KİK Kararı: 2009/UY.I-2187 (31 Ağustos 2009)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/065
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 31.08.2009
Karar No : 2009/UY.I-2187
BAŞVURU SAHİBİ:
Trafik İşaretleri San. ve Tic. A.Ş., Eski Ankara Yolu Mustafa Karuşağı Sanayi Sitesi No:1/A 34912 Kurtköy Pendik/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı İhale İşleri Şb. Müdürlüğü, İhale İşleri Şb. Müdürlüğü Oramiral Salim Dervişoğlu Cad. No:80 KOCAELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/54866 İhale Kayıt Numaralı "Kbb 1.Bölge Soğuk ve Çift Kompenant Boya ile Trafik Şerit Banket Çizgilerinin Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

12.08.2009 tarih ve I.Y.15.93.0207/2009-36E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı İhale İşleri Şube Müdürlüğü tarafından 04.06.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “KBB 1.Bölge Soğuk ve Çift Kompenant Boya İle Trafik Şerit Banket Çizgilerinin Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Trafik İşaretleri San. ve Tic. A.Ş.’nin 20.07.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 27.07.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.08.2009 tarih ve 18027 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.08.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin 04.06.2009 ve 05.06.2009 tarihinde yaptığı (İKN: 2009/54866, İKN: 2009/54936, İKN: 2009/55244) üç tane ihaleye katıldığı, bu ihalelere vermiş olduğu tekliflerin aşırı düşük bulunarak aşırı düşük fiyat açıklaması istendiği, İKN: 2009/54936 ve İKN: 2009/55244 ihalelerinde sunduğu aşırı düşük fiyat açıklamalarının kabul edildiği, şikayete konu ihalede (İKN: 2009/54866) sunduğu açıklamanın diğer iki ihale için verilmiş olan açıklamalar ile aynı şartlarda olmasına rağmen uygun görülmediği,

2. İdareye verilen aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap yazısında, ihalenin yapımında kullanılacak boyaların üreticisi olduklarının belirtildiği, üretici olmanın bu ihalede önemli avantajlar getirdiği, yine işin yapımında kullanılacak olan çift kompenantlı ve soğuk yol çizgi boyaları ile ilgili kalite belgelerini idareye sundukları, üretici olması dolayısı ile proforma fatura vermeyi gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığı, idarenin sadece "bir adet soğuk yol çizgi boya makinesi" istediği, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen "İşin yapılabilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır." maddesine istinaden makinenin kendi malı olma şartının aranmadığı, teklif zarfında istenmeyen ekipman ile ilgili belgelerin, sadece verilen teklife açıklık getirmek olan aşırı düşük teklif sorgulamasında verilmediği gerekçesiyle bir isteklinin elenemeyeceği, idarenin isteklilere CD ortamında satmış olduğu her üç ihalenin teknik şartnamelerinin “ 1.3.1. Şartnameler ” başlıklı maddesinin b. bendinde “Karayolları Teknik Şartnamesi” dendiği, bu şartnameye istinaden, ihalelerin Karayolları Yatay İşaretleme İşi olması sebebi ile idarenin hem teknik, hem de idari şartnamesinde her hangi aksi bir hüküm ve açıklama ve örnek teşkil edecek bir analiz formatı da olmadığından, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan "Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Analizleri" kitabındaki analizlere göre analizlerin hazırlandığı, bu analizlerdeki miktarların Karayolları Teknik Şartnamesinde belirtilen miktarlarla aynı olduğu, idarenin, aşırı düşük fiyat açıklamasında sunulan analizlerdeki miktarların düşük olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdarenin bir ihalede aşırı düşük fiyat açıklamasını kabul etmesi, ihaleler ve açıklamalar aynı nitelikte bile olsa, başka ihalelerde de kabul edileceği anