KİK Kararı: 2010/UH.II-545

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/013
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 11.02.2010
Karar No : 2010/UH.II-545
BAŞVURU SAHİBİ:
Fazıl Ceylan, Esenyurt Köyü GÜMÜŞHANE

İHALEYİ YAPAN İDARE:
80. Yıl Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü, Özcan Mahallesi, Hastane Yanı, No:25, 29100, Güzeller Semti, GÜMÜŞHANE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/188903 İhale Kayıt Numaralı "Araç Kiralama" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.02.2010 tarih ve II.H.02.65.0199/2010-3E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

80. Yıl Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü tarafından 07.01.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Araç Kiralama” ihalesine ilişkin olarak Fazıl Ceylan’ın 15.01.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 19.01.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.01.2010 tarih ve 1342 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.01.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; teklif edilen bedelin işin yürütülebilmesi için gerekli maliyetleri kapsamadığı, ancak ihaleyi yapan idare tarafından yanlı bir tutum sergilenerek ihale uhdesinde bırakılan firmanın teklif bileşenleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu; ihale üzerinde kalan firmanın ihalede çalıştırmayı öngördüğü aracın Gümüşhane Özel Bahar İlköğretim Okulunda kiralık olarak çalıştırıldığı, 2010 Haziran ayına kadar servis anlaşmasının olduğu, 08.01.2010 tarihinde idareye verilen yazının yanlış anlaşılma neticesinde imzalandığı, konunun resmi yazı ile idareye bildirildiği; teklif edilen bedelin asgari işçilik diğer maliyet bedellerinin altında olduğu, SGK İl Müdürlüğünden alınmış resmi yazıda Bağ-Kur priminin 244,22 TL olduğu, söz konusu tutarla ilgili olarak ihale üzerinde kalan firmanın vermiş olduğu teklifin belirtilen maliyetin altında olduğu; idarenin ivedili kararı ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün 07.10.2009 tarih ve 2009/15 sayılı Genelgesindeki “araç kiralanmasına ait aylık ödeme limitlerinin aşılmaması” ilkesini baz alarak ihaleyi ilgili şahsa vermek istediği; işe başlanma tarihi olan 01.02.2010’dan sonra ilgili şahsın yukarıda belirtilen araç yerine başka bir aracı çalıştırmak istemesi halinde idarece 4734 sayılı Kanunun ilgili maddesinin uygulanacağından bahsettiği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde ihale adının “Minibüs kiralama hizmet alımı işi” olduğu görülmüştür. Aynı şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinin üçüncü fıkrasının birinci bendinde; “1 adet 17+1 klimalı midibüs (şoför dahil) aylık 1200 km üzerinden 11 (on bir) ay çalışacak olup, teklif fiyata dahildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik şartnamenin “Kiralanacak araçlarla ilgili hususlar” başlıklı 2 nci maddesinde yer alan tabloda, şoför sayısının 3 (üç), çalışma gün sayısının 7 (yedi), çalışma süresinin 24 saat olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihalede, geçerli teklif sahibi istekliler arasından en düşük teklifi veren ilk iki sıradaki isteklinin 07.01.2010 tarihli yazı ile idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu görülmüştür. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan tekliflerin belirlenmesinde nasıl bir yöntem izlendiği hususunda ihale işlem dosyasında bir bilgi/belgeye rastlanmamıştır. İdare tarafından bahis konusu isteklilere tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, “çalıştırılacak olan üç şoföre ait giderler (SSK ve yemek giderleri), aracın yakıt giderleri ve araca ait diğer giderler (lastik, bakım, trafik sigortası, koltuk sigortası vb.)” __ hususlarında yapılması istenen açıklamanın 08.01.2010 tarihinde idareye sunulması __ gerektiği belirtilmektedir.__

__

__ İhale işlem dosyasında bulunan, ihale uhdesinde bırakılan firmaya ait aşırı düşük teklif açıklaması yazısı ve ekindeki belgelerin 08.01.2010 tarihinde idareye teslim edildiği görülmüştür.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin yapacakları teklif açıklamaları ile ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi”**** başlıklı 79 uncu maddesinin beşinci fıkrasında;****“79.5. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir. Bu çerçevede ihale komisyonu tarafından aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.5.1. İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ye onaylatılmış olması zorunludur. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylanmış olacaktır.

79.5.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak (79.5.1) maddesinde belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur…” açıklaması yer almaktadır.

__

Yukarıda belirtilen Tebliğ açıklaması doğrultusunda ihale üzerinde kalan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, ihale üzerinde kalan firmanın teklif açıklamasının, şoför olarak çalışacak üç personele ait giderler, diğer giderler ve kâr kalemlerinden oluştuğu görülmüştür. Söz konusu teklif açıklamasının, aracın yakıt ve diğer giderleri ile ilgili açıklama; akaryakıt birim fiyatı için yapılacak olan iskonto oranı ile ilgili olarak bir akaryakıt firmasından alınan belge; çalıştırılacak olan 3 şoföre ait giderlere ait açıklamanın yapıldığı belgeler, okul servis aracı özel izin belgesi, araç ruhsatı, kasko ve zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası poliçesi ve Ebubekir Yavuz adına yatırılmış sigorta primlerine ait bir listeyi içerdiği belirlenmiştir.

Yukarıda belirtilen açıklamaya ait ilgili kısımlar detaylarıyla irdelendiğinde, aracın yakıt giderine ilişkin olarak bir şirketten alınan 08.01.2010 tarihli belge üzerinde, ihale üzerinde bırakılan istekliye akaryakıt birim fiyatı üzerinden %4 iskonto yapılacağı ifade edilmektedir. Bu iskonto oranına istinaden, ihale üzerinde kalan firmanın akaryakıt giderine ilişkin iskontolu olduğu belirtilen bir motorin birim fiyatı ve teklif edilen aracın günlük olarak tüketeceği beyan edilen yakıt miktarı olan 4,80 lt değeri kullanılarak 11 aylık akaryakıt gideri miktarının hesaplandığı görülmüştür. Ancak, söz konusu gider hesabında beyan edilen akaryakıt birim fiyatı ile kullanılacak aracın günlük yakıt sarfiyatı değerlerini tevsik edici bir belgeye rastlanmadığından, aracın akaryakıt gideri ile ilgili açıklamanın mevzuat açısından yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.

Teklif edilen araca ait yıllık bakım gideri ile ilgili açıklamada, belirtilen giderin 150,00 TL olacağı ifadesi dışında, bu tutarı tevsik edici proforma fatura ve fatura örneği gibi bir belgeye rastlanmadığından, araca ait bakım-onarım gideri ile ilgili açıklama da yetersiz bulunmuştur.

Teklif edilen araca ait giderlerin açıklandığı belgede; “Trafik tescil işlemleri ve kaskosu koltuk sigortası dahil olarak yaptırıldığından herhangi bir fiyat öngörülmemiştir.” __ ifadesi bulunmaktadır. Açıklama ekinde yer alan kasko zeyilnamesinin başlangıç tarihinin 29.08.2009, bitiş tarihinin ise 29.08.2010 olduğu görülmüştür. Araçla ilgili karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası poliçesinin ise 08.11.2009-08.11.2010 tarihleri arasında olduğu görülmüştür. Başvuru konusu ihalede işe başlama ve bitiş tarihleri idari şartnamenin 48 inci maddesinde 01.02.2010-31.12.2010 olarak belirtilmiştir. Dolayısıyla belirtilen kasko ve zorunlu mali sorumluluk sigortası sürelerinin ihale konusu işin süresini tam olarak kapsamaması sebebi ile bahsi geçen aracın ihale konusu işe ait sürenin tamamında sigortalı olabilmesine ilişkin olarak yeterli açıklamanın yapılmadığı neticesine ulaşılmıştır.

Bunun dışında, ihale üzerinde kalan firmanın teklif edilen aracı kullanacak üç şoföre ait asgari giderlerle ilgili bir izahatta bulunmasına ve bu personel için teklif edilen tutarın 22.839,74 TL olduğu görülmesine rağmen, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ile bahsi geçen istekliden söz konusu şoförlere ait yemek giderleri hususunda da bir açıklama istenmesine rağmen, personelin yemek gideri konusunda herhangi bir açıklamanın yapılmamış olduğu görülmüştür.

Belirtilen tespitler haricinde, ihale uhdesinde bırakılan isteklinin personel gideri ile ilgili teklifini, teknik şartnamenin yukarıda belirtilen 2 nci maddesinde belirtilen hususlara göre verdiği anlaşılmaktadır. Teknik şartnamenin söz konusu maddesinde yer alan tabloda, şoför sayısının 3 (üç), çalışma gün sayısının 7 (yedi), çalışma süresinin 24 saat olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Bu düzenlemeye göre, bir haftada yedi gün ve 24 saat üzerinden hizmet verecek bir aracı çalıştırmak için üç şoför üzerinden teklif verilmesi durumunda, bir günde sekiz saat üzerinden üç vardiya yapılması durumunda, belirtilen personelin her birinin haftada 56 saat ve ek olarak resmi ve dini bayramlar ile yılbaşı günlerinde de çalışacağı sonucu çıkmaktadır.

Ancak, belirtilen hususla ilgili olarak 4857 sayılı İş Kanununun “Fazla çalışma ücreti”**** başlıklı 41 inci maddesinde;“ Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

…

Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz…” hükmü,

Aynı Kanunun “Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma”**** başlıklı 44 üncü maddesinde; “Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.

Bu günlere ait ücretler 47 nci maddeye göre ödenir.” hükmü ile,

Mezkûr Kanunun “Çalışma süresi”**** başlıklı 63 üncü maddesinde; “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir…” hükmü yer almaktadır.

Bundan dolayı, söz konusu firmanın aşırı düşük teklif açıklamasına göre, teklif edilen aracın ihale konusu işin yerine getirilmesinde yedi gün 24 saat hizmet verebilmesi maksadıyla şoför olarak çalışacak üç personel için gider hesabı yapılmış olmasının ve bu gider hesabında, İş Kanununun yukarıda belirtilen hükümlerinde belirtilen hususların öngörülmemiş olmasının mevzuat açısından aykırılık oluşturduğu neticesine varılmıştır.

Yukarıda belirtilen sebeplerden, ihale üzerinde kalan firmaya ait aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat açısından yeterli olmadığı sonucuna varıldığından, bahsi geçen firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İdarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan ikinci firma olan başvuru sahibi isteklinin teklif açıklaması incelendiğinde, bu açıklamanın işçilik, teklif edilen araçla ilgili bakım-onarım, lastik, akaryakıt, trafik sigortası, koltuk sigortası ve yemek giderlerinden oluştuğu görülmüştür.

Başvuru sahibi firmanın, teklif edilen aracı kullanacak 3 adet şoför için 22.567,71 TL teklif ettiği ve yemek gideri için ise 1 aylık 90 TL öngördüğü belirlenmiştir. Yemek gideri ile ilgili hesabın yapıldığı sayfada bir lokantaya ait kaşe ve imza bulunmasına karşılık, söz konusu gideri tevsik için yukarıda verilen Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde belirtilen hususlara uygun bir belgelendirme yapılmadığı sonucuna varılmıştır.

Personel gideri ile ilgili olarak yukarıda yapılan tespit haricinde, ihale uhdesinde bırakılan isteklinin personel gideri ile ilgili teklifini, teknik şartnamenin yukarıda belirtilen 2 nci maddesinde belirtilen hususlara göre verdiği anlaşılmaktadır. Teknik şartnamenin söz konusu maddesinde yer alan tabloda, şoför sayısının 3 (üç), çalışma gün sayısının 7 (yedi), çalışma süresinin 24 saat olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Bu düzenlemeye göre, bir haftada yedi gün ve 24 saat üzerinden hizmet verecek bir aracı çalıştırmak için üç şoför üzerinden teklif verilmesi durumunda, bir günde sekiz saat üzerinden üç vardiya yapılması durumunda, belirtilen personelin her birinin haftada 56 saat ve ek olarak resmi ve dini bayramlar ile yılbaşı günlerinde de çalışacağı sonucu çıkmaktadır.

Yapılan tespit doğrultusunda, söz konusu firmanın aşırı düşük teklif açıklamasına göre, teklif edilen aracın ihale konusu işin yerine getirilmesinde yedi gün 24 saat hizmet verebilmesi maksadıyla şoför olarak çalışacak üç personel için gider hesabı yapılmış olmasının ve bu gider hesabında, İş Kanununun yukarıda belirtilen hükümlerinde belirtilen hususların öngörülmemiş olmasının mevzuat açısından aykırılık oluşturduğu neticesine varılmıştır.

Teklif edilen aracın trafik poliçesi ile koltuk sigortasına ait tutarların belirtildiği sayfa üzerinde bir sigorta acenteliğine ait kaşe ve imzanın bulunduğu ve bu hususlar dışında başka bir bilgi ve belgenin yer almadığı görülmüştür.

Teklif edilen aracın yakıt giderine ilişkin olarak, üzerinde bir akaryakıt şirketine ait bir kaşenin bulunduğu sayfa üzerinde, 08.01.2010 tarihindeki motorin birim fiyatı olduğu ifade edilen 2,80 TL tutarı ile teklif edilen aracın aylık ve yıllık olarak tüketeceği beyan edilen değerlerin yazılı olduğu görülmüştür. Ancak, söz konusu gider hesabında beyan edilen akaryakıt birim fiyatı ve aracın yakıt sarfiyatı değerlerini tevsik edici başka bir belgeye rastlanmadığından, aracın akaryakıt gideri ile ilgili açıklamanın mevzuat açısından yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.

Teklif edilen araca ait yıllık bakım gideri ile ilgili açıklamada, belirtilen giderin 205,00 TL olacağı ifadesi edilmektedir. Bakım gideri ile ilgili açıklamanın yapıldığı sayfanın eklerinde yağ, hava filtresi, mazot filtresi ve yağ filtresi fiyatlarının ayrı ayrı sayfalar üzerinde yazılı olduğu ve her sayfanın üzerinde bir şirkete ait kaşe ve imzaların bulunduğu görülmesine karşın, teklif edilen söz konusu gider kalemlerine ait tutarların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde belirtilen hususlara uygun olarak tevsik edilmediği belirlendiğinden araca ait yıllık bakım gideri ile ilgili açıklamanın mevzuat açısından uygun olmadığı neticesinde varılmıştır.

Lastik gideri ile ilgili olarak yapılan açıklama ve ekinde bulunan lastik bedeline ilişkin kaşeli ve imzalı sayfa dışında, belirtilen gidere ait açıklamanın Tebliğin mezkûr maddesinde belirtilen hususlara uygun olarak tevsik edilmediği anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen sebeplerden, başvuru sahibi firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat açısından yeterli olmadığı sonucuna varıldığından, bahsi geçen firmaya ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.