KİK Kararı: 2010/UH.I-371

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/009
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 28.01.2010
Karar No : 2010/UH.I-371
BAŞVURU SAHİBİ:
Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş., Şehit Teğmen Ali Yılmaz Sokak Talia Plaza No:14 K.3 Kavacık Beykoz/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Üsküdar Hasan Tan Çocuk Yuvası Müdürlüğü, Aziz Mahmut Hüdayi Mah.Giriftzen Asım Çıkmazı Halk Cd. No.6 Üsküdar/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/155454 İhale Kayıt Numaralı "Mamul Yemek Alımı,servisi ve Sonrası Temizlik Hizmetleri Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.01.2010 tarih ve I.H.00.24.G031/2009-58E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Üsküdar Hasan Tan Çocuk Yuvası Müdürlüğü tarafından 07.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Mamul Yemek Alımı, Servisi ve Sonrası Temizlik Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş.’nin 20.12.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 25.12.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.01.2010 tarih ve 99 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.12.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1- İhale konusu işe ilişkin hizmeti halen vermekte olan firmalarının yaklaşık maliyetin % 17 altında ihaleye teklif verdiği, hizmet verdikleri süreç içerisinde herhangi bir ihtara veya cezaya maruz kalmadıkları, hizmetin yürütülmesiyle ilgili tüm detayları bildikleri, % 17 oranındaki bir düşük teklifin piyasa şartlarına göre çok makul bir indirim olduğu, bu tür ihalelerde bu oranın üzerinde teklifler veren isteklilerin tekliflerinin kabul edildiği, buna rağmen ihaleye verdikleri teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi sonucunda aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutuldukları ve söz konusu sorgulamaya yaptıkları 70 sayfalık yazılı açıklama ve ekleriyle ihale konusu işi yapabileceklerini açıkladıkları, halen bu işi fiilen yaptıkları, ancak ihale komisyonu aşırı düşük teklif sorgulamasına yaptıkları açıklamaları yeterli görmediğinden ihaleye en düşük teklifi vermelerine rağmen tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bununla birlikte kendilerinden oldukça yüksek teklif veren istekliye ihalenin verildiği, oysa idarece hazırlanan mevzuat gereği en düşük teklifin en avantajlı teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla gerek tekliflerinin değerlendirilmesinin gerekse ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı,

2- İhale üzerinde bırakılan firmaya ait teklife ilişkin birim fiyatların katılımcı istekliler huzurunda açıklandığında ara kahvaltı için 1,65 TL, kahvaltı için 2,55 TL ve öğün yemek için 4,50 TL teklif edildiğinin anlaşıldığı, bu teklif fiyatlarının idari şartnamenin 54.1 inci maddesini karşılamadığı, buna rağmen ihalenin bu firmaya verilerek mevzuata aykırı davranıldığı görüldüğünden ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İhale için hazırlanan idari şartnamede ihale konusu işin “Mamul Yemek Alımı, Servisi ve Sonrası Temizlik Hizmetleri” olduğu belirtilirken, “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

_“25.1._Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

****

25.2 .25 _.1._maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

****

_**25.3. **_Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. 19.345 adet sabah kahvaltısı,38.690 adet ara öğün,__31.265 adet öğle yemeği,__19.345 adet akşam yemeği olmak üzere toplam 108.645 adet/öğün yemek teklif fiyata dahildir.

_**25.3.2. **Yemeklerin kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak çalışan personelin tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği hallerde, hizmetin sunulmasıyla görevli;(2)_servis elemanı personelinin giderleri ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan _(2)_personel çalışılan her gün için günlük ücretine ilaveten ayrıca bir günlük ücret ödenecek olup, teklif fiyata dâhildir.

Çalışan personele aylık _(26 gün)_üzerinden bir gün için brüt 4 .-TL yol ücreti ödenecek olup, bordroda gösterilecektir.

_**25.3.3. **_Yılbaşı, bayram, davet, toplu yapılan doğum günleri vs. gibi özel günlerde yılda 12 (on iki) defa olmak üzere, kuruluşta bakılan sayısının iki katına kadar kişinin yararlanacağı yiyecekler (en az beş çeşit __olmak üzere 1-kuruyemiş, 2-kuru pasta, 3-yaş pasta, 4-meyve, 5-içecekler v.s.) firma tarafından karşılanacak olup, teklif fiyata dâhil edilecektir.

Ayrıca teknik şartnamenin 4. Maddesinde yazılı bulunan malzemelerin temini, bakımı ve onarım giderleri de teklif fiyata dâhil edilecektir.

****

**25.4. **__Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde idare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.”düzenlemesine yer verilmiştir.__

İdare dokümanla birlikte verdiği birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde 07-12 yaş için 19.345 adet sabah kahvaltısı, 31.265 adet öğle yemeği, 19.345 adet akşam yemeği ve 38.690 adet ara öğün için dört kalemden oluşan alıma ilişkin düzenleme yapmak suretiyle teklif verilmesini istemiştir.

İhaleye teklif veren istekliler idarece standart form şeklinde verilen birim fiyat teklif mektubu ve eki cetveline uygun şekilde hazırladıkları tekliflerini ihaleye sunmuşlardır.

İhaleye sunulan tekliflerin ihale komisyonu tarafından değerlendirilmesi sonucunda; öncelikle teklif dosyalarında herhangi bir belge eksikliğinin bulunmadığı tespit edilerek zarfların açıldığı, ihaleye verilen fiyat tekliflerinin tespitinin yapıldığı ve bu konuda 07.12.2009 tarihinde saat:11.00 itibariyle tutanak düzenlenmesini müteakip, saat 12.30’da Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi dayanak gösterilerek yaklaşık maliyetten % 15 daha düşük olan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesinin kararlaştırıldığı ve aynı gün bu kez saat 16.15’te düzenlenen tutanakta da ihaleye teklif veren isteklilerden Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ile Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler “ başlıklı 38 inci maddesinde;“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.__

__

İhale komisyonu;

__

a)**** İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b)**** Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c)**** Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmakta olup, aynı hükme ayrıca Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde de yer verilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan adı geçen iki istekliye bu kapsamda yazı yazılarak, her iki yazıda da ihale komisyonunun bir sınır değer tespiti yaptığı ve bu tespit neticesinde teklifleri aşırı düşük teklif olarak kabul edildiğinden tekliflerini oluşturan bileşenlerle ilgili 10.12.2009 günü saat 15.00’e kadar yazılı açıklama yapmaları istenmiştir Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden, belirtilen süre geçtikten sonra yazılı açıklama veren Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamaları incelemeye alınmayıp teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, kesinleşen ihale kararının bildirim yazısında da, isteklice sunulan aşırı düşük teklif dosyasının idareye belirtilen zamanda ulaşmaması nedeniyle teklif mektubunun geçersiz sayıldığı belirtilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer istekli Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş.’nin açıklamaları ise belgeye dayandırılmadığı gerekçesiyle yeterli görülmeyerek teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, kesinleşen ihale kararının bildirim yazısında da, idareye sundukları açıklama dosyasında yer verilen bazı maliyet girdilerine ait fatura veya belge bulunmaması nedeniyle teklif mektuplarının geçersiz sayıldığı belirtilmiş, bu konuda işçilere ait resmi tatil ücreti ve normal ücretlerine ait KİK işçilik hesaplama modülü çıktısının konulmaması ile mamul yemeğin taşınması ile ilgili kullanılan araca ait giderlerin belgelendirilmemesi örnek olarak gösterilmiştir.

İhale komisyonu tarafından tekliflerin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin tespit yapılşırken, teklif veren üç isteklinin teklif fiyatlarının belirlenmesinden sonra tutanak düzenlenmek suretiyle yaklaşık maliyetin % 15 altındaki tekliflerin aşırı düşük olacağına karar verilmesinin objektif bir değerlendirmeye dayanmamaktadır. Zira söz konusu % 15 oranının hangi kriterlere göre belirlendiğine ilişkin bir açıklama bulunmazken, herhangi bir dokümanda da buna ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde, aşırı düşük tekliflerin reddedilmesinden önce, idarenin belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hüküm altına alınmakla birlikte, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan her iki istekliye bu kapsamda yazılan yazıda, genel bir ifade kullanılarak, tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak kabul edildiğinden tekliflerini oluşturan bileşenlerle ilgili yazılı açıklama istenilmiş, önemli olduğu tespit edilen hangi maliyet bileşenlerine açıklama istenildiği belirtilmemiştir. Bu durumda, Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. aşırı düşük teklif sorgulamasında kendince belirlediği bazı gider kalemlerini maliyet bileşeni olarak ortaya koyarak açıklamalarda bulunmak suretiyle söz konusu aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.3 üncü maddesinde; “Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

Kesinleşen ihale kararının Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş.’ne yazılan bildirim yazısında, örnek olarak gösterilen KİK işçilik modülü çıktısının aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklama yazısı ekine konulmadığı belirtilmekle birlikte, şikayet konusu ihale “Mamul Yemek Alımı, Servisi ve Sonrası Temizlik Hizmetleri” ihalesi olup, personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığından, işçilik maliyetine ilişkin giderin teklif içerisinde önemli bir maliyet bileşeni olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir. Zira, söz konusu ihalede idari şartnamenin 25.3.2nci maddesinde belirtilen hallerde yemek dağıtımını gerçekleştirmek üzere sadece iki personelin görevlendirilebileceği belirtilmektedir. Dolayısıyla, ihale komisyonu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir ihalede işçilik giderlerine ilişkin maliyetin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir maliyet bileşeni olarak değerlendirilmesi uygun görülmemiştir.

Öte yandan, başvuru sahibinin şikayetine idare tarafından verilen cevaba dayanak oluşturulan Kamu İhale Kurulunun 2005/UH.Z-2337 sayılı kararındaki ihalenin “37 Kişi İle 26 Aylık Malzemeli Genel Temizlik Hizmeti” ihalesi, 2008/UH.Z-974 sayılı kararındaki ihalenin ise “Genel Temizlik ve Bakım Hizmeti Alımı (25 kişi ile)” ihalesi olduğu, dolayısıyla her iki kararda yer alan ihalelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri olduğu görülmüş, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan şikayet konusu hizmet alımı ihalesi, ihale komisyonu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine ilişkin Kurul Kararlarına göre değerlendirilmiştir. Kaldı ki, idarenin söz konusu cevap yazısında adı geçen isteklinin teklifiyle ilgili hangi maliyet bileşenlerine ilişkin açıklamalarının yetersiz görüldüğüne dair ayrıntılı cevap verilmediği, sadece yine işçilik maliyetine ilişkin KİK işçilik modülü çıktısının bulunmadığından bahsedildiği, ayrıca, başvuru sahibinin halen bu işi yapması nedeniyle ihaleye verilen teklifin geçen yıl verilen teklifin de altında olduğu, bir yıllık zaman zarfında girdi fiyatlarının artış göstereceği de göz önüne alınarak verilecek yemek hizmetinin kalitesi açısından firmalarının aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ifade edilerek aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının gerekçelerine yer verilmiş olup, bu şekilde bir aşırı düşük teklif sorgulama yapılması uygun görülmemiştir.

Bu durumda, ihale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin tespitinde yaklaşık maliyetin % 15 altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirmesinin objektif kriterlere dayandırılmaması, bu konuda herhangi bir dokümanda düzenleme bulunmaması, teklif bedellerinin birbirine yakın olması ve ihaleye verilen teklif bedellerinin yaklaşık maliyet dikkate alındığında uygun olması nedenlerinden dolayı Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ile Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmalarının, dolayısıyla tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 54 maddesinde;

“54.1. 1-3, 4-6, 7-12 ve 13 yaş üzeri gruplar için, bir kişiye verilecek bir günlük iki adet ara öğünlerin toplam bedeli, bir kişiye verilecek günlük kahvaltı bedelinden (bir adet ara öğün verilecek ise, ara öğünün bedeli kahvaltı bedelinin yarısını geçmeyecektir.), bir günlük iki adet ara öğünün toplamı ile bir günlük kahvaltı toplamı bedeli ise, bir kişiye verilecek olan bir öğün öğle yemeği ya da bir öğün akşam yemeği bedelinden fazla olmayacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye verdiği birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde;

Ara öğün için: 1,65 TL

Kahvaltı için: 2,55 TL

Öğle yemeği için: 4,50 TL

Akşam yemeği için:4,50 TL şeklinde teklif verilmiştir.

Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye verdiği birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatların incelenmesi sonucunda;

- Bir kişiye verilecek bir günlük iki adet ara öğünlerin toplam bedeli (1,65 TL + 1,65 TL=) 3,30 TL olup, bir kişiye verilecek günlük kahvaltı bedeli olan 2,55 TL’den fazla olduğu,

- Ara öğün bedeli 1,65 TL olup, kahvaltı bedelinin yarısından (2,55 TL/2=(1.275) yuvarlama ile 1,28 TL) fazla olduğu,

-__ Bir günlük iki adet ara öğünün toplamı ile bir günlük kahvaltı toplamı bedeli (1,65 TL + 1,65 TL + 2,55 TL=) 5,85 TL olup, bir kişiye verilecek olan bir öğün öğle yemeği ya da bir öğün akşam yemeği bedeli olan 4,50 TL’den fazla olduğu,

Tespit edilmiştir.

Bu durumda, ihale üzerinde bırakılan Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye verdiği teklifin idari şartnamenin 54.1 inci maddesine aykırı olduğu, bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin alınmasından sonra yapılan ve mevzuata aykırılığı tespit edilen ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptal edilerek, bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

**** İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.13. maddesinde; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanmasının söz konusu olmayacağı, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verileceği ve tekliflerin değerlendirileceği, 79.5. maddesinde; isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamaların belgelere dayanacağı, belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamaların kabul edilmeyerek söz konusu tekliflerin reddedileceği açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 78. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.” , 78.3 maddesinde ise; “Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir.” açıklaması mevcuttur.

Anılan Kanun ve Tebliğ’de yer alan açıklamadan, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi çerçevesinde yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle Kamu İhale Mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı açıktır.

Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak:

[M1]

İhale konusu işin “ Mamul Yemek Alımı, Servisi ve Sonrası Temizlik Hizmetleri ” alımı olduğu, 3 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 3 istekli tarafından teklif verildiği, iki isteklinin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak, geriye geçerli tek teklif kaldığı ve ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhaleye sunulan tekliflerin ihale komisyonu tarafından değerlendirilmesi sonucunda; anılan Kanunun 38. maddesi dayanak gösterilerek yaklaşık maliyetten % 15 daha düşük olan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesinin kararlaştırıldığı ve ihaleye teklif veren isteklilerden Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ile Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan her iki istekliye de bu kapsamda yazı yazılarak, ihale komisyonunun bir sınır değer tespiti yaptığı ve bu tespit neticesinde tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak kabul edildiğinden bahisle, tekliflerini oluşturan bileşenlerle ilgili olarak yazılı açıklama yapılması istenildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden, belirtilen süre geçtikten sonra yazılı açıklama sunan Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamaları idarece incelemeye alınmayarak, teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer istekli Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş.’nin açıklamaları ise belgeye dayandırılmadığı gerekçesiyle yeterli görülmeyerek teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı,

Ayrıca, başvuru sahibi Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen açıklama yazısı eklerinden olan ve yemek üretimine ilişkin maliyeti göstermeye yönelik sunulan maliyet raporlarının, anılan Tebliğin 79.5.4.__ maddesinde; “ İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur.Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.” yer alan açıklamaya uygun olmadığı, maliyet raporlarının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibi Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ve Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun bulunmuştur.

Diğer taraftan, anılan Kurul kararında, “… ihale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin tespitinde yaklaşık maliyetin % 15 altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirmesinin objektif kriterlere dayandırılmaması, bu konuda herhangi bir dokümanda düzenleme bulunmaması, teklif bedellerinin birbirine yakın olması ve ihaleye verilen teklif bedellerinin yaklaşık maliyet dikkate alındığında uygun olması nedenlerinden dolayı Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ile Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmalarının, dolayısıyla tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.” ifadelerine yer verilerek, söz konusu tekliflerin değerlendirilmeye alınarak düzeltici işlem tesis edilmesi yönünde karar verilmiştir.

Anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, tekliflerin aşırı düşük olup olmadığı hususunda gerekli değerlendirmenin idarelerin takdirine bırakıldığı, dolayısıyla söz konusu ihalede iki isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği, ancak bu belirleme yapılırken idarece belirlenen %15 oranına ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiş ise de, ( her ne kadar objektif kriterlere dayandırılarak belirlenmemiş ise de), burada asıl amacın idarece belirlenecek orandan ziyade, söz konusu ihaleye teklif sunan isteklilerin ihale konusu işi teknik şartnamede belirtilen özellik ve kalitede sağlayıp sağlayamayacağı hususunun belirlenebilmesine yöneliktir.

Kaldı ki, ihale konusu işin yemek hizmeti satın alımı ve hizmetin görüleceği yerin çocuk yuvası olduğu da dikkate alındığında, idarece tesis edilen işlemin anılan mevzuat hükmüne uygun olduğu açıktır.

Bu durumda, asıl olan ise, idarenin talebi durumunda, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kabiliyetlerini tevsik edici belgeleriyle birlikte ortaya koyabilmeleridir. Kaldı ki idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında anılan iki istekli idarenin talebini yerine getirememişlerdir. Bu itibarla, bu iki isteklinin tekliflerinin tekrar değerlendirmeye alınarak ihale işlemlerine devam edilmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin 54. maddesinde; “54.1. 1-3, 4-6, 7-12 ve 13 yaş üzeri gruplar için, bir kişiye verilecek bir günlük iki adet ara öğünlerin toplam bedeli, bir kişiye verilecek günlük kahvaltı bedelinden (bir adet ara öğün verilecek ise, ara öğünün bedeli kahvaltı bedelinin yarısını geçmeyecektir.), bir günlük iki adet ara öğünün toplamı ile bir günlük kahvaltı toplamı bedeli ise, bir kişiye verilecek olan bir öğün öğle yemeği ya da bir öğün akşam yemeği bedelinden fazla olmayacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti. tarafından; ara öğün için: 1,65 TL, kahvaltı için: 2,55 TL, öğle yemeği için: 4,50 TL ve akşam yemeği için:4,50 TL şeklinde teklif verildiği,

Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye verdiği birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatların incelenmesi sonucunda;

Bir kişiye verilecek bir günlük iki adet ara öğünlerin toplam bedeli (1,65 TL + 1,65 TL=) 3,30 TL olup, bir kişiye verilecek günlük kahvaltı bedeli olan 2,55 TL’den fazla olduğu,

Ara öğün bedeli 1,65 TL olup, kahvaltı bedelinin yarısından (2,55 TL/2=(1.275) yuvarlama ile 1,28 TL) fazla olduğu,

Bir günlük iki adet ara öğünün toplamı ile bir günlük kahvaltı toplamı bedeli (1,65 TL + 1,65 TL + 2,55 TL=) 5,85 TL olup, bir kişiye verilecek olan bir öğün öğle yemeği ya da bir öğün akşam yemeği bedeli olan 4,50 TL’den fazla olduğu,

Anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye verdiği teklifin, idari şartnamenin 54.1 maddesine aykırı olduğu, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, anılan ihalede toplam üç teklif sunulduğu, başvuru sahibi dahil iki isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçeyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, bu nedenle geriye değerlendirmeye esas geçerli teklif kalmadığından ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenle; incelemeye konu ihalede, “ ihalenin iptaline ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi**

**KARŞI OY **

İncelemeye konu ihalede; ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetten % 15 daha düşük olan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesinin kararlaştırıldığı ve ihaleye teklif veren isteklilerden Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ile Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş.’nin açıklamaları belgeye dayandırılmadığı gerekçesiyle yeterli görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer istekli Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin belirtilen süresi içinde aşırı düşük açıklama sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kurul tarafından “… ihale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin tespitinde yaklaşık maliyetin % 15 altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirmesinin objektif kriterlere dayandırılmaması, bu konuda herhangi bir dokümanda düzenleme bulunmaması, teklif bedellerinin birbirine yakın olması ve ihaleye verilen teklif bedellerinin yaklaşık maliyet dikkate alındığında uygun olması nedenlerinden dolayı Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ile Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmalarının, dolayısıyla tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı... ” yönünde karar verildiği,

Ayrıca “… ihale üzerinde bırakılan Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye verdiği teklifin idari şartnamenin 54.1 inci maddesine aykırı olduğu, bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği.. ” gerekçeleriyle “ Düzeltici İşlem ” kararı verilmiştir.

Ancak, İdarenin yapmış olduğu değerlendirme sonucunda ihale dışı bırakılan 2 firma (Doyaş Yemek Gıda ve Servis Hiz. San. Tic. A.Ş. ve Hanımeller Yemek Üretim Gıda San. Tic. Ltd. Şti.) yanında Kurul tarafından değerlendirme dışı bırakılan Sembol Hazır Yemek ve Gıda Sanayi Tic. Ltd. Şti. firmasının da bunlara katılımı ile birlikte ihalede geçerli teklif kalmadığından, ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendine göre “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul Çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesi”yönündeki kararına katılmıyorum. ****

** Hakan GÜNAL**

** Kurul Üyesi**