KİK Kararı: 2009/UY.I-2675

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/078
Gündem No : 44
Karar Tarihi : 02.11.2009
Karar No : 2009/UY.I-2675
BAŞVURU SAHİBİ:
Mert Gündoğdu İnş.Tem.Hur.Taş.İth.İhr.San.Ltd.Şti., Nar Cd. Alibey Cd. Camii Karşısı No:117/A NEVŞEHİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Aslanapa Özel İdare Müdürlüğü, Cumhuriyet Mah. Ören Cad. No:5 Kat:2 Aslanapa / KÜTAHYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/74727 İhale Kayıt Numaralı "Kütahya-Aslanapa Merkez İ.Ö.O. Yapım İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.10.2009 tarih ve I.Y.20.57.0253/2009-1E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Aslanapa Özel İdare Müdürlüğü tarafından 28.07.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kütahya-Aslanapa Merkez İ.Ö.O. Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mert Gündoğdu İnş. Tem. Hur. Taş. İth. İhr. San. Ltd. Şti.’nin 15.09.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.09.2009 tarihli yazısı ile reddedildiği, başvuru sahibinin, idarenin kararı kendisine tebliğ edilmeden 02.10.2009 tarih ve 21070 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.10.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhale ilanı ve idari şartnamede, idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizlerin sunulmasının yeterlik kriteri olarak belirlendiği ancak her poz için ayrı ayrı analiz formatı verilmediği, idarece sadece boş bir form verildiği ve bu formun alt kısmındaki notta analiz formatının yaklaşık maliyeti oluşturan tüm pozlar için ayrı ayrı düzenlenmesi ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyat oluşumunda kullanılan analiz pozunun tanımına uygun olarak hazırlanması gerektiği, aksi halde analiz formatının geçersiz olacağı ve ihale dışı bırakılma nedeni sayılacağının belirtildiği, firmalarının teklif ekinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın yayımlamış olduğu analizleri bire bir esas alarak karsız olarak sunduğu, imalat raporu icmalinde müteahhit karının ayrıca belirtildiği, idarenin vermiş olduğu boş analiz formatının Bayındırlık ve İskan Bakanlığı analiz formatına uygun olmadığı ayrıca Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından analiz düzenlemesi bulunmayan kalemlerin (makine-elektrik), idare tarafından verilen analiz formatına uygulanamayacağının açık olduğu, ihale dokümanında, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından düzenlemesi olmayan iş kalemleri için başka kurumların analizlerinden yararlanılacağı şeklinde bir ifadenin bulunmadığı, söz konusu işe anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif verileceğinden Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından analizi düzenlenmeyen iş kalemlerinin, imalat raporu şeklinde düzenlendiği ve bu raporların teklifleri ekinde sunulduğu, açıklanan nedenlerle ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analiz sunulmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı,

2. İdarenin tekliflerini, ihale dokümanı kapsamında verilen pursantaj tablolarında bulunmayan bazı pozların, ihale teklif dosyasında sunulan hesap tablolarında fiyatlandırıldığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bıraktığı, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden sözleşmesi yapılacak olan işlerde, işin projesinde yer alan bir imalatı, idare sehven pursantaj listesine almasa dahi, imalatta proje esas alınacağından, yüklenicinin söz konusu imalatı yapmak zorunda olduğu, bu nedenle işin projesinde yer alan 22.080, 22.081, 22.082 vb. pozların firmalarınca ek bir ödeme talep edilmeksizin imalat raporuna dâhil edildiği, idari şartname düzenlemesi gereği pursantaj tablosunun sadece ödeme dilimlerini gösterici nitelikte olduğu, pursantaj tablosunda olsun veya olmasın proje, detay ve mahal listesinde belirtilen işlerin fen ve sanat kurallarına uygun bir şekilde yüklenici tarafından yapılmasının zorunlu olduğu, firmalarının ihale dokümanı kapsamında verilen proje, proje detayları, mahal listesi ve teknik şartnameye istinaden söz konusu işin maliyet raporunu çıkardığı, ödemeye esas teşkil edecek yeni bir pursantaj tablosu tanzim etmediği, işin firmalarına maliyetini oluşturan kalemlerin ödemeye esas olmadığı, ödeme aşamasında idarenin pursantaj tablosunun geçerli olacağının bilindiği, açıklanan nedenlerle bu durumun tekliflerini doğrudan etkileyen bir durum olmadığı, sonuç olarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmaması ve en avantajlı teklif sahibi olmaları hasebiyle, ihale kararının düzeltilerek, ihalenin firmalarının uhdesinde bırakılması gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İncelemeye konu ihale Kütahya Aslanapa Merkez İlköğretim Okulu Yapım İnşaatı işi olup söz konusu ihaleye anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif verilecek ve ihale sonucunda aynı şekilde sözleşme imzalanacaktır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarına eşit ve üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli isteneceği, teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgelerin (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Yukarıda değinilen Yönetmelik hükmü çerçevesinde, ihale ilanının 9 uncu; idari şartnamenin ise 7.ğ maddesinde, isteklilerce, teklif bedellerini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulması gerektiği düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere bir analiz formatı verilmiştir.

İdarenin düzenlediği analiz formatı boş bir format olup belgenin dip notunda; “ İş bu analiz formatı yaklaşık maliyeti oluşturan tüm pozlar için ayrı ayrı düzenlenecek olup, Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat oluşumunda kullanılan analiz pozunun tanımına uygun olarak hazırlanacaktır. Aksi halde analiz formatı geçersiz olup ihale dışı bırakılma nedeni sayılacaktır.” ifadesine yer verilmiştir. İdarece isteklilere verilen analiz formatının sütun kısmında; poz no, işin tanımı, birim, fiyat ve tutar kısımlarının yer aldığı fakat miktar kısmının bulunmadığı görülmüştür. Bu formata göre sunulacak analizler (bileşenlerin miktar kısımları doldurulamayacağından) maliyet bileşenlerinin birim fiyatlarının miktar ve tutar yönünden ayrıntılandırılması işlevine hizmet edemeyecektir. İdarenin analiz formatında yer alan bu eksiklik ve formun alt kısmında yer alan Bayındırlık Bakanlığı analiz pozunun tanımına uygun analiz sunulması yönündeki dip not bir arada değerlendirildiğinde, idarenin analiz formatı olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı analiz formatını kabul edeceği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin sunmuş olduğu analizler incelendiğinde; inşaat iş grubuna (subasman altı, subasman üstü, çevre tanzimi) ait analizlerin isteklice eksiksiz olarak (A04-Gömme silindirli iç ve dış kapı kilidinin yerine takılması, B01-İspanyolet takımının yerine takılması gibi Bayındırlık Bakanlığı’nda sadece rayici olan, analizi bulunmayan pozlar hariç) sunulduğu, diğer iş gruplarına (sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, yangın tesisatı, elektrik tesisatı) ilişkin analizlerin ise teklif dosyası kapsamında yer almadığı görülmüştür. Söz konusu tesisat iş kalemleri ve inşaat grubunda yer alan A04, B01 gibi iş kalemlerinin maliyet bileşenlerinin malzeme/teçhizat bedeli ile montaj bedellerinden oluştuğu, dolayısıyla diğer inşaat işi kalemlerinde olduğu gibi malzeme, işçilik, yakıt, amortisman gibi ayrıştırılabilir maliyet kalemlerinin söz konusu olmadığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından da bu iş kalemlerine ilişkin analiz düzenlenmediği sadece işin tanımının yapıldığı ve rayicinin bulunduğu, idarenin de Bayındırlık ve İskan Bakanlığı analizi bulunmayan pozlara ilişkin nasıl bir analiz sunulması gerektiği yönünde bir düzenlemesi olmadığı hususları dikkate alındığında, isteklilerin teklifleri kapsamında tesisat işlerine ve A04, B01 gibi iş kalemlerine ilişkin analizlere yer vermemesi durumu bir eksiklik olarak görülmemiştir. Kaldı ki, başvuru sahibi istekli dışındaki bazı istekliler de inşaat işi kalemleri haricindeki diğer kalemler için analiz sunmamış, idare de hiçbir istekliyi bu iş gruplarına ilişkin analizleri sunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakma cihetine gitmemiştir.

Diğer yandan; başvuru sahibinin inşaat iş gruplarına ilişkin sunmuş olduğu analizlerin sütun kısmında işin poz numarası, açıklaması, birimi, miktarı, fiyatı ve toplamı şeklinde kısımlar yer almakla birlikte, fiyat ve toplam kısımlarının boş olduğu, sadece analizin alt kısmında, toplam adı altında, o iş kalemi için öngörülen toplam fiyata yer verildiği görülmüştür. İsteklilerin teklifleri ekinde sunması zorunlu olan fiyat analizleri, teklifin maliyet bileşenlerinin miktar ve fiyat yönünden ayrıntılandırılmasıdır. Analizde yer alan her bileşen için miktar ve fiyat kısımları çarpılarak bileşenin toplam tutarına ulaşılabilmeli ve isteklinin teklif ettiği fiyata nasıl ulaştığı her bileşen için ayrı ayrı tespit edilebilmelidir. Aksi takdirde, imalat kalemlerini oluşturan bileşenler için öngörülen maliyet bedelini tespit etmek mümkün olamayacağından, söz konusu imalat bileşenlerinin maliyeti için belirlenmiş fiyatların, piyasa koşullarına uygun olup olmadığı ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil edip etmediği kontrol edilemeyecektir.

İsteklinin sunduğu analizlerde miktar kısmının doldurulup; fiyat ve toplam tutar kısımlarının boş bırakıldığı bu nedenle de analizi oluşturan hangi bileşen için ne kadar fiyat öngörüldüğü ve bu bileşenin toplam tutarının ne olduğu isteklinin sunmuş olduğu analizlerden anlaşılamamaktadır ki bu da her iş kalemine ilişkin analiz sunulmasının zorunlu kılınması yoluyla ulaşılmak istenen amaca ulaşılmasına cevaz vermemektedir.

İdarece, tekliflerin değerlendirmesi aşamasında isteklilerce sunulan analizlerin içeriğine ilişkin bir değerlendirme yapılmayacak, sadece isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz sunup sunmadıkları kontrol edilecek ve analizleri sunmayan ya da eksik sunan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Başvuru sahibinin sunmuş olduğu analizlerde her maliyet bileşeni için öngörülen birim fiyat ve bu fiyatın miktarla çarpılması sonucu elde edilen tutar kısımlarının boş bırakılmış olmasının, söz konusu belgelerin analiz vasfını kaybetmesine neden olduğu değerlendirildiğinden, idarece tesis edilen işlem analiz içeriğine ilişkin bir inceleme olarak nitelendirilmemiştir. Bu nedenle idarece tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, analizler açısından bu yönde bir inceleme yapılması ve başvuru sahibinin sunmuş olduğu analizlerde yer alan ve bu belgelerin analiz niteliğini kaybetmesine neden olan eksiklikler nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi yerinde bulunmuştur.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi isteklinin teklif bedelini gösteren hesap cetvelinde, idarenin yaklaşık maliyet cetvelinde ve pursantaj tablosunda yer almayan “22.080 Tip Ahşap Gömme Dolap Yapılması (2.50x1.80)=4.50 M2, 22.081 Tip Ahşap Mutfak Tezgah Altı Dolabı (1.68x0.85)=1.43 M2 ve 22.082 Tip Ahşap Mutfak Tezgah Üstü Dolabı (3.04x0.80)=2.46 M2” pozlarına ilişkin kalemlere yer verildiği görülmüştür.

Teknik şartnamenin “Sabit Mobilyalar” başlıklı 3-8 inci maddesinde;

“ 3-8.1.Genel

Projesinde belirtilen yerlerde ve ölçülerde tezgah ve dolapları, bankolar ve hilton tipi lavabolar yapılacaktır.

İmalatlara ilişkin malzeme, teknik özellikleri, imalatçı çizim ve detayları, madeni aksam ve renk örnekleri İdarenin onayına sunulacak; onay alındıktan sonra imalat geçilecektir.

Tüm ürünler T.C. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından tespit edilen 2. Derece Deprem Bölgesinde kullanıma uygun olmalıdır.

__

3-8.2.Mutfak Dolapları

3-8.2.1. Mutfak Alt Dolabı:

Tezgah Alt dolapları;

Dolap gövdeleri: çift taraflı 18mm suntalam

Çekmece ve dolap kapakları: sunta üzeri ceviz kaplama ve cila

-Madeni aksam:satina

__

3-8.2.2. Mutfak Üst Dolabı:

Tezgah üst dolapları:

-Dolap gövdeleri: çift taraflı 18mm suntalam,

-Çekmece ve dolap kapakları: sunta üzeri ceviz kaplama ve cila

-Madeni aksam:satina

__

3-8.2.3.Mermer Tezgah ve Eviye

Projesinde belirtilen mahallerde aşağıda tanımlanan özelliklere uygun mutfak tezgahları yapılacaktır.

__

-Tezgah 3 cm lik Uşak Beyazı-Sandıklı siyah mermer yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.__

İdarece ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen proje çıktılarının incelenmesi neticesinde, bodrum ve zemin kat mimari projelerinde, mutfak ve ofis biriminde evyeli tezgah olduğu, söz konusu katlara ait mimari projelerde mutfak dolapları imalatlarına ilişkin detay projelerin yer almadığı görülmüştür. Bu konuya ilişkin detay projelerin Kurumumuza gönderilmesi hususunda idareye 21.10.2009 tarihinde yazılan 1578 sayılı yazıya idarece verilen 23.10.2009 tarihli ve 395 sayılı cevapta;

“…Aslanapa Merkez İ.Ö.Okulu Yapım İnşaati ihalesinde; bodrum ve zemin kat mimari projelerinde, mutfak ve ofis odalarında evyeli tezgah görülmektedir. Evyeli tezgah yapımı için evyenin imalatı 083-201 (Eviye bir gözü damlalıklı fayans, ekstra kalite 45*100 cm) poz nolu sıhhi tesisat bölümünden verilmiştir, tezgah ise, kutu profillerle yapılıp seramik kaplama yapılması düşünülmüştür. Evyeli tezgahların mimari detay projelerine ihtiyaç olmadığı düşünülmüş bu yüzden hazırlanmamıştır. Detay projesi hazırlanmadığı için ihale dosyasına konulmamıştır.

__

Teknik şartnamede sabit mobilyalar başlığı altında mutfak için tezgah altı ve tezgah üstü dolabı bilgisi sehven yapılmış bir hatadır. Tezgah altı ve tezgah üstü dolabı imalatları, mimari projede ve mahal listesinde yoktur çünkü bu imalatların yapılması planlanmamıştır bu yüzden detay projeleri yoktur ve ihale dosyasına detay projesi konulmamıştır. İhale dosyasına da konulan, Anahtar Teslimi Götürü Bedel Tip Sözleşmesinde “Sözleşmenin ekleri” maddesinde ihale dosyasında bulunan evrakların öncelik sıralaması verilmiştir. Bu sıralamaya göre;

__

_ 1- Yapım İşleri Genel Şartnamesi_

_ 2- İdari Şartname,_

_ 3- Sözleşme Tasarısı,_

_ 4-Uygulama Projesi,_

_ 5- Mahal Listesi,_

_ 6- Özel Teknik Şartname,_

_ 7- Genel Teknik Şartname,_

_ 8- Açıklamalar (varsa),_

_ 9- Diğer Ekler_

__

Yukarıdaki sıralamadan da anlaşılacağı üzere uygulama projeleri ve mahal listesinin öncelik sırası özel teknik şartnameden önce gelmektedir. Bu yüzden uygulama projesi ve mahal listesinde yer almayan bir imalatın özel teknik şartnamede yer alması bu imalatın yapılmasını zorunlu kılmaz. Aslanapa Merkez İ.O.Okulu Yapım İnşaatı işinde mutfak altı ve mutfak üstü dolabı imalatı düşünülmediğinden proje ve mahal listesinde gösterilmemiştir bu yüzden bu imalatlara yönelikte herhangi bir detay proje ihale dosyasına konulmamıştır.”

