KİK Kararı: 2009/UY.III-2471

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/073
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 05.10.2009
Karar No : 2009/UY.III-2471
BAŞVURU SAHİBİ:
Ayberk Harita ve Tic. Ltd.Şti - Akhaş İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi Vekili Av. Sabri Erhan Özkan, Sancak Mahallesi Kahire Caddesi No:26/3 Yıldız Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, Fatih Cad. No:6 06110 Keçiören/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/52540 İhale Kayıt Numaralı "Şanlıurfa Arazi Toplulaştırma ve Tigh Projesi 25. Kısım" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

02.10.2009 tarih ve III.Y.19.35.0222/2009-32E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından 19.06.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şanlıurfa Arazi Toplulaştırma ve Tigh Projesi 25. Kısım” ihalesine ilişkin olarak Ayberk Harita ve Tic. Ltd.Şti - Akhaş İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi vekili Av. Sabri Erhan Özkan’ın 01.09.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 04.09.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.09.2009 tarih ve 20411 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.09.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihalede aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmediğinden tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarenin aşırı düşük olarak gördüğü Tarla İçi Yol Yapımı iş kalemlerinde 2009 yılı Bayındırlık Birim Fiyatları ile Köy Hizmetleri Birim Fiyatlarını içeren Ünal Akçalı’nın eserinden yararlanıldığı, resmi kurumlarca yayımlanmış pozlarda öngörülmüş fiyatlar üzerinden teklif verildiğinden bu pozlara ilişkin ayrıca proforma fatura ve benzeri belgeler verilmediği, diğer taraftan özel pozlar ve piyasa araştırması gerektiren kalemler için analizlere ait bilgi belge ve teklif alma yazılarının sunulduğu, makine ekipmana ilişkin açıklayıcı belgelerin verildiği, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının ve ihalenin daha yüksek bedeli veren ve analizleri uygun olmayan firmaya verilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelemeye konu ihalenin Şanlıurfa Arazi Toplulaştırma ve Tigh Projesi 25. Kısım Yapım işi olduğu, birim fiyat teklif ve sözleşme türünün uygulanacağı ihalede iş kapsamında 24014 Ha alanda arazi toplulaştırma projesinin yapılması, tarla içi geliştirme hizmetlerinden tarla içi yollar ve anların (tarla sınırlarının) düzeltilmesi işlerinin bulunduğu, işin yapılacağı yerin Şanlıurfa İli, Viranşehir İlçesi, Akçataş, Ekindöver, Elbeğendi, Eskin, Işıldar, Kucak, Kurtulmuş, Sayoba, Tanyeli, Yollarbaşı köyleri olarak belirlendiği ve işin süresinin 760 takvim günü olduğu anlaşılmıştır.

İhale yetkilisi tarafından 24.08.2009 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararında; başvuru sahibinin de aralarında bulunduğu üç isteklinin teklifinin sınır değerin altında kalması nedeniyle aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulduğu, isteklilerden İsmail Özhelvacı İnş. Taah. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarını sunmadığı, başvuru sahibi Ayberk Har. ve Tic. Ltd. Şti. - Akhaş İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının analizleri ve yardımcı analizleri yeterli görülmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen Asil İnş. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdari şartnamenin 7.1 inci maddesinin (ğ) bendinde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizlerin sunulması istenilmiş, aynı şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı 59 uncu maddesinde ise; “1- İstekliler tarafından teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak İdaremizin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler yazılı (her sayfası numaralandırılmış ve istekliyi temsile yetkili kişi tarafından imzalanmış şekilde) ve dijital ortamda CD’ye kaydedilerek verilecektir. Anlaşmazlık durumunda yazılı verilen analizler dikkate alınacaktır. 2- Analizler; a) Personel, makine, malzeme gibi ana iş kalemleri birim teklif fiyatlarını içerir rayiç bedelleri, b) Taşıma işlerinde birim taşıma bedeli (TL/Ton/Km) içermelidir” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale sürecinde idarece 11.08.2009 tarihinde başvuru sahibinden aşırı düşük teklifi ile ilgili olarak genel açıklama talep edildiği, başvuru sahibinin 18.09.2009 tarihinde idare kayıtlarına alınan yazı ile açıklamalarını sunduğu görülmüştür. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin yazısında, teklifleri ekinde yer alan her bir iş kaleminin fiyatının oluşturulmasına esas teşkil eden genel fiyat analizlerinin tamamının teklifleri ekinde sunulduğu, birim fiyatların proforma faturalarla desteklendiği, proforma fatura olmayanlarda Bayındırlık, İller Bankası, DSİ ve Köy Hizmetleri 2009 birim fiyatlarına esas işçilik, araç ve gereç listelerinin baz alındığı, firmalarının iş deneyimleri, teknik personel, araç-gereç ve ekipman durumlarının avantajlı koşullar olarak değerlendirildiği belirtilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından söz konusu üst yazı ekinde sunulan belgeler incelendiğinde;

1- Birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde yer alan tüm kalemlere ait analizler ile bazı analizlere ait alt analizlerin sunulduğu,

2- Proforma fatura olarak;

a) Planevi Şehircilik Planlama Org. Ltd. Şti. tarafından “Tescil Harici Yerlerin Sınırlandırılması”na (22. Kalem) ilişkin olarak verilmiş 22,50 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

b) Planevi Şehircilik Planlama Org. Ltd. Şti. tarafından “Köy Gelişim Alanı Planlaması”na (23. Kalem) ilişkin olarak verilmiş 1.000,00 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

c) Planevi Şehircilik Planlama Org. Ltd. Şti. tarafından “Sosyal Yapı Etüt Raporu Hazırlanması İşi”ne (24. Kalem) ilişkin olarak verilmiş 1.000,00 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

d) Gün Kopyalama Merkezi San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “Astrolen veya Emsali (70x90)” (20. Kalem) için verilmiş 7,50 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

e) Gün Kopyalama Merkezi San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “Ölçü Hesap ve Röper Krokisi Cildi (Hesap Aslı ve Özeti)” (19. Kalem) için verilmiş 17,50 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli proforma faturaların sunulduğu,

3- Firmalarına ait araç, gereç ve ekipmanları tevsik eder noter tespit tutanağı, bunlara ait faturalar ve ruhsat örneklerinin sunulduğu,

4- Anadolu Sigorta Acentesi İyi Sigorta tarafından verilmiş, 3.700,00 TL bedelli all-risk sigorta giderini tevsik eder belgenin sunulduğu,

5- İhaleye hazırlık, sözleşme, şantiye kurulum ve şantiye personeli giderlerine ilişkin fiyat ayrıntılarının gösterildiği tablolar ile müteahhit karı hariç toplam yapım maliyetini gösterir tablonun sunulduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, teklif kalemlerine ait analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler kapsamında yukarıda sayılan beş adet proforma fatura dışında diğer kalemlere ait maliyetleri tevsik edici başkaca bir belgenin sunulmadığı görülmüş olup, bu hususu idarenin şikayete cevabında yer verilen bilgiler ile itirazen şikayet dilekçesindeki beyanlar da (resmi kurumlara ait pozlar esas alınarak oluşturulan teklif kalemlerine ait proforma fatura yahut benzeri belgelerin sunulmadığı) teyit etmektedir.

4734 sayılı Kanunun tekliflerin değerlendirilmesini düzenleyen 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında, bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarına eşit ve üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde; teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizlerin isteneceği, teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgelerin (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi - H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi - a) Yapım İşleri İhalelerinde” başlıklı bölümünde;

“Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin son fıkrasında;

__

“Ayrıca, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere, idarelerce isteklilerden tekliflerinin ekinde; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli; teklif birim fiyatlı işlerde ise, teklif edilen fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler, istenebilir.”

__

Düzenlemesi bulunmaktadır. Bununla birlikte, bazı idarelerin sadece Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca istenen ve isteklilerce teklifleri kapsamında sunulan belgelerin değerlendirilmesi yoluyla Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklif sorgulaması yaptıkları görülmüştür.

__

Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca idarelerce istenen ve isteklilerce verilen bilgi ve belgeler, isteklilerin teklif fiyatlarını nasıl hesapladıkları konusunda ihale komisyonunun bilgi sahibi olmasını temin için ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanmak amacıyla istenmektedir. Bu belgeler Kanunun 38 inci maddesine göre isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların tamamını karşılamadığından, ihale komisyonlarının aşırı düşük teklif sorgulamalarını, sadece bu belgeleri kullanarak gerçekleştirmeleri, anılan maddenin uygulandığı anlamına gelmeyecek ve bu maddeye aykırı olacaktır. Bu nedenle, Yönetmeliğin 34 üncü maddesine göre bilgi ve belge istendiği durumlarda da ayrıca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu kapsamda istekliler tarafından yapılan açıklamaların değerlendirilmesi gerekmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesine göre teklifler ekinde sunulan analizlerin yanında, teklifin aşırı düşük bulunması halinde Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgelerin (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulması gerekmektedir. İsteklilerin tekliflerin hazırlanmasında resmi kurumlarca oluşturulan pozları esas almaları halinde dahi, bu kalemlere ilişkin yalnızca analizlerin sunulması teklif fiyatının tevsik edilmesi bakımından yeterli kabul edilmeyecektir. Zira analizler, iş grupları/kalemleri kapsamında yer alan imalatların miktar ve birim fiyatlarını göstermekte iken bu imalatların gösterilen birim fiyatlar üzerinden piyasa koşullarında yapılıp yapılamayacağını tevsik etmemektedir. Analizlere dayanak teşkil eden proforma fatura, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları ve benzeri belgeler istenmesinin amacı da budur. Diğer taraftan isteklilerin resmi rayiçleri teklif etmeleri durumunda artık bu fiyatların piyasa koşullarını yansıttığının kabulü ile proforma fatura sunmaları gereği ortadan kalkacaktır.

İtirazen şikayet dilekçesinde resmi kurumlarca oluşturulan pozlar için ayrıca proforma fatura verilmesine gerek duyulmadığı iddiası çerçevesinde idarenin şikayete cevabında örnek kabilinden sayılanlar da dahil olmak üzere, ihalede bazı maliyet kalemlerine ait başvuru sahibinin teklifi ile idarenin yaklaşık maliyet tutarlarının incelenmesi sonucunda;

26. Kalem “Tarla İçi Yol Yapımı (3,5 m)” işine ilişkin idarece yaklaşık maliyet 427,614 km * 1.650,00 TL=705.563,10 TL olarak belirlenmiş iken isteklinin bu kalemde 427,614 km * 385,21 TL=164.721,19 TL fiyat öngördüğü anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin sunduğu analizin idarece esas alınan analiz formatı ile aynı olduğu, idarece maliyet hesabında ölçü biriminin metre, başvuru sahibi tarafından ise kilometre esas alındığı görülmüştür. Analiz incelendiğinde 1 km yol yapımı için 385,21 TL teklif edildiği, aynı tutarın idarece 1.650,00 TL hesaplandığı anlaşılmıştır. Ancak bu analiz içinde yer alan reglajın ölçü biriminin kilometre yerine metre, miktarın 1 (1.000 şeklinde) ve birim fiyatın 380,31 TL olarak gösterildiği, dolayısıyla genel analizin birimi ile reglaj alt analizinin biriminin uyumsuz olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda istekli tarafından 1 m reglaj için 380,31 TL öngörüldüğü göz önüne alındığında 1 km reglaj için bulunacak tutar 380.310,31 TL olacaktır. İstekli tarafından birim fiyat teklif cetvelinde de 1 km yol yapımı için 385,21 TL teklif edildiği dikkate alındığında, istekli tarafından yapılan analizin teklif edilen birim fiyatı tevsik etmekte yeterli olmadığı açıktır. Yine Arazöz ile Sulama için istekli tarafından kilometre başına 0,064 ton miktar esas alınmış iken idarece metre başına 0,047 ton; Titreşimli Silindirle Sıkıştırma için isteklinin kilometre başına 0,002 saat çalışma öngördüğü, idarenin ise metre başına 0,002 saat hesaplama yaptığı görülmektedir. Bu durumda 1 km yol yapımı için söz konusu iki imalatta, istekli ile idare tarafından öngörülen miktarlar arasında çok büyük fark bulunduğu, bu farka ilişkin geçerli bir açıklama getirilmediği, yine Titreşimli Silindirle Sıkıştırma Yapılması kalemine ilişkin öngörülen miktar olan 0,002 ile birim fiyat olan 45,10’un çarpımının 0,08 değil 0,09 olduğu, çarpım işleminde hata bulunduğu,

27. Kalem “Tarla İçi Yol Yapımı (6,0 m)” işine ilişkin idarece yaklaşık maliyet 135,036 km * 1.780,00 TL=240.364,08 TL olarak belirlenmiş iken isteklinin bu kalemde 135,036 km * 477,32 TL=64.455,38 TL fiyat öngördüğü, bu kalemin analizi hakkında yukarıda yapılan tespitlerin aynen geçerli olduğu,

Ayrıca imalat kalemleri arasında yer aldığı görülen (Örneğin; İçme Suyu Deposu Yapımı - 36. Kalemi kapsamında bulunan) hazır beton, büz döşenmesi, çimento, çelik boru, kereste gibi girdilere ilişkin olarak analizlerin verildiği, alt analizlerin bir kısmında bu giderlerin piyasa teklifi olarak belirtildiği, ancak bunlara ilişkin proforma faturaların da sunulmadığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyası kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, analizlere ve proforma faturalara dayalı olarak yapılmış olan açıklamaların mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme sonucunda; başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli olmadığı anlaşılmış olup, idarece başvuru sahibine ait teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Açılanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

1- İncelemeye konu ihalenin Şanlıurfa Arazi Toplulaştırma ve Tigh Projesi 25. Kısım Yapım işi olduğu, birim fiyat teklif ve sözleşme türünün uygulanacağı ihalede iş kapsamında 24014 Ha alanda arazi toplulaştırma projesinin yapılması, tarla içi geliştirme hizmetlerinden tarla içi yollar ve anların (tarla sınırlarının) düzeltilmesi işlerinin bulunduğu, işin yapılacağı yerin Şanlıurfa İli, Viranşehir İlçesi, Akçataş, Ekindöver, Elbeğendi, Eskin, Işıldar, Kucak, Kurtulmuş, Sayoba, Tanyeli, Yollarbaşı köyleri olarak belirlendiği ve işin süresinin 760 takvim günü olduğu tespit edilmiştir.

İhale yetkilisi tarafından 24.08.2009 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararında; başvuru sahibinin de aralarında bulunduğu üç isteklinin teklifinin sınır değerin altında kalması nedeniyle aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulduğu, isteklilerden İsmail Özhelvacı İnş. Taah. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarını sunmadığı, başvuru sahibi Ayberk Har. ve Tic. Ltd. Şti. - Akhaş İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının analizleri ve yardımcı analizleri yeterli görülmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen Asil İnş. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdari şartnamenin 7.1 inci maddesinin (ğ) bendinde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizlerin sunulması istenilmiş, aynı şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı 59 uncu maddesinde ise; “1- İstekliler tarafından teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak İdaremizin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler yazılı (her sayfası numaralandırılmış ve istekliyi temsile yetkili kişi tarafından imzalanmış şekilde) ve dijital ortamda CD’ye kaydedilerek verilecektir. Anlaşmazlık durumunda yazılı verilen analizler dikkate alınacaktır. 2- Analizler; a) Personel, makine, malzeme gibi ana iş kalemleri birim teklif fiyatlarını içerir rayiç bedelleri, b) Taşıma işlerinde birim taşıma bedeli (TL/Ton/Km) içermelidir” düzenlemesi yapılmıştır.

İhale sürecinde idarece 11.08.2009 tarih ve 4609 sayılı yazı ile başvuru sahibinden aşırı düşük teklifi ile ilgili olarak genel açıklama talep edildiği, başvuru sahibinin 18.09.2009 tarihinde idare kayıtlarına alınan yazı ile açıklamalarını sunduğu görülmüştür. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin yazısında, teklifleri ekinde yer alan her bir iş kaleminin fiyatının oluşturulmasına esas teşkil eden genel fiyat analizlerinin tamamının teklifleri ekinde sunulduğu, birim fiyatların proforma faturalarla desteklendiği, proforma fatura olmayanlarda Bayındırlık, İller Bankası, DSİ ve Köy Hizmetleri 2009 birim fiyatlarına esas işçilik, araç ve gereç listelerinin baz alındığı, firmalarının iş deneyimleri, teknik personel, araç-gereç ve ekipman durumlarının avantajlı koşullar olarak değerlendirildiği belirtilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından söz konusu üst yazı ekinde sunulan belgeler incelendiğinde;

1- Birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde yer alan tüm kalemlere ait analizler ile bazı analizlere ait alt analizlerin sunulduğu (teklif ekinde verilen analizler tekrar sunulmuştur),

2- Proforma fatura olarak;

a) Planevi Şehircilik Planlama Org. Ltd. Şti. tarafından “Tescil Harici Yerlerin Sınırlandırılması”na (22. Kalem) ilişkin olarak verilmiş 22,50 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

b) Planevi Şehircilik Planlama Org. Ltd. Şti. tarafından “Köy Gelişim Alanı Planlaması”na (23. Kalem) ilişkin olarak verilmiş 1.000,00 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

c) Planevi Şehircilik Planlama Org. Ltd. Şti. tarafından “Sosyal Yapı Etüt Raporu Hazırlanması İşi”ne (24. Kalem) ilişkin olarak verilmiş 1.000,00 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

d) Gün Kopyalama Merkezi San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “Astrolen veya Emsali (70x90)” (20. Kalem) için verilmiş 7,50 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli,

e) Gün Kopyalama Merkezi San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “Ölçü Hesap ve Röper Krokisi Cildi (Hesap Aslı ve Özeti)” (19. Kalem) için verilmiş 17,50 TL birim fiyatı gösterir 16.06.2009 tarihli proforma faturaların sunulduğu,

3- Firmalarına ait araç, gereç ve ekipmanları tevsik eder noter tespit tutanağı, bunlara ait faturalar ve ruhsat örneklerinin sunulduğu,

4- Anadolu Sigorta Acentesi İyi Sigorta tarafından verilmiş, 3.700,00 TL bedelli all-risk sigorta giderini tevsik eder belgenin sunulduğu,

5- İhaleye hazırlık, sözleşme, şantiye kurulum ve şantiye personeli giderlerine ilişkin fiyat ayrıntılarının gösterildiği tablolar ile müteahhit karı hariç toplam yapım maliyetini gösterir tablonun sunulduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, teklif kalemlerine ait analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler kapsamında yukarıda sayılan beş adet proforma fatura dışında diğer kalemlere ait maliyetleri tevsik edici başkaca bir belgenin sunulmadığı görülmüş olup, bu hususu idarenin şikayete cevabında yer verilen bilgiler ile itirazen şikayet dilekçesindeki beyanlar da (resmi kurumlara ait pozlar esas alınarak oluşturulan teklif kalemlerine ait proforma fatura yahut benzeri belgelerin sunulmadığı) teyit etmektedir.

4734 sayılı Kanunun tekliflerin değerlendirilmesini düzenleyen 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında, bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarına eşit ve üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde; teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizlerin isteneceği, teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgelerin (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi - H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi - a) Yapım İşleri İhalelerinde” başlıklı bölümünde;

“Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin son fıkrasında;

__

“Ayrıca, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere, idarelerce isteklilerden tekliflerinin ekinde; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli; teklif birim fiyatlı işlerde ise, teklif edilen fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler, istenebilir.”

__

Düzenlemesi bulunmaktadır. Bununla birlikte, bazı idarelerin sadece Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca istenen ve isteklilerce teklifleri kapsamında sunulan belgelerin değerlendirilmesi yoluyla Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklif sorgulaması yaptıkları görülmüştür.

__

Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca idarelerce istenen ve isteklilerce verilen bilgi ve belgeler, isteklilerin teklif fiyatlarını nasıl hesapladıkları konusunda ihale komisyonunun bilgi sahibi olmasını temin için ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanmak amacıyla istenmektedir. Bu belgeler Kanunun 38 inci maddesine göre isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların tamamını karşılamadığından, ihale komisyonlarının aşırı düşük teklif sorgulamalarını, sadece bu belgeleri kullanarak gerçekleştirmeleri, anılan maddenin uygulandığı anlamına gelmeyecek ve bu maddeye aykırı olacaktır. Bu nedenle, Yönetmeliğin 34 üncü maddesine göre bilgi ve belge istendiği durumlarda da ayrıca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu kapsamda istekliler tarafından yapılan açıklamaların değerlendirilmesi gerekmektedir.”

__

Açıklamalarına yer verilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesine göre teklifler ekinde sunulan analizlerin yanında, teklifin aşırı düşük bulunması halinde Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgelerin (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulması gerekmektedir. İsteklilerin tekliflerin hazırlanmasında resmi kurumlarca oluşturulan pozları esas almaları halinde dahi, bu kalemlere ilişkin yalnızca analizlerin sunulması teklif fiyatının tevsik edilmesi bakımından yeterli kabul edilmeyecektir. Zira analizler, iş grupları/kalemleri kapsamında yer alan imalatların miktar ve birim fiyatlarını göstermekte iken bu imalatların gösterilen birim fiyatlar üzerinden piyasa koşullarında yapılıp yapılamayacağını tevsik etmemektedir. Analizlere dayanak teşkil eden proforma fatura, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları ve benzeri belgeler istenmesinin amacı da budur. Diğer taraftan isteklilerin resmi rayiçleri teklif etmeleri durumunda artık bu fiyatların piyasa koşullarını yansıttığının kabulü ile proforma fatura sunmaları gereği ortadan kalkacaktır.

İtirazen şikayet dilekçesinde resmi kurumlarca oluşturulan pozlar ve bu pozlara ilişkin birim fiyatların esas alındığı, bu nedenle ayrıca proforma fatura verilmesine gerek duyulmadığı iddiası çerçevesinde, idarenin şikayete cevabında örnek kabilinden sayılanlar da dahil olmak üzere, ihalede bazı ana maliyet kalemlerine ait başvuru sahibinin teklifi ile idarenin yaklaşık maliyet tutarları aşağıda karşılaştırılarak değerlendirilmiştir:

· 26. Kalem “Tarla İçi Yol Yapımı (3,5 m)” işine ilişkin idarece yaklaşık maliyet 427,614 km * 1.650,00 TL=705.563,10 TL olarak belirlenmiş iken isteklinin bu kalemde 427,614 km * 385,21 TL=164.721,19 TL fiyat öngördüğü anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin sunduğu analizin idarece esas alınan analiz formatı ile aynı olduğu, idarece maliyet hesabında ölçü biriminin metre, başvuru sahibi tarafından ise kilometre esas alındığı görülmüştür. Analiz incelendiğinde 1 km yol yapımı için 385,21 TL teklif edildiği, aynı tutarın idarece 1.650,00 TL hesaplandığı anlaşılmıştır. Ancak bu analiz içinde yer alan reglajın ölçü biriminin kilometre yerine metre, miktarın 1 (1.000 şeklinde) ve birim fiyatın 380,31 TL olarak gösterildiği, dolayısıyla genel analizin birimi ile reglaj alt analizinin biriminin uyumsuz olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda istekli tarafından 1 m reglaj için 380,31 TL öngörüldüğü göz önüne alındığında 1 km reglaj için bulunacak tutar 380.310,31 TL olacaktır. İstekli tarafından birim fiyat teklif cetvelinde de 1 km yol yapımı için 385,21 TL teklif edildiği dikkate alındığında, istekli tarafından yapılan analizin teklif edilen birim fiyatı tevsik etmekte yeterli olmadığı açıktır.

Bununla birlikte Arazöz ile Sulama için istekli tarafından kilometre başına 0,064 ton miktar esas alınmış iken idarece metre başına 0,047 ton; Titreşimli Silindirle Sıkıştırma İşleri için isteklinin kilometre başına 0,002 saat çalışma öngördüğü, idarenin ise metre başına 0,002 saat hesaplama yaptığı görülmektedir. Bu durumda 1 km yol yapımı için söz konusu iki imalatta, istekli ile idare tarafından öngörülen miktarlar arasında çok büyük fark bulunduğu, bu farka ilişkin geçerli bir açıklama getirilmediği, yine Titreşimli Silindirle Sıkıştırma Yapılması kalemine ilişkin öngörülen miktar olan 0,002 ile birim fiyat olan 45,10’un çarpımının 0,08 değil 0,09 olduğu, çarpım işleminde hata bulunduğu,

· 27. Kalem “Tarla İçi Yol Yapımı (6,0 m)” işine ilişkin idarece yaklaşık maliyet 135,036 km * 1.780,00 TL=240.364,08 TL olarak belirlenmiş iken isteklinin bu kalemde 135,036 km * 477,32 TL=64.455,38 TL fiyat öngördüğü, bu kalemin analizi hakkında yukarıda yapılan tespitlerin aynen geçerli olduğu,

· 30. Kalem “Stabilize Malzeme Figüresi” işine ilişkin idarece yaklaşık maliyet 495.132,000 m3 * 0,98 TL=485.229,36 TL olarak belirlenmiş iken isteklinin bu kalemde 495.132,000 m3 * 0,22 TL=108.929,04 TL fiyat öngördüğü görülmüştür. Bu kalemde idarece Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanlarının “15.150/D kodlu Figüre” pozunun kullanıldığı, pozun m3 cinsinden figüre işi yapılması işine ilişkin olduğu ve analizinde düz inşaat işçisinin saatlik ücretinin bulunduğu, 2006 yılı fiyatının 0,75 TL olduğu (idarece güncelleştirilerek 0,98 TL/ m3 olarak belirlendiği, istekli tarafından sunulan analizde ise Bayındırlık Bakanlığının “01.501 numaralı Düz İşçi (İnşaat İşçisi)” pozunun esas alındığı, bu pozun 2009 yılı Bayındırlık Birim Fiyatının 3,30 TL olduğu, başvuru sahibince sunulan analizde birim fiyat rayice uygun olarak 3,30 TL olarak öngörülmesine rağmen çalışılan saat miktarının 0,065 olarak esas alındığı, halbuki idarece esas alınan pozda işçinin m3 başına 0,25 saat çalışmasının öngörüldüğü, bu durumda birim fiyatın rayiçlere uygun olduğu ancak miktarda bir azaltmaya gidilerek fiyat verildiği, bu durumda toplam fiyatın idarece belirlenen fiyata nazaran oldukça düşük kaldığı ve söz konusu farka ilişkin olarak istekli tarafından geçerli kabul edilebilecek bir açıklamanın getirilmediği, dolayısıyla verilen analizin yapılması istenen imalat miktarı bakımından uygun kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı,

· Ayrıca imalat kalemleri arasında yer aldığı görülen (Örneğin; İçme Suyu Deposu Yapımı - 36. Kalemi kapsamında bulunan) hazır beton, büz döşenmesi, çimento, çelik boru, kereste gibi girdilere ilişkin olarak analizlerin verildiği, alt analizlerin bir kısmında bu giderlerin piyasa teklifi olarak belirtildiği ancak bunlara ilişkin proforma faturaların da sunulmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme sonucunda; başvuru sahibine ait teklifin yekün bakımından ana kalemlerde idarece hesaplanan yaklaşık maliyet tutarlarına göre aşırı düşük olduğu, analizlerin sunulduğu görülmekle birlikte, bazı analizlerde yer verilen fiyatlar ve miktarların idarece belirlenen değerlerin oldukça altında bulunduğu, söz konusu farklılıklara ilişkin geçerli kabul edilebilecek açıklamaların yapılamadığı ve bunlara ilişkin dayanakların sunulmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının bu haliyle uygun olmadığı anlaşılmış olup, idarece başvuru sahibine ait teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2- İhale üzerinde bırakılan Asil İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

30. Kalem “Stabilize Malzeme Figüresi” işine ilişkin idarece yaklaşık maliyet 495.132,000 m3 * 0,98 TL=485.229,36 TL olarak belirlenmiş iken isteklinin bu kalemde 495.132,000 m3 * 0,18 TL=89.123,76 TL fiyat öngördüğü görülmüştür.

Söz konusu kalemde idarece Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanlarının 15.150/D kodlu “Figüre” pozunun kullanıldığı, pozun m3 cinsinden figüre işi yapılması işine ilişkin olduğu ve analizinde düz inşaat işçisinin saatlik ücretinin bulunduğu, 2006 yılı fiyatının 0,75 TL olduğu (idarece güncelleştirilerek 0,98 TL/ m3 olarak belirlendiği), istekli tarafından sunulan analizde ise (şikayetçi firmada olduğu gibi) Bayındırlık Bakanlığının 01.501 numaralı “Düz İşçi (İnşaat İşçisi)” pozunun esas alındığı, bu pozun 2009 yılı Bayındırlık Birim Fiyatının 3,30 TL olduğu, istekli tarafından sunulan analizde birim fiyat rayice uygun olarak 3,30 TL olarak öngörülmesine rağmen çalışılan saat miktarının 0,005 olarak esas alındığı, hâlbuki idarece esas alınan pozda işçinin m3 başına 0,25 saat çalışmasının öngörüldüğü, bu durumda birim fiyatın rayiçlere uygun olduğu ancak miktarda bir azaltmaya gidilerek fiyat verildiği, toplam fiyatın idarece belirlenen fiyata nazaran oldukça düşük kaldığı ve söz konusu farka ilişkin olarak istekli tarafından geçerli kabul edilebilecek bir açıklamanın getirilmediği, dolayısıyla verilen analizin yapılması istenen imalat miktarı bakımından uygun kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme sonucunda; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının uygun kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle incelemeye konu ihalede, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Adem KAMALI **

** KurulÜyesi **