KİK Kararı: 2009/UY.I-2872

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/082
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 01.12.2009
Karar No : 2009/UY.I-2872
BAŞVURU SAHİBİ:
Bülent Özen - Özen İnşaat, Göksu Evleri Üstü Tepe Sitesi No:b/6 Anadoluhisarı Beykoz/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Tesisler Dairesi Başkanlığı, Süleyman Sırrı Sokak No:3/8 Yenişehir/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/103172 İhale Kayıt Numaralı "Konaklı Gölet İnşaatı İşi (Palandöken Konaklı Kayak Bölgesi Tesisi Yapımı)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

25.11.2009 tarih ve I.Y.22.89.0203/2009-34E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Tesisler Dairesi Başkanlığı tarafından 25.08.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Konaklı Gölet İnşaatı İşi (Palandöken Konaklı Kayak Bölgesi Tesisi Yapımı)” ihalesine ilişkin olarak Bülent Özen/Özen İnşaat’ın 14.10.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 03.11.2009 tarih ve 22459 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.11.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan diğer istekliler tarafından yapılan açıklamaların ekinde yer alan analizlerde bir saatlik işçilik ücretinin, 3,08 TL/saat olan asgari işçilik maliyetinin altında olduğu,

2. Teklif ettiği bedelden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından hesaplanan metrajlar ile idarenin metrajları arasındaki farkın kabul edilebilir oranların çok üstünde olduğunun anlaşıldığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım işleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” __ başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.” _düzenlemesi bulunmaktadır.

Ayrıca, ihale ilanının yayımlandığı tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi ” başlıklı XIII üncü bölümünün “ H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi ” başlıklı kısmının “(a) Yapım İşleri İhalelerinde :” başlığı altında; “ 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde,

__

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

_a)_İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

****

40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında ise, “ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.” hükmü yer almaktadır.

__

4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, 38 inci maddesinde ise, aşırı düşük tekliflerin, ihale komisyonlarınca önce tespit edileceği, daha sonra ise bunlar hakkında yazılı açıklama isteneceği ve değerlendirme yapılacağı öngörülmüş iken, uygulamada ihale komisyonlarınca Kanunun öngördüğü aşırı düşük teklif tespit çalışması hiç yapılmayarak ihale doğrudan en düşük teklif sahibine bırakılmakta veya**** aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme çalışmaları komisyonlar tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili ayrıntılar hakkında yazılı açıklama istenmeden veyahut yazılı açıklama istenmiş olsa dahi, Kanunun öngördüğü, “Yapım yönteminin ekonomik olması”, “Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar” ile “Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü” hususlarında her hangi bir değerlendirme yapılmaksızın ihalelerin sonuçlandırıldığı tespit edilmiştir.

__

Bu şekildeki uygulamaların önüne geçilebilmesi için aşırı düşük teklifin tespitinde ve değerlendirilmesinde esas alınacak bazı kıstasların getirilmesine gerek görülmüştür.

…

Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

a) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti = 100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C) değerini elde eder.

b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.

_c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalarda, idarelerce aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, bileşenlerin teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntıların ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiği belirtilmiştir.

25.08.2009 tarihinde yapılan ihaleye 12 isteklinin teklif verdiği, 27.08.2009 tarihli ihale komisyon kararıyla; ihaleye teklif veren isteklilerden Faik Topaçoğlu’nun iş deneyim belgesi tutarının yetersiz olduğu, Tinaş Taah. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi ekinde istenilen analizleri sunmadığı gerekçesiyle, Boen İnş. Metal Yat. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif ekinde ihale dokümanında istenilen analizleri sunmadığı ve mezuniyet belgesini iş deneyimi olarak sunan ortağın şirkette asgari 5 yıllık %51 hisseye sahip olmadığı gerekçeleriyle değerlendirme dışı bırakıldığı, 9 isteklinin teklifi geçerli sayılarak hesaplanan sınır değerin 2.412.000,00**** TL olduğu ve bu değerin altında teklif veren Zeki Turan, Üregen Taah. İnş. Ltd. Şti.-Gky İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Avşin İnş Oto Nak. Tic. Ltd. Şti.-Hakan Sinar İş Ortaklığı ve Ciğerhun İnce-Veysel Mütevellizade İş Ortaklığından teklif bileşenleriyle ilgili ayrıntılı açıklamalarının yazılı olarak istenilmesine karar verildiği,

Teklif fiyatları, tespit edilen sınır değerin altında kalan 4 isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında; “ihalenin sonuçlandırılabilmesi için teklifinizi oluşturan ve ihale komisyonunun önemli olduğunu tespit ettiği, teklifinizi oluşturan imalatlara ait metraj ve metrajlara bağlı hesap cetvellerini ve bunların oluşturduğu birim fiyat ve analizleri teklifinizi oluşturan meblağı değiştirmemek kaydı ile ayrıntılı olarak tebligatın elinize ulaştığı tarihten itibaren 5 gün içerisinde idareye sunulması” gerektiği hususlarına yer verildiği,

Görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan Yapı Su İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin, aşırı düşük teklif sorgulaması üzerine yaptığı açıklamalarını 31.08.2009 tarihinde idareye sunduğu; söz konusu açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, başvuru sahibinin açıklamalarının yeterli görüldüğü tespit edilmiştir.

01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında asgari ücret ödenerek çalıştırılan bir işçinin (işveren sigorta primi hariç) 1 (bir) saatlik maliyeti 3,08 TL’dir. Bina inşaatı işinde iş kazaları meslek hastalığı prim oranı %3 (üç) olarak alınarak işveren sigorta primi dahil hesaplama yapılırsa 1 (bir) saatlik maliyet 3,80 TL’dir.

4857 sayılı İş Kanunu ve Asgari Ücret Yönetmeliği hükümleri uyarınca işçilere asgari ücretin altında ücret ödenmesi mümkün değildir. İsteklilerin fiyat analizlerini ve teklif fiyatlarını tanzim ederken bu hususları da dikkate alarak, işçilik ücretini asgari ücretin altında olmayacak şekilde belirleme yapmaları, söz konusu işçilik maliyeti tespit edilirken işveren sigorta primi maliyetini de göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan genel teklif icmalinde, vergi ve sosyal güvenlik giderleri için ayrıca bedel öngörüldüğü tespit edildiğinden, işçilik ücreti içeren analizlerde öngörülen ücretlerin, işçilere ödenecek net ücretleri ifade ettiği anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan işçilik ücreti içeren analizlerin tamamında makinist, yağcı, formen şoför, usta, usta yardımcısı ve düz işçi ücretinin, işveren sigorta primi hariç bir saatlik asgari işçilik ücreti olan 3,08 TL’nin üstünde olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından işçi ücretleri için öngörülen bedelin asgari ücret ödenerek çalıştırılan bir işçinin (işveren sigorta primi hariç) 1 (bir) saatlik maliyetinin üstünde olduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması yağılan diğer isteklilerin teklif ettikleri işçilik ücretleri 1 saatlik asgari işçilik ücretinin altında olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları ve idarenin anılan gerekçeyle diğer iki isteklinin tekliflerini reddetmesinin yerinde olduğu tespit edilmiştir. Açıklanan nedenlerle başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan teklif cetvelinde yer alan miktarlar ile idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan ve yaklaşık maliyetin ağırlıklı kısmını teşkil eden miktarlar aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır.

Poz no

Birimi

İhale üzerinde bırakılan istekli sunulan teklif cetvelinde yer alan miktarlar

Yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan miktarlar

15.010/2

M3

98.000,00

97.787,54

16.041/1

M3

7.500,00

7.512,55

16.D/1

Ton

2.255,00

2.629,00

Özel (su yalıtımı yapılması)

M2

38.500,00

38.442,00

04.601/2G

M2

77.000,00

76.885,00

15.D/1

Ton

12.000,00

11.618,00

07005/K

Ton

64.800,00

63.757,00

38.D.600/A14.1A

M

60,00

70,00

Yukarıda yer alan tablodan anlaşılacağı üzere, başvuru sahibinin iddiasının aksine ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan teklif cetvelinde yer alan miktarlar ile yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan miktarlar arasındaki farkın ihale konusu işin maliyetini değiştirecek derece ve yoğunlukta olmadığı görülmektedir. Bu bakımdan başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Ancak, Kamu İhale Bülteninde 03.08.2009 tarihinde yayımlanan ihale ilanının 9 uncu maddesinde; “Teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulacaktır.” düzenlemesinin yer almasına karşın, idari şartnamede bu yönde bir düzenlemenin yer almadığı tespit edilmiştir.__

__

4734 sayılı Kanunun “İhale ilânlarında bulunması zorunlu hususlar” başlıklı 24 üncü maddesinde; “ İhale dokümanında belirtilmeyen hususlara ilânlarda yer verilemez. İhale ilânlarında aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:__

__

f) Yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler.” hükmü,

“İlânın Uygun Olmaması” başlıklı 26 ncı maddesinde; “13, 24 ve 25 inci maddelerdeki hükümlere uygun olmayan ilânlar geçersizdir. Bu durumda, ilân bu maddelere uygun bir şekilde yenilenmedikçe ihale veya ön yeterlik yapılamaz.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen hükümlerden, ihale dokümanında yer almayan düzenlemelere ihale ilanında yer verilemeyeceği, yer verilmesi durumunda bu aykırılığın giderilmesine yönelik olarak yeniden ilan yapılmadan ihalenin gerçekleştirilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde; “ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli, _

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler, _

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. _

d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin yaklaşık maliyeti dikkate alındığında, yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri gereğince, isteklilerin teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ilişkin miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin analizleri ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelini teklifleri ekinde sunmaları gerektiğinin idari şartnamede yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. İhale dokümanında bu yönde bir düzenleme yapılmamasının mevzuata aykırı olduğu açıktır.

İhale dokümanında yer almayan bir hususa ihale ilanında yer verilmesinin 4734 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine aykırılık teşkil ettiği ve bu aykırılık nedeniyle başvuruya konu ihalenin sonuçlandırılamayacağı, ayrıca isteklilerin teklifleri ekinde teklif fiyatına ilişkin analizlerini ve hesap cetvelini sunmalarına yönelik düzenlemelerin yeterlik kriteri olarak belirlenmesi gerekirken idari şartnamede bu yönde bir düzenlemeye yer verilmediği, ancak teklifleri ekinde teklif fiyatlarına ilişkin analizlerini ve hesap cetvellerini sunmadıkları gerekçesiyle iki isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, tesis edilen bu işlemin sınır değeri değiştirerek ihale sonucunu etkilediği hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu mevzuata aykırılığın ihalenin iptalini gerektirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptaline karar verilmesi gerekmekle birlikte incelemeye konu ihale, Kurulun 01.12.2009 tarih ve 2009/UY.I-2871 sayılı kararı ile iptal edildiğinden karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle;

Karar verilmesine yer olmadığına,

Oybirliği ile karar verildi.