Denilmek suretiyle, teknik şartnamede sabit mobilyalar başlığı altında mutfak için tezgah altı ve tezgah üstü dolabı bilgisinin sehven konulduğu, tezgah altı ve tezgah üstü dolabı imalatlarının mimari projede ve mahal listesinde bulunmadığı çünkü bu imalatların yapılmasının planlanmadığı, bu yüzden detay projelerinin bulunmadığı ve ihale dosyasına detay projelerinin konulmadığı belirtilmiştir.

İdari şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 60 ıncı maddesinde yer alan; “Pursantaj tablosu sadece ödeme dilimlerini göstermekte olup, pursantaj tablosunda olsun veya olmasın proje, detay ve mahal listesinde belirtilen işlerin fen ve sanat kurallarına uygun bir şekilde yüklenici tarafından yapılması zorunludur. Pursantaj tablosunda oluşan hatalara istinaden ek ödeme talep edilemez.” düzenlemesi ile,

Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin “İhale dokümanını oluşturan belgeler” başlıklı 8.2.1 maddesinin dip notunda yer alan;

“ (1) Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde madde metni aşağıdaki şekilde

düzenlenecektir;

__

_ 8.2.1. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir:_

_ 1- Yapım İşleri Genel Şartnamesi_

_ 2- İdari Şartname,_

_ 3- Sözleşme Tasarısı,_

_ 4-Uygulama Projesi,_

_ 5- Mahal Listesi,_

_ 6- Özel Teknik Şartname,_

_ 7- Genel Teknik Şartname,_

_ 8- Açıklamalar (varsa),_

_ 9- Diğer Ekler.”_

Düzenlemesi bir arada değerlendirildiğinde; yapım işi kapsamında gerçekleştirilecek olan imalatların öncelikle işin proje, detay proje ve mahal listesine göre yapılacağı, ihale işlem dosyası kapsamındaki mimari projelerde ve mahal listesinde mutfak dolaplarının imalatının gözükmediği, idarenin mutfak dolaplarına ilişkin düzenlemeyi teknik şartnameye sehven dahil ettiği, teknik şartnamede “ projesinde belirtilen yerlerde tezgah ve dolaplar yapılacaktır ” şeklinde bir düzenlemenin bulunduğu, bu ifadenin mefhumu muhalifinden, projesinde belirtilmediği takdirde mutfak dolabı yapılmasının planlanmadığının anlaşılması gerektiği, idarenin isteklilere ihale dokümanı kapsamında vermiş olduğu pursantaj tablosunda da bu kalemlerin yer almadığı görüldüğünden başvuru sahibi isteklinin söz konusu kalemlere teklif bedelini gösteren hesap cetvelinde yer vermemesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde;

“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin teklifinin, ihalede sunulan en düşük teklif olduğu, fazladan fiyatlandırdığı 22.080 (600 TL), 22.081 (2.700 TL), 22.082 (2.400 TL) poz no.lu kalemlerin toplam tutarının 5.700 TL olduğu, başvuru sahibinden sonraki en düşük teklif sahibi ile başvuru sahibinin teklifi arasında 79.000 TL’ lik bir fark olduğu, işin projesinde ve idarenin pursantaj tablosunda mutfak dolaplarına ilişkin kalemlerin yer almadığı, işin yapımı sırasında imalatlara ilişkin olarak uygulama projesinin; ödemelere ilişkin olarak ise pursantaj tablosunun esas alınacağının açık olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde; bu kalemlerin başvuru sahibince hesap cetvelinde fiyatlandırılması sonucunda diğer isteklilere nazaran kendisine bir fiyat avantajı sağlamadığı, yukarıda bahsedilen ihtiyaçların uygun şartlarla zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri doğrultusunda, idarece başvuru sahibinin teklifinin, hesap cetvelinde fazla imalatlar öngörüldüğü gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işlemi mevzuata uygun bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1. İdarece, Raşit Canbaz Yapı Mühendisliği ve Memet Keskinkılıç adlı isteklilerin, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, teklif dosyaları kapsamında sunmuş oldukları analizlerin içeriğine ilişkin inceleme yapılarak, adı geçen isteklilerin bazı kalemlere ilişkin analizlerindeki birim fiyatlar ile hesap cetvelinde o kaleme ilişkin öngördükleri fiyatların uyuşmaması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde;

“ Yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarına eşit ve üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

__

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

__

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.”_ hükmü yer almaktadır.

İdarece, tekliflerin değerlendirmesi aşamasında, isteklilerce sunulan analizlerin içeriğine ilişkin bir değerlendirme yapılmayacak, sadece isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz sunup sunmadıkları kontrol edilecek ve analizleri sunmayan ya da eksik sunan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında ise; teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır.

Açıklanan nedenle, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, Raşit Canbaz Yapı Mühendisliği ve Memet Keskinkılıç adlı isteklilerin analizlerin içeriğine ilişkin inceleme yapılarak, adı geçen isteklilerin bazı iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatlar ile hesap cetvelinde o iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri fiyatların uyuşmaması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmaları işleminde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Ne var ki; Memet Keskinkılıç adlı isteklinin, idarenin pursantaj tablosunda, inşaat işleri-çevre tanzimi iş grubunda yer alan 23.226 poz no.lu “Bayrak direği yapılması ve yerine tespiti ( 2 inç-2 ½ inç çelik boru ve başlık makarası ile)” iş kalemine, hesap cetvelinde yer verdiği fakat bu poza ilişkin analizin teklif dosyasında yer almadığı görülmüş olup, adı geçen isteklinin, her iş kalemi/grubu için teklif edilen birim fiyatların her biri için analiz sunulması kriterini karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, teklif değerlendirmesi aşamasında analiz içeriğine ilişkin inceleme yapılarak isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi sonucu itibariyle esasa etkili görülmemiştir.

Aynı şekilde, Raşit Canbaz Yapı Mühendisliği adlı isteklinin de;

İnşaat işleri iş grubunda yer alan 19.055/C1 poz no.lu “5 cm. Xps Köpük Isı Yal. Levh. Dış Duvarl. Dıştan Isı Yalıtımı, Isı Yalıtım Sıvası (100kpa (>=Tr100)” iş kalemini,

İnşaat işleri-çevre tanzimi iş grubunda yer alan 28.097 poz no.lu “4+4 Mm Çift Cam Penc. Ünitesi(Madeni Konst.Çıtayla)” iş kalemini,

İnşaat işleri-çevre tanzimi iş grubunda yer alan 23.226 poz no.lu “Bayrak direği yapılması ve yerine tespiti ( 2 inç-2 ½ inç çelik boru ve başlık makarası ile)” vb.

İş kalemlerini hesap cetvelinde fiyatlandırdığı ancak bu kalemlere ilişkin analizlerin teklif dosyasında yer almadığı görülmüş olup, adı geçen isteklinin de her iş kalemi/grubu için teklif edilen birim fiyatların her biri için analiz sunulması kriterini karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, teklif değerlendirmesi aşamasında analiz içeriğine ilişkin inceleme yapılarak isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi sonucu itibariyle esasa etkili görülmemiştir.

2. İdarece teklifi geçerli teklif olarak değerlendirilen Yıllar İnşaat Elektrik Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin idarenin pursantaj tablosunda Tesisat İşleri – Elektrik Tesisatı iş grubunda yer alan;

“15.001/3C Makina İle Her Derinlikte Dar Derin Yumuşak Ve Sert Toprağın Kazılması”

İnşaat İşleri Subasman Üstü iş grubunda yer alan;

“25.047 Yeni Sıva Yüzeylerine Renkli Veya Beyaz İki Kat Tutkallı Badana Yapılması”

İş kalemlerine ilişkin hesap cetvelinde fiyatlandırma yaptığı fakat adı geçen iş kalemlerine ilişkin analizlerin teklif dosyasında yer almadığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki iki istekli açısından yapılan açıklamalar çerçevesinde adı geçen isteklinin, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakılması gerekirken teklifinin geçerli bir teklif olarak kabul edilmesi işleminde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Söz konusu isteklinin teklifinin, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakılması ve aşırı düşük teklif sınır değer hesabına katılmaması gerekeceğinden, bu değerin yeniden hesaplanması gerekmektedir. Bu durumda yapılan hesaplamaya göre oluşan yeni aşırı düşük sınır değere göre isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olup olmadığı yönünde yapılan inceleme sonucunda, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan en avantajlı ikinci teklif sahibi HSC Ltd. Şti.’nin teklifinin bu değerin üstünde yer aldığı görülmüştür. Bu nedenle, en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması işleminde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Bununla birlikte; adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması idare tarafından uygun görülerek, teklifinin ihaledeki en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan Ortaş Ltd. Şti’nin teklifinin, aşırı düşük sınır değerin yeniden hesaplanması sonucunda ortaya çıkan rakama göre de aşırı düşük teklif olduğu bu nedenle Ortaş Ltd. Şti’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin üzerinde bırakılması işleminin mevzuata uygun şekilde gerçekleştiği anlaşıldığından bu aykırılık esasa tesir etmemiştir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

İhale ilan metninin 9. maddesinin; “ teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dökümanı kapsamında verilen analiz formatına uygunanalizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulacaktır.” şeklinde düzenlendiği,

İdari şartnamenin 7.1.ğ maddesinde; isteklilerce, teklif bedellerini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulması gerektiği düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere bir analiz formatı verildiği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin (b) bendinde, ihaleye katılacak isteklilerden, mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek bilgi ve belgeler 9 madde halinde belirtildikten sonra, ihale konusu işin niteliğine göre, belirtilen bilgi ve belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtileceğinin hüküm altına alındığı; sayılan belgeler arasında “** analizlere** ” yer verilmediği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. _

_ Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” _hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38. maddesinde; “ 38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

05.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan, 11.09.2009 tarihli, 25226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 34. maddesine 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle eklenen 3. fıkrasında yer alan “… isteklilerden teklifleri ekinde … ” sözcüklerinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2009 tarih ve E:2006/731, K:2009/116 sayılı kararı ile, “… 4734 sayılı Yasa’nın ihaleye katılım kurallarını düzenleyen bölümünde yer alan 10. Maddesinin (h) fıkrası uyarınca isteklilerin, tekliflerinin ekinde istenilen belgeleri vermemeleri halinde, ihale dışı bırakılmaları sonucu doğuracağından, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin, yönetmelik hükmü ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasa’nın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı tekliflerin verilmesi aşamasında, bir ihaleye katılım şartı olarak istenilmesine olanak sağlayan Yönetmelik hükmünde yer alan “… isteklilerden tekliflerinin ekinde …” ibaresinde ve bu ibareye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin 1. Maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …” gerekçesiyle anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138. maddesinde; “… Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmü yer almakta olup, 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü fıkrasında da; “ Mahkeme kararlarının (otuz) gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın 138 ve 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesi uyarınca yargı kararlarının, geciktirilmeksizin uygulanması gerektiği ve etkisiz kılacak düzenleme yapılamayacağı açıktır.

Öte yandan, Anayasa’nın 124. maddesi gereği Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Yönetmelikler, yasa tekniğine uygun olmaması ve güçlükler bulunması nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebilir. Kamu idaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınması zorunlu olduğu gibi yasayı ve yasanın amacını aşar veya yasa konusu alanlara girer nitelikte düzenleme yapma olanağı da bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda, 05.12.2008 tarih ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5812 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik kapsamında da “ ihaleye katılımda yeterlik ” kriterlerini belirleyen 10. maddede “analizlerin de istenebileceğine” ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir.

Bu nedenle, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Danıştay 13. Dairesinin kararı birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’da belirtilmeyen ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik kriterine ilişkin olarak Yönetmelik ve Tebliğle düzenleme yapılması mümkün olmadığından, teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasanın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin, böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı, haliyle de ihale üzerinde kalanda belli olmadan, sözleşme aşamasındaki duruma ilişkin düzenleme yapılarak, teklif ekinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, ihaleye katılım şartı olarak istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kanunun 56. Maddesinin 2. Fıkrasında; “ Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü mevcuttur.

İnceleme kapsamındaki ihalede, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizlerin isteklilerden teklifleri ekinde istenmesi, 4734 sayılı Yasa’ya aykırılık oluşturmakta ise de, bu konuda idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı ve dokümanın kesinleştiği anlaşıldığından, bu hukuki koşullar çerçevesinde; yazılı gerekçelerle “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” yönelik karara katılıyorum.

** Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi**