KİK Kararı: 2009/UY.III-2765

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/080
Gündem No : 68
Karar Tarihi : 16.11.2009
Karar No : 2009/UY.III-2765
BAŞVURU SAHİBİ:
Konca İnşaat / Ersen Konca, Kozyatağı Mahallesi Bayar Caddesi Canpolat Apt. 86/12 Kadıköy/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İller Bankası 6. Bölge Müdürlüğü, Ahmet Hilmi Nalçacı Caddesi No: 20 42001 Selçuklu/KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/95230 İhale Kayıt Numaralı "Çeltik (Konya) Kanalizasyon İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

13.11.2009 tarih ve III.Y.21.13.0259/2009-6E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İller Bankası 6. Bölge Müdürlüğü tarafından 18.08.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Çeltik (Konya) Kanalizasyon İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibinin 24.09.2009 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.09.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.10.2009 tarih ve 21376 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.10.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1- Firmanın kanal kazılarını ve malzeme nakliyelerini firmaya ait makine parkı kullanarak gerçekleştirileceği açıklama yazısında ifade edilmesine rağmen, sunulan analizlerde Plus İnş. Taah. Müh. Dan. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma teklifteki bedellerin dikkate alındığı, bu teklif kapsamında iksasız ve iksalı kazılar için ayrı fiyatlandırmaya gidilmiş olmakla beraber iksalı hendek kazısı yapılması imalatına ait analiz verilmediği, iksa bedellerinin hesaplamada dikkate alınmadığı gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece kabul edilmediği, halbuki söz konusu işte firmanın kazı, dolgu ve nakliye imalatlarında piyasa araştırması yapmış olup en uygun gerçekçi fiyat teklifini baz alarak hesaplamalarını yapıp bu maliyetleri analizlerine yansıttığı, analiz dayanaklarında da hangi firmanın teklifinin kullanılacağının belirtildiği, firmanın kazı, dolgu ve nakliye imalatlarını gerçekleştirebilecek yeterlilikte makine parkı bulunduğunun ve bu imalatları kendi makine parkıyla yaparsa daha da ucuza mal edebileceğinin belirtildiği, ancak firmanın hem piyasa teklifi almasının hem de bu işleri yapacak makine parkının bulunduğuna dair evrakları sunmasının idare tarafından bir çelişki olarak değerlendirildiği, firmanın yapım işi için avantaj teşkil edeceğini düşünerek makine parkını belirtmesinin idarece çelişki olarak addedilmesinin uygun olmadığı,

2- Teklifin uygun görülmeme sebebi olarak sayısal işletme planı hazırlanması işine ait alt analizleri ve proforma faturaları tekliflerinin ekinde sunmadıklarının idarece belirtildiği, söz konusu yapım işinde C1 derece nirengi noktası (tesissiz), C2 derece nirengi noktası birim fiyatı (ana niv. tesissiz), C3 derece nirengi noktası birim fiyatı (ana niv. tesissiz), kanalizasyon tesislerinin sayısal işl. çiz. işleri sayısal kanalizasyon (Şeb+Koll) işl. planı, TUDKA99 Niv. Nok. GPS ile kot taşıma imalatlarının hesap tablosunda sıfır maliyet olarak yazıldığı, bunun üzerine hiçbir işin yüzde yüz kar ile yapılamayacağının idare tarafından belirtildiği, bu belirtilen imalatların tamamının harita mühendisleri tarafından yapıldığı, firmalarının ise harita mühendisini devamlı olarak istihdam edeceğini göz önünde bulundurarak bu imalatlar ile ilgili maliyeti hesap cetveline eklediği, ikinci kez hesap cetvellerine harita imalatları için maliyet yazıldığında mükerrerlik oluşacağı ve gerçekte olmayan fazla maliyet girdisinin söz konusu olacağı,

3- Söz konusu yapım işinde ihale ilanında ve idari şartnamenin ilgili maddelerinde anahtar teknik personel istenmeyeceğinin belirtildiği, işin yapımı esnasında teknik personel olarak 1 adet inşaat mühendisi, 1 adet harita mühendisi ve 1 adet harita teknikeri istendiği, firmanın ise istenen teknik personel ile ilgili maliyet giderlerini hesap cetvelinde 49.500,00 TL olarak belirttiği, söz konusu işte çalışacak inşaat ve harita mühendislerinin firmanın kendi bünyesinde çalışan kişiler olduğu, inşaat mühendisi olarak Firma Sahibi Ersen Konca’ya ait diploma ve oda kayıt belgesinin, harita mühendisi olarak ise Eray Kamaşak’ın diploma, SGK işe giriş bildirgesi ve ilgili evrakların dosyada sunulduğu, ancak yinede aşırı düşük teklif açıklama dosyasında inşaat ve harita mühendislerinin şirket bünyesinde çalışıyor olduklarına dair bir belgenin verilmediği gerekçesiyle firmanın sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece reddedildiği,

4- Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme sebebi olarak 15 Km uzaklıktaki ocaktan getirilecek olan malzeme için nakliye bedelinin hesaba dâhil edilmediğinin idarece belirtildiği, ancak ocaktan getirilecek malzemenin (78.110,99 m³) nakliyesinin hesaplamalarda belirtildiği, söz konusu mesafenin nakliye maliyetinin Km başı ortalama 0,20-0,25 Kr olacağı, dolayısıyla bir kamyonun 15 km’lik bir seferinin firmaya 7,50 TL’ye mal olacağı, bir m³ malzeme taşımanın maliyetinin ise (7,50 TL/16m³=) 0,47 Kr olacağı düşünüldüğünde 78.110,99 m³ için nakliye maliyetinin (78.110,99x0,47=) 36.712,17 TL olarak hesaplanacağı ve bu tutarın yüklenici karının içerisinden karşılanabileceği düşünüldüğünde sunulan açıklamanın yeterli bulunması gerektiği, ayrıca idarenin maliyetinin esaslarını oluşturan ve firmalara verilen analizlerde kalemlere ilişkin nakliye bedellerinin bulunmadığı ve idarenin maliyetini sıfır olarak düşündüğü bir imalat kaleminin maliyetinin firmalar tarafından da sıfır olarak alınmasının idarece kabul edilmemesinin çelişki olduğu,

5- Aşırı düşük teklif açıklama dosyasında; teklifi oluşturan bileşenleri gösteren hesap cetvelinde müteahhitlik karının 80.571,20 TL belirtilmesine karşılık aynı dosyada kar veya zarar kabulüne göre hesaplanmış tabloda kar toplamının 35.781,87 TL olarak gösterilmesi nedeniyle teklifin idare tarafından değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Şikâyet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine, idarenin cevap yazısında;

“…Ayrıca istekli tarafından sunulan açıklama ön yazısında kazı, dolgu ve malzeme nakliyelerinin grup şirketleri olan Boyut İnş. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin makine parkı kullanılarak gerçekleştirileceği ifade edilmesine rağmen analizlerde Plus İnş. Taah. Müh. Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan proforma teklifteki bedellerin dikkate alındığı görülmüş olup bu durumda;

__

_ a-) Şayet kazı, dolgu ve malzeme nakliyeleri isteklinin grup şirketi olan Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.'nin makine parkı kullanılarak gerçekleştirilecek ise bu imalatlara ait fiyat analizlerinin açıklama dosyası bünyesinde verilmesi gerektiği halde açıklama dosyasında bahse konu evrakın yer almadığı,_

_ b-) Plus İnş. Taah. Müh. Danışmanlık San. ve Tic. Ltd**. Şti**.'den alınan proforma teklifteki bedeller dikkate alınarak yapılan hesaplamanın doğru olacağı varsayımında ise isteklinin açıklama ön yazısında işin yapım şartlarıyla ilgili ifadesi ile hesaplamada dikkate aldığı şartlar arasında bir çelişki ortaya çıkacağı tespit edilmiştir. ”_ ifadelerine yer verilmiştir.

