KİK Kararı: 2009/UY.II-2444

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/073
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 05.10.2009
Karar No : 2009/UY.II-2444
BAŞVURU SAHİBİ:
Arer İnşaat Endüstri ve Ticaret A.Ş., Birlik Mah., 450. Cad., 490. Sok., No:3/3, Çankaya / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Süleyman Demirel Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, Süleyman Demirel Üniversitesi Batı Yerleşkesi ISPARTA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/66649 İhale Kayıt Numaralı "Süleyman Demirel Üniversitesi Göller Bölgesi Teknokenti İdari Bina ve Kuluçka Merkezi Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

02.09.2009 tarih ve II.Y.17.37.0199/2009-15E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Süleyman Demirel Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 07.07.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Süleyman Demirel Üniversitesi Göller Bölgesi Teknokenti İdari Bina ve Kuluçka Merkezi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Arer İnşaat Endüstri ve Ticaret A.Ş.’nin 03.08.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.08.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.08.2009 tarih ve 19278 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.08.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale ilanının 9 uncu maddesinde yer alan düzenleme doğrultusunda isteklilerin teklif cetvelleri ile birlikte teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktar, birim fiyat ve bu fiyatlara ilişkin ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizleri sunmaları gerektiği, ancak ihaleye katılan firma temsilcilerinin ihale çıkışında detaylı elektrik ve mekanik analizlerini yetiştiremedikleri için veremediklerini sözlü olarak ifade ettikleri, bundan dolayı Keleşoğlu, Gündüz İnşaat ve Bahadır Çelik İnşaat firmalarının da elektrik ve mekanik analizlerini açıklamalı olarak verememeleri durumunda yeterli görülmelerinin ve ihaleyi almalarının mümkün olamayacağı; ancak idare tarafından verilen cevapta Keleşoğlu Ltd. Şti. ile Gündüz İnş. Tic. firmalarının teklif zarflarının içinde tüm imalat kalemlerine ait analizlerin mevcut olduğu, Bahadır Çelik İnşaat firmasının ise özel fiyatlar dışındaki imalat kalemlerine ait analizlerin bulunmaması nedeniyle ihale dışı bırakıldığı hususunun belirtildiği, ihale mahallinde söz konusu firmaların tekliflerinin ayrıntılı analizleri ihtiva edemeyecek kadar ince bir dosya halinde verilmiş olduğu yönündeki uyarının dikkate alınmadığı, ihaleye altı firmanın teklif verdiği, yapılan hesaba göre sınır değerin 1.752.047,21 TL olduğu, bu tutarın altında yer alan iki firmanın tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği, ancak mevzuatta aşırı düşük tekliflerle ilgili olarak yer alan hükümlere uyulmadığı, aşırı düşük teklifte bulunan Keleşoğlu Ltd. Şti. ile Gündüz İnşaat firmalarının idarece açıklanan yaklaşık maliyete göre bina inşaatlarındaki yapılabilirlik bedelinin çok altında bir indirim yaptıkları, ihalenin en uygun teklifi veren firmaları uhdesinde bırakılması gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde; “ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler, istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur...” _hükmü ile ______

____Aynı Yönetmeliğin ____“ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 60 ncı maddesinde; “ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır…” hükmü yer almaktadır._

Başvuru konusu ihaleye ait ilanın 9 uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden verecektir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır. Teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulacaktır. Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.” düzenlemesi ile idari şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriteleri” __ başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde “Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizler” isteklilerin ihaleye katılabilmeleri için teklifleri kapsamında sunmaları gereken belgeler arasında sayılmıştır.

Başvuru konusu ihaleye altı isteklinin teklif verdiği ve 21.07.2009 tarihli ihale komisyonu kararına göre bunlardan dördünün geçerli teklif olarak kabul edildiği görülmüştür. Geçerli teklifler dikkate alınarak yapılan hesaba göre söz konusu ihaledeki sınır değer 1.735.492,43 TL olmaktadır.

Buna göre ihaleye geçerli teklif veren dört istekliden Keleşoğlu İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Kanuni Bülent Gündüz – Gündüz İnş. Tic. firmasının tekliflerinin sınır değer altında kaldığı görülmektedir. İhale işlem dosyasında yapılan incelemede, adı geçen iki firmanın 10.07.2009 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve her iki firmanın açıklamalarının idare tarafından kabul edilerek ihalenin sonuçlandırıldığı görülmüştür.

İhale üzerinde kalan firmanın, ihale ilanının 9 uncu maddesi ile idari şartnamenin 7 nci maddesinin (h) bendine göre teklif dosyasında sunması gereken belgeler ile aşırı düşük teklif açıklaması ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, idarece istenen inşaat, mekanik ve elektrik tesisatı imalatlarına ilişkin teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin analizler ve proforma faturalara ek olarak teklif bedelini gösteren hesap cetvellerinin __ bahsi geçen istekli tarafından gerek teklif dosyası dahilinde gerekse de aşırı düşük teklif açıklaması ekinde idareye sunulduğu görülmüştür.

Ancak, ihale üzerinde kalan firmanın aşırı düşük açıklaması incelendiğinde; sunmuş olduğu analizlerde, işçilik rayiç bedellerinin asgari işçilik maliyetinin altında olduğu görülmüştür. Örneğin 15.140/2 poz numarası ile yer alan “Temel tabanına el ile kum-çakıl serilmesi” imalatına ilişkin analizde, düz işçiye ilişkin bir saatlik birim fiyatın 1,9 TL/saat olarak gösterildiği, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinde ise 2009 yılı için 01.501 poz numaralı “düz işçi” birim fiyatının 3,30 TL/saat olarak yer aldığı; 19.055/C2 pozunda, yalıtımcı ustası için 1,41 TL, yalıtımcı usta yardımcısı için 1,02 TL, 21.017/1 pozunda marangoz ustası için 2,19 TL, 21.054 pozunda demirci ustası için 0,66 TL, 23.014 pozunda soğuk demirci ustası yardımcısı için 2,66 TL vb. değerler dikkate alındığında açıklamada yer alan pek çok değerin asgari işçilik tutarını bile karşılamadığı; aynı tür işçilik için farklı pozlarda farklı fiyatların teklif edildiği (örneğin düz işçi için 15.140/2, 15.140/5, 16.003, 17.216/İB1, 18.460/2…); yine örneğin 15.140/5 pozunda, yağcı için 3,14 TL, formen için 6,15 TL; 16.003 pozunda betoncu ustası için 3,11 TL, makinist için 3,17 TL; 18.071/2 pozunda duvarcı ustası için 3,38 TL; 18.460/2 pozunda borucu ustası için 3,20 TL; 21.011 pozunda dülger için 2,64 TL teklif edildiği görülmesine karşın, aynı işçilik fiyatlarının Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerindeki karşılıklarının ise sırasıyla yağcı için 3,65 TL, formen için 7,15 TL, betoncu ustası için 4,85 TL, makinist için 4,95 TL, duvarcı ustası için 4,85 TL, borucu ustası için 4,85 TL, dülger için 4,85 TL olduğu görülmektedir.

__

Başvuru konusu ihalenin yapıldığı 07.07.2009 tarihinde, asgari ücret 693,00 TL’dir. 4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesi doğrultusunda bir işçi haftada 45 saat çalışabileceğinden, haftada 6 günlük ve günde 7,5 saatlik çalışma üzerinden bir işçiye ödenmesi gereken ücret 3,08 TL olmaktadır. Bu açıdan bakıldığında, ihale üzerinde kalan firmanın analizlerinde yer alan işçilik ücretlerinin pek çoğunun, yukarıda verilen örneklerde görüldüğü gibi, asgari işçilik değerini bile karşılamadığı görülmektedir.

__

Asgari Ücret Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi uyarınca asgari ücret bütün işkollarını kapsayacak şekilde belirlenmektedir. Bu bağlamda ücretin, bir günlük olarak belirlenmesi esastır. Aylık, haftalık, saat başına, parça başına yapılan iş tutarına göre ücret ödenen durumlarda, gerekli ayarlama (hesaplama) buna göre yapılacaktır. Anılan Yönetmelik gereği işçilere, komisyonca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemeyeceği, iş sözleşmelerine ve toplu iş sözleşmelerine bunun aksine hükümler konulamayacağı açıktır.

__

Bu itibarla, gerek 4857 sayılı İş Kanunu, gerekse Asgari Ücret Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda işçilere asgari ücretin altında ücret ödenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakta olup, isteklilerin fiyat analizlerini tanzim ederken bu hususları da dikkate almaları, işçilik saati ücretlerinin asgari işçilik saat ücretinin altında olmaması gerekmektedir. İsteklilerin iş kalemi maliyetini aşağı çekmek için işçilik saat ücretlerini, asgari ücretin altında göstermeleri, analizlerin sağlıksız ve gerçekçi olmamasına yol açacağı gibi, mevzuat hükümleriyle de bağdaşmamaktadır.

__

Bunun dışında, ihale üzerinde kalan firma, aşırı düşük açıklamasının 3 üncü maddesinde projektör, jeneratör, silindir kompresör, inşaat asansörleri, vibratör ve iş makinesinin demirbaşlar arasında olduğunu beyan etmesine karşın, bu beyanını tevsik edici herhangi bir fatura veya belgenin açıklama ekinde yer almadığı belirlenmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firmanın, ihale ilanının 9 uncu maddesi ile idari şartnamenin 7 nci maddesinin (h) bendine göre teklif dosyasında sunması gereken belgeler ile aşırı düşük teklif açıklaması ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, idarece istenen inşaat, mekanik ve elektrik tesisatı imalatlarına ilişkin teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvellerinin bahsi geçen isteklinin teklif dosyası dahilinde mevcut olduğu, söz konusu firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması ekinde ise yukarıda belirtilen belgelere ek olarak proforma faturaların idareye sunulduğu görülmüştür.

Ancak, söz konusu firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında sunmuş olduğu analizlerde, işçilik rayiç bedellerinin birimlerinin “saat” olarak değil de “m², m³, mt” vb. birimler olarak tanzim edildiği görülmüştür. Her ne kadar bahsi geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde, söz konusu işçiliklere ait piyasadan alınan fiyat tekliflerine ait belgelerin yer aldığı görülse de, söz konusu analizlerde bulunan işlerin (m², m³, mt gibi) bir biriminin yapılacağı süre belirli olmadığından, zikredilen istekli tarafından teklif edilen işçilik ücretlerinin yukarıda anılan mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı konusunda bir değerlendirme yapma imkânı bulunmamaktadır.

__

Bunun haricinde, idare tarafından isteklilere verilen mahal listesi ile pursantaj tablosunun mekanik tesisat imalatlarına ilişkin kısmında yer alan 110.629 poz numaralı “Çift Serpantinli Hızlı Boyler 1000lt – Min. sıcak su debisi: 2000 lt/h” imalatına ilişkin bir bilgi/belgenin en avantajlı ikinci teklif sahibi firmanın gerek teklif dosyasında yer alan maliyet cetveli ve analizlerde, gerekse de aşırı düşük teklif açıklaması ekinde yer alan maliyet cetveli, analizler ve proforma faturalar arasında yer almadığı belirlenmiştir.

__

Yukarıda açıklanan sebeplerden dolayı, ihale üzerinde kalan firma ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firmaya ait aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmeyerek bahsi geçen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

__

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ekonomik açıdan en avantajlı bir ve ikinci firmaların tekliflerinin değerlendirme dış bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

FARKLI GEREKÇE

Başvuru konusu ihaleye ait ilanın 9 uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden verecektir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır. Teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulacaktır. Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.” düzenlemesi ile idari şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriteleri” __ başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde “Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizler” isteklilerin ihaleye katılabilmeleri için teklifleri kapsamında sunmaları gereken belgeler arasında sayılmıştır.

Başvuru sahibi firmanın ihale ilanının 9 uncu maddesi ile idari şartnamenin 7 nci maddesinin (h) bendine göre teklif dosyasında sunması gereken belgeler incelendiğinde, idarece istenen inşaat, mekanik ve elektrik tesisatı imalatlarına ilişkin teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin analizlerin __ bahsi geçen istekli tarafından teklif dosyası dahilinde idareye sunulduğu görülmüştür.

Ancak söz konusu belgeler arasında yer alan fiyat analizleri incelendiğinde, inşaat işleri analizlerinde yer alan bütün pozlarda “düz işçi” için teklif edilen bir saatlik birim fiyatın 3,00 TL olduğu görülmektedir. Bahsi geçen tutarın, yukarıda belirtilen asgari işçilik tutarı olan 3,08 TL’nin altında olduğu belirlendiğinden, başvuru sahibi firmanın teklifinin de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündeki düşüncemle, düzeltici işlem belirlenmesi yönündeki Kurul kararına katılıyorum.

__

**Adem KAMALI **

** KurulÜyesi **