KİK Kararı: 2010/UH.I-394

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/010
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 02.02.2010
Karar No : 2010/UH.I-394
BAŞVURU SAHİBİ:
A Yemek Tabldot Gıda Turizm Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti., -||fikri Atalay Mahallesi|6196 Sokak Kat.1/1|31/B|||karşıyaka|izmir

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı, Taşlıçiftlik Kampüsü TOKAT

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/145591 İhale Kayıt Numaralı "2010 Yılı 4 Çeşit Yemek Hizmeti Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.01.2010 tarih ve I.H.00.77.0254/2010-3E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 03.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2010 Yılı 4 Çeşit Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak A Yemek Tabldot Gıda Turizm Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 18.12.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.12.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 07.01.2010 tarih ve 361 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.01.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İdare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyetin ihale konusu işe ilişkin gerçek maliyetleri yansıtmadığı, teknik şartnamede yer alan düzenleme ile idare tarafından yükleniciye teslim edilen ekipmanın ihtiyacı karşılayamaması durumunda gerekli ekipmanın yüklenici tarafından karşılanacağının kararlaştırıldığı ve bu durumun teklif fiyatlarını artırdığı, anılan risk durumunu teklif fiyatlarına yansıttıkları ve gerçekçi bir yaklaşık maliyet hesaplanması yapılması durumunda, yaklaşık maliyetin kendi teklif fiyatlarına yakın çıkabileceği,

2. Teklif fiyatlarının altında kalan tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olduğu ancak idarece konu ile ilgili mevzuat hükümleri ihlal edilerek tekliflerin değerlendirildiği, teklif edilen fiyatlarla ihale konusu işlerin yapılamayacağı,

3. Kendilerine tebliğ edilen kesinleşen ihale kararında; “Teklif başvurunuz ekonomik açıdan en avantajlı teklife göre yüksek olması nedeniyle uygun görülmemiştir.” şeklinde bir ifadenin bulunduğu ancak tekliflerinin yaklaşık maliyet yerine ihaleye sunulan bir başka teklif ile kıyaslanarak uygun görülmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Yaklaşık maliyetin hazırlanması ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde; “ Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinde; “ (1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

_ …” _hükmü,

“Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde; “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

_ a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,_

_ b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, _

_ c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,_

_ ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,_

_ d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,_

_ Esas alınır._

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

__

__…” hükmü,

“Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

_ a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir. _

_ b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez._

__

_ …_

__

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.

__

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

__

_ …” _hükmü,

Bulunmaktadır.

Anılan düzenlemeler doğrultusunda idare tarafından yaklaşık maliyet hesaplanırken bir ihtiyaç listesi oluşturulduğu, bu listede ihtiyaç konusu olarak 350.000 adet 4 çeşit yemek hizmet alımının belirlendiği, yemek fiyatlarının tespiti amacıyla Tokat Ticaret ve Sanayi Odasına “idari ve akademik personele verilecek olan bir öğün (4 çeşit) öğle yemeği fiyatının ne olabileceğinin” sorulduğu anlaşılmıştır.

Bu aşamadan sonra Tokat Ticaret ve Sanayi Odasından bir öğün (4 çeşit) yemek için alınan birim fiyatın, mevcut sözleşmesinde yer alan birim fiyatın ve sözleşmede yer alan fiyatın Mart-Eylül 2009 dönemine ilişkin ÜFE oranıyla güncellenmesi sonucu bulunan birim fiyatın aritmetik ortalamasının alınarak bir öğün yemek için birim fiyat tespitinin yapıldığı ve yaklaşık maliyetin bulunan birim fiyat esas alınarak ihtiyaç listesinde yer verilen toplam yemek adedi üzerinden hesaplandığı görülmektedir. Bu itibarla idare tarafından Kanunda belirtilen yaklaşık maliyet hesaplama usulleri kullanılarak ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin oluşturulduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin konu ile ilgili iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin oluşturulması ile ilgili ikinci iddiası ise; teknik şartnamede yer verilen düzenleme ile işin görülmesi sırasında ortaya çıkabilecek bir ihtimal yüzünden teklif fiyatlarının, söz konusu ihtimalin gerçekleşmesi durumunda oluşabilecek maliyet unsurları da gözetilerek oluşturulduğu ancak idarece yaklaşık maliyet hesabında söz konusu ihtimal dikkate alınmadığı için yaklaşık maliyetin düşük hesaplandığı şeklindedir.

Konu ile ilgili olarak teknik şartnamenin “Yüklenicinin yükümlülükleri” başlıklı 6 ncı bölümünün 23 üncü maddesinde;

“İdarece yükleniciye teslim edilen demirbaş, makine, araç gereçler ile diğer servis malzemeleri ihtiyacı karşılamadığı takdirde eksik olan demirbaş, makine, araç gereç ve diğer servis malzemeleri yüklenici tarafından karşılanacaktır. İdarenin bu konudaki yazılı bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde yüklenici bahsi geçen malzemeleri alarak idareye bilgi verecektir. İdarenin beğenmediği kalitede malzeme alınması halinde yüklenici tarafından geri iade edilir. Taraflar bu maddedeki hususları şimdiden kabul ve taahhüt ederler.”

düzenlemesi bulunduğu ancak idari şartnamenin “Teklif fiyatına dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde teknik şartnamede yer alan düzenleme ile ilgili olarak herhangi bir maliyet kalemine yer verilmediği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İdari şartname” başlıklı 14 üncü maddesinde yer alan; “(1) İdare, uygulayacağı ihale usulüne ilişkin bu Yönetmelik ekinde yer alan tip idari şartnameyi esas alarak idari şartnamesini hazırlar. Tip idari şartnamede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine göre 4734 sayılı Kanun, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

__

…” hükmü ve,

“Teknik şartname” başlıklı 16 ncı maddesinde yer alan; “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

__

_ …_

__

(4) Teknik şartnamede ihale konusu işte kullanılacak makine, malzeme ve ekipmanın kullanım kılavuzlarına yönelik düzenleme yapılabilir.” hükmü,

ile şartnamelerin nasıl hazırlanacağı ifade edilmiş ve bu süreçte Kurum tarafından hazırlanan tip şartnamelerin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla “teklif fiyatına dahil olacak maliyet unsurlarının” Kurum tarafından yayımlanan tip idari şartnamenin 25 inci maddesinde düzenlendiği üzere idari şartnamelerde “teklif fiyatına dahil olacak giderler” içerisinde sayılması gerekmektedir. Teknik şartnameler de ise ihale konusu işin özelliğine göre gerekli görülen teknik özelliklere yer verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla incelemeye konu ihaleye ait teknik şartnamenin “Yüklenicinin yükümlülükleri” başlıklı 6 ncı bölümünün 23 üncü maddesinde teklif fiyatına etki edecek nitelikte bir maliyet unsurunun düzenlenmesi isabetli bulunmamıştır. Bununla birlikte söz konusu düzenlemenin ihale dokümanında yer aldığı görülmektedir. Dokümana ilişkin itirazlar ile ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55 inci maddesinde; “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

__

_ İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir._

__

_ …_

__

_ Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir._

__

_ …”_ hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru süreleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

__

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

__

_ …”_ hükmü,

“Sürelerle ilgili esaslar” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Süreler;

_ a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, _

_ b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın satın alındığı tarihi,_

__

_ …_

__

_ izleyen günden itibaren başlar.”_

hükmü ve “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinde; “(10) İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü bulunmaktadır.

Anılan düzenlemeler ışığında başvuru sahibinin 12.11.2009 tarihinde ihale dokümanını satın aldığı, ihale tarihinin 03.12.2009 olduğu ve başvuru sahibinin ihale dokümanına ilişkin itirazlarını 22.11.2009 tarihine kadar ileri sürebileceği anlaşılarak, dokümana ilişkin başvurusunun süresinde yapılmadığı ve reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde;

_ “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

(2) İhale komisyonu;

_ a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü, _

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

_(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır. _

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.”

hükmü yer almaktadır.

Konu ile ilgili mevzuat hükümleri uyarınca; isteklilerce teklif edilen fiyatların gerek yaklaşık maliyet ve gerekse diğer isteklilerce teklif edilen fiyatlar göz önünde bulundurularak işin niteliğine göre aşırı düşük olanların sorgulamaya tabi tutularak gerekli açıklamalar alındıktan sonra ihalenin sonuçlandırılması konusundaki yetki ve sorumluluk, ihale konusu işin yürütülmesini sağlayacak olan idarelere aittir. Bu doğrultuda, idarece aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin olarak bir değerlendirme yapıldığı ve ihaleye en düşük teklifi sunan ilk iki isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği ve gerekli açıklamalar istenerek devam eden ihale işlemlerinin gerçekleştirildiği görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 37 nci maddesinde;

“ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

__

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.”

hükmü ve “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde;

“…

__

__Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.

__

…”

hükmü, idari şartnamenin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35 inci maddesinde;

“Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır.

__

…”

__

düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuru sahibine 09.12.2009 tarihinde gönderilen kesinleşen ihale kararında; ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci tekliflerin hangisi olduğu belirtildikten sonra, “İhalemize katıldığınız için teşekkür ederiz. Teklif başvurunuz ekonomik açıdan en avantajlı teklife göre yüksek olması nedeniyle uygun görülmemiştir.” İfadesinin yer aldığı görülmektedir. Ancak kesinleşen ihale kararında yer alan ifadenin, başvuru sahibinin teklifinin ihale uhdesinde bırakılan isteklinin teklif ile kıyaslanarak ihale kararının alındığı anlamına gelmediği, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde en düşük fiyat esassının uygulandığı ve uygun görülen teklifler arasından en düşük bedeli olanın üzerinde ihalenin bırakıldığı, kesinleşen ihale kararında yer alan ifadenin ise başvuru sahibinin teklifinin uygun bulunan teklifler arasından en düşük bedel olmadığının ifade edilmesinden öte bir anlam taşımadığı açık olduğundan, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin 2. iddiasına ilişkin olarak; teklif fiyatlarının altında kalan tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olduğu ancak idarece konu ile ilgili mevzuat hükümleri ihlal edilerek tekliflerin değerlendirildiği, teklif edilen fiyatlarla ihale konusu işlerin yapılamayacağı iddia edilmektedir.

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.13. maddesinde; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanmasının söz konusu olmayacağı, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verileceği ve tekliflerin değerlendirileceği, 79.5. maddesinde; isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamaların belgelere dayanacağı, belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamaların kabul edilmeyerek söz konusu tekliflerin reddedileceği açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 78. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.” , 78.3 maddesinde ise; “Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir.” açıklaması mevcuttur.

Anılan Kanun ve Tebliğ’de yer alan açıklamadan, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi çerçevesinde yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle Kamu İhale Mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı açıktır.

İncelemeye konu ihalede, ihaleye sunulan 10 tekliften 6’sının yaklaşık maliyetin altında olduğu ve bu tekliflerden en düşük iki teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek aşırı düşük teklif açıklaması istendiği görülmüş olup, ancak aşırı düşük tekliflerin hangi kriterler baz alınarak belirlendiği anlaşılamamıştır. Aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerin teklif fiyatları ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatı arasında ise sırasıyla yaklaşık %6,5 ve %4,2 fark bulunmaktadır.

İdarece, yaklaşık maliyet hesaplamasında bir önceki döneme ait sözleşmede yer alan birim fiyat ve bu fiyatın ÜFE oranında güncellenmesi sonucunda ortaya çıkan birim fiyat ile Tokat Sanayi ve Ticaret Odasından alınan birim fiyatın aritmetik ortalaması alınarak ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin hesaplandığı anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden fiyatlar;

Bir önceki döneme ait birim fiyat

3,03TL

Bir önceki döneme ait birim fiyatın güncellenmesi sonucu ortaya çıkan birim fiyat

3,09TL

Tokat Sanayi ve Ticaret Odasından ihale konusu iş için alınan birim fiyat

4,15TL

Yaklaşık maliyet birim fiyatı

3,4233

Şeklinde olup,

İsteklilerin teklif ettiği birim fiyatların ise sırasıyla; 2,725 TL- 2,79 TL- 2,91 TL- 2,99 TL-3,17 TL-3,3 TL- 3,49 TL-3,75 TL-3,94 TL şeklinde olduğu görülmüştür.

Ancak, gerek ihale işlem dosyasının kapsamından ve gerek isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar ile idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan birim fiyatların analiz edilmesi sonucunda aşırı düşük tekliflerin nasıl belirlendiğine ilişkin bir kritere ulaşılamamış ve bu sebeple; idarece aşırı düşük teklif tespiti aşamasındaki takdir yetkisinin eşit muamele ilkesinin uygulanmasını sağlamaktan uzak şekilde kullanıldığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, ihale konusu hizmetin idarece halen 3,03TL birim fiyattan alındığı anlaşılmaktadır. Bir önceki sözleşme dönemine ait yemek hizmet alımının idarece ÜFE oranında güncellenerek bulunan birim fiyat tutarı ise yaklaşık maliyet tespit tutanağından anlaşılacağı üzere 3,09TL’dir. Dolayısı ile ihaleye sunulan tekliflerden bazılarının aşırı düşük olduğu konusunda bir değerlendirmeye ulaşan idarenin, bu değerlendirmesi çerçevesinde kullanacağı takdir yetkisinin hukukiliğini sağlayacak bir kriter tespit edememesi karşısında, ihale işlem dosyasının genel kapsamından itirazen şikâyete konu ihalede aşırı düşük tekliflerin tespitinde kullanılabilecek kriterin bir önceki döneme ait birim fiyatın ÜFE oranında güncellenmesi sonucunda elde edilen birim fiyatın kabul edilmesinin eşit muamele ilkesinin tezahürü açısından daha sağlıklı olacağı açıktır.

Bu itibarla, ihale konusu işin 4 çeşit yemek hizmeti alımı olması nedeniyle, yemeğin ana bileşenlerini oluşturan ve birim fiyatın belirlenmesinde esas teşkil eden et ve et ürünleri ile bakliyat, yağ vb. gibi girdilerde oluşan fiyat artışları da dikkate alındığında, idarece ÜFE oranında güncellenerek bulunan birim fiyat tutarının aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde referans olarak alınabileceği sonucuna varıldığından, idarece belirlenen bu tutarın altında kalan teklif sahiplerinden de aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin, düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu anlaşıldığından, idarece aşırı düşük tekliflerin belirtilen şekilde yeniden belirlenerek, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduktan sonra ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede, “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyoruz.

Adem KAMALI Abdullah DÜNDAR Erkan DEMİRTAŞ

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi**