KİK Kararı: 2010/UH.I-1434

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/036
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 18.05.2010
Karar No : 2010/UH.I-1434
BAŞVURU SAHİBİ:
Vezir Araştırma Eğitim Yayıncılık Danışmanlık Ltd. Şti., Katip Salih Sokak No: 24 Koşuyolu Kadıköy/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Mardin İl Özel İdaresi, İstasyon Mah. Rektör Aykaç Cad. No:1 İstasyon/MARDİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/12526 İhale Kayıt Numaralı "Gap Bölgesi Eğitim ve Araştırma Anketi Hizmet Alım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

10.05.2010 tarih ve I.H.11.82.0217/2010-13E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Mardin İl Özel İdaresi tarafından 26.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “GAP Bölgesi Eğitim ve Araştırma Anketi Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Vezir Araştırma Eğitim Yayıncılık Danışmanlık Ltd. Şti.’nin 15.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 22.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.04.2010 tarih ve 9955 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapmaksızın ihaleyi sonuçlandırmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Mardin İl Özel İdaresi, tarafından 26.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, GAP Bölgesi kapsamında bulunan Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerinde uygulanacak Eğitim ve Araştırma Anketi hizmet alım işi olduğu,

Götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucu 4 isteklinin teklifinin yeterlik kriterlerini karşılamadığından bahisle değerlendirme dışı bırakıldığı,

Bunun üzerine ihale komisyonu tarafından herhangi bir (geçerli) teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmeyerek ihalenin doğrudan en düşük geçerli teklifi sunmuş olan OPTİMAR Dan. İnş. Tan. Araşt. Org. A.Ş.’nin üzerine bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

Bununla birlikte şikayete konu ihalede ise 04.03.2010 tarihinde ihale komisyonu tarafından düzenlenen tutanakta, söz konusu işe verilen tekliflerin yaklaşık maliyete göre düşük olması sebebiyle diğer kurumlarca yapılan benzer ihalelerin teklif fiyatlarının incelenmesi için araştırma yapılmasına karar verildiği belirtilmiştir. ****

Bu çerçevede yapılan araştırmanın neticesi 03.04.2010 tarihli “maliyet hesap cetveli tutanağı”nda kalemler bazında gösterilmiş ve araştırma sonucunda benzer ihalelerde oluşan teklif fiyatı olarak toplam 184.500,86 TL tutarına ulaşılmıştır. İdarenin de bu araştırmaya istinaden şikayete cevap yazısında, “… yapılan araştırma neticesinde bulunan benzer anket işine ait birim maliyetler dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucunda ihaleye verilen bu teklif ile işin yapılabilirliği kanaatine varıldığı …” ifadelerine yer verdiği görülmüştür.

İhale komisyonunun benzer ihalelerde oluşan fiyatlara yönelik yapmış olduğu araştırma neticesinde ulaştığı tutar ile, ihale üzerinde bırakılan ve en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin teklif tutarı arasındaki farkın makul karşılanabilecek bir düzeyde olduğu ve idarede de işin bu fiyat üzerinden gerçekleştirilebileceği kanaatini oluştuğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“Yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,

__

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler**” başlıklı 7 nci maddesi, “** Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti**” başlıklı 8 inci maddesi, “** Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi**” başlıklı 9 uncu maddesi, “** Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet**” başlıklı 10 uncu maddesinde yer alan hükümlerde** yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden unsurlar belirtilmiştir.

İdare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] [m1]piyasa araştırması esas alınarak toplam 662.302,00 TL olarak belirlendiği, ihalenin 168.900,00 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 548.750,00 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] [m2], en yüksek teklif tutarının dahi çok üzerinde olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanmadığı, hatalı hesaplandığı, bunun ise tekliflerin yaklaşık maliyet ile kıyaslanmasını imkansız hale getirdiği kanaatindeyim.

Kaldı ki ihaleye verilen teklif bedellerinin, yaklaşık maliyet bedeli ile büyük farklılıklar içermesi üzerine ihale komisyonun araştırma yaptığı ve araştırma sonucunda benzer ihalelerde oluşan teklif fiyatı olarak toplam 184.500,86 TL tutarına ulaştığı, idarenin de bu araştırmaya istinaden şikayete cevap yazısında, “… yapılan araştırma neticesinde bulunan benzer anket işine ait birim maliyetler dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucunda ihaleye verilen bu teklif ile işin yapılabilirliği kanaatine varıldığı …” ifadelerine yer vermesi yaklaşık maliyetin sağlıksız hazırlandığının bir göstergesidir.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması durumunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendine göre “ ihalenin iptaline ” karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşüm ile, Kurul Çoğunluğunun “başvurunun reddine ”**** kararına katılmıyorum.

Ali KAYA

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. maddesinde; ihale komisyonu tarafından, asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri karşılayan tekliflerin malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği, istekliler tarafından yapılan açıklamalara ilişkin belgelerin değerlendirilerek karar verileceği, idarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yer verilmesi gerektiği, 79.5. maddesinde ise; isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamaların belgelere dayanacağı, belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamaların kabul edilmeyerek söz konusu tekliflerin reddedileceği açıklamasına yer verilmiştir.

Anılan Kanun ve Tebliğ’de yer alan açıklamadan, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi çerçevesinde yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle Kamu İhale Mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihalede, ihale konusu işin adının; “ GAP Bölgesi Eğitim ve Araştırma Anketi Hizmet Alım İşi ” olduğu, yaklaşık maliyetin 662.302,00 TL olarak belirlendiği, 12 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 9 istekli tarafından teklif zarfı sunulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, 4 isteklinin teklifinin farklı gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 5 teklifin tamamının geçerli teklif olarak belirlendiği, teklif fiyatlarının sırasıyla 168.900,00 TL, 170.000,00 TL, 275.000,00 TL, 482.450,00 TL ve 548.750,00 TL olduğu, ihalenin 168.900,00 TL fiyat teklifinde bulunan isteklinin üzerinde bırakıldığı, 170.000,00 TL fiyat teklifinde bulunan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, idarece yaklaşık maliyet hesaplamasında her hangi bir kâr oranı belirtilmediğinden, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. maddesinin 3. fıkrasında; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. …” hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin en fazla % 20 oranında kâr içerebileceği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 662.302,00 TL olan yaklaşık maliyet %20 oranında kâr içerdiğinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyetin 551.918,33 TL olacağı, idarece geçerli teklif olarak belirlenen tekliflerin, teklif tutarlarının kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı anlaşılmıştır.

Anılan Kanun hükmü gereğince, idareler tarafından tekliflerin değerlendirilmesinde; isteklilerce sunulan tekliflerin birbiri ile ve yaklaşık maliyetle kıyaslanarak teklifi aşırı düşük olanların belirleneceği hüküm altına alınmış olup, bu belirleme yapılırken ihale konusu işin niteliği ve niceliği konusunda herhangi bir belirlemeye gidilmediği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, anılan Kurul kararında; “… şikayete konu ihalede ise 04.03.2010 tarihinde ihale komisyonu tarafından düzenlenen tutanakta, söz konusu işe verilen tekliflerin yaklaşık maliyete göre düşük olması sebebiyle diğer kurumlarca yapılan benzer ihalelerin teklif fiyatlarının incelenmesi için araştırma yapılmasına karar verildiği belirtilmiştir.****

__

Bu çerçevede yapılan araştırmanın neticesi 03.04.2010 tarihli “maliyet hesap cetveli tutanağı”nda kalemler bazında gösterilmiş ve araştırma sonucunda benzer ihalelerde oluşan teklif fiyatı olarak toplam 184.500,86 TL tutarına ulaşılmıştır. İdarenin de bu araştırmaya istinaden şikayete cevap yazısında, “… yapılan araştırma neticesinde bulunan benzer anket işine ait birim maliyetler dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucunda ihaleye verilen bu teklif ile işin yapılabilirliği kanaatine varıldığı …” ifadelerine yer verdiği görülmüştür.

İhale komisyonunun benzer ihalelerde oluşan fiyatlara yönelik yapmış olduğu araştırma neticesinde ulaştığı tutar ile ihale üzerinde bırakılan ve en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin teklif tutarı arasında farkın makul karşılanabilecek bir düzeyde olduğu ve idarede de işin bu fiyat üzerinden gerçekleştirilebileceği kanaatini oluştuğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. …” denilerek, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” karar verilmiştir.

Ancak, anılan Kanun ve ilgili mevzuatı uyarınca bir teklifin aşırı düşük teklif olarak nitelendirilebilmesi için benzer ihalelerde oluşan fiyatların değil, ihalede oluşan diğer tekliflerin ve idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin esas alınması gerekmektedir.

Bu bağlamda, şikâyete konu ihalede oluşan tekliflerin, (özellikle ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi istekliye ilişkin olmak üzere) gerek diğer tekliflerle gerekse de yaklaşık maliyet ile karşılaştırıldığında aralarındaki farkın makul karşılanamayacak düzeyde olduğu görülmektedir.

İdarece teklifleri geçerli kabul edilen tüm istekliler tarafından sunulan teklif tutarlarının idarece belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin de altında olduğu anlaşıldığından, ihale konusu hizmetin önemi ve özelliği de dikkate alınarak, verilecek hizmetin kalitesi açısından, idari şartname ve teknik şartnamede belirtilen hususları karşılayıp karşılamadığı hususlarında, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, idarece teklifi geçerli teklif olarak kabul edilen 5 isteklinin teklifi yaklaşık maliyetle kıyaslandığında, ihale dokümanında belirtilen teklif bileşenlerine ilişkin giderleri karşılayıp karşılamadıkları yönünde şüphe oluştuğundan, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede, “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyoruz.

Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi**