KİK Kararı: 2010/UH.II-354

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/009
Gündem No : 7
Karar Tarihi : 28.01.2010
Karar No : 2010/UH.II-354
BAŞVURU SAHİBİ:
Teknik Katı Atık Yön. Tic. Ltd. Şti., Doğu Mahallesi, Ortanca Sokak, No:61/3,Pendik / İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tuzla Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü, Evliya Çelebi Mah., Hatboyu Cad., No:17, Tuzla / İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/121884 İhale Kayıt Numaralı "Çöp Toplama Nakli ve Kent Temizliği Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.01.2010 tarih ve II.H.29.74.0199/2009-44E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Tuzla Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 12.10.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Çöp Toplama Nakli ve Kent Temizliği Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Teknik Katı Atık Yön. Tic. Ltd. Şti.’nin 14.12.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 16.12.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 31.12.2009 tarih ve 26037 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Başvuru konusu ihaleye ait yaklaşık maliyetin 7.914.517,27 TL olduğu, söz konusu tutardan %20’lik kâr oranı çıkarıldığında geriye kalan 6.595.431,06 TL’lik bedelin altında kalan tekliflerin aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulması gerektiği; giyim bedeli hariç %3 sözleşme gideri dahil personel giderinin 3.306.940,97 TL olduğu, birim fiyat teklif cetvelindeki 9, 10, 11, 12, 13, 14 numaralı iş kalemlerinin toplamı bu tutardan az olan aşırı düşük teklif açıklaması sahibi firmaların değerlendirme dışı bırakılması gerektiği; yaklaşık maliyet tutarının ihale üzerinde kalan firmanın teklifinden %113,2 oranında fazla olduğu; ayrıca 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 sıra numaralı iş kalemlerinde yer alan makine ve teçhizatlarla ilgili tutarın firmaları tarafından 3.288.168,00 TL olarak hesaplandığı, bu tutara işçilik maliyeti olan 3.306.940,97 TL’nin eklenmesi durumunda elde edilen meblağ olan 6.535.108,97 TL’nin dikkate alınarak tekliflerin yeniden değerlendirilmesi gerektiği,

2. İhaleye teklif veren Ecem Ltd. Şti. – Aldemirler Ltd. Şti. iş ortaklığı tarafından idareye sunulan iş deneyim belgesinin idari şartnamenin 7.6 ncı maddesinde belirtilen iş tanımına uymaması nedeniyle bahsi geçen iş ortaklığının değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

3. Firmaları tarafından, doküman satın alındığına dair formda ve teklif mektubunda, faks numarasına yapılacak bildirimlerin kabul edileceğine dair bir taahhütte bulunulmadığı, dolayısıyla idare tarafından yapılan zeyilnamenin içeriğinden firmalarının haberinin olmadığı; faks makinelerinin 08.10.2009-13.10.2009 tarihleri arasında arızalı olduğu ve durumun teknik servis arıza formundan görülebileceği, arızalı faks makinesi yerine konan geçici faks makinesinin ise sinyal uyuşmazlığı ve silik çıktı vermesi sebebiyle iletişimin sağlıklı olmadığı; idare tarafından zeyilname yapıldığını sözlü olarak öğrenerek 23.10.2009 tarihinde ihaleye iştirak ettikleri, zeyilnamenin içeriği ile ilgili olarak firmalarına sadece ihale tarihinin ertelendiği ve dokümanda değişiklik yapılmadığı hususunun belirtildiği, fakat sonradan zeyilname ile idari şartnamenin 54.1 ve 26.3 üncü maddeleri ile birim fiyat teklif cetvelinde değişiklik yapıldığını öğrendikleri, teklifin hazırlanmasını direkt olarak etkileyen bu düzenlemelerden sonradan haberlerinin olmasının 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelere aykırılık taşıdığı; nitekim 01.05.2008-31.12.2009 tarihleri arasındaki Tuzla İlçesi Çöp Toplama ve Nakli ile Cadde, Sokak ve Pazar Yerlerinin Süpürülmesi ve Yıkanması İşinin firmaları tarafından yürütüldüğü ve söz konusu hizmetin ifası sırasında araçlarının kat ettiği günlük mesafeler ile idarenin belirledikleri arasında %50’ye varan farkların oluştuğu, dolayısıyla söz konusu zeyilnamenin gerçekleri yansıtmadığı, çöp toplama programının değişmesi halinde bunun ihale dokümanında firmalarına neden verilmediği hususunun araştırılması gerektiği, zeyilnamenin firmalarına ulaşmaması nedeniyle ihalenin iptalinin gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihalenin adı; “Çöp toplama, nakli ve kent temizliği hizmet alımı” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, ihale konusu işin, farklı niteliklerdeki 21 adet araç; 25 şoför, 155 temizlik işçisi ve dokümanda belirtilen tarihler arasında çalıştırılacak 15 ilave temizlik işçisi ile ifa edileceği düzenlenmiştir.

İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde, iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası prim oranının %2,5 olduğu belirtilmiştir.

İdare tarafından 09.10.2009 tarihinde hazırlanan zeyilname ile idari şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı 54 üncü maddesinde, teklif fiyata dahil olan giderlerle ilgili yeni düzenlemeye gidildiği görülmüştür. Buna göre, ihale konusu işin ifası sırasında şoför olarak çalıştırılacak personele asgari ücretin %50 oranında fazlası, temizlik ve ilave temizlik personeline ise asgari ücretin %30 oranında fazlası ücretin ödeneceği; yol ve yemek giderlerinin aylık 26 gün üzerinden nakdî olarak verileceği; günlük yol bedelinin 4 TL, günlük yemek bedelinin ise 5 TL olacağı; kıyafetin personele ayni olarak verileceği; resmi ve dini bayramlar ile yılbaşı günlerinde, şoför olarak hizmet verecek personelin toplamda 362.5 gün, temizlik personeli olarak hizmet verecek personelin toplamda 2247.5 gün ve ilave temizlik personeli olarak hizmet verecek personelin ise toplamda 15 gün çalışacağı ifade edilmiştir. Ayrıca, söz konusu zeyilname ile birim fiyat cetvel tariflerine “Açıklamalar” başlıklı 15 inci maddenin eklendiği görülmüştür. Belirtilen maddede, tekliflerin hazırlanmasına yardımcı olmak amacıyla araçlar tarafından 2008 yılında yapılan ortalama mesafelerin verildiği belirlenmiştir.

Başvuru konusu hizmet alımı ile ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin“Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır. Bu açıklamaya göre, sözü edilen ihale, personel çalışmasına dayalı olmayan bir hizmet alımıdır.

Aynı Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi”**** başlıklı 79 uncu maddesinin 13 üncü fırkasında; “Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari şartname ile 09.10.2009 tarihinde hazırlanan zeyilnamede yer alan bilgilere göre, kıyafet gideri hariç olmak üzere işçilik hesaplama modülü yardımıyla yapılan işlem sonucu bulunan işçilik maliyeti tutarı 3.284.691,85 TL’dir. Başvuru konusu ihale personel çalıştırılmasına dayalı bir ihale olmadığından, Tebliğin yukarıda belirtilen 79 uncu maddesindeki açıklamaya göre %3 oranındaki sözleşme ve genel giderler tutarı, belirtilen meblağdan çıkarıldığında elde edilen sonuç 3.189.021,21 TL olmaktadır. Söz konusu tutara, binde yedi buçuk (0,0075) oranındaki sözleşme damga vergisi, binde dört buçuk (0,0045) oranındaki ihale kararı damga vergisi ve sözleşme bedelinin Kamu İhale Kanununun 53 üncü maddesinin (j) fıkrasının (1) numaralı bendinde belirtilen tutarı aştığı hallerde sözleşme bedelinin onbinde beşi (0,0005) oranındaki Kamu İhale Kurum payı eklendiğinde, kıyafet hariç olmak üzere işçilik maliyeti için teklif edilmesi gereken tutar 3.228.883,98 TL’dir. Kıyafet giderlerinin tespiti, isteklilere bağlı olduğundan, serbest piyasa koşullarında temin edilen farklı kıyafet maliyetlerine göre isteklilerce teklif edilecek işçilik maliyetleri değişkenlik gösterecektir.

Aynı şekilde, ihale konusu işin ifa edilmesinde kullanılacak araçlarla ilgili maliyetler, isteklilerin söz konusu mallara sahip olması veya kiralaması ile araçlara ait diğer giderler için serbest piyasadan aldıkları teklif veya yaptıkları sözleşmelerdeki fiyatlara göre farklılık arz edecektir.

Bu açıdan bakılarak, idare tarafından tespit edilen yaklaşık maliyet tutarı incelendiğinde, icmal tablosunun, birim fiyat teklif cetveli gibi 14 kalemden oluştuğu görülmüştür. Söz konusu icmal tablosunun ilk sekiz kalemi işin ifasında kullanılacak araçlar, kalan 6 kalemi ise personel giderlerinden oluşmaktadır.

a) Başvuru sahibi firma, yaklaşık maliyet tutarından %20 kâr oranı düşüldükten sonra geriye kalan tutarın altında teklif veren bütün isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğini iddia etmektedir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler”başlıklı 59 uncu maddesinde;“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

_ a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü, _

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

_(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır. _

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu ihale mevzuatında, hizmet alımı ihaleleri için, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamaktadır. Bundan dolayı, anılan mevzuat hükmü doğrultusunda, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi hususu idarenin takdirindedir.

Başvuru konusu ihalede de, ihale işlem dosyasında yer alan 23.10.2009 tarihli “Aşırı Düşük Tekliflere Açıklık Getirmesi Gereken İstekliler” __ isimli tutanakta ihaleye geçerli teklif veren altı istekliden dördünün aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu görülmesine karşın, söz konusu isteklilerin tekliflerinin neden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ile ilgili bir açıklama ya da sınır değer hesabına rastlanmamıştır.

Ancak, ihalede geçerli teklif veren altı istekliye ait teklif tutarları küçükten büyüğe doğru; 3.712.167,00**-** 4.214.097,50 - 5.420.605,00 - 5.935.187,30 - 7.624.914,75**-** 7.809.878,00 TL şeklinde sıralanmaktadır.

İddia sahibinin zikrettiği tutar göz önünde bulundurulduğunda, yukarıda belirtilen ilk dört teklifin idare tarafından aşırı düşük bulunarak teklif sahiplerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu dikkate alındığında ve aşırı düşük tekliflerin tespitinin idarenin takdirinde bulunulduğu kabul edildiğinde, başvuru sahibinin iddiasının bu kısmı yerinde görülmemiştir.

b)**** Başvuru sahibi firma, itirazen şikâyet başvurusunda bulunan birinci iddiasında birim fiyat teklif cetvelinin 9, 10, 11, 12, 13, 14 numaralı iş kalemleri için dilekçesinde bulunan tablodaki %3 sözleşme gideri dahil olarak hesaplanan birim fiyatlardan daha düşük birim fiyat teklif etmiş olan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesi gerektiğini iddia etmektedir.

Başvuru sahibinin dilekçesinde bulunan tablodaki birim fiyatlardan örnek olarak 9 ve 11 numaralı kalemlerindeki tutarlar verilebilir. Buna göre, tablonun 9 numaralı kaleminde bulunan 25 şoför için %3 sözleşme gideri dahil olmak üzere 40.129,83 (TL/Ay), 11 numaralı kaleminde bulunan 155 temizlik işçisi için ise %3 sözleşme gideri dahil olmak üzere 221.587,84 (TL/Ay) değerinde birim fiyat belirlenmiş ve bu tutarların aşağısında birim fiyat teklif etmiş olan isteklilerin aşırı düşük tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının talep edildiği görülmüştür.

Söz konusu iki kalem için personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde olduğu gibi %3 sözleşme ve genel gider oranı eklenerek hesap yapıldığında, 25 şoförün aylık gideri kıyafet hariç 40.120,75 TL, 155 temizlik işçisinin aylık gideri kıyafet hariç 221.532,20 TL olmaktadır. Dolayısıyla, başvuru sahibinin bulmuş olduğu değerlere, yine başvuru sahibince tespit edilen kıyafet giderlerinin eklenmiş olabileceği sonucuna varıldığından, bahsi geçen isteklinin belirttiği değerler üzerinden bir değerlendirmeye gidilmesinin söz konusu olmayacağı açıktır.

Bunun dışında, yukarıda da belirtildiği gibi, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan söz konusu ihalede sözleşme giderleri ve genel giderlerinin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır. Buna göre, 25 şoförün aylık giderinin kıyafet hariç ve toplam %1,25 oranındaki sözleşme damga vergisi, ihale kararı damga vergisi ve KİK payı dahil olmak üzere 39.439,01 TL, 155 temizlik işçisinin aylık giderinin ise 217.768,36 TL olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin bu tutarların üzerinde teklifler verdikleri dikkate alındığında başvuru sahibinin iddiasının bu kısmının da yerinde olmadığı neticesine ulaşılmaktadır.

c)**** Başvuru sahibi firma, itirazen şikâyet dilekçesindeki birinci iddiasının son paragrafında, araç giderleri ile ilgili olarak kendi tespiti sonucu bulunan tutarlar kullanılarak yapılan hesap sonucunda elde edilen 6.535.108,97 TL değerinin dikkate alınması suretiyle tekliflerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmektedir.

c-1)**** Buna göre, ihale üzerinde kalan firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, idare tarafından teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerden 12.11.2009 tarihine kadar aşırı düşük teklif açıklaması istendiği ve ihale üzerinde kalan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması yazısını 10.11.2009 tarihinde idareye sunduğu görülmüştür.

İhale üzerinde kalan firmanın teklif ettiği tutar 3.712.167,00 TL’dir. Söz konusu istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasına göre, kişi başı 250,00 TL tutarındaki kıyafet gideri dahil bahsedilen firma tarafından tespit edilen işçilik maliyetinin 3.258.588,74 TL olduğu, söz konusu tutara toplam %1,25 oranındaki damga vergisi, karar pulu ve KİK payı giderinin eklendiği ve sonuç olarak işçilik maliyeti için tespit edilen tutarın 3.304.990,82 TL olduğu görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale üzerinde kalan firma tarafından kişi başına 250 TL kıyafet gideri teklif edildiği görülmüştür. Kıyafet giderleri ile ilgili olarak teklif açıklaması yazısı ekinde bulunan belgeler arasında, bir firma tarafından ihale üzerinde kalan firmaya hitaben tedarik edilecek iş elbisesi, gömlek, kravat, pantolon, süveter, mont, yağmurluk ve reflektörlü yeleğin sahip olacağı özelliklerin belirtildiği bir yazı ile çeşitli firmalar tarafından ihale üzerinde kalan firma adına kesilmiş faturaların bulunduğu görülmüştür. Adet başına 26,75 TL teklif edilen iş elbisesi için söz konusu faturalarda bir kayda rastlanmamıştır.

İhale üzerinde kalan firmanın kıyafet giderleri ile ilgili olarak yapmış olduğu açıklamaya göre, ihale konusu işin ifası sırasında şoför olarak çalıştırılacak personel için kişi başına 245,16 TL, temizlik görevlisi olarak çalıştırılacak personel için kişi başına 181,64 TL ve ilave temizlik görevlisi olarak çalıştırılacak personel için kişi başına 128,37 TL kıyafet gideri düştüğü, ancak ihale üzerinde kalan firmanın her bir işçi için 250,00 TL kıyafet bedeli teklif ettiği görülmüştür.

Ancak, her ne kadar, anılan istekli tarafından teklif edilen kişi başına düşen kıyafet gideri, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan birim fiyatlara göre hesaplanan kişi başına düşen kıyafet tutarından daha fazla ise de, bahsedilen açıklamada belirtilen kıyafet giderlerini tevsik etmek açısından, yukarıda verilen, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin yapacakları teklif açıklamaları hakkındaki Kamu İhale Genel Tebliğinin“Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinin 5 inci fıkrasında yer alan, istekli firmaların stoklarında bulunan mallara veya proforma fatura sunmak suretiyle tedarik edilecek mallara ilişkin olarak izlenmesi gereken yöntem ve sunulması gereken belgelerle ilgili izahat doğrultusunda, ihale üzerinde kalan firma tarafından kıyafet giderine ilişkin olarak yapılan açıklama ve ekinde sunulan belgelerin mevzuat açısından yeterli olmadığı görülmüştür.

Söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasında, işçilik maliyeti dışında kalan amortisman, akaryakıt, bakım-onarım, tamirat ve sigorta-trafik tescil giderleri başlıkları altında izah edilen giderler için ise toplam 355.820,60 TL teklif edildiği belirlenmiştir.

Bahsi geçen aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale konusu işin ifası sırasında kullanılacak olan dokümanda belirlenen nitelik ve nicelikteki araçlara ait demirbaş listesi mevcuttur. Bunun dışında, belirtilen araçların amortisman giderleri ile ilgili olarak amortisman tablosu haricinde 11 adet 15 m³’lük ve bir adet 7 m³’lük çöp aracı, birer adet tıbbi atık toplama, yol süpürme ve konteynır yıkama aracı, üç adet arazöz ile üç adet kontrollük aracına ait fatura ve ruhsat belgelerinin sunulduğu görülmüştür.

Belirtilen açıklamada, idare tarafından zeyilname ile tespit edilen günlük yapılacak mesafeler ve istekli tarafından ilgili akaryakıt satış firmasından alınan 08.10.2009 tarihli faturada belirlenen 2,136 TL tutarındaki birim fiyattan %11 iskonto yapılması ile elde edilen tutar kullanılarak ihale konusu iş müddetince ihtiyaç duyulan akaryakıta ait gider hesabının yapıldığı görülmüştür. Söz konusu faturada belirtilen tutar üzerinden ihale üzerinde kalan firmaya satışı yapılan akaryakıt miktarının 14.926 lt kırsal motorin olduğu belirlenmiştir. İhale üzerinde kalan firmanın yakıt maliyeti ile ilgili olarak yapmış olduğu hesap tablosuna göre, ihale konusu işte kullanılacak araçların bir yılda toplam tüketecekleri akaryakıt miktarı 135.169,50 lt olmaktadır. Dolayısıyla, 23.10.2009 tarihinde yapılan ihaleye katılan isteklinin 10.11.2009 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasında, akaryakıt giderinin tespiti için 08.10.2009 tarihli bir akaryakıt alımı için kesilen faturadaki indirimli tutarın kullanıldığı, buna karşın tüketilecek akaryakıta ait tutar ile ilgili bir proforma fatura veya sözleşmenin açıklama yazısı eklerinde olmadığı görülmektedir.

Benzer şekilde, ihale konusu işin ifasında kullanılacak araçlara ait bakım-onarım maliyeti, tamirat maliyeti, sigorta maliyetleri için de önceki dönemlerde yapılmış harcamalara ilişkin faturaların tevsik edildiği ve bu faturalardaki fiyatların kullanılması suretiyle ilgili kalemlere ilişkin açıklamaların yapıldığı görülmüştür.

Ancak, kamu ihale mevzuatında, proforma fatura ile teklif edilen mallar veya stokta bulunan mallarla ilgili belgelendirme işleminin nasıl yapılacağına dair açıklamalar mevcut olmasına karşın, geçmiş dönemde alımı yapılmış bir iş için kesilmiş fatura ile belgelendirme ve açıklama yapılabileceğine dair bir düzenleme olmadığından, ihale üzerinde kalan firmanın akaryakıt tutarı, bakım-onarım maliyeti, tamirat maliyeti ve sigorta maliyetleri ile ilgili açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle, belirtilen sebepler doğrultusunda, ihale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmaması nedeniyle, söz geçen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

c-2)**** Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Özkartallar İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait aşırı düşük teklif açıklaması ve ekindeki belgeler incelendiğinde, ihale konusu işin ifası sırasında araçlarda kullanılacak akaryakıta ilişkin olarak 12.10.2009 tarihindeki motorin birim fiyatının 1,89 (TL/lt) olarak teklif edildiği görülmüştür. 12.10.2009, ihale tarihinin düzeltme ilanı ile ertelenmeden önceki ilk tarihidir. Ancak, ihale işlem dosyasında bulunan belgelerden, söz konusu isteklinin teklif dosyasının hangi tarihte idare kayıtlarına girdiği tespit edilememiştir. Bahsi geçen motorin birim fiyatının tespit edilmesine yönelik olarak, ilgili akaryakıt firması ile bahsi geçen istekli arasında imza altına alınan “Ek anlaşma” başlığı altında 01.10.2009 tarihinde imzalanan ve 20.02.2009 tarihinden itibaren iki sene süreyle geçerli olacağı anlaşılan sözleşme ile ilgili belgelerin sunulmuş olduğu görülmüştür.

Bunun dışında adı geçen firma tarafından sahip olunan araçlara ilişkin yeminli mali müşavir onaylı demirbaş listesinin de sunulmuş olduğu belirlenmiştir.

Belirtilen belgeler dışında, yukarıda belirtilen Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili maddeleri doğrultusunda, dokümanda idare tarafından belirlenen maliyet kalemlerinden kıyafet, amortisman, bakım-onarım, tamirat, sigorta-trafik tescil vb. giderleri açıklayan belgeler mevcut olmadığından, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

c-3)**** Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan geçerli teklif sahibi Elit Tem. Tur. Bilg. Gıda Güv. Sis. ve Tic. Ltd. Şti. ve Gelişim Tem. Güv. Tur. Bilg. Sağ. Hiz. Yemek Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığına ait aşırı düşük teklif açıklaması ve ekindeki belgeler incelendiğinde, işçilik ve araç giderlerine ilişkin hesaplamaların yapıldığı ve ihale konusu işin ifası sırasında kullanılacak araçların kiralanacağı hususunun beyan edildiği görülmüştür.

Söz konusu açıklama yazısı eklerinde, kıyafet giderlerine ilişkin olarak 07.09.2009 tarihli bir proforma faturanın sunulduğu belirlenmiştir. Söz konusu proforma fatura dışında, dokümanda idare tarafından belirlenen maliyet kalemlerinden kıyafet, bakım-onarım, tamirat vb. giderler ile araç kiralama giderlerini açıklayan, yukarıda belirtilen Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili maddeleri doğrultusunda mevzuata uygun olarak sunulması gereken belgeler mevcut olmadığından, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

c-4)**** Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan geçerli teklif sahibi Merve Tem. Hiz. Org. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait aşırı düşük teklif açıklaması ve ekindeki belgeler incelendiğinde, işçilik ve araç giderlerine ilişkin hesaplamaların yapıldığı ve ihale konusu işin ifası sırasında kullanılacak araçların kiralanacağı hususunun beyan edildiği görülmüştür.

Söz konusu açıklama yazısı eklerinde, ihale konusu işin ifası sırasında kullanılacak araçlara ilişkin olarak söz konusu araçların kiralanacağı şirket tarafından adı geçen istekliye verilmiş bir proforma fatura ile söz konusu fatura ekinde işin yerine getirilmesinde kullanılacak 15 araca ait ruhsatlar ile tıbbi atık taşıma aracına ilişkin uygunluk belgesi ve yol süpürme aracına ait iş makinesi tescil belgesinin bulunduğu görülmüştür. Ancak, ihale dokümanına göre ihale konusu işte kullanılmak üzere istenen toplam araç sayısı 21 olduğundan, üç adet arazöz ile üç adet kontrollük aracına ilişkin herhangi bir belgeye rastlanmamıştır.

Bunun dışında, adı geçen firma tarafından kıyafet giderini tevsik etmek amacıyla sadece 170 takım yazlık ve kışlık iş elbisesi için verilen teklif tutarını içeren ve idare tarafından dokümanda belirlenen diğer kıyafet çeşitleri ile ilgili bir bilgi içermeyen bir proforma fatura dışında, yukarıda belirtilen Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili maddeleri doğrultusunda mevzuata uygun olarak sunulması gereken belgeler mevcut olmadığından, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Benzer iş tanımı ile ilgili olarak idari şartnamenin 7.6 ncı maddesinde; “a) Çöp toplama ve nakil işleri, b) Cadde ve sokakların süpürülmesi ve cadde ve sokakların yıkanması işleri, ayrı ayrı olabileceği gibi (a) ve (b) bentlerindeki işlerin birlikte yapıldığı işler benzer iş olarak değerlendirilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. __

Aldemirler Hyv. Ür. Gıda Mad. Day. Tük. Zirai ve Orm. Ür. Mad. Tem. Akaryakıt Öz. Güv. Taş. Acente İth. İhr. Tic. Tur. San. Ltd. Şti. ve Ecem Grup İnş. Hafr. Nak. Bilg. Öz. Sağ. ve Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığına ait iki adet iş deneyim belgesi incelendiğinde, bir iş bitirme belgesi üzerinde “4 çöp kamyonu (3 adedi 13+1,5 m³; 1 adedi 7+1,5 m³) ile kent içi temizlik, çöp toplama ve nakli hizmetlerinde 77 işçi çalıştırılması hizmet alımı (20 vasıflı işçi, 16 ağır vasıta ehliyetli şoför, 4 çavuş, 57 vasıfsız temizlik işçisidir.)…” ifadesi; diğer iş bitirme belgesinin üzerinde ise “… sınırları içerisinde yer alan ve … şehir planında sınırları gösterilen tüm mahallerdeki ana arterlerin, meydan, bulvar, park, sokak vb. yerler ile tretuar kenarları ve gezi alanlarının süpürülme ve … dahilinde kurulan semt pazarlarının temizliğinin yaptırılarak, yıkatılması işi ile 34 mıntıkada çöp toplama ve nakli temizlik işlerinin yaptırılması işi” ifadesi yer almaktadır.

Bahsi geçen iş ortaklığı tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin, benzer iş tanımına uygun olması ve başvuru sahibinin iddiasında ifade edilen iş deneyim belgesi olmamaları nedeni ile söz konusu iddia yerinde görülmemiştir.

Ek olarak, ihale işlem dosyasında yer alan 20.11.2009 tarihli Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağında adı geçen iş ortaklığının iş deneyim belgesinin uygun olmadığı hususunun idare tarafından belirtildiği; aynı tarihte düzenlenen Uygun Olmayan Belgelerin Uygun Sayılmama Gerekçelerine İlişkin Tutanakta, bahsi geçen iş ortaklığını oluşturan pilot ve özel ortağa ait iş deneyim tutarlarının yetersiz olmasının uygun sayılmama gerekçesi olarak gösterildiği; aynı tarihli Değerlendirmeye Esas Teklif Bedeli Cetveli isimli tutanakta mezkûr firmanın teklifinin değerlendirmeye alınmadığı ve 01.12.2009 tarihinde onaylanarak 03.12.2009 tarihinde faks yoluyla bahsi geçen iş ortaklığına gönderilen kesinleşen ihale kararında ise pilot ve özel ortağa ait iş deneyim tutarlarının yetersiz olması sebebiyle teklif başvuru belgelerinin yeterli bulunmadığı hususunun ifade edildiği görülmüştür.

3. Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhale işlem dosyasının incelenmesinden, başvuru sahibi firmanın 17.09.2009 tarihinde doküman satın aldığı, söz konusu belge üzerinde bir faks numarası yazılmış olmasına karşın, belirtilen belgede bulunan “İhale ve şikâyet sürecinde idare tarafından yukarıda belirtilen elektronik posta adresine/faks numarasına bildirim yapılmasını kabul ediyorum.” __ kısmı ile “Elektronik posta yoluyla veya faks ile bildirim yapılmasını kabul etmiyorum.” __ kısmının bahsi geçen istekli tarafından boş bırakılmış olduğu görülmüştür.

Başvuru sahibinin 23.10.2009 tarihli birim fiyat teklif mektubunun beşinci maddesinde; “Yukarıda yer alan elektronik posta adresimize ve faks numaramıza tebligat yapılmasını kabul etmiyoruz.” ibaresi yer almaktadır.

İddia konusu zeyilnamenin idare tarafından 09.10.2009 tarihinde düzenlendiği ve aynı tarihte, daha önce doküman satın almış olan isteklilere faks yoluyla gönderildiği görülmüştür. İhale işlem dosyasında bulunan 09.10.2009 tarihli faks belgesinde, başvuru sahibinin doküman satın aldığına dair belge üzerinde bulunan faks numarasına gönderim raporu mevcuttur.

Başvuru sahibi firma, itirazen şikâyet dilekçesinde, ne doküman satın alındığında dair belge ne de teklif mektubunda faks yoluyla yapılacak tebligatı kabul etmediklerini, 08.10.2009 ve 13.10.2009 tarihleri arasında faks makinelerinin arızalı olduğunu, faks makinelerinin yerine konulan geçici faks makinesinde de sorunlar olması nedeniyle iletişimin sağlıklı bir şekilde yapılamadığını ifade etmektedir. Konu ile ilgili olarak, bahsi geçen firma tarafından itirazen şikâyet dilekçesi ekinde bir “teknik servis formu” sunulduğu görülmüştür. Söz konusu form üzerinde bulunan “cihazın sorunu” ile ilgili kısımda faksın okunmadığı ibaresinin yazılı olduğu, formun 08.10.2009 tarihinde düzenlendiği ve cihazın 13.10.2009 tarihinde teslim edildiği/edileceği notunun bulunduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi firma, itirazen şikâyet dilekçesinde, idare tarafından zeyilname yapıldığını şifahen öğrendiklerini ve 23.10.2009 tarihli ihaleye katıldıklarını; zeyilname içeriğini sorduklarında kendilerine sadece ihale tarihinin ertelendiği ve dokümanda değişiklik yapılmadığı hususunun söylendiği, fakat zeyilname ile dokümanda yapılan değişikliklerden ihaleden sonra haberlerinin olduğunu beyan etmekte ve itirazen şikâyet dilekçesi üzerinde şikâyete konu işlemin farkına varılma tarihinin 07.12.2009 olduğunu bildirmektedir.

Başvuru sahibi firmanın birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, örnek olarak, cetvelin dokuzuncu kaleminde bulunan 25 şoförün bir aylık giderinin 47.000,00 TL, cetvelin 11 inci kaleminde bulunan 155 temizlik personelinin bir aylık giderinin ise 259.000,00 TL olarak teklif edildiği belirlenmiştir.

Başvuru sahibinin iddia ettiği gibi zeyilnamede yapılan değişikliklerin farkında olunmaması halinde, zeyilname ile dokümanda yapılan değişiklikler dikkate alınmadığında, sadece idari şartnamede bulunan bilgilere göre, yol ve yemek ücretinin hesaba katılmaması ve personele sadece asgari ücret verilmesinin öngörülmesi durumunda, 25 şoförün bir aylık maliyeti başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde belirttiği gibi %3 sözleşme giderinin de eklenmesi halinde dahi, 21.949,00 TL; 155 temizlik personelinin bir aylık maliyeti ise 136.083,00 TL olmaktadır.

Buna karşılık, yukarıda da belirtildiği gibi, zeyilname ile yapılan değişiklikler dikkate alınarak, söz konusu iki kalem için, başvuru konusu ihale personel çalıştırılmasına dayalı bir ihale olmamasına ve sözleşme giderlerinin %3 oranı yerine mevzuatına göre belirlenmesi gerekmesine rağmen, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde olduğu gibi %3 sözleşme ve genel gider oranı eklenerek hesap yapıldığında, 25 şoförün aylık gideri kıyafet hariç 40.120,75 TL, 155 temizlik işçisinin aylık gideri kıyafet hariç 221.532,20 TL olmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun** __“İhale dokümanında değişiklik veya açıklama yapılması” ** başlıklı 29 uncu maddesinde;****“İlân yapıldıktan sonra ihale dokümanında değişiklik yapılmaması esastır. Değişiklik yapılması zorunlu olursa, bunu gerektiren sebep ve zorunluluklar bir tutanakla tespit edilerek önceki ilânlar geçersiz sayılır ve iş yeniden aynı şekilde ilân olunur.

Ancak, ilân yapıldıktan sonra, tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar veya eksikliklerin idarece tespit edilmesi veya isteklilerce yazılı olarak bildirilmesi halinde, ihale dokümanında değişiklikler yapılabilir. Yapılan bu değişikliklere ilişkin ihale dokümanının bağlayıcı bir parçası olan zeyilname, son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde ihale dokümanı alanların tamamına gönderilir. Zeyilname ile yapılan değişiklikler nedeniyle tekliflerin hazırlanabilmesi için ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere en fazla yirmi gün zeyilname ile ertelenebilir. Zeyilname düzenlenmesi halinde, teklifini bu düzenlemeden önce vermiş olan isteklilere tekliflerini geri çekerek, yeniden teklif verme imkanı sağlanır.” hükmü yer almaktadır.

Mezkûr Kanunun“Bildirim ve tebligat esasları”başlıklı 65 inci maddesinde;****“Aday, istekliler ve istekli olabileceklere yapılacak her türlü bildirim ve tebligatlarda aşağıdaki hususlara uyulması zorunludur:

_ a) Tebligatlar idareler veya Kurum tarafından aşağıdaki yöntemler kullanılarak yapılabilir:_

_ 1) İmza karşılığı elden._

_ 2) İadeli taahhütlü mektupla._

_ 3) Elektronik ortamda._

_ 4) Faksla._

_ İadeli taahhütlü mektupla yapılan tebligatlarda mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün, yabancı isteklilerde ise ondokuzuncu gün kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır. Tebligatın bu tarihten önce muhataba ulaşması halinde ise fiili tebliğ tarihi esas alınır._

_ …_

_ Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde yapılacak tebliğler hakkında Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.”_ hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Bildirim ve tebligat esasları”**** başlıklı 6 ncı maddesinde ise; “Bildirim ve tebligat, iadeli taahhütlü posta yoluyla veya imza karşılığı elden yapılır. Ancak, dokümanın satın alındığına ilişkin formda ya da başvuru mektubunda ve/veya teklif mektubunda elektronik posta adresinin ve/veya faks numarasının belirtilmesi ve bu adrese veya faks numarasına yapılacak bildirimlerin kabul edileceğinin taahhüt edilmesi kaydıyla, idare tarafından elektronik posta yoluyla veya faksla bildirim yapılabilir…” hükmü bulunmaktadır.

Sonuç olarak, başvuru sahibi firmanın kendisine faks yoluyla gönderilen söz konusu zeyilname içeriğinden, faks cihazının bozuk olması sebebiyle haberinin olmadığını iddia etmesi sebebiyle; yukarıda zeyilname öncesi ve sonrası duruma göre tespit edilen örnek personel maliyeti kalemlerine ait tutarlar ile başvuru sahibinin teklif ettiği tutarlar karşılaştırıldığında, başvuru sahibinin teklifindeki tutarların zeyilname ile yapılan değişiklikleri kapsadığı sonucuna varılsa da; başvuru sahibinin doküman satın aldığına dair belgede her ne kadar “Elektronik posta yoluyla veya faks ile bildirim yapılmasını kabul etmiyorum.” seçeneği onaylanmasa da aynı zamanda “İhale ve şikâyet sürecinde idare tarafından yukarıda belirtilen elektronik posta adresine/faks numarasına bildirim yapılmasını kabul ediyorum.” __ seçeneğinin de işaretlenmemesi nedeniyle, faks yoluyla tebligatı kabul etmediği anlaşılan istekliye zeyilnamenin faks yoluyla tebligata çıkılmasının, anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil ettiği ve rekabetin engellediği neticesine ulaşılmıştır.

Bu tespitler haricinde, başvuru konusu ihalede, ihale uhdesinde bırakılan firma ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firmanın teklif ettiği tutarların; yaklaşık maliyet tutarının oldukça altında olduğu dikkate alındığında, idare tarafından yaklaşık maliyet hesabının gözden geçirilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.