İdare tarafından Konca İnşaat firmasına yazılan aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıda; “Tarafınızdan teklif ekinde sunulan her bir iş kalemine ait analizde teklif edilen bedellerdeki bileşenler ile ilgili ayrıntıları alt analizlerle birlikte, genel giderler kalemine ait (sözleşme pulu, karar pulu, KİK payı, damga pulu, teknik personel gideri, all risk sigorta poliçe primi, kesin teminat gideri, şantiye kurulması, iş makinaları nakliye bedelleri) belge ve hesap tablosunu, tekliflerin belirlenmesinde dikkate alınan imalat süreci, yapım yöntemi ve seçilen teknik çözümler ile avantajlı koşullar hakkındaki proforma fatura, teklif fiyatlar ve ayrıntılı maliyet hesap tablosu v.b. belgelerinizin yazımızın tarafınıza tebliğ tarihinden itibaren 10 (on) gün içerisinde idaremize yazılı olarak sunulmasını rica ederiz.” ifadelerine yer verilmiştir.

Şikâyetçi tarafından verilen aşırı düşük teklif sorgulaması açıklama ön yazısında ise; “Firmamızın yapmış olduğu maliyet analizleri sonucunda ihale konusu işi kendi ekip ve ekipmanlarımızla teklif edilen bedel dâhilinde yapılabileceği hesaplanmıştır. İşin önemli gider kalemini oluşturan kanal kazıları, malzeme nakliyeleri, boruların döşenmesi işçiliği gibi imalatlar grup şirketimiz olan Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait makine parkımızı kullanarak ve şirketimiz bünyesinde çalışan daimi elemanlarımızla yapılacaktır.” ifadelerine yer verilmiştir.

Şikâyetçinin aşırı düşük teklif sorgulaması için sunduğu dosyada kazı, dolgu, hafriyat işlerine ilişkin Plus İnş. Taah. Müh. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Konca İnşaat (Ersen Konca) adına düzenlenmiş bir proforma faturanın ve şikayetçinin grup şirketi olan Boyut İnş. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. firmasının sahip olduğu araçlara ilişkin belgelerin sunulduğu ancak bu işlere ilişkin herhangi bir alt analizin sunulmadığı tespit edilmiştir.

Şikâyetçi tarafından sunulan açıklama ön yazısında kanal kazıları, malzeme nakliyeleri gibi kalemlere ilişkin olarak yapılacak imalatların, şikâyetçinin grup şirketi olan Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ye ait makine parkı kullanılarak yapılacağı ifade edilmesine karşılık, hesap cetvelinin 20 ile 32 nci kalemleri arasında bulunan iksalı ve iksasız kazı ve dolgu imalatları için Plus İnş. Taah. Müh. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Konca İnşaat (Ersen Konca) adına düzenlenmiş bir proforma faturanın dayanak olarak gösterildiği belirlenmiştir.

Dolayısıyla, şikâyetçi tarafından idareye gönderilen aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamındaki bilgilerde birbirine muhalif açıklamaların bulunduğu, yapılacak iksalı ve iksasız hendek kazılarına ilişkin analizlerin sunulmadığı ve yapılan açıklamalarda iksa bedellerine yer verilmediği tespit edildiğinden başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Şikâyet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine, idarenin cevap yazısında;

“İstekli tarafından sayısal işletme planı hazırlanması iş kalemi içerisinde yer alan tüm çalışmaların şirket bünyesinde çalışan mühendis ve topograflarca gerçekleştirileceği; bu sebeple de bu imalat için yapılacak harcamanın teklife ait hesap özeti bünyesinde yer verilen personel giderleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği iddia edilmekle beraber maliyet hesap tablosunda sayısal işletme planı hazırlanmasıyla ilgili 36-37-38-44-45 ve 46 sıra nolu alt imalatların fiyatlandırılmasında hesaplamada ihale teklif bedeli olarak dikkate alınan ihale teklif birim fiyatı sütunundaki bedeller kullanılmış ve buna mukabil maliyet birim fiyatı sütununa herhangi bir rakam yazılmamıştır.

_ Bu durum söz konusu imalatların teklif bünyesinde yer alan fiyatlara göre gerçekleştirileceği ve bu fiyatlandırmanın bu esasa göre yapıldığının açık bir ifadesidir. Böyle bir durumda hesaplamada dikkate alınan teklif fiyatlara ait proforma tekliflerin ya da fiyat analizlerinin açıklama dosyasında yer alması gerektiği halde sunulan dosyada bu konuyla ilgili herhangi bir belge bulunmamaktadır. Ayrıca maliyet hesap tablosunda maliyet-kâr/zarar hesabı sütununda yukarıda bahsedilen bu imalatların tümüne ait fiyatlandırma tamamen kâr olarak öngörülmüştür. Herhangi bir imalat için teklif edilen bedelin tamamının kâr olamayacağı düşünülecek olduğunda yapılan fiyatlandırmanın bu açıdan gerçekçi olmayacağı ve en azından bu bedellerin maliyet unsuru olarak dikkate alınması gerekeceği sonucuna varılmıştır.”_ ifadelerine yer verilmiştir.

Şikayetçi firma tarafından teklif ekinde sunulan ve aşırı düşük teklif açıklama dosyasında yer alan belgeler incelendiğinde söz konusu sayısal işletme planı hazırlanması işiyle ilgili alt analizlerin ve proforma faturaların sunulmamış olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak şikayetçi tarafından hazırlanan maliyet hesap tablosunda sayısal işletme planı hazırlanmasıyla ilgili 36 sıra nolu 1528 poz numaralı C1 derece nirengi noktası (tesissiz), 37 sıra nolu 1545 poz numaralı C2 derece nirengi noktası birim fiyatı (ana niv. tesissiz), 38 sıra nolu 1559 poz numaralı C3 derece nirengi noktası birim fiyatı (ana niv. tesissiz), 44 sıra nolu 33.239103/1 poz numaralı kanalizasyon tesislerinin sayısal işletme çizim işleri, 45 sıra nolu 33.239203 poz numaralı sayısal kanalizasyon (Şeb+Koll) işletme planı ve 46 sıra nolu 3423 poz numaralı TUDKA99 Niv. Nok. GPS ile Kot taşıma imalatlarının fiyatlandırılmasında hesap cetvelinde ihale teklif birim fiyatı sütunundaki bedellerin kullanıldığı ve buna mukabil maliyet birim fiyatı sütununa herhangi bir rakam yazılmadığı belirlenmiştir.

Şikâyetçi firmanın sunmuş olduğu açıklamalarda söz konusu işe ilişkin imalatların tamamının harita mühendisleri tarafından yapılması, firmada çalışan harita mühendisinin devamlı olarak istihdam edilmesi ve hesap cetvelinde işte çalıştırılacak mühendis ücretleri ve diğer giderler için zaten belli bir bedel öngörülmesi nedeniyle sayısal işletme planı hazırlanması iş kalemine ait alt imalatlara ilişkin maliyeti tevsik edici herhangi bir belgenin sunulmadığı tespit edilmiştir.

Yapılacak olan sayısal işletme planı işine ilişkin olarak yukarıda poz numaraları ve isimleri sayılan imalatlara ilişkin ayrı ayrı maliyet öngörülmemesi ve bu kalemlere ilişkin proforma tekliflerin ya da birim fiyat analizlerinin açıklama dosyasında yer alması gerektiği halde sunulan dosyada bu konuyla ilgili herhangi bir belge bulunmaması nedeniyle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhale ilanının 4.3.2 nci maddesinde söz konusu işte anahtar teknik personel istenmediği, teknik personel olmak üzere ise şantiye şefi pozisyonunda en az 5 yıl deneyimli inşaat mühendisi, şantiye mühendisi pozisyonunda en az 5 yıl deneyimli harita mühendisi ve topograf pozisyonunda ise en az 2 yıl deneyimli harita teknikeri istendiği tespit edilmiştir.

Şikâyetçinin sunmuş olduğu teklif ekinde yer alan belgeler incelendiğinde İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi tarafından Ersen Konca adına anahtar teknik personel için düzenlenmiş olan oda kayıt belgesinin, İstanbul Ticaret Odası tarafından düzenlenmiş faaliyet belgesi ve ticaret sicili gazetesinin onaylı örneklerinin sunulduğu belirlenmiştir.

Buna ek olarak firma tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında yer alan belgeler incelendiğinde Eray Kamaşak’ın jeodezi-fotogrametri mühendisi olduğuna ilişkin diploma ve sigortalı işe giriş bildirgesinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin organizasyon yapısı ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40 ıncı maddesinin 11 inci fıkrasında;“İhale konusu işte çalıştırılması öngörülen teknik personelin nitelik ve sayısı idari şartnamenin ‘Sözleşmenin Uygulanmasına İlişkin Hususlar’ başlıklı bölümündeki ilgili maddede belirtilir. Yüklenicinin, işin yürütülmesi sırasında çalıştıracağı teknik personelin idarece öngörülen nitelik ve sayıda olduğuna dair belgeleri, yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren beş gün içinde idareye sunması zorunludur. İş ortaklığında teknik personel, ortaklık oranına bakılmaksızın pilot ve diğer ortaklar tarafından karşılanabilir. Konsorsiyumlarda ise, işin uzmanlık gerektiren kısımları için öngörülen teknik personelin, ilgili kısma teklif veren ortak tarafından karşılanması gerekir. Personel belgelendirilmesine ilişkin belgelerin idareye sunulduğu tarih itibariyle geçerli olması yeterlidir.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yapım İşleri İhalelerinde İsteklinin Organizasyon Yapısına ve Personel Durumuna İlişkin Belgeler” başlıklı maddesinde ise; “Taahhüt olarak istenen teknik personel bakımından, eğitim ve mesleki nitelikle ilgili belirlemeler ilan ve idari şartnamede yapılacak olmakla birlikte, ihaleye katılım aşamasında isteklilerin, sadece bu kapsamda istenen personele ilişkin olarak “Teknik Personel Taahhütnamesi” vermesi gerekmektedir. Dolayısıyla, bu personel için istenen yeterlik koşullarına ilişkin belirlemeler ilan ve idari şartnamede yapılacak, ancak istenen koşulların sağlandığına ilişkin belgeler istenmeyecek, bunun yerine sadece “Teknik Personel Taahhütnamesi” istenecektir. Bu kapsamda, ihale üzerinde kalan isteklinin, taahhüt edilen teknik personelin idarece öngörülen nitelik ve sayıda olduğuna dair belgelerin sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 5 (Beş) gün içinde idareye sunulması gerekmektedir.” açıklaması bulunmaktadır.

Dolayısıyla şikayetçi tarafından teklif ve aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yukarıda belirtilen belgelerin sunulduğu, sunulmamış olsa bile yüklenicinin işin yürütülmesi sırasında çalıştıracağı teknik personelin idarece öngörülen nitelik ve sayıda olduğuna dair belgeleri, yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren beş gün içinde idareye sunmakla mükellef olduğu ve ihaleye katılım aşamasında isteklilerin teknik personel için sadece teknik personel taahhütnamesi vermesi gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, şikayetçinin inşaat ve harita mühendislerinin şirket bünyesinde çalışıyor olduklarına dair bir belgenin verilmediği gerekçesiyle firmanın aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece reddedilmesinin uygun olmadığı yönündeki iddiası yerinde bulunmuştur.

4. Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:

Şikâyet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine, idarenin cevap yazısında;

“Meşe Ticaret'ten alınan 01.09.2009 tarihli teklifte malzemelerin ocak teslimi kaydıyla stabilize malzeme bedeli olarak 2,00 TL/m3; yataklama ve gömlekleme dolgusunda kullanılacak kum-çakıl malzeme bedeli olarak 3 ,00 TL/m3 ve ıslah malzemesi içinde 4 ,00 TL/ m3 fiyat verildiği görülmüş olup istekli tarafından sunulan açıklama dosyasında hesaplamaya dahil edilmeyen (şantiye içi nakliye mesafesi dikkate alınmaksızın) L=15 km mesafeden kum-çakıl ve stabilize malzeme nakline ait imalat bedeli olarak piyasa şartlarına göre yapılan kabule göre 0**,47** TL/m3 nakliye bedeli üzerinden toplam 36.712,17 TL nakliye ücreti ödeneceği ifade edilmekle beraber açıklama dosyasında yer alan fiyat analizleri bünyesinde kum-çakıl ve stabilize malzeme nakliye bedelleri dikkate alınmadığı gibi şayet nakliye işlemi kendine ait araçlarla yapılacak ise bu işleme ait nakliye analizleri yada nakliyenin araç kiralama yoluyla yaptırılması düşünülüyor ise buna ait proforma tekliflere de yer verilmediği belirlenmiştir.

_ Sadece yukarıda zikredilen belgelere açıklama bünyesinde yer verilmemiş olması bile isteklinin açıklamasının komisyon tarafından yeterli görülmemesi için başlı başına geçerli bir gerekçe olmakla beraber hazırlanan maliyet hesap tablosunda öngörülen toplam kar olan 35.781,87 TL dikkate alındığında yukarıda zikredilen 36.712,17 TL’lik yaptırılabileceği iddia edilen nakliye bedelinin öngörülen toplam kar olan 35.781,87 TL’nin üzerinde olacağı ve maliyet hesabı tablosuna göre işin bütünü için öngörülen kârın tamamen ortadan kalkacağı sonucu ortaya çıkacaktır… ”_ ifadelerine yer verilmiştir.

Şikâyetçi tarafından verilen aşırı düşük teklif sorgulaması açıklama ön yazısında ise; “Firmamızın yapmış olduğu maliyet analizleri sonucunda ihale konusu işi kendi ekip ve ekipmanlarımızla teklif edilen bedel dâhilinde yapılabileceği hesaplanmıştır. İşin önemli gider kalemini oluşturan kanal kazıları, malzeme nakliyeleri, boruların döşenmesi işçiliği gibi imalatlar grup şirketimiz olan Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait makine parkımızı kullanarak ve şirketimiz bünyesinde çalışan daimi elemanlarımızla yapılacaktır…

_ …Bu işte kullanılacak olan malzemelerin büyük bölümü Konya, Ankara ve Kayseri piyasalarından temin edilecektir. Bu malzemelerin nakliyeleri grup şirketimiz olan ve dosyamızda sunmuş olduğumuz Boyut İnşaat Ticaret sicil gazetesindeki hissemde belirtildiği gibi Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait makine parkını kullanarak en düşük maliyet ile yapılacaktır. ”_ ifadelerine yer verilmiştir.

Şikâyetçi tarafından verilen aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait makine parkına ilişkin açıklamalarda ise; “4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38. maddesinin b fıkrasında belirtilen “Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar”a istinaden firmamız açısından avantaj sağlayacağını düşündüğümüz makine park listemiz ve ruhsat fotokopileri ekte sunulmuştur. Makine parkımızın işin devamı sırasında tüm kontrollük hizmetleri, kazı, dolgu, nakliye vs. imalat kalemlerinde firmamız lehine büyük bir avantaj sağlayacağının dikkate alınmasını arz ederiz.” ifadelerine yer verilmiş olup Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait araçların ruhsatlarına, taşıt kartlarına ve 2 adet kazıcı ve yükleyiciye ilişkin proforma faturalara yer verilmiştir.

Şikâyetçi firmanın teklif ekinde sunduğu belgeler incelendiğinde birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerine ilişkin şikâyetçi firma tarafından sunulan analizlerde 07.06105/3 numaralı kazı malzemesi nakli pozuna ilişkin maliyet öngörülmesine rağmen aşırı düşük teklif açıklama dosyasında yer alan birim fiyat analizlerinde nakliye bedellerinin öngörülmediği tespit edilmiştir.

Buna ek olarak şikâyetçi firmanın belirttiği üzere nakliye işleminin şikâyetçi firmanın kendisine ait araçlarla yapılacak olduğu düşünüldüğünde bu nakliye giderlerine ilişkin analizlere yer verilmesi gerekmekte iken sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında bu konuda herhangi bir analize yer verilmemiştir. Firmanın söz konusu işe ilişkin nakliyeyi araç kiralama yoluyla yaptırması düşünüldüğünde ise bu işleme ilişkin proforma faturalara yer verilmesi gerekirken aşırı düşük teklif açıklama dosyasında sadece kazıcı ve yükleyiciler için 2 adet proforma faturaya yer verdiği bunun dışında nakliye ile ilgili olarak herhangi bir proforma faturanın sunulmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, aşırı düşük teklif açıklamalarında başvuru sahibi firma tarafından nakliye işlemlerinin firmanın grup şirketi olan Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait makine parkını kullanarak en düşük maliyet ile yapılacağının ifade edilmesine rağmen idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında istenen alt analizlerde nakliye bedellerine yer verilmemesi ve eğer söz konusu nakliyeler araç kiralama yoluyla yapılacak ise buna ilişkin olarak açıklama dosyasında proforma faturaların sunulmaması nedeniyle idarece şikâyetçi firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5 inci iddiasına ilişkin olarak:

Şikâyet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine, idarenin cevap yazısında;

“…Teklif cetveline esas analiz formlarında kullanılan fiyatlar alınarak ihale teklif birim fiyatları sütunu oluşturulmak suretiyle toplam teklif bedeli tayin edilmesi suretiyle hesaplama yapılarak maliyet hesap tablosunun düzenlenmiş olduğu ve bu hesaplama neticesinde maliyet birim fiyatı olarak kabul edilen fiyatlara göre toplam maliyet 2.685.706,82 TL olarak belirlenerek bu maliyet üzerinden de ihale teklifine göre 35.781,87 TL karın öngörülmüş olduğu hususu tespit edilmiştir. Bu durumda istekli açıklamasında ihale teklifi bünyesinde yer alan her bir iş kalemi için vermiş olduğu analiz formlarındaki bedellerin nasıl tespit edilmiş olduğuna dair açıklamaları vermesi gerekirken bunların yerine toplam imalat üzerinden kar zarar mantığı içerisinde kabule dayalı hesaplamayı vermiş olmaktadır.

_ Bunun yanı sıra isteklinin ihale teklifi bünyesinde ise teklifine esas analiz formlarında yüklenici karı olarak toplam 240.933,07 TL’nin hesaba dâhil edildiği belirlenmiştir. Bu durumda ise isteklinin açıklama dosyasında yer alan teklif bileşenleri hesap cetvelinde genel giderler toplamı olarak alınan 205.306,97 TL dikkate atandığında isteklinin teklif bünyesinde hedeflediği kar miktarı ise (240.933,07-205.306,97) =35.626,10 TL olacaktır._

_ İsteklinin ihaleye esas teklifini oluşturan ve idarece verilen iş kalemlerine ait analiz formlarında kullanmış olduğu teklif fiyatlar ile açıklama dosyasında verilen hesap tablosunda maliyet fiyatları olarak dikkate alınan fiyatlar karşılaştırıldığında:_

_ Maliyet hesabına esas olarak dikkate alınan fiyatların teklif eki analiz formlarında kullanılan fiyatlar olması gerekirken daha düşük olduğu ve ihale teklif birim fiyatı sütünü ile yapılan hesaplamada dikkate alınan bedellerin ise istekli tarafından verilen analiz formundaki hesaplamalarda kullanılan bedeller olduğu görülmüştür._

_ İsteklinin hesap tarzı içerisinde hareket edilerek ihaleye esas teklif bünyesindeki tuvenan kum çakıl miktarında yapılmış işlem hatası da düzeltilerek toplam imalat miktarlarının isteklinin ihale teklif fiyatları ile değerlendirilmesi sonucunda yüklenici karı hariç teklif bedel aşağıdaki gibi olacaktır._

__

__

POZ NO

TOPLAM İMALAT MİKTARI

İHALE TEKLİF FİYATI (TL)

İHALE BİRİM FİYAT TOPLAMI (TL)

07.06105/3

89.771,78

1,50

134.657,67

__

2.810,00

4,00

11.240,00

__

205,00

5,00

1.025,00

__

56,00

7,00

392,00

12.2190/1

3.065,00

50,00

153.250.00

12.2190/2

3.065,00

35,00

107.275,00

12.2190/3

3.065,00

20,00

61.300,00

12.2190/6

6.130,00

25,00

153.250,00

12.2191/1

1.430,00

50,00

71.500,00

12.2191/2

1.119,00

35,00

39.165,00

12.2192/1

1.256,00

50,00

62.800,00

12.2194

1.256,00

150,00

188.400,00

12.2195/1-1

1.082,00

120,00

129.840,00

12.2195/2-1

84,00

135,00

11.340,00

12.2195/2-2

37,00

150,00

5.550,00

12.2195/4-1

53,00

170,00

9.010,00

12.2201

15.325,00

5,50

84.287,50

12.2202

48.310,00

7,00

338.170,00

12.2203

3.524,00

9,00

31.716,00

12.2204

1.548,00

12,00

18.576,00

12.2256

3.124,00

20,00

62.480,00

14.160030

140.957,00

1,50

211.435,50

14.1600300

22.554,00

2,50

56.385,00

14.1600301

3.542,00

2,55

9.032,10

14.1600302

25,00

2,60

65,00

14.160031

12.430,00

1,55

19.266,50

14.160032

1.854,00

1,60

2.966,40

14.160033

410,00

1,65

676,50

14.160034

32,00

1,70

54,40

14.160040

36.588,13

1,50

54.882,20

14.160041

4.671,01

1,55

7.240,07

14.160042

888,11

1,60

1.420,98

14.160043

91,19

1,65

150,46

14.1700

134.122,35

1,00

134.122,35

15.140/İB-1

24.736,24

5,00

123.681,20

15.140/İB-7a

1.368,00

10,00

13.680,00

15.140/İB-8

52.065,75

6,50

338.427,38

1528

1,00

200,00

200,00

1545

2,00

250,00

500,00

1559

4,00

300,00

1.200,00

16.075/1

69,00

405,50

27.979,50

16.075/2

41,00

507,00

20.787,00

16.075/3

10,00

609,50

6.095,00

18.189

3.396,79

1,00

3.396,79

18.190/İB-1

2.391,99

1,00

2.391,99

33.239103/1

4.325,00

1,50

6.487,50

33.239203

4.325,00

3,00

12.975,00

3423

2,00

150,00

300,00

Piyasa

69,00

5,50

379,50

Piyasa

43,00

7,00

301,00

Piyasa

10,00

9,50

95,00

TOPLAM

2.731.798,48

__

__

_ Görüldüğü üzere isteklinin teklif fiyat cetveline esas analiz formlarındaki ihale teklif fiyatları üzerinden işin bünyesindeki imalat miktarları dikkate alınarak yapılan hesaplamada işin yüklenici karı hariç yapım bedeli 2.731.798,48 TL olmaktadır._

_ İsteklinin ihale evrakı içerisinde yer alan teklife esas analiz formlarında yüklenici karı olarak ayrı bir bedeli hesaba dahil etmiş ve ihaleye esas teklifini bu şartlara göre belirlemiş olduğu ve işin maliyet bedelinin hesabında teklifi bünyesinde vermiş olduğu yüklenici karı hariç teklif fiyatlarının geçerli olacağı düşüncesine göre değerlendirme yapılacak olursa bu bedele istekli tarafından açıklama dosyasında genel giderler karşılığı öngörüldüğü belirtilen 205.306,97 TL de ilave edildiğinde maliyet ihale teklif fiyatları üzerinden (2.731.798,48+ 205.306,97) =2.937.105,45 TL ye ulaşacak ve bu durumda da isteklinin yüklenici karı dâhil toplam teklif bedeli olan 2.971.585,00 TL üzerinden yapabileceği azami kar miktarı (2.971.585,00-2.937.105,45) =34.479,55 TL olacaktır._

_ Yukarıda yapılan açıklamalar _neticesinde isteklinin söz konusu işi teklif fiyatlarla yapacağıhususu göz önüne alındığında bu durumda isteklinin ihaleye esas teklif fiyatlarına göre elde etmeyi öngördüğü gerçek kar miktarı 35.781,87 TL ; yapılan işlem hatasının düzeltilmesi sonucu bulunan gerçek değer de 34.479,55 TL olduğu halde açıklama dosyasında kendisinin imalatları alınan proforma tekliflerde yer alan teklif fiyatlardan daha düşük bir bedelle yapabileceği iddia edilerek ve birçok imalat veya iş kaleminde zarar edileceği kabulüyle yapım maliyeti daha düşük seviyede alınıp teklifi oluşturan bileşenleri gösteren hesap cetvelinde müteahhitlik karı 80.571,20 TL olarak belirtilmekte ve bu durumda çelişkiye yol açmaktadır.

_ Esas olanın isteklinin teklifi bünyesindeki analiz formlarında yer alan yapım teklif fiyatlarının olacağı hususu dikkate alındığında istekli tarafından teklifi oluşturan bileşenleri gösteren hesap cetvelinde müteahhitlik karı olarak belirtilmiş olan 80.571,20 TL'nin gerçekçi olmayacağı sonucuna ulaşılacaktır.”_ ifadelerine yer verilmiştir.

__ Şikâyetçi firma tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında yer alan belgeler incelendiğinde, firmanın aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak sunduğu hesap cetvelinde sayılan imalat miktarları ve bu kalemler için öngörülen maliyetlerin çarpımı sonucu bulunan toplam maliyet tutarı 2.685.706,82 TL olarak hesaplanmıştır. Ayrıca hesap cetvelinde pozlar esas alınmak suretiyle ihale birim fiyat toplamı ile maliyet toplamı arasında kalan negatif ve pozitif farkların toplamının maliyetten kar toplamı adı altında 35.781,86 TL olarak hesaplandığı tespit edilmiştir.

İsteklilerin teklif ekinde sunmuş oldukları analiz formatı ihale dokümanı kapsamında idare tarafından verilmiştir. İsteklinin vermiş olduğu teklif ekindeki analizlerde 14.160040 poz numaralı temel kazısı (0-2 Mt), 15.140/İB-1 poz numaralı stabilize ile hendek ve temel dolgusu yapımı, 15.140/İB-8 poz numaralı tuvenan kum-çakıl serilmesi kalemlerine ilişkin miktarlarda herhangi bir hata olmamasına karşılık, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelinde ilgili pozlara ilişkin belirlenen miktarlarda hata yapıldığı tespit edilmiştir. Bu pozlara ilişkin teklif ekindeki analizlerde ve hesap cetvelindeki açıklamalarda sunulan miktarlar şöyledir:

İş Kalemi No

Teklif Ekinde Sunulan Analizlerdeki Miktarlar (m³)

Hesap Cetvelindeki Miktarlar (m³)

14.160040

15.140/İB-1

15.140/İB-8

14.160040

15.140/İB-1

15.140/İB-8

12

13,332

2,141

3,557

14.425,22

2.316,56

3.848,67

13

14,990

3,238

4,305

1.259,16

271,99

361,62

14

17,659

5,397

5,262

653,38

199,69

194,69

15

16,495

--

6,231

874,24

--

330,24

17

6,325

--

2,162

19.386,13

6.626,53

--

Dolayısıyla, firma tarafından teklif ekinde sunulan analizlerde yüklenici karı olarak toplam 240.933,07 TL öngörülmesine rağmen, hesap cetvelindeki ihale birim fiyat toplamı ile maliyet toplamı arasındaki farkın 35.781,86 TL çıkmasının nedeninin hesap cetvelindeki hatalar ve yapılan yanlış değerlendirmeler olduğu ortaya çıkmaktadır.

Ayrıca, hesap cetvelindeki icmalde 2.685.706,82 TL yapım işleri maliyeti ile 205.306,98 TL genel giderler toplamının teklif tutarı olan 2.971.585,00 TL’den çıkarılması sonucu bulunan 80.5714,20 TL, müteahhit karı olarak öngörülmüştür. Ancak hesap cetvelindeki hatalar ve yapılan yanlış değerlendirmeler sonucu yapım işleri maliyetinin yanlış hesaplanması neticesinde müteahhit karı olarak öngörülen bedelin de yanlış hesaplandığı sonucu ortaya çıkmaktadır.

Buna ek olarak firma tarafından teklif kapsamında sunulan analizlerde yer alan aşağıdaki pozlara ilişkin tutarlar (aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelindeki ihale teklif birim fiyatı) ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan birim fiyat analizlerindeki tutarlar (hesap cetvelindeki maliyet birim fiyatları) arasında da uyumsuzluklar olduğu tespit edilmiş olup söz konusu uyumsuzluklardan zarar öngörülen kalemler aşağıdaki şekildedir.

Hesap Cetveli Sıra No

Poz Numarası / İmalat Adı

Teklif Ekinde Yer Alan Analizlerde ve Hesap Cetvelinde İhale Teklif Birim Fiyatı (TL)

Sunulan Birim Fiyat Analizlerinde ve Hesap Cetvelinde Yer Alan Maliyet Birim Fiyatı (TL)

2

Ø200 HDPE C Parçası

4,00

13,70

Ø300 HDPE C Parçası

5,00

22,30

Ø400 HDPE C Parçası

7,00

56,75

3

12.2190/1

50,00

57,35

4

12.2190/2

35,00

41,85

5

12.2190/3

20,00

31,85

7

12.2191/1

50,00

63,77

8

12.2191/2

35,00

44,23

9

12.2192/1

50,00

63,80

10

12.2194

150,00

156,58

14

12.2195/4-1

170,00

180,69

17

12.2203

9,00

12,16

18

12.2204

12,00

24,14

19*

12.2256 (12.2205)

20,00

39,76

33

15.140/İB-1

5,00

5,72

35

15.140/İB-8

6,50

7,44

42

18.189

1,00

3,10

48

Ø300 HDPE Kor. Bor. Bed.

7,00

9,00

49

Ø400 HDPE Kor. Bor. Bed.

9,50

20,00

• Teklif bünyesinde sunulan 11 nolu analizde 500 mm HDPE koruge kanalizasyon borusu döşenmesi (TİP
  5 ) işine ilişkin poz numarası 12.2256 iken firma tarafından sunulan birim fiyat analizinde 500 mm anma çaplı HDPE koruge kanalizasyon borusu döşenmesi (TİP
  2 ) işine ilişkin 12.2205 poz numaralı analizin sunulduğu her ikisinde de maliyet tutarının 39,76 olmak üzere aynı olduğu belirlenmiştir.

Dolayısıyla, tabloda sayılan birim fiyat analizlerinin teklif tutarından fazla olması nedeniyle analizlerin sağlıklı olmadığı, firma tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelinin yukarıda sayılan kalemlerine ilişkin imalat pozlarında zarar gösterildiği, iş kalemlerinde zarar gösterilerek açıklama yapılmasının ise kabul edilemeyeceği düşünüldüğünde şikâyet sahibi firmanın aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülmemesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Böylece yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı ve teklif cetveli ile eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan tutarları tevsik etmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İdare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde şikâyetçi Konca İnşaat dışındaki Usev İnş. Taah. Bilg. Müh. San. Tic. Ltd. Şti., Erçal İnş. San. Tic. Ltd. Şti-Tınay İnş. Müh. Müt. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Güven İnş. Taah. Tic. San. A.Ş., Topaktaş İnş. Mad. Tic. San. A.Ş., Çeltikçioğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti., Karacan İnş. Tic. Nak. Tur. Ltd. Şti., Hat İnş. Müh. Tur. Taah. Paz. Tic. Ltd. Şti., Karataş İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., Livanel Turz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., ve Sisan Mühendislik İnş. San. Tic. Ltd. Şti. firmalarından da sunmuş oldukları teklifleri açıklamaları istenmiştir.

1. Usev İnş. Taah. Bilg. Müh. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu belgelerin eşit muamele ilkesi yönünden incelenmesi neticesinde, firma tarafından sunulan hendek ve temel ıslahı alt analizinde kırma taş için öngörülen tutarın herhangi bir belge ile tevsik edilmediği belirlenmiştir. Ayrıca firma tarafından verilen tuvenan kum çakıl serilmesine ilişkin alt analizde ise tuvenan kum çakıl temini için 2,15 TL ve kum, çakıl, kırma taş nakli için ise 2,04 TL olmak üzere toplamda 4,19 TL öngörülmüş olmakla birlikte buna ilişkin proforma faturada tuvenan kum çakıl için nakliye dahil 4,50 TL teklif alınmıştır. Dolayısıyla firma sunduğu alt analizde proforma faturadaki bedelden daha düşük bir bedel öngördüğü için sunmuş olduğu analizi tevsik edememiştir.

Ayrıca, iksalı kazılar için sunmuş olduğu alt analizlerde geçen iksa bedellerine dayanak olacak herhangi bir belgenin sunulmadığı, alt analizde geçen kereste kalemini tevsik edecek proforma faturaların sunulmadığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla firmanın kırmataş için öngörülen tutarı belgelendiremesi, tuvenan kum çakıl için öngörülen tutar için proforma bedelden daha düşük bir bedel öngörerek sunulan alt analizi açıklayamaması ve iksalı kazılar için kullanılan kereste giderlerine ilişkin olarak herhangi bir tevsik edici belge sunmaması nedeniyle idarece firmanın sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmaması kararının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Erçal İnş. San. Tic. Ltd. Şti-Tınay İnş. Müh. Müt. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan bütün alt analizlerin proforma faturalara dayandırıldığı, ihale komisyon kararına göre, sunulan alt analizlerde HDPE koruge kanalizasyon borusu yerine muflu beton borunun teklif edildiği, ancak firma tarafından piyasadan alınan proforma faturalarda HDPE koruge kanalizasyon borusu için teklif alındığı ve işin yapılması sırasında HDPE koruge kanalizasyon borusunun kullanılacağının idareye taahhüt edildiği için idarece firma tarafından yapılan açıklamaların kabul edildiği tespit edilmiştir.

Firmanın aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu belgelerin eşit muamele ilkesi yönünden incelenmesi neticesinde, firma tarafından sunulan 6 nolu proforma faturada boru, manşon, conta ve C parçası gibi kalemler için Avro bedeller öngörülmesine ve sipariş tarihindeki TCMB efektif satış kurunun esas alınacağı belirtilmesine rağmen bu faturanın dayanak gösterildiği alt analizlerde Avro/TL paritesi dikkate alınmaksızın TL olarak fiyatların hatalı olarak belirlendiği tespit edilmiş olup bu durum aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Malzemenin Cinsi

Proforma Fatura Tutarı (Avro)

Alt Analizdeki Tutar (TL)

150 mm HDP Kor. Kan. Bor.

4,81

4,97

200 mm HDP Kor. Kan. Bor.

5,73

5,92

300 mm HDP Kor. Kan. Bor.

12,87

13,31

400 mm HDP Kor. Kan. Bor.

24,99

25,84

500 mm HDP Kor. Kan. Bor.

35,89

37,11

200/200 Tib. PVC Çık. C Parça

13,40

13,85

300/200 Tib. PVC Çık. C Parça

21,83

22,57

400/200 Tib. PVC Çık. C Parça

55,70

57,59

Q 150 Triplex Manşon

1,59

1,64

Q 200 Triplex Manşon

2,45

2,53

Q 300 Triplex Manşon

6,39

6,61

Q 400 Triplex Manşon

14,66

15,16

Q 150 Triplex Conta

0,40

0,41

Q 200 Triplex Conta

0,78

0,81

Q 300 Triplex Conta

1,70

1,76

Q 400 Triplex Conta

3,80

3,93

Q 500 Triplex Conta

6,48

6,70

Dolayısı ile alt analizdeki tutarlar proforma faturadaki tutarlardan sayısal olarak büyük olmasına rağmen ihalenin gerçekleştiği dönemdeki geçerli Avro/TL paritesi dikkate alınarak proforma faturadaki tutarların TL’ye çevrilmesi sonucu bulunacak değerlerin sunulan alt analizlerdeki tutarların üzeride gerçekleşeceği açık olduğundan firmanın sunmuş olduğu alt analizleri tevsik edemediği ortaya çıkmaktadır.

Buna ek olarak firma tarafından sunulan parke taşı ve blokaj sökülmesine ilişkin alt analizde düz işçi için saatlik işçilik gideri olarak 2,917 TL öngörülmüştür. Ancak 30 Aralık 2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan asgari ücret tespit komisyonu kararına göre 2009 yılı ikinci altı aylık asgari ücretin bir günlüğünün 23,10 TL olarak belirlendiği, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin (23,10 TL / 7,5 saat =) 3,08 olduğu dikkate alındığında, düz işçi için saatlik asgari ücretin 3,08 TL’den düşük olamayacağı belirlenmiş olup, adı geçen istekli tarafından sunulan işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında kaldığı görülmüştür. Asgari ücretin altında ücret ödemesi, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık içermektedir.

Dolayısıyla firmanın proforma faturadaki bedelleri Avro/TL paritesini dikkate almaksızın alt analizlere yansıtmış olması ve işçilik gideri olarak asgari işçilik maliyetinin altında bir tutar öngörmesi nedeniyle firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. İdarenin 27.08.2009 tarih ve 981 sayılı yazısı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenen Güven İnş. Taah. Tic. San. A.Ş.’nin, aşırı düşük açıklaması sunmaması nedeniyle, isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı**** bırakıldığı tespit edilmiştir.

4. Topaktaş İnş. Mad. Tic. San. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan alt analizdeki iş kalemlerine ilişkin miktarların Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve/veya İller Bankası birim fiyat analizlerindeki ölçü birim miktar ve fiyatlarından düşük olması nedeniyle idarece firmanın aşırı düşük açıklamalarının uygun bulunmadığı tespit edilmiştir. Ancak her firmanın imalat sürecinin ve yapım yönteminin farklı olması, firmanın taşımış olduğu avantajlı koşulların ve teknik çözümlerin olması gibi nedenlerle firmalarca sunulan alt analizlerdeki iş kalemlerine ilişkin miktarların bu kuruluşların analizlerindeki miktarlardan düşük kalmasının doğal karşılanabilecek bir durum olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan, firmanın sunduğu alt analizlerde önemli maliyet bileşeni olduğu düşünülen düz işçi için saatlik ücret olarak 3,3 TL teklif edildiği, bu tutarın asgari işçilik maliyeti üzerinde olduğu ve bunun dışındaki imalat kalemlerinde ise her firmanın imalat sürecinin ve yapım yönteminin farklı olması ve firmaların taşımış olduğu avantajlı koşulların ve teknik çözümlerin olması gibi nedenlerden ötürü teklif edilen diğer kalemlerde karşılaştırma yapılmasının güç olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde firmanın sunmuş olduğu alt analizlerdeki fiyatların düşük olması nedeniyle firmanın aşırı düşük teklif açıklamalarının bu nedenden ötürü uygun görülmemesi yerinde değildir.

Ayrıca, Ø150, Ø200, Ø300, Ø400, Ø500 mm HDPE Koruge Boru döşenmesi analizlerinde borulara zayiat konulmaması, C parçalarının teşkilini oluşturan boru parçası ve 45° dirseklerin analizlerde yer almaması nedeniyle firmanın sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli görülmediği anlaşılmıştır. Ancak firma sunmuş olduğu proforma fatura ile C parçasına ilişkin vermiş olduğu analizlere açıklama getirmiştir. Bunun dışındaki boru zayiatı ve 45° dirseklere ilişkin, analiz sunma aşamasında öngörüde bulunulmasının mümkün olmaması, bu kalemlerin işin yürütülmesi esnasında ortaya çıkma ihtimali olan kalemler olması, analiz sunma aşamasında bu kalemlere ilişkin miktarın önceden kestirilemeyecek olması gibi nedenlerle firma tarafından bu konuya ilişkin olarak analiz sunulmaması neticesinde firmanın aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yetersiz bulunması uygun değildir.

Öte yandan, firmanın sunmuş olduğu genel gider cetvelinde işçilik ile ilgili olarak teklif edilen bedelin % 6 sı oranında işçilik matrahı öngörülmüştür. Ayrıca firmanın sunduğu alt analizlerde işçilik giderlerini ayrı ayrı gösterdiği düşünüldüğünde bu sebepten ötürü firmanın aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yetersiz bulunması uygun değildir.

Dolayısıyla, yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda firmanın sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli bulunmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. Çeltikçioğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu belgelerin eşit muamele ilkesi yönünden incelenmesi neticesinde, firma tarafından teklif ekinde sunulan 21 nolu kanalizasyon şebeke ve kolektör hattı sayısal işletme planı hazırlanması analizine ilişkin olarak herhangi bir tevsik edici belgenin sunulmamış olduğu tespit edilmiştir.

Firmanın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki yapım metodu başlıklı yazısında; “Çeltik Konya Kanalizasyon İnşaatı Projesi kapsamında yer alan tüm harita, okuma, GPS ile konum belirleme işletme planı çıkarılması ve İller Bankası Sayısal işletme Projeleri Özel Teknik Şartnamesi esaslarına uygun olarak “Sayısal İşletme Projesi” yapılması işleri şirketimiz bünyesinde yer alan ve bu projede çalışacak olan harita mühendisi, harita ve inşaat teknikerleri ile idarenin talimatları doğrultusunda yapılacaktır.” ifadelerine yer vererek bu işlerin firmanın bünyesinde çalışan kişilerce yapılacağı beyan edilmiştir.

Ancak firmanın söz konusu işi kendi elemanlarına yaptıracağını ifade etmesine rağmen bu imalatlar için herhangi bir maliyet tevsik edici belge sunmadığı anlaşıldığından firmanın sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli görülmesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. İdarenin 27.08.2009 tarih ve 986 sayılı yazısı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenen Karacan İnş. Tic. Nak. Tur. Ltd. Şti.’nin, aşırı düşük açıklaması sunmaması nedeniyle, isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı**** bırakıldığı tespit edilmiştir.

7. Hat İnş. Müh. Tur. Taah. Paz. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu belgelerin eşit muamele ilkesi yönünden incelenmesi neticesinde, firma tarafından sunulan alt analizlerde düz işçi için saatlik işçilik gideri olarak 2,90 TL öngörüldüğü tespit edilmiştir. 2009 yılı ikinci altı aylık asgari ücretin bir günlüğünün 23,10 TL olarak belirlendiği, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin 3,08 olduğu dikkate alındığında, düz işçi için saatlik asgari ücretin 3,08 TL’den düşük olamayacağı belirlenmiş olup, adı geçen istekli tarafından sunulan işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında kaldığı görülmüştür. Asgari ücretin altında ücret ödemesi, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık içermektedir.

Dolayısıyla, firmanın söz konusu alt analizlerde işçilik gideri olarak asgari işçilik maliyetinin altında bir tutar öngörmesi nedeniyle firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmamasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

8. İdarenin 27.08.2009 tarih ve 978 sayılı yazısı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenen Karataş İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin, 09.09.2009 tarihli yazısında, istenilen analizlerin ve ilgili dokümanların işlerin yoğunluğu nedeniyle yetiştirilemeyeceği beyan edilerek aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması nedeniyle isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı**** bırakıldığı tespit edilmiştir.

9. Livanel Turz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu belgelerin eşit muamele ilkesi yönünden incelenmesi neticesinde, firma tarafından sunulan alt analizlerde düz işçi için saatlik işçilik gideri olarak 2,75 TL, 2,63 TL, ve 1,00 TL gibi tutarların öngörüldüğü tespit edilmiştir. 2009 yılı ikinci altı aylık asgari ücretin bir günlüğünün 23,10 TL olarak belirlendiği, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin 3,08 olduğu dikkate alındığında, düz işçi için saatlik asgari ücretin 3,08 TL’den düşük olamayacağı belirlenmiş olup, adı geçen istekli tarafından sunulan işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında kaldığı görülmüştür. Asgari ücretin altında ücret ödemesi, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık içermektedir.

Öte yandan, firma tarafından teklif ekinde sunulan 21 nolu kanalizasyon şebeke ve kollektör hattı sayısal işletme planı hazırlanması analizine ilişkin olarak herhangi bir tevsik edici belgenin sunulmamış olduğu tespit edilmiştir. Firmanın söz konusu analizdeki imalatlar için herhangi bir maliyet tevsik edici belge sunmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, firmanın söz konusu alt analizlerde işçilik gideri olarak asgari işçilik maliyetinin altında bir tutar öngörmesi ve kanalizasyon şebeke ve kollektör hattı sayısal işletme planı hazırlanması analizine ilişkin olarak herhangi bir maliyet tevsik edici belge sunmaması nedeniyle firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmamasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

10. Sisan Mühendislik İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu belgelerin eşit muamele ilkesi yönünden incelenmesi neticesinde, firma tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında alt analizlere yer verilmediği, sadece firmanın teklif ekinde sunduğu analizlere ve proforma faturalara yer verildiği tespit edilmiştir.

Dolayısıyla firmanın sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında alt analizlere yer verilmeyerek açıklamaların eksik olarak sunulması neticesinde imalat kalemlerine ilişkin değerlendirmenin sağlıklı bir şekilde yapılamayacağı açık olduğundan firmanın aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülmemesinin yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Erçal İnş. San. Tic. Ltd. Şti-Tınay İnş. Müh. Müt. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Çeltikçioğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve Topaktaş İnş. Mad. Tic. San. A.Ş.’nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

İhale ilan metninin 9. maddesinin; “… Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dökümanı kapsamında verilen analiz formatına uygunanalizler sunulacaktır. …” şeklinde düzenlendiği,

İdari Şartnamenin 7.1.ğ maddesinde yer verilen düzenleme ile isteklilerden, teklif edilen fiyatlara ilişkin, idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizlerin istenildiği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin (b) bendinde, ihaleye katılacak isteklilerden, mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek bilgi ve belgeler 9 madde halinde belirtildikten sonra, ihale konusu işin niteliğine göre, belirtilen bilgi ve belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtileceğinin hüküm altına alındığı; sayılan belgeler arasında “** analizlere** ” yer verilmediği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. _

_ Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” _hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38. maddesinde; “ 38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

05.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan, 11.09.2003 tarihli, 25226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 34. maddesine 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle eklenen 3. fıkrasında yer alan “… isteklilerden teklifleri ekinde … ” sözcüklerinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2009 tarih ve E:2006/731, K:2009/116 sayılı kararı ile, “… 4734 sayılı Yasa’nın ihaleye katılım kurallarını düzenleyen bölümünde yer alan 10. Maddesinin (h) fıkrası uyarınca isteklilerin, tekliflerinin ekinde istenilen belgeleri vermemeleri halinde, ihale dışı bırakılmaları sonucu doğuracağından, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin, yönetmelik hükmü ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasa’nın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı tekliflerin verilmesi aşamasında, bir ihaleye katılım şartı olarak istenilmesine olanak sağlayan Yönetmelik hükmünde yer alan “… isteklilerden tekliflerinin ekinde …” ibaresinde ve bu ibareye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin 1. Maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …” gerekçesiyle anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138. maddesinde; “… Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmü yer almakta olup, 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü fıkrasında da; “ Mahkeme kararlarının (otuz) gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın 138 ve 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesi uyarınca yargı kararlarının, geciktirilmeksizin uygulanması gerektiği ve etkisiz kılacak düzenleme yapılamayacağı açıktır.

Öte yandan, Anayasa’nın 124. maddesi gereği Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Yönetmelikler, yasa tekniğine uygun olmaması ve güçlükler bulunması nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebilir. Kamu idaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınması zorunlu olduğu gibi yasayı ve yasanın amacını aşar veya yasa konusu alanlara girer nitelikte düzenleme yapma olanağı da bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda, 05.12.2008 tarih ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5812 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik kapsamında da “ ihaleye katılımda yeterlik ” kriterlerini belirleyen 10. maddede “analizlerin de istenebileceğine” ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir.

Bu nedenle, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Danıştay 13. Dairesinin kararı birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’da belirtilmeyen ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik kriterine ilişkin olarak Yönetmelik ve Tebliğle düzenleme yapılması mümkün olmadığından, teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasanın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin, böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı, haliyle de ihale üzerinde kalanda belli olmadan, sözleşme aşamasındaki duruma ilişkin düzenleme yapılarak, teklif ekinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, ihaleye katılım şartı olarak istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kanunun 56. Maddesinin 2. Fıkrasında; “ Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü mevcuttur.

İnceleme kapsamındaki ihalede, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizlerin isteklilerden teklifleri ekinde istenmesi, 4734 sayılı Yasa’ya aykırılık oluşturmakta ise de, bu konuda idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı ve dokümanın kesinleştiği anlaşıldığından, bu hukuki koşullar çerçevesinde; yazılı gerekçelerle “düzeltici işlem belirlenmesine” yönelik karara katılıyorum.

** Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi**