malzeme dahil olarak teklif vermelerinin istenildiği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından 18.02.2010 tarih ve 243-244-245 sayılı yazılar ile teklif fiyatı yaklaşık maliyete göre düşük olduğu tespit edilen Çırağan Düğün Sarayı Ltd. Şti., AKM Yemek Tem. Gıda. Ltd. Şti., Özdemiroğulları Yemek Ltd. Şti. ve Raif İnşaat – İmparator Tekstil Ortak Girişiminden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği görülmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü doğrultusunda, 249.600 TL’lik teklif fiyatı 302.720 TL’lik yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre düşük olduğu görülen Çırağan Düğün Sarayı Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasının yerinde olduğu görülmekle birlikte, sırasıyla 274.560 TL, 280.320 TL ve 284.682,72 TL tutarındaki tekliflerin sahibi AKM Yemek Tem. Gıda. Ltd. Şti., Özdemiroğulları Yemek Ltd. Şti. ve Raif İnşaat – İmparator Tekstil Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Çırağan Düğün Sarayı Ltd. Şti. 22.02.2010 tarihli aşırı düşük teklifinin açıklanmasına ilişkin yazısında; ihale konusu işte çalıştırılacak 10 işçinin 10 aylık maliyeti için 88.754 TL bedel öngörüldüğü, bu bedelin de yemek bedelleri içerisine dahil edilmesi sonucunda ana malzemesi bakliyat olan yemeklerin öğünün 2,94 TL olarak, ana malzemesi et olan yemeklerin öğününün de 4,73 TL olarak hesaplandığı, sözleşme giderleri, tüp bedeli ve temizlik malzemesi giderleri de dahil olmak üzere bir öğünün kendilerine maliyetinin ortalama yaklaşık 3,90 TL olduğu belirtildiği, bu durumda ihale konusu işin istekli açısından toplam maliyetinin 249,600 TL olduğu anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Çırağan Düğün Sarayı Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; kemiksiz sığır eti, kemikli sığır eti ve kemikli koyun etlerine ilişkin olarak Ercan Et Pazarı’ndan almış olduğu proforma faturayı, bakliyatlar ve çay, yoğurt, ayçiçeği yağı, tuz, irmik v.b. bazı diğer malzemelere ilişkin olarak da Yılmazoğulları Gıda Tem. Nak. Tar. Or. Teks. İnş. Taah. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den almış olduğu proforma faturayı sunduğu tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde; “79.5. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir. Bu çerçevede ihale komisyonu tarafından aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.5.1. İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ ye onaylatılmış olması zorunludur. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylanmış olacaktır.

79.5.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak (79.5.1) maddesinde belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

79.5.3. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

79.5.4. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

79.5.5. İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.” açıklamaları yer almaktadır.__

Dolayısıyla, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte kullanacağı et, bakliyat ve diğer bazı malzemelere ilişkin olarak proforma fatura sunan ancak, bu proforma faturalarda belirtilen malzemelere ilişkin birim ortalama maliyetleri belirtmeyen ve son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklemeyen Çırağan Düğün Sarayı Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda yer verilen Tebliğ hükmündeki açıklamalara uygun yapılmadığı anlaşıldığından, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Çırağan Düğün Sarayı Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı Düşük Teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

_ a)_İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_ b)_Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_ c)_Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

_ Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” _hükmü yer almakta olup Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde de benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Aşırı düşük tekliflerle ilgili yukarıda aktarılan mevzuat hükmü çerçevesinde, idareye verilen teklifleri değerlendirmek konusunda bir takdir yetkisi tanındığı, idarenin bu yetkiyi kamu hizmetinin idari ve mali gerekleri çerçevesinde kullanması gerektiği, ihale sürecindeki fiyat rekabeti sırasında işin yapılabilirliği konusunda tereddüt oluşması durumunda teklifi reddedeceği ancak bu işlemden önce ilgiliden teklifin açıklamasını isteyeceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, mevzuatın, aşırı düşük tekliflerin istisnai niteliğini belirlemesinden ötürü, herhangi bir isteklinin teklifinin aşırı derecede düşük olduğunun tespiti için somut hukuki karineler gerekmekte olup bu karinelerin varlığı halinde aşırı düşük teklife ilişkin açıklama talep edilebilecektir.

Söz konusu ihalenin 10 ay süreyle 64.000 adet tabldot yemek pişirim ve dağıtım işi olduğu dikkate alındığında, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı (mahiyeti gereği bileşenlerinin tespitinin mümkün olamayacağı) açıktır. Bu durumda ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede, idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması uygun olmamakla birlikte, yapılan sorgulama sonucunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin idare tarafından kabul edilmesinin mevzuata aykırılık oluşturmadığı düşünüldüğünden, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurulun “ _düzeltici işlem belirlenmesine ” _ilişkin kararına katılmıyorum.

**Ali Kemal AKKOÇ **

** Kurul Üyesi**

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalenin __Açık İhale Usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin toplam 302.720,00 TL olarak belirlendiği;

İhalede 6 adet ihale dokümanının satın alındığı, 17.02.2010 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin teklif verdiği, yapılan inceleme sonucunda verilen tekliflerden 1 adedinin geçerli olduğu, geçerli teklif fiyatın 310.000,00 TL olduğu ve yaklaşık maliyetin üzerinde bulunduğu dikkate alındığında anılan ihalede rekabetin oluşmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde “Temel İlkeler” başlığı altında; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Anılan Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “Temel İlkeler” gereğince, idareler bu kanuna göre yapılan ihalelerde; rekabeti ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumludur. Söz konusu ihalede Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “rekabet ve kaynakların verimli kullanılması ” ilkesinin ihlal edildiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Adem KAMALI**

** Kurul Üyesi **