KİK Kararı: 2010/UH.I-1890

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/045
Gündem No : 97
Karar Tarihi : 28.06.2010
Karar No : 2010/UH.I-1890
BAŞVURU SAHİBİ:
Mass Arıtma Sis. İnş. San. ve Tic. A.Ş., Gebze Org. San. Böl. 700 Sk. İhsan Dede Cd. 41480 Gebze/KOCAELİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İskenderun Belediyesi Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü, Savaş Mah. M. Çakmak Cad. No:19 31200 İskenderun/HATAY

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/34936 İhale Kayıt Numaralı "Biyolojik Evsel Atıksu Arıtma Tesisinin ve Yükseltme İstasyonlarının Bakım Onarım Dahil İşletilmesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.06.2010 tarih ve I.H.17.14.G027/2010-32E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İskenderun Belediyesi Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü tarafından 10.05.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Biyolojik Evsel Atıksu Arıtma Tesisinin ve Yükseltme İstasyonlarının Bakım Onarım Dahil İşletilmesi” ihalesine ilişkin olarak Mass Arıtma Sis. İnş. San. ve Tic. A.Ş. ’nin 31.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 04.06.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.06.2010 tarih ve 13808 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetten % 55,5 oranında düşük olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının aşırı düşük olduğu, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadığı, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalede kar hariç yaklaşık maliyetin 3.707.780 TL, teklifleri geçerli kabul edilen PWT Vasser und Abvassertechnik GMBH’nin teklif fiyatının 1.980.993, Mass Arıtma A.Ş.’nin teklif fiyatının 1.994.700, İmakel İnş. Ltd. Şti.’nin teklif fiyatının 2.808.000 TL olduğu, anılan tekliflerle ilgili aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadığı ve PWT Vasser und Abvassertechnik GMBH’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, Mass Arıtma A.Ş.’nin ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

_ İhale komisyonu; _

__

_ a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,_

__

_ Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir._

__

_ İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir_.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak Kurum tarafından belirlenmiş sınır değer tespitine yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Anılan kanunun 38 inci maddesi ile aşırı düşük tekliflerin tespitinde ihale komisyonlarına bir takdir yetkisi verilmişse de bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.

İnceleme konusu ihalede istekliler tarafından verilen tekliflerin, bir bütün olarak her ne kadar yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu düşünülse bile diğer tekliflere göre, başka bir ifadeyle birbirleri ile kıyaslandığında aşırı düşük teklif olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Bu bakımdan, idarece diğer tekliflere göre yapılan değerlendirme sonucunda hiçbir teklifin aşırı düşük teklif olarak belirlenmemesi ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

____

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

__

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 7 nci maddesinde ise,“ İhale yapılmadan önce idare tarafından, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu yapım işinin yaklaşık maliyeti tespit edilir.

__

İdareler, ihale konusu yapım işinin yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığını belirler.

****

Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

İdarelerce, ihale öncesi tespit edilen yaklaşık maliyet ilan edilmez ve isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.”,

hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] toplam 4.449.336,00 TL olarak belirlendiği, ihalenin 1.980.993,00 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 2.808.000,00 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] , en yüksek teklif tutarından % 58 oranında fazla olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanıp hesaplanmadığı hususunun incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması durumunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, söz konusu yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanıp hesaplanmadığı hususuna ilişkin olarak incelenmek ve gerekiyorsa soruşturulma yapılmak üzere konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesinin uygun olacağı ek görüşüyle karara katılıyorum.

** Kazım ÖZKAN **

** KurulÜyesi **

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. maddesinde; ihale komisyonu tarafından, asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri karşılayan tekliflerin malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği, istekliler tarafından yapılan açıklamalara ilişkin belgelerin değerlendirilerek karar verileceği, idarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yer verilmesi gerektiği, 79.5. maddesinde ise; isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamaların belgelere dayanacağı, belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamaların kabul edilmeyerek söz konusu tekliflerin reddedileceği açıklamasına yer verilmiştir.

Anılan Kanun ve Tebliğ’de yer alan açıklamadan, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi çerçevesinde yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle Kamu İhale Mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihalede, ihale konusu işin adının; “ Biyolojik Evsel Atıksu Arıtma Tesisinin ve Yükseltme İstasyonlarının Bakım Onarım Dahil İşletilmesi ” olduğu, yaklaşık maliyetin 4.449.336,00****TL olarak belirlendiği, 8 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 4 istekli tarafından teklif sunulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, 1 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve diğer 3 isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak belirlendiği, ihale komisyonunca geçerli olduğu belirlenen teklif fiyatlarının sırasıyla 1.980.993,00 TL, 1.994.700,00 TL ve 2.808.000,00 TL olduğu, ihalenin 1.980.993,00 TL fiyat teklifinde bulunan isteklinin üzerinde bırakıldığı, 1.994.700,0 TL fiyat teklifinde bulunan başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, idarece yaklaşık maliyet hesaplamasında %20 oranında yüklenici kârı (741.556,00 TL) öngörüldüğü, bu itibarla kârsız yaklaşık maliyetin 3.707.780,00 TL olacağı, idarece geçerli teklif olarak belirlenen tekliflerin, teklif tutarlarının kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı anlaşılmıştır.

Anılan Kanun hükmü gereğince, idareler tarafından tekliflerin değerlendirilmesinde; isteklilerce sunulan tekliflerin birbiri ile ve yaklaşık maliyetle kıyaslanarak teklifi aşırı düşük olanların belirleneceği hüküm altına alınmış olup, bu belirleme yapılırken ihale konusu işin niteliği ve niceliği konusunda herhangi bir belirlemeye gidilmediği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, anılan Kurul kararında; “… Hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak Kurum tarafından belirlenmiş sınır değer tespitine yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Anılan kanunun 38 inci maddesi ile aşırı düşük tekliflerin tespitinde ihale komisyonlarına bir takdir yetkisi verilmişse de bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.

__

_ İnceleme konusu ihalede istekliler tarafından verilen tekliflerin, bir bütün olarak her ne kadar yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu düşünülse bile diğer tekliflere göre, başka bir ifadeyle birbirleri ile kıyaslandığında aşırı düşük teklif olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Bu bakımdan, idarece diğer tekliflere göre yapılan değerlendirme sonucunda hiçbir teklifin aşırı düşük teklif olarak belirlenmemesi ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir._ …” denilerek, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” karar verilmiştir.

Ancak, anılan Kanun ve ilgili mevzuatı uyarınca bir teklifin aşırı düşük teklif olarak nitelendirilebilmesi sadece teklif fiyatlarının birbirleri ile kıyaslanmasına bağlı olmayıp, idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin de dikkate alınması gerekmektedir.

Bu bağlamda, şikâyete konu ihalede oluşan tekliflerin, (özellikle ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi istekliye ilişkin olmak üzere) gerek üçüncü teklif sahibi ile gerekse de yaklaşık maliyet ile karşılaştırıldığında aralarındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu görülmektedir.

İdarece teklifleri geçerli kabul edilen tüm istekliler tarafından sunulan teklif tutarlarının idarece belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin de altında olduğu anlaşıldığından, ihale konusu hizmetin önemi ve özelliği de dikkate alınarak, verilecek hizmetin kalitesi açısından, idari şartname ve teknik şartnamede belirtilen hususları karşılayıp karşılamadığı hususlarında, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, idarece teklifi geçerli teklif olarak kabul edilen 3 isteklinin teklifi yaklaşık maliyetle kıyaslandığında, ihale dokümanında belirtilen teklif bileşenlerine ilişkin giderleri karşılayıp karşılamadıkları yönünde şüphe oluştuğundan, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede, “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyoruz.

Adem KAMALI Abdullah DÜNDAR Erkan DEMİRTAŞ

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi**