KİK Kararı: 2009/UY.II-2250 (7 Eylül 2009)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/066
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 07.09.2009
Karar No : 2009/UY.II-2250 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti, Atatürk Bulvarı Emlak Bankası Apt. B Blok No:146/19 Aksaray İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü, Kültür Mah. Zübeyde Hanım Cad. No:73 Elazığ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/30468 İhale Kayıt Numaralı "Adıyaman – Kahta Devlet Yolu Üstyapı İşleri ( Sari İhale)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

03.09.2009 tarih ve II.Y.16.18.0167/2009-34E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 16.04.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Adıyaman – Kahta Devlet Yolu Üstyapı İşleri” ihalesine ilişkin olarak Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin 20.07.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.07.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 07.08.2009 tarih ve 18301 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.08.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1)4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2. Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca, geçici teminatına gelir kaydedilmesine,

3. Mevzuata aykırı olduğu belirtilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesinde sorumluluğu olanlar hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma başlatılmak üzere konunun Ulaştırma Bakanlığı'na bildirilmesine ,__

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine ilişkin açıklamalarının yetersiz olduğu ve fiyat analizlerinin mevzuata uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, “İK-2 Kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvenan) malzeme ile alt temel yapılması; kum-çakıl ocağı olarak gösterilen ocağın grup firmaları olan Fırat Beton’un bulunduğu Kalburcu Dereocağı üzerindeki ocak olarak gösterildiği bu nedenle burada çalışacak personelin iaşesi, ikamesi barınması v.s bütün giderlerin mevcut şantiyeden karşılanacağı, şantiye kurum masrafı olmayacağı” açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, iş makinelerinin isteklinin kendi malı olduğu ve malzeme ocaklarının yan kuruluşu olan firmaya ait olması durumunda da teklif dosyası ile birim fiyata dahil edilmesi gereken giderler arasında yer aldığından birim fiyat analizlerinin yeterli olmadığı, sonuç olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin fiyat analizlerinin ve analizlerde kullandığı birim fiyatların tamamının uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale komisyonu tarafından teklifi aşırı düşük sınır değerin altında kalan Özarslan İnş. Tesisat ve Ticaret A.Ş. ve Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’den teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenilmiştir.

Özarslan İnş. Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin açıklamalarında; kazı, nakliye, konkasör işleri firmalarının en avantajlı iş kalemleri olduğu, son yıllarda büyük oranlarda patlamalı kazı, dolgu ve nakliye işleri içeren özellikle Irak’ta yol inşaatı işlerinde kullandıkları damperli kamyonların, kaya delicilerin, ekskavatörlerin, yüklenici, greyder, silindir, finişer ve mekanik stabilizasyon ve konkasörlerin kendilerine ait olmasının maliyetlerinin %30 oranında azalttığı, işin parasal olarak %35’inin konkasör işleri olduğu, nakliye ve konkasör işletmeciliğinde kullanılan iş makinelerinde kiralama maliyeti olmamasının kendilerine avantaj sağlayacağı, o bölgede kurulu bulunan firmalardan alınan fiyat tekliflerinden de görüleceği üzere verilen fiyatın alt temel ve temelde 3,75 TL/Ton olduğu, oysa firmalarının analizlerde verdiği fiyat teklifinin İK-1 için 4,88 TL/Ton, İK-3 için 6,49 TL/m3/1,6 Ton=4,06 TL/Ton olduğu, İK-4 için verdikleri fiyatın 10,81 TL/m3/1,6=6,76 TL/Ton olduğu, İK-5 için 14,16 TL/m3/1,6 = 8,85 TL/Ton olduğunun görüleceği, mekanik stabilizasyon ve ihtiyacı olan suyun naklinin firmalarına ait su tankerleri ile yapılacağı, İK-2 Kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvanan) malzeme ile alt temel yapılması; kum-çakıl ocağı olarak gösterilen ocağın grup firmaları olan Fırat Beton’un bulunduğu Kalburcu Dere Ocağı üzerindeki ocak olarak gösterildiği, bu nedenle burada çalışacak personelin iaşesi, ikamesi, barınması v.s bütün giderlerin mevcut şantiyeden karşılanacağı, şantiye kurulum masrafı olmayacağı, firmalarının nakliyeleri kendi nakliye araçları ile yapacağı, bunun dışında firmalarının grup firması olan Fırat Beton’un nakliye araçlarından da faydalanacağı, panel çalıştırılması ile ilgili piyasadan şoför vs. diğer bütün giderler dahil kiralama yoluna gidileceği, piyasadan personel hizmeti veren firmalardan teklif alındığı, ancak yine de firmalarının personelleri kendi istihdam etmeyi düşündüğü, bu işte en büyük gider kalemini motorinin oluşturduğu, motorin pompa fiyatının her ne kadar KDV dahil 2,38 TL/Lt ise de, gelişen günümüz koşulları ve rekabetin yoğunlaştığı bir ortamda motorine alternatif yakıt türleri bulunduğu, piyasada 60-75 gün vadeli 1,80 TL/Lt’den (KDV dahil) yakıt alındığı, 1 litrede 0,58 TL’lik farkın bu işte kullanılacak motorin giderinin üzerinde büyük etkisi olacağı ifade edilmiş, açıklama ekinde, birim fiyat teklif cetveli, rayiçler, analizler, proforma ve fiyat teklifleri, demirbaş ve amortisman defteri, firma tanıtım kataloğu sunulmuştur.

Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarında; işin yapılabilme için gerekli olan makine parkın tamamının firmalarına ait, Yoltek Müh. ve Ltd. Şti. ve bölgede faal Eryaman İnşaat’tan ekonomik şartlarda kiralanan makine parkından oluştuğu, ayrıca Eryaman İnşaat’a ait 2 adet taş ocağı ve şantiye tesislerinin işin yapımı sırasında kullanılmasının düşünüldüğü, böylelikle iş bünyesinde yer alan idareye ait taş ocağının petrol üretim sahasına tesadüf etmesi dolayısıyla oluşabilecek çalışmaya engel bir olumsuzluk halinde bu taş ocaklarının devreye sokularak işin sürekliliğinin sağlanması hedeflendiği, ayrıca, faal olarak bölgede çalışan Eryaman İnşaat’ın yerel unsurlarla olan iyi ilişkilerinin malzeme ve araç teminin de ekonomik olarak avantaj sağlayacağı, 1994 yılından beri yol yapımı konusunda tecrübeye ve deneyimli teknik personele sahip olmalarının kendilerine ilave avantajlar sağlayacağı, bankalarda sahip oldukları yüksek kredi limitlerinin malzeme alımlarında kendilerine avantaj sağlayacağı, mali durum belgesi olarak sunmuş oldukları 2008 yılı bilançosunun kendilerine avantaj sağlayacağı ifade edilmiş, açıklama ekinde, birim fiyat analizleri, amortisman defteri fotokopisi ve kira protokolü, 2008 yılı bilançosu ve referans mektubu, iş deneyim belgeleri sunulmuştur.

06.05.2009 tarihli ihale komisyon kararı ile Özarslan İnş. Tesisat ve Ticaret A.Ş. tarafından yapılan açıklamalar yeterli görülmediğinden değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin 15.05.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 18.05.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.05.2009 tarih ve 12483 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.05.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, Kamu İhale Kurulunun 22.06.2009 tarih ve 2009/UY.II-1715 sayılı kararı ile;

“İdari Şartnamenin, “İhale Konusu İşe İlişkin Bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde, işin adı: “Adıyaman-Kahta Devlet Yolu Üstyapı İşleri (Sari İhale) Yapım İşi”, işin miktarı ve türü ise; “Üstyapı İşleri; Plent-miks temel yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) = 465 000 ton; Kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvenan) malzeme ile alt temel yapılması = 138 720 m 3; Ocak taşından konkasörle kırılmış malzeme ile alt temel yapılması = 92 480 m3 vs işleri” olarak belirtilmiştir.

16.04.2009 tarihinde yapılan ihaleye sekiz istekli tarafından teklif verildiği görülmüştür.

İdarece söz konusu ihaleye ait yaklaşık maliyetin 13.097.043,36 TL, aşırı düşük teklif sınır değerin ise 9.141.736,27 TL olarak hesaplandığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, “Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi” başlıklı XIII üncü maddesinin, “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirilmesi” başlıklı (H) bendinin (a) fıkrasında yer alan; “…Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

a) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti = 100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C) değerini elde eder.

b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.

_c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

_a)_Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır…” açıklaması gereğince ihale komisyonunun geçerli teklifleri tespit ettikten sonra aşırı düşük sorgulamasında kullanacağı sınır değeri tespit etmesi ve buna göre tespit edilen sınır değerin altında kalan tekliflere ilişkin aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

06.05.2009 tarihli ihale komisyonu kararında; söz konusu ihaleye teklif veren isteklilerden Özsal İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Öz Kardeşler İnş. Hafr. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti. firmalarının teklif mektuplarının standart forma uygun olmaması nedeni ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin yapılan aşırı düşük sorgulamasında verdiği cevap yeterli görülmediğinden teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin verdiği teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak tespit edildiği belirtilmiş olup, ihale komisyonu kararının ihale yetkilisi tarafından 07.05.2009 tarihinde onaylandığı anlaşılmıştır.

İhale komisyonunun 06.05.2009 tarihli kararı ve idarece aşırı düşük sınır değerin hesaplanmasına ilişkin olarak düzenlenen tablo incelendiğinde; ihaleye katılan 8 isteklinin 6 tanesinin geçerli teklif olarak kabul edildiği, Özsal İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Öz Kardeşler İnş. Hafr. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifleri geçerli bulunmadığı için ve Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin teklifinin ise yaklaşık maliyetin %40 düşüğü olduğu gerekçesiyle sınır değerin hesaplanmasında dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte; Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca yaklaşık maliyetin %40’ının 5.238.817,34.-TL olduğu ve Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin 7.624.988,97 TL’lik teklifinin yaklaşık maliyetin %40’ ının altında olmadığı ve bu nedenle bu firmaya ait teklifin sınır değer hesabında dikkate alınmamasının yerinde olmadığı görülmüştür.

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin teklifinin de aşırı düşük teklif sınır değer hesabında dikkate alınması sonucunda hesaplanan sınır değerin 9.010.765,83.-TL olduğu anlaşılmıştır.

İdarece hatalı hesaplanan sınır değerin (9.141.736,27 TL) altında kalan teklifler ile mevzuata uygun olarak hesaplanan sınır değer (9.010.765,83.-TL) altında kalan tekliflerin Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş ile Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. olmak üzere aynı isteklilere ait teklifler olduğu belirlenmiştir.

Mevzuata uygun olarak hesaplanan sınır değerin sayısal değerinin idarenin hesaplamış olduğu sınır değerden daha düşük olduğu görülmesine karşın, yeni bulunan değerin altında yine aynı isteklilerin kaldığı görüldüğünden idare tarafından sınır değerin yanlış hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmakla birlikte; bu aykırılığın esasa etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.

Söz konusu ihalede; Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin 7.624.988,97 TL ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin 8.798.998 TL olan teklif fiyatlarının sınır değerin altında kaldığının belirlenmesi sonucunda idarenin 27.04.2009 tarihli yazıları ile söz konusu firmalardan aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği,

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin 04.05.2009 tarihli yazıları ile birlikte aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunduğu anlaşılmıştır.

İdarenin 08.05.2009 tarih ve 793-08845 sayılı yazısı ile Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’ye gönderilen kesinleşen ihale kararında; teklif fiyatının aşırı düşük olarak tespit edildiği ve yapılan aşırı düşük sorgulaması için verdikleri analizler ve işin yapımı ile ilgili çözüm önerileri yeterli görülmediğinden teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmiştir.

_ Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin kesinleşen ihale kararına karşı şikayet başvurusunda bulunması üzerine idarenin 18.05.2009 tarih ve 793-09531 sayılı yazısında yer alan kararda; “Adıyaman – Kahta Devlet Yolu Üstyapı İşleri” ihalesinin keşif bedelinin 20.026.583,17 TL, yaklaşık maliyetinin 13.097.043,36 TL, aşırı düşük sınır değerinin 9.141.736,27 TL, firmanın teklifinin 7.624.988,97 TL olduğu, Kamu İhale Kanunu’nun 38 inci maddesi gereği yapılan hesaplamaya göre verilen teklifin aşırı düşük sınır değerinin altında kaldığı ve yapılan aşırı düşük sorgusu için idareye verilen analizler ve işin yapımı ile ilgili çözüm önerilerinin yeterli görülmemesi nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu ihalede üç firmanın aşırı düşük sınır değerin altında kaldığı, fiyatların çoğunluğunun düşük değerlerde olduğu, işin yapılabilirliği göz önüne alındığında aşırı düşük altında kalan firmalardan en yüksek fiyatı veren firma üzerinde ihale bırakılarak ihalenin sonuçlandırıldığı, bu nedenlerden dolayı şikayetlerinin reddine karar verildiği ifade edilmiştir. _

_ Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister._

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmüne yer verilmiştir.

_ 4734 sayılı Kanunun “ Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır._

_ İdarece teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasının istenildiği, anılan istekli tarafından süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu, 07.05.2009 tarihli kesinleşen ihale kararında; “…Özarslanlar İnş. Yapılan aşırı düşük sorgusu için verdiği cevap yeterli görülmediğinden komisyonumuzca değerlendirme dışı bırakılmıştır…” denilerek, ayrıca kesinleşen ihale kararına karşı Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin şikayet başvurusunda bulunması üzerine idarece alınan kararda da; “…Yapılan aşırı düşük sorgusu için, idaremize verilen analizler ve işin yapımı ile ilgili çözüm önerileri yeterli görülmediğinden teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır. “Adıyaman-Kahta devlet yolu üst yapı işleri (sari ihale) yapım işi” ihalesinde üç firma aşırı düşük sınır değerinin altında kalmakta olup, fiyatların çoğunluğu düşük değerlerdedir. İşin yapılabilirliği göz önüne alınarak aşırı düşük sınırının altında kalan firmalardan en yüksek fiyatı veren firma üzerinde ihale bırakılarak sonuçlandırılmıştır…” denilmek suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmadığının ifade edildiği anlaşılmıştır._

_ 10.06.2009 tarih ve 739 sayılı Kurum yazımız ile Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin aşırı düşük sorgulamasında verdiği açıklamaların ihale komisyonunca yeterli görülmeme gerekçelerini belirten bir karar bulunup bulunmadığı konusunda bilgi istenilmiş olup, idarenin 11.06.2009 tarih ve 793-11796 sayılı yazısında ihale komisyonu kararında belirtilen gerekçeden başka alınmış bir karar bulunmadığı belirtilmiştir._

_ Yapılan incelemede; söz konusu ihalede Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. olmak üzere 2 isteklinin aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kaldığı, kesinleşen ihale kararı ve idarenin şikayete verdiği cevap göz önüne alındığında idarece sınır değerin altında kalan tekliflerden en düşük fiyat teklifini veren Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin açıklamalarının yeterli bulunmadığının belirtildiği ancak açıklamaların yeterli bulunmamasına ilişkin somut bir gerekçeye yer verilmeyerek işin yapılabilirliği açısından sınır değerin altında kalan tekliflerden en yüksek teklif fiyatını veren istekli üzerinde ihalenin bırakıldığı şeklinde bir açıklamada bulunulduğu görülmüştür._

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine verdiği teklif fiyatları, sunduğu analizler, aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu belgeler ve açıklamalar ile yaklaşık maliyet hesabında idarece yapılan analizler göz önüne alınmak suretiyle Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi suretiyle objektif kriterlere göre ve somut gerekçeler belirtilmek suretiyle teklifin değerlendirilmesi gerekmesine karşın, bu çerçevede idarece herhangi bir değerlendirmenin yapılmadığı görülmüştür.

Söz konusu ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden en düşük teklifi veren Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sonucu gerekçesiz olarak değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

_ İdareler, aşırı düşük olarak belirledikleri tekliflere ilişkin açıklamaları değerlendirirken, aşırı düşük teklif sahiplerini tereddütte bırakmayacak nitelikte, değerlendirmede hangi ölçütleri baz aldıklarını ve teklifleri ile ilgili açıklamalarını hangi objektif kriterlere göre yeterli görmediklerini açıkça belirtmek zorunda olup gerekçesiz olarak aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli görülmemesi 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan; “saydamlık, eşit muamele ve güvenirlik” ilkelerine ve anılan Kanunun 38 inci maddesine aykırılık teşkil etmektedir._

_ Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin teklifi yeniden değerlendirmeye alınarak yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir._

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

_
Oybirliği ile”_ karar verilmiştir.

Anılan kurul kararı üzerine, 08.07.2009 tarihli ihale komisyonu tarafından ihalenin Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin İK.2; “Kırılmamış ve Elenmemiş Çakıllı (Tuvenan) Malzeme ile Alttemel Yapılması” iş kalemi ile ilgili yapmış olduğu açıklamada; kum-çakıl ocağı olarak gösterilen ocağın grup firmaları olan Fırat Beton’un bulunduğu Kalburcu Dere Ocağı üzerindeki ocak olarak gösterildiği, bu nedenle burada çalışacak personelin iaşesi, ikamesi, barınması v.s bütün giderlerin mevcut şantiyeden karşılanacağı, şantiye kurulum masrafı olmayacağı, firmalarının nakliyeleri kendi nakliye araçları ile yapacağı, bunun dışında firmalarının grup firması olan Fırat Beton’un nakliye araçlarından da faydalanılacağı ifade edilmiş, sunulan birim fiyat analizinde;

15.047 Arazöz ile sulama …………………… 0,1 ton X 1,37 TL = 0,14

15.052/4 Titreşimli silindirle sıkıştırma ………. 0,005 saat X 51,26 TL = 0,26

(66-86 DHP)

15.100 Kırılmamış ve elenmiş çakıllı malzeme 1,00 M3 X 1,54 TL = 1,54

ile alt temel ve temel malzemesi

15.140 Makine ile serme ……………………… 1,00 M3 X 0,44 = 0,44

(Kırma taş, kum, çakıl vb. malzeme)

Karsız fiyat ……………………………………………………………… = 2,38

Şantiye ve merkez giderleri

(Sözleşme, SSK, iaşe, all risk, şantiye kurulumu v.) ………………….. = 0,07

Müteaahit karı …………………………………………………………… = 0,14

Toplam fiyat ……………………………………………………………… = 2,59

Olduğu,

Ayrıca, sunulan alt analizlerde;

15.047 Arazöz ile sulama ;

08.533 Motorlu tulumba ile su hazırlanması : ……… 1,00 M3 x 0,32 TL = 0,32

03.538 1 saatlik arazöz ücreti : ……………………… 0,05 sa X 20,93 TL = 1,05

Karsızfiyat : ……………………………………………………………… = 1,37

08.533 Motorlu tulumba ile su hazırlanması;

03.353 1 satlik motorlu tulumba ücreti (5 ps lık) …… 0,067 sa X 4,85 TL = 0,32

03.538 1 Saatlik arazöz ücreti :

01.401 Şoför ………………………………………… 1,2 sa X 3,20 TL = 3,84

04.109 Mazot (motorin) ……………………………… 5,00 kg X 2,42 TL = 12,10

04.109 Mazot (motorin) ……………………………….. 1,00 kg X 2,42 TL = 2,42

03.038 Arazöz (5 tonluk su sandıklı) …………… 0,000171 ad X 15.000,00 = 2,57

Karsız fiyat : …………………………………………………………… … = 20,93

15.052/4 Titreşimli silindirle sıkıştırma (66-86 DHP);

03.052/4 1 saatlik titreşimli silindir ücreti 0,005 saat X 51,26 TL = 0,26

(66-86 DHP)__

15.100 Kırılmamış ve elenmiş çakıllı malzeme ile alt temel ve temel malzemesi temini ;

08.008 Makine ile kum, çakıl hazırlanması (Tuvenan) 1,00 M3 X 1,54 TL = 1,54

15.140 Makine ile serme (Kırmataş, kum, çakıl vb. malzeme);

03.508 1 saatlik motor greyder ücreti ………………… 0,01 sa X 43,79 TL = 0,44

(80 HP den yukarı güçte)

Olduğu görülmüştür.

Her ne kadar, ihale üzerinde bırakılan Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. tarafından söz konusu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamada, kum-çakıl ocağı olarak gösterilen ocağın grup firmaları olan Fırat Beton’un bulunduğu Kalburcu Dere Ocağı üzerindeki ocak olarak gösterildiği, bu nedenle burada çalışacak personelin iaşesi, ikamesi, barınması v.s bütün giderlerin mevcut şantiyeden karşılanacağı, şantiye kurulum masrafı olmayacağı, firmalarının nakliyeleri kendi nakliye araçları ile yapacağı, bunun dışında firmalarının grup firması olan Fırat Beton’un nakliye araçlarından da faydalanılacağı ifade edilmiş ise de, sunulan birim fiyat analizinde, şantiye giderleri olarak % 2,94 oranında bir maliyet öngörüldüğü, ayrıca birim fiyat analizinde ve alt analizlerde işin yapımı sırasında çalıştırılacak olan iş makinesi ve araç giderleri ile ilgili maliyet öngörüldüğü görüldüğünden, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası uygun bulunmamıştır.

Diğer taraftan, ihale üzerinde bırakılan Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. tarafından sunulan birim fiyat analizleri ve alt analizlerde, 1 saatlik işçilik ücreti için öngörülen 2,75 TL’lik tutarın, 01.01.2009 tarihinden geçerli olan 1 saatlik asgari ücret tutarının (2,96 TL) altında olduğu, oysa ki, işçilere ödenecek ücretin 1 saatlik asgari ücretin altında olamayacağından, anılan istekli tarafından yapılan açıklamaların bulunmadığı, dolayısıyla teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Diğer taraftan, başvuru sahibi Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat analizlerinde, 1 saatlik işçilik ücreti için öngörülen 2,60 TL’lik tutarın, 01.01.2009 tarihinden geçerli olan 1 saatlik asgari ücret tutarının (2,96 TL) altında olduğu, oysa ki, işçilere ödenecek ücretin 1 saatlik asgari ücretin altında olamayacağından, anılan istekli tarafından yapılan açıklamaların uygun bulunmadığı, dolayısıyla teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Ayrıca, incelenen ihalede, geçerli teklif olarak belirlenen Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan ticaret sicil gazetesinde H. Hilmi Kaya’nın şirketin yarısından fazla hissesine sahip ortağı olduğu ve sunulan iş deneyim belgesinde İnş. Müh. H. Hilmi Kaya’nın Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen “İzmir Çevre Yolu – Aydın Otoyolu İnşaatı” işinde “Otoyol Yapım Başmühendisi” görevinde bulunduğu, 03.07.2006 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü Otoyollar Dairesi Başkanlığında Otoyol Bakım Mühendisi olarak görevinden emekliye ayrıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin Birinci Bölümünün “İsteklilerden 10 uncu maddenin son fıkrasına göre istenecek belgeler” başlıklı IX uncu maddesinin “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı (G) bendinin 3 üncü maddesinde;

“4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde;

“Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:

_ a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan ve organize suçlardan dolayı hükümlü bulunanlar._

_ b) İlgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenler._

_ c)_İhaleyi yapan idarenin ihale yetkilisi kişileri ile bu yetkiye sahip kurullarda görevli kişiler.

_ d)_İhaleyi yapan idarenin ihale konusu işle ilgili her türlü ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli olanlar.

_ e)__(c) ve (d) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ile evlatlıkları ve evlat edinenleri._

_ f)__(c), (d) ve (e) bentlerinde belirtilenlerin ortakları ile şirketleri (bu kişilerin yönetim kurullarında görevli bulunmadıkları veya sermayesinin % 10'undan fazlasına sahip olmadıkları anonim şirketler hariç)._

_ İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamazlar. Aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamazlar. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerlidir.”_

Hükmü bulunmaktadır.

_Bu hükümler uyarınca bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ihalelere katılamayacaklardır. _

2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanunun “Yasak ve Süresi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Birinci madde kapsamına giren yerlerdeki görevlerinden hangi sebeple olursa olsun ayrılanlar, ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları daire, idare, kurum ve kuruluşlara karşı ayrıldıkları tarihten başlayarak üç yıl süreyle, o daire, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamazlar, taahhüde giremezler, komisyonculuk ve temsilcilik yapamazlar. Özel kanunlardaki yasaklayıcı hükümler saklıdır.”, hükmü yer almaktadır.

Bu maddede getirilmiş olan yasaklama kapsamında sayılmanın ana koşulu, alınacak görev ve işin girişilecek taahhüdün ya da yapılacak komisyonculuk veya temsilciliğin daha önce hizmetinde bulunulan daire, idare, kurum ve kuruluşa “karşı" doğrudan doğruya veya dolaylı bir görev ve iş, taahhüt, komisyonculuk veya temsilcilik niteliğinde bulunmasıdır. Ancak bu faaliyetin ilgilinin daha önceki görev ve faaliyet alanı ile ilgili olması gereklidir. Dolayısıyla, anılan Kanun kapsamında belirtilen görevlerinden ayrıldıktan sonra özel sektörde faaliyet gösteren kamu görevlileri, Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen süre boyunca, yine maddede belirtilen faaliyetlerde bulunamayacaklardır. Ancak bu kişilerin, özel sektörde istekli sıfatını taşıyabilecek bir işletmede personel olarak istihdam edilmesi ve bu işletmenin de personelinin ayrıldığı daire, kurum ve kuruluşun ihalesine girmesi durumunda, anılan personelin, çalışmakta olduğu işletmede bir ortaklığının ya da sermaye bağının bulunmaması durumunda, söz konusu faaliyetin 2531 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen “doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alma, taahhüde girme, komisyonculuk ve temsilcilik yapma” olarak sayılmaması gerekmektedir.” açıklamaları yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 11 inci maddesinin son fıkrasında;“Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarına gelir kaydedilir.”,

“Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17 nci maddesinde;

“İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

…..__

e)11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak.****

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü,

“İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58 inci maddesinde;

“ 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise İçişleri Bakanlığı tarafından verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir.

İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler.

Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazetede yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur.

İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.” hükmü,

“İsteklilerin Ceza Sorumluluğu” başlıklı 59 uncu maddesinde;

“ Taahhüt tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahi, 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlardan Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Hükmolunacak cezanın yanısıra, idarece 58 inci maddeye göre verilen yasaklama kararının bitiş tarihini izleyen günden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az olmamak üzere üç yıla kadar bu Kanun kapsamında yer alan bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanırlar.

Bu Kanun kapsamında yapılan ihalelerden dolayı haklarında birinci fıkra gereğince ceza kovuşturması yapılarak kamu davası açılmasına karar verilenler ve 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlar yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılamaz. Haklarında kamu davası açılmasına karar verilenler, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna bildirilir.

Bu Kanunda belirtilen yasak fiil veya davranışları nedeniyle haklarında mükerrer ceza hükmolunanlar ile bu kişilerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketleri veya bu kişilerin ortağı olduğu şahıs şirketleri, mahkeme kararı ile sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanır.

Bu madde hükümlerine göre; mahkeme kararı ile yasaklananlar ve ceza hükmolunanlar, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna, meslek sicillerine işlenmek üzere de ilgili meslek odalarına bildirilir.

Sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlara ilişkin mahkeme kararları, Kamu İhale Kurumunca, bildirimi izleyen onbeş gün içinde Resmî Gazetede yayımlanmak suretiyle duyurulur.” hükümleri yer almaktadır.__

Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin yarısından fazla hissesine sahip olan İnş. Müh. H. Hilmi Kaya 2531 sayılı Kanunun 2 nci maddesi uyarınca Karayolları Genel Müdürlüğündeki görevinden ayrıldığı tarihten önceki son iki yıl süresince Karayolları Genel Müdürlüğü ve Bölge Müdürlüklerinin görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görevinden ayrıldıktan sonraki 3 yıl içinde görev ve iş alamayacak, taahhüde giremeyecek, komisyonculuk ve temsilcilik yapamayacaktır.

Bu nedenle, incelenen ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca ihale dışı bırakılarak geçici teminatına gelir kaydedilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, 01.12.2008 tarih ve 2008/UY.II-4871 sayılı Kurul Kararı ile; “ 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkındaki Kanunun 2 nci maddesine aykırı eylem ve fiillerde bulunan İnş. Müh. H. Hilmi KAYA hakkında yasal işlem tesis edilmesi gerektiğinden konunun Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirilmesine,” , 30.06.2009 tarih ve 2009/UY.II-1797 sayılı Kurul Kararı ile;_“Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 01.12.2008 tarih ve 2008/UY.II-4871 sayılı Kurul Kararı uyarınca, H. Hilmi Kaya ile %51 hisse ortağı olduğu Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. hakkında 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda yasaklama kararı verilmesi gerektiğinden, mevzuata aykırı olduğu belirtilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesinde sorumluluğu olanlar hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma başlatılmak üzere konunun Ulaştırma Bakanlığı'na bildirilmesine,” _karar verilmiştir.

__

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1)4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin geçici teminatının gelir kaydedilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İhale komisyonu tarafından teklifi aşırı düşük sınır değerin altında kalan Özarslan İnş. Tesisat ve Ticaret A.Ş. ve Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. ’den teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenilmiştir.

Özarslan İnş. Tesisat ve Ticaret A.Ş. ’nin açıklamalarında; kazı, nakliye, konkasör işleri firmalarının en avantajlı iş kalemleri olduğu, son yıllarda büyük oranlarda patlamalı kazı, dolgu ve nakliye işleri içeren özellikle Irak’ta yol inşaatı işlerinde kullandıkları damperli kamyonların, kaya delicilerin, ekskavatörlerin, yüklenici, greyder, silindir, finişer ve mekanik stabilizasyon ve konkasörlerin kendilerine ait olmasının maliyetlerinin %30 oranında azalttığı, işin parasal olarak %35’inin konkasör işleri olduğu, nakliye ve konkasör işletmeciliğinde kullanılan iş makinelerinde kiralama maliyeti olmamasının kendilerine avantaj sağlayacağı, o bölgede kurulu bulunan firmalardan alınan fiyat tekliflerinden de görüleceği üzere verilen fiyatın alt temel ve temelde 3,75 TL/Ton olduğu, oysa firmalarının analizlerde verdiği fiyat teklifinin İK-1 için 4,88 TL/Ton, İK-3 için 6,49 TL/m3/1,6 Ton=4,06 TL/Ton olduğu, İK-4 için verdikleri fiyatın 10,81 TL/m3/1,6=6,76 TL/Ton olduğu, İK-5 için 14,16 TL/m3/1,6 = 8,85 TL/Ton olduğunun görüleceği, mekanik stabilizasyon ve ihtiyacı olan suyun naklinin firmalarına ait su tankerleri ile yapılacağı, İK-2 kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvanan) malzeme ile alt temel yapılması; kum-çakıl ocağı olarak gösterilen ocağın grup firmaları olan Fırat Beton’un bulunduğu Kalburcu Dere Ocağı üzerindeki ocak olarak gösterildiği, bu nedenle burada çalışacak personelin iaşesi, ikamesi, barınması v.s bütün giderlerin mevcut şantiyeden karşılanacağı, şantiye kurulum masrafı olmayacağı, firmalarının nakliyeleri kendi nakliye araçları ile yapacağı, bunun dışında firmalarının grup firması olan Fırat Beton’un nakliye araçlarından da faydalanacağı, panel çalıştırılması ile ilgili piyasadan şoför vs. diğer bütün giderler dahil kiralama yoluna gidileceği, piyasadan personel hizmeti veren firmalardan teklif alındığı, ancak yine de firmalarının personelleri kendi istihdam etmeyi düşündüğü, bu işte en büyük gider kalemini motorinin oluşturduğu, motorin pompa fiyatının her ne kadar KDV dahil 2,38 TL/Lt ise de, gelişen günümüz koşulları ve rekabetin yoğunlaştığı bir ortamda motorine alternatif yakıt türleri bulunduğu, piyasada 60-75 gün vadeli 1,80 TL/Lt’den (KDV dahil) yakıt alındığı, 1 litrede 0,58 TL’lik farkın bu işte kullanılacak motorin giderinin üzerinde büyük etkisi olacağı ifade edilmiş, açıklama ekinde, birim fiyat teklif cetveli, rayiçler, analizler, proforma ve fiyat teklifleri, demirbaş ve amortisman defteri, firma tanıtım kataloğu sunulmuştur.

Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. ’nin açıklamalarında; işin yapılabilme için gerekli olan makine parkın tamamının firmalarına ait, Yoltek Müh. ve Ltd. Şti. ve bölgede faal Eryaman İnşaat’tan ekonomik şartlarda kiralanan makine parkından oluştuğu, ayrıca Eryaman İnşaat’a ait 2 adet taş ocağı ve şantiye tesislerinin işin yapımı sırasında kullanılmasının düşünüldüğü, böylelikle iş bünyesinde yer alan idareye ait taş ocağının petrol üretim sahasına tesadüf etmesi dolayısıyla oluşabilecek çalışmaya engel bir olumsuzluk halinde bu taş ocaklarının devreye sokularak işin sürekliliğinin sağlanması hedeflendiği, ayrıca, faal olarak bölgede çalışan Eryaman İnşaat’ın yerel unsurlarla olan iyi ilişkilerinin malzeme ve araç teminin de ekonomik olarak avantaj sağlayacağı, 1994 yılından beri yol yapımı konusunda tecrübeye ve deneyimli teknik personele sahip olmalarının kendilerine ilave avantajlar sağlayacağı, bankalarda sahip oldukları yüksek kredi limitlerinin malzeme alımlarında kendilerine avantaj sağlayacağı, mali durum belgesi olarak sunmuş oldukları 2008 yılı bilançosunun kendilerine avantaj sağlayacağı ifade edilmiş, açıklama ekinde, birim fiyat analizleri, amortisman defteri fotokopisi ve kira protokolü, 2008 yılı bilançosu ve referans mektubu, iş deneyim belgeleri sunulmuştur.

06.05.2009 tarihli ihale komisyon kararı ile Özarslan İnş. Tesisat ve Ticaret A.Ş. tarafından yapılan açıklamalar yeterli görülmediğinden değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. ’nin 15.05.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 18.05.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.05.2009 tarih ve 12483 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.05.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, Kamu İhale Kurulunun 22.06.2009 tarih ve 2009/UY.II-1715 sayılı kararı ile;

“İdari Şartnamenin, “İhale Konusu İşe İlişkin Bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde, işin adı: “Adıyaman-Kahta Devlet Yolu Üstyapı İşleri (Sari İhale) Yapım İşi”, işin miktarı ve türü ise; “Üstyapı İşleri; Plent-miks temel yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) = 465 000 ton; Kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvenan) malzeme ile alt temel yapılması = 138 720 m 3; Ocak taşından konkasörle kırılmış malzeme ile alt temel yapılması = 92 480 m3 vs işleri” olarak belirtilmiştir.

16.04.2009 tarihinde yapılan ihaleye sekiz istekli tarafından teklif verildiği görülmüştür.

İdarece söz konusu ihaleye ait yaklaşık maliyetin 13.097.043,36 TL, aşırı düşük teklif sınır değerin ise 9.141.736,27 TL olarak hesaplandığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, “Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi” başlıklı XIII üncü maddesinin, “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirilmesi” başlıklı (H) bendinin (a) fıkrasında yer alan; “…Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

a) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti = 100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C) değerini elde eder.

b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.

c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.****

Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

_a)_Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır…” açıklaması gereğince ihale komisyonunun geçerli teklifleri tespit ettikten sonra aşırı düşük sorgulamasında kullanacağı sınır değeri tespit etmesi ve buna göre tespit edilen sınır değerin altında kalan tekliflere ilişkin aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

06.05.2009 tarihli ihale komisyonu kararında; söz konusu ihaleye teklif veren isteklilerden Özsal İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Öz Kardeşler İnş. Hafr. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti. firmalarının teklif mektuplarının standart forma uygun olmaması nedeni ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin yapılan aşırı düşük sorgulamasında verdiği cevap yeterli görülmediğinden teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin verdiği teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak tespit edildiği belirtilmiş olup, ihale komisyonu kararının ihale yetkilisi tarafından 07.05.2009 tarihinde onaylandığı anlaşılmıştır.

İhale komisyonunun 06.05.2009 tarihli kararı ve idarece aşırı düşük sınır değerin hesaplanmasına ilişkin olarak düzenlenen tablo incelendiğinde; ihaleye katılan 8 isteklinin 6 tanesinin geçerli teklif olarak kabul edildiği, Özsal İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Öz Kardeşler İnş. Hafr. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifleri geçerli bulunmadığı için ve Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin teklifinin ise yaklaşık maliyetin %40 düşüğü olduğu gerekçesiyle sınır değerin hesaplanmasında dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte; Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca yaklaşık maliyetin %40’ının 5.238.817,34.-TL olduğu ve Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin 7.624.988,97 TL’lik teklifinin yaklaşık maliyetin %40’ ının altında olmadığı ve bu nedenle bu firmaya ait teklifin sınır değer hesabında dikkate alınmamasının yerinde olmadığı görülmüştür.

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin teklifinin de aşırı düşük teklif sınır değer hesabında dikkate alınması sonucunda hesaplanan sınır değerin 9.010.765,83.-TL olduğu anlaşılmıştır.

İdarece hatalı hesaplanan sınır değerin (9.141.736,27 TL) altında kalan teklifler ile mevzuata uygun olarak hesaplanan sınır değer (9.010.765,83.-TL) altında kalan tekliflerin Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş ile Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. olmak üzere aynı isteklilere ait teklifler olduğu belirlenmiştir.

Mevzuata uygun olarak hesaplanan sınır değerin sayısal değerinin idarenin hesaplamış olduğu sınır değerden daha düşük olduğu görülmesine karşın, yeni bulunan değerin altında yine aynı isteklilerin kaldığı görüldüğünden idare tarafından sınır değerin yanlış hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmakla birlikte; bu aykırılığın esasa etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.

Söz konusu ihalede; Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin 7.624.988,97 TL ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin 8.798.998 TL olan teklif fiyatlarının sınır değerin altında kaldığının belirlenmesi sonucunda idarenin 27.04.2009 tarihli yazıları ile söz konusu firmalardan aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği,

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’nin 04.05.2009 tarihli yazıları ile birlikte aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunduğu anlaşılmıştır.

İdarenin 08.05.2009 tarih ve 793-08845 sayılı yazısı ile Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’ye gönderilen kesinleşen ihale kararında; teklif fiyatının aşırı düşük olarak tespit edildiği ve yapılan aşırı düşük sorgulaması için verdikleri analizler ve işin yapımı ile ilgili çözüm önerileri yeterli görülmediğinden teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmiştir.

_ Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin kesinleşen ihale kararına karşı şikayet başvurusunda bulunması üzerine idarenin 18.05.2009 tarih ve 793-09531 sayılı yazısında yer alan kararda; “Adıyaman – Kahta Devlet Yolu Üstyapı İşleri” ihalesinin keşif bedelinin 20.026.583,17 TL, yaklaşık maliyetinin 13.097.043,36 TL, aşırı düşük sınır değerinin 9.141.736,27 TL, firmanın teklifinin 7.624.988,97 TL olduğu, Kamu İhale Kanunu’nun 38 inci maddesi gereği yapılan hesaplamaya göre verilen teklifin aşırı düşük sınır değerinin altında kaldığı ve yapılan aşırı düşük sorgusu için idareye verilen analizler ve işin yapımı ile ilgili çözüm önerilerinin yeterli görülmemesi nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu ihalede üç firmanın aşırı düşük sınır değerin altında kaldığı, fiyatların çoğunluğunun düşük değerlerde olduğu, işin yapılabilirliği göz önüne alındığında aşırı düşük altında kalan firmalardan en yüksek fiyatı veren firma üzerinde ihale bırakılarak ihalenin sonuçlandırıldığı, bu nedenlerden dolayı şikayetlerinin reddine karar verildiği ifade edilmiştir. _

__Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmüne yer verilmiştir.

_ 4734 sayılı Kanunun “ Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır.****_

_ İdarece teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasının istenildiği, anılan istekli tarafından süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu, 07.05.2009 tarihli kesinleşen ihale kararında; “…Özarslanlar İnş. Yapılan aşırı düşük sorgusu için verdiği cevap yeterli görülmediğinden komisyonumuzca değerlendirme dışı bırakılmıştır…” denilerek, ayrıca kesinleşen ihale kararına karşı Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin şikayet başvurusunda bulunması üzerine idarece alınan kararda da; “…Yapılan aşırı düşük sorgusu için, idaremize verilen analizler ve işin yapımı ile ilgili çözüm önerileri yeterli görülmediğinden teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır. “Adıyaman-Kahta devlet yolu üst yapı işleri (sari ihale) yapım işi” ihalesinde üç firma aşırı düşük sınır değerinin altında kalmakta olup, fiyatların çoğunluğu düşük değerlerdedir. İşin yapılabilirliği göz önüne alınarak aşırı düşük sınırının altında kalan firmalardan en yüksek fiyatı veren firma üzerinde ihale bırakılarak sonuçlandırılmıştır…” denilmek suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunmadığının ifade edildiği anlaşılmıştır._

_ 10.06.2009 tarih ve 739 sayılı Kurum yazımız ile Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin aşırı düşük sorgulamasında verdiği açıklamaların ihale komisyonunca yeterli görülmeme gerekçelerini belirten bir karar bulunup bulunmadığı konusunda bilgi istenilmiş olup, idarenin 11.06.2009 tarih ve 793-11796 sayılı yazısında ihale komisyonu kararında belirtilen gerekçeden başka alınmış bir karar bulunmadığı belirtilmiştir._

_ Yapılan incelemede; söz konusu ihalede Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. ve Zemin İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. olmak üzere 2 isteklinin aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kaldığı, kesinleşen ihale kararı ve idarenin şikayete verdiği cevap göz önüne alındığında idarece sınır değerin altında kalan tekliflerden en düşük fiyat teklifini veren Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş.’nin açıklamalarının yeterli bulunmadığının belirtildiği ancak açıklamaların yeterli bulunmamasına ilişkin somut bir gerekçeye yer verilmeyerek işin yapılabilirliği açısından sınır değerin altında kalan tekliflerden en yüksek teklif fiyatını veren istekli üzerinde ihalenin bırakıldığı şeklinde bir açıklamada bulunulduğu görülmüştür._

Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine verdiği teklif fiyatları, sunduğu analizler, aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu belgeler ve açıklamalar ile yaklaşık maliyet hesabında idarece yapılan analizler göz önüne alınmak suretiyle Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi suretiyle objektif kriterlere göre ve somut gerekçeler belirtilmek suretiyle teklifin değerlendirilmesi gerekmesine karşın, bu çerçevede idarece herhangi bir değerlendirmenin yapılmadığı görülmüştür.

Söz konusu ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden en düşük teklifi veren Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sonucu gerekçesiz olarak değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

_ İdareler, aşırı düşük olarak belirledikleri tekliflere ilişkin açıklamaları değerlendirirken, aşırı düşük teklif sahiplerini tereddütte bırakmayacak nitelikte, değerlendirmede hangi ölçütleri baz aldıklarını ve teklifleri ile ilgili açıklamalarını hangi objektif kriterlere göre yeterli görmediklerini açıkça belirtmek zorunda olup gerekçesiz olarak aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli görülmemesi 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan; “saydamlık, eşit muamele ve güvenirlik” ilkelerine ve anılan Kanunun 38 inci maddesine aykırılık teşkil etmektedir._

_ Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş’nin teklifi yeniden değerlendirmeye alınarak yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir._

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.” karar verilmiştir.

Anılan kurul kararı üzerine, 08.07.2009 tarihli ihale komisyonu tarafından ihalenin Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. ’nin İK.2; “Kırılmamış ve Elenmemiş Çakıllı (Tuvenan) Malzeme ile Alttemel Yapılması” iş kalemi ile ilgili yapmış olduğu açıklamada; kum-çakıl ocağı olarak gösterilen ocağın grup firmaları olan Fırat Beton’un bulunduğu Kalburcu Dere Ocağı üzerindeki ocak olarak gösterildiği, bu nedenle burada çalışacak personelin iaşesi, ikamesi, barınması v.s bütün giderlerin mevcut şantiyeden karşılanacağı, şantiye kurulum masrafı olmayacağı, firmalarının nakliyeleri kendi nakliye araçları ile yapacağı, bunun dışında firmalarının grup firması olan Fırat Beton’un nakliye araçlarından da faydalanılacağı ifade edilmiş, sunulan birim fiyat analizinde;

15.047 Arazöz ile sulama …………………………….. 0,1 ton X 1,37 TL = 0,14

15.052/4 Titreşimli silindirle sıkıştırma (66-86 DHP) ….. 0,005 saat X 51,26 TL = 0,26

15.100 Kırılmamış ve elenmiş çakıllı malzeme ile …… 1,00 M3 X 1,54 TL = 1,54

alt temel ve temel malzemesi

15.140 Makine ile serme ……………………………….. 1,00 M3 X 0,44 = 0,44

(Kırma taş, kum, çakıl vb. malzeme)

Karsız fiyat …………………………………………………………………………… = 2,38

Şantiye ve merkez giderleri (Sözleşme, SSK, iaşe, all risk, şantiye kurulumu v.) = 0,07

Müteaahit karı …………………………………………………………………………. = 0,14

Toplam fiyat …………………………………………………………………………… = 2,59

Olduğu,

Ayrıca, sunulan alt analizlerde;

15.047 Arazöz ile sulama ;

08.533 Motorlu tulumba ile su hazırlanması : ……………….. 1,00 M3 x 0,32 TL = 0,32

03.538 1 saatlik arazöz ücreti : ………………………………….. 0,05 sa X 20,93 TL = 1,05

Karsız fiyat : ……………………………………………………………………………… = 1,37

08.533 Motorlu tulumba ile su hazırlanması;

03.353 1 satlik motorlu tulumba ücreti (5 ps lık) ………………. 0,067 sa X 4,85 TL = 0,32

03.538 1 Saatlik arazöz ücreti :

01.401 Şoför ……………………………………………………. 1,2 sa X 3,20 TL = 3,84

04.109 Mazot (motorin) ………………………………………… 5,00 kg X 2,42 TL = 12,10

04.109 Mazot (motorin) ………………………………………… 1,00 kg X 2,42 TL = 2,42

03.038 Arazöz (5 tonluk su sandıklı) …………………… 0,000171 ad X 15.000,00 = 2,57

Karsız fiyat : ………………………………………………………………………… = 20,93

15.052/4 Titreşimli silindirle sıkıştırma (66-86 DHP);

03.052/4 1 saatlik titreşimli silindir ücreti (66-86 DHP) … 0,005 saat X 51,26 TL = 0,26

__

15.100 Kırılmamış ve elenmiş çakıllı malzeme ile alt temel ve temel malzemesi temini ;

08.008 Makine ile kum, çakıl hazırlanması (Tuvenan) ……. 1,00 M3 X 1,54 TL = 1,54

15.140 Makine ile serme (Kırmataş, kum, çakıl vb. malzeme);

03.508 1 saatlik motor greyder ücreti ……………………… 0,01 sa X 43,79 TL = 0,44

(80 HP den yukarı güçte)

olduğu görülmüştür.

Her ne kadar, ihale üzerinde bırakılan Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. tarafından**** söz konusu iş kalemine ilişkin yapılan açıklamada, kum-çakıl ocağı olarak gösterilen ocağın grup firmaları olan Fırat Beton’un bulunduğu Kalburcu Dere Ocağı üzerindeki ocak olarak gösterildiği, bu nedenle burada çalışacak personelin iaşesi, ikamesi, barınması v.s bütün giderlerin mevcut şantiyeden karşılanacağı, şantiye kurulum masrafı olmayacağı, firmalarının nakliyeleri kendi nakliye araçları ile yapacağı, bunun dışında firmalarının grup firması olan Fırat Beton’un nakliye araçlarından da faydalanılacağı ifade edilmiş ise de, sunulan birim fiyat analizinde, şantiye giderleri olarak % 2,94 oranında bir maliyet öngörüldüğü, ayrıca birim fiyat analizinde ve alt analizlerde işin yapımı sırasında çalıştırılacak olan iş makinesi ve araç giderleri ile ilgili maliyet öngörüldüğü görüldüğünden, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası uygun bulunmamıştır.

Diğer taraftan, ihale üzerinde bırakılan Özarslanlar İnşaat Tesisat ve Ticaret A.Ş. tarafından sunulan birim fiyat analizleri ve alt analizlerde, 1 saatlik işçilik ücreti için öngörülen 2,75 TL ’lik tutarın, 01.01.2009 tarihinden geçerli olan 1 saatlik asgari ücret tutarının (2,96 TL) altında olduğu, oysa ki, işçilere ödenecek ücretin 1 saatlik asgari ücretin altında olamayacağı, bu nedenle, anılan istekli tarafından yapılan açıklamaların uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

2-Başvuru sahibi Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat analizlerinde, 1 saatlik işçilik ücreti için öngörülen 2,60 TL ’lik tutarın, 01.01.2009 tarihinden geçerli olan 1 saatlik asgari ücret tutarının (2,96 TL) altında olduğu, oysa ki, işçilere ödenecek ücretin 1 saatlik asgari ücretin altında olamayacağı, bu nedenle, anılan istekli tarafından yapılan açıklamaların uygun olmadığı düşünülmektedir.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanunun 38 nci maddesi uyarınca, ihale komisyonunun verilen teklifleri aynı Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere ve idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklifi aşırı düşük olanları tespit etmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, ihale komisyonu tarafından geçerli teklif olarak belirlenen AÇILIM İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan ticaret sicil gazetesinde H. Hilmi KAYA ’nın şirketin yarısından fazla hissesine sahip ortağı olduğu ve sunulan iş deneyim belgesindeİnş. Müh. H. Hilmi KAYA ’nın Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen “İzmir Çevre Yolu – Aydın Otoyolu İnşaatı” işinde “Otoyol Yapım Başmühendisi” görevinde bulunduğu anlaşılmıştır.****

01.12.2008 tarih ve 2008/UY.II-4871 sayılı Kurul Kararı ile; “ 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkındaki Kanunun 2 nci maddesine aykırı eylem ve fiillerde bulunan İnş. Müh. H. Hilmi KAYA hakkında yasal işlem tesis edilmesi gerektiğinden konunun Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirilmesine,” karar verilmiştir.

30.06.2009 tarih ve 2009/UY.II-1797 sayılı Kurul Kararı ile;

“Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 01.12.2008 tarih ve 2008/UY.II-4871 sayılı Kurul Kararı uyarınca, H. Hilmi Kaya ile %51 hisse ortağı olduğu Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. hakkında 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda yasaklama kararı verilmesi gerektiğinden, mevzuata aykırı olduğu belirtilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesinde sorumluluğu olanlar hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma başlatılmak üzere konunun Ulaştırma Bakanlığı'na bildirilmesine,” karar verilmiştir.

__

Anılan Kurul Kararları ve 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca; anılan isteklinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatına gelir kaydedilmesi gerektiği düşünülmektedir.

İhale komisyonu tarafında geçerli teklif olarak belirlenen, Ayhanlar Yol Asfaltlama San. ve Tic. A.Ş. ’nin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin Formula – 1 İstanbul Tesisleri İnşaatı Yol Yapım İşlerine ait alt yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, belgede iş sahibi idare olarak Formula İstanbul Yatırım A.Ş. (FİYAŞ), iş veren olarak Evren Müh. Mim. Müş. İnş. Tic. Ltd. Şti. belirtildiği görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;****

“İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak, Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) gerçekleştirilen işler için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır.

_ Gerçek kişilere veya yukarıda belirtilenler dışındaki tüzel kişilere gerçekleştirilen işler için, belediye sınırları veya mücavir alan içinde ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında ilgili bayındırlık ve iskan il müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenir. Belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgeleri belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, bayındırlık ve iskan il müdürlüğünce düzenlenenler ise, valilik tarafından onaylanır.”_ hükmü yer almaktadır.

FİYAŞ’ın İstanbul Ticaret Odası ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne bağlı bir şirket olduğu ve anılan Yönetmeliğin birinci fıkrasında belirtilenler dışında bir tüzel kişilik olması nedeniyle, söz konusu belgenin, işin belediye sınırları veya mücavir alan içinde ise ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında ise ilgili bayındırlık ve iskan il müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenmesi, belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgelerinin belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, bayındırlık ve iskan il müdürlüğünce düzenlenenlerin ise, valilik tarafından onaylanması gerektiği ancak, söz konusu belgenin yetkili kurumlar tarafında düzenlenmediği anlaşıldığından, anılan isteklinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği düşünülmektedir.

İncelenen ihalede geçerli tekliflerin;

İsteklinin Adı[M1] [M1][M2] [M2]

Teklif Bedeli (TL)

Özarslan İnş. Tesisat ve Ticaret A.Ş.

7.624.988,97

Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti.

8.798.998,00

Özdoğanlar Taah. İnş. Tekstil ve Tic. Ltd. Şti. – Topalan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

9.244.315,55

Özyurt Mad. İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Özyapıcılar İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

9.996.085,95

Olduğu tespit edilmiştir.

İncelenen ihalede geçerli teklifler ve idarece belirlenen yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklif sınır değerinin;

Tort (Geçerli Tekliflerin Aritmetik Ortalaması) : 35.664.388,47 / 4 = 8.916.097,1175

YM (İdarece Tespit Edilen Yaklaşık Maliyet) : 13.097.043,46 TL

C : Tort / YM = 8.916.097,1175 / 13.097.043,46 = 0,68

K (Tablodan C değerine karşı gelen değer) = 0,66

SD (Sınır Değer) : K x YM = 0,66 x 13.097.043,46 = 8.644.048,68 olduğu görülmüştür.

Bu durumda, ihale komisyonunca teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen Zemin İnş. ve Tic. Ltd. Şti. ’nin teklifinin aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalmadığı görülmüştür.

Diğer taraftan, idare tarafından yaklaşık maliyetin, 2008 yılı Karayolları Birim Fiyatları esas alınıp, “Üst Yapı” ile ilgili toplam maliyet tutarına %35 oranında tenzilat uygulanarak hesaplandığı, ihale dokümanında tenzilat oranlarının belirlenmesine yönelik bir hesap yönteminin yer almadığı, aynı idare tarafından ihale edilen 2009/22350 İKN'li “Elazığ – Maden - 9. Bl. Hd. Yolu km= 57+000-74+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı İşleri ve Tünel (km=65+700-66+300) Yapılması” işinde; üst yapı işlerine 2008 yılı Karayolları Birim Fiyatlarına %40 tenzilat uygulanarak yaklaşık maliyetin belirlendiği görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde;

“ İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

_ a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,_

_ b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler, _

_ c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,_

_ ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,_

_ d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,_

_ esas alınır._

_ İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler. _

_ İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir._

_ Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır._

Oysa ki, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine göre, idarelerce yaklaşık maliyet,__ ihaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlardan, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçlerden, ilgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçlerden, yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetlerden, idarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitlerinden, biri veya birkaçı birlikte kullanılarak ve gerekli diğer fiyat araştırmaları yapılması suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklilerin, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir.

Bu durumda, idare tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken seçilen ve objektif kriterlere dayanmayan bu yöntemin ihalenin sonuçlandırılması aşamasında keyfi uygulamalara yol açabileceği düşünülmektedir.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 nci maddesi uyarınca; idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, incelenen ihalede tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ihale komisyonu tarafından tesis edilen işlemlerin, eşit muamele ve güvenilirlik ilkelerine aykırı olduğu düşünülmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

a) İncelenen ihalenin 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

b) Mevzuata aykırı olduğu belirtilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesinde sorumluluğu olanlar hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma başlatılmak üzere konunun Ulaştırma Bakanlığı'na bildirilmesine __ karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Adem KAMALI**

** KurulÜyesi **