KİK Kararı: 2010/UH.I-2018

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/050
Gündem No : 76
Karar Tarihi : 12.07.2010
Karar No : 2010/UH.I-2018
BAŞVURU SAHİBİ:
Cihan Temizlik İnşaat Tic. Ltd. Şti., İçmeler Mahallesi Yılmaz Sokak Eşiyok İş Merkezi 2 No:1 K.2/5 Tuzla/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Trabzon İl Özel İdaresi Genel Sekreterlik, Pelitli Beldesi Adnan Kahveci Mahallesi Rize Yolu Üzeri -TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/29523 İhale Kayıt Numaralı "Trabzon İli 460 Köy Yerleşim Alanından Evsel Katı Atıkların Toplanması ve Nakli Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

05.07.2010 tarih ve I.H.18.33.0168/2010-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Trabzon İl Özel İdaresi Genel Sekreterlik tarafından 08.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Trabzon İli 460 Köy Yerleşim Alanından Evsel Katı Atıkların Toplanması ve Nakli Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Cihan Temizlik İnşaat Tic. Ltd. Şti.’nin 04.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.06.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 22.06.2010 tarih ve 14589 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İdari şartnamenin 25.5 inci maddesinde sigorta risk prim oranına ilişkin belirlenen % 1,5’luk oranın aslında yapılan işin kapsamı düşünüldüğünde % 2,5 olması gerektiği,

2. İdari şartnamenin 25.3 üncü maddesinde teklif fiyata dahil olan giderlerin boş bırakıldığı, oysa araçların giderlerinin yüklenici tarafından karşılanması, elemanların ilgili mevzuatına göre çalıştırılması, işçilere mevsim şartlarına uygun olarak iş elbisesi giydirilmesi gibi birim fiyata dahil olan masrafların idari şartnamede değil teknik şartnamede belirtilmesinin Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olduğu,

3. Teknik Şartnamenin Ek-4’ünde belirtilen güzergah tablosunda iki araca ait iki güzergahın fazlalık durumunda olduğu, yapılan düzenlemeden hareketle ihale dokümanında istenen personel sayısı ile söz konusu işin yürütülmesinin imkansız olduğu, teknik şartnamenin D-Ceza Uygulaması maddesi ile Ek-1, Ek-3 ve Ek-4 deki güzergah listelerinde tutarsızlık bulunduğu, ihaleye katılan firmaların bu durumu nasıl değerlendireceklerini bilemeyecekleri,

4. İdari şartnamede fiyat farkı hesaplanmayacağına dair 47.1 inci maddede yapılan düzenlemenin asgari ücret artışındaki belirsizlikten ötürü uygulanamayacağı ve ihale üzerinde bırakılan firmanın bu belirsizlikten ötürü bu teklif nasıl yaptığının anlaşılamadığı,

5. İhale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin 1, 2, 3, 4 üncü iddiasına ilişkin olarak;

1 ve 4 arasında yer alan iddiaların dokümana yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Kamu İhale Kanununun “İdareye Şikayet Başvurusu” başlıklı 55 inci maddesindeki; “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) betlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. ” hükmü gereği dokümana itirazın yapılabilmesinin ön koşulu ihale tarihinden önceki üç iş günü içinde yapılmasına bağlanmış olup, başvuru sahibinin ihaleye katılıp, kesinleşen ihale kararının kendisine bildiriminden sonra dokümana yönelik itirazlarda bulunduğu anlaşıldığından söz konusu iddiaların süre yönünden reddedilmesi gerekmektedir.

5. Başvuru sahibinin 5 inci iddiasına ilişkin olarak;

İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan masraflar” başlıklı 25 inci maddesinde; maliyet kalemlerine ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Teknik şartnamenin “Araçlar ve Personelle İlgili Hükümler” başlıklı (C) bölümünün 1 inci maddesinde; “ Yüklenici çöp toplama, taşıma işini yerine getirebilmesi için aşağıda belirtilen araçları temin edecek iş kanunu ve ilgili diğer mevzuat esasına göre çalıştırılacaktır. Aşağıdaki tabloda belirtilen tüm araçların her türlü akaryakıt giderleri, tamir, bakım ve onarım giderler, vergi, kasko, sigorta, su harcamaları vs. giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.

__

Aracın Cinsi Teknik Özellikleri Miktarı(Asgari)

__

Küçük hidrolik sıkıştır-

Malı çöp kamyonu(Şoförlü) ………….. 8 adet

__

Kontrol aracı(Şoförsüz) …………… 1 adet” ,

7 nci maddesinde; “ _Yüklenici çöp toplama, taşıma işini yerine getirebilmesi için en az aşağıda belirtilen sayıda elemanı bünyesinde iş kanununa ve mevzuata uygun olarak istihdam edecek ve çalıştıracaktır. 1 adet kontrol elemanı (en az lise mezunu ve B sınıfı ehliyetli), 8 adet şoför (C veya E sınıfı ehliyetli), 16 adet çöp toplama işçisi(en az ilkokul mezunu) Çöp toplama işinde çalışacak işçilere mevsim şartlarına uygun olarak idarenin amblemi, yüklenicinin unvanı olan tek tip iş elbisesi giydirilecektir. Elbise ve malzemelerin renk, model vs. seçimi idare ile beraber yapılacaktır. _

__

Kullanılacak malzemeler Sayısı İşçi sayısı Toplam

İş elbisesi baskılı(2 adet/yıl) 2 16 32

Çizme 1 16 16

Ayakkabı(1 adet/yıl) 1 16 16

Astarlı yağmurluk, baskılı(1 adet/yıl) 1 16 16

İş şapkası(3 adet/yıl) 3 16 48

Yazlık tişört (2 adet/yıl) 2 16 32

Çöp faraşı saplı(2 adet/yıl) 2 8 16

Saplı süpürge(12 adet/yıl) 8 8 64

Eldiven(48 adet/yıl) 36 16 576 ..”

şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde ;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 nci maddesinin 78.3 alt maddesinde; “Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“…

79.5.İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir. Bu çerçevede ihale komisyonu tarafından aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.5.1. İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ ye onaylatılmış olması zorunludur. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylanmış olacaktır.

79.5.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak (79.5.1) maddesinde belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

…

79.5.5. İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

79.5.6. Verilecek hizmetin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; hizmetin verilme yöntemi ve kullanılacak teknolojinin, hizmet işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

79.5.7. Seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

79.5.8. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınabilir.

79.5.9. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderler toplamını karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

79.13.Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir. ...” açıklaması yer almaktadır.

__

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.5.1 inci maddesi gereğince istekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmesi, proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ye onaylatılmış olması zorunludur.

Proforma fatura verenin imalatçı olması halinde ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetvelinin verilmesi ve sunulan birim maliyet cetvelinin mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylanmış olması gerekmektedir.

Bahse konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin ihale üzerinde bırakılan firma tarafından yapılan açıklamada; saplı kürek ve saplı süpürgeye ve giyim malzemelerine ilişkin proforma fatura sunulduğu, ancak sunulan proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetlerin belirtilmediği, ayrıca yukarıda belirtilen malzeme ve giyim kalemlerinin bazılarında alış ve satış faturalarının sunulmadığı ve ayrıca sunulan bazı faturaların Serbest Muhasebeci onayı taşıdığı anlaşıldığından, anılan Tebliğin 79 uncu maddesi hükümleri gereğince aşırı düşük açıklamasının idarece uygun görülerek ihalenin söz konusu firma üzerinde bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yine aşırı düşük sorgulama yapılan Akmercan Tur Güv. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının incelenmesinde ise; sadece bir açıklama yazısı verildiği ve yazıya ek tevsik edici herhangi bir bilgi veya belge olmadığı anlaşıldığından idarece açıklamanın kabul edilmeyip, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata bir aykırılık bulunmadığı,

Aşırı düşük sorgulama yapılan diğer istekli olan Albayrak Temizlik İnş. San.Tic. Ltd. Şti.’nin ise açıklama yazısı ekinde maliyet kalemlerine ilişkin tevsik edici herhangi bir belge olmadığı (giyim, malzeme vb.) anlaşıldığından idarece teklifin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata bir aykırılık bulunmadığı,

Anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin de değerlendirme dışı bırakılmak suretiyle, bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

FARKLI GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. maddesinde; ihale komisyonu tarafından, asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri karşılayan tekliflerin malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle değerlendirilmesi yapılarak, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği, istekliler tarafından yapılan açıklamalara ilişkin belgelerin değerlendirilerek karar verileceği, idarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yer verilmesi gerektiği, 79.5. maddesinde ise; isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamaların belgelere dayanacağı, belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamaların kabul edilmeyerek söz konusu tekliflerin reddedileceği açıklamasına yer verilmiştir.

Anılan Kanun ve Tebliğ’de yer alan açıklamadan, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi çerçevesinde yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle Kamu İhale Mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihalede, ihale konusu işin adının; “ Trabzon İli 460 Köy Yerleşim Alanından Evsel Katı Atıkların Toplanması ve Nakli Hizmet Alım İşi” olduğu, yaklaşık maliyetin 753.392,31****TL olarak belirlendiği, 16 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 10 istekli tarafından teklif zarfı sunulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, 3 isteklinin teklifinin farklı gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 7 teklifin tamamının geçerli teklif olarak belirlendiği, teklif fiyatlarının sırasıyla 448.000,00 TL, 534.670,00 TL, 589.280,00 TL, 648.970,00 TL, 708.152,00 TL, 762.000,00 TL ve 803.986,20 TL olduğu, ihalenin 448.000,00 TL fiyat teklifinde bulunan isteklinin üzerinde bırakıldığı, 534.670,00 TL fiyat teklifinde bulunan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, idarece yaklaşık maliyet hesaplamasında her hangi bir kâr oranı belirtilmediğinden, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. maddesinin 3. fıkrasında; “ _Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. …” _hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin en fazla % 20 oranında kâr içerebileceği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 753.392,31 TL olan yaklaşık maliyet %20 oranında kâr içerdiğinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyetin 602.713,85****TL olacağı, idarece geçerli teklif olarak belirlenen ve ihale üzerinde bırakılan tekliflerin, teklif tutarlarının kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı anlaşılmıştır.

Anılan Kanun hükmü gereğince, idareler tarafından tekliflerin değerlendirilmesinde; isteklilerce sunulan tekliflerin birbiri ile ve yaklaşık maliyetle kıyaslanarak teklifi aşırı düşük olanların belirleneceği hüküm altına alınmış olup, bu belirleme yapılırken ihale konusu işin niteliği ve niceliği konusunda herhangi bir belirlemeye gidilmediği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, anılan Kurul kararında; “… şikayete konu ihalede ise 04.03.2010 tarihinde ihale komisyonu tarafından düzenlenen tutanakta, söz konusu işe verilen tekliflerin yaklaşık maliyete göre düşük olması sebebiyle diğer kurumlarca yapılan benzer ihalelerin teklif fiyatlarının incelenmesi için araştırma yapılmasına karar verildiği belirtilmiştir.****

__

Bu çerçevede yapılan araştırmanın neticesi 03.04.2010 tarihli “maliyet hesap cetveli tutanağı”nda kalemler bazında gösterilmiş ve araştırma sonucunda benzer ihalelerde oluşan teklif fiyatı olarak toplam 184.500,86 TL tutarına ulaşılmıştır. İdarenin de bu araştırmaya istinaden şikayete cevap yazısında, “… yapılan araştırma neticesinde bulunan benzer anket işine ait birim maliyetler dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucunda ihaleye verilen bu teklif ile işin yapılabilirliği kanaatine varıldığı …” ifadelerine yer verdiği görülmüştür.

İhale komisyonunun benzer ihalelerde oluşan fiyatlara yönelik yapmış olduğu araştırma neticesinde ulaştığı tutar ile ihale üzerinde bırakılan ve en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin teklif tutarı arasında farkın makul karşılanabilecek bir düzeyde olduğu ve idarede de işin bu fiyat üzerinden gerçekleştirilebileceği kanaatini oluştuğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. …” denilerek, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” karar verilmiştir.

Ancak, anılan Kanun ve ilgili mevzuatı uyarınca bir teklifin aşırı düşük teklif olarak nitelendirilebilmesi için benzer ihalelerde oluşan fiyatların değil, ihalede oluşan diğer tekliflerin ve idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin esas alınması gerekmektedir. Kaldı ki, idarece benzer ihalelerde oluşan fiyatların değerlendirmeye alınma aşaması ilgili Yönetmelik uyarınca yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasıdır. Çünkü bu değer ve bu değer üzerinden belirlenen bazı ihaleye katılım yeterlik kriterleri, 4734 sayılı Yasanın 5. Maddesindeki temel ilkelere aykırılık sonucu oluşturabilir.

Bu bağlamda, şikâyete konu ihalede oluşan tekliflerin, (özellikle ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi istekliye ilişkin olmak üzere) gerek diğer tekliflerle gerekse de yaklaşık maliyet ile karşılaştırıldığında aralarındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu görülmektedir.

İdarece teklifleri geçerli kabul edilen ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen teklif tutarlarının idarece belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin de altında olduğu anlaşıldığından, verilecek hizmetin kalitesi açısından, idari şartname ve teknik şartnamede belirtilen hususları karşılayıp karşılamadığı hususlarında, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, idarece teklifi geçerli teklif olarak kabul edilen ve kârsız yaklaşık maliyetin altında olduğu anlaşılan 3 istekliye ait teklifin, ihale dokümanında belirtilen teklif bileşenlerine ilişkin giderleri karşılayıp karşılamadıkları yönünde şüphe oluştuğundan, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede kârsız yaklaşık maliyetin altında bulunan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduktan sonra ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “ düzeltici işlem belirlenmesine ” yönelik karara katılıyoruz.

Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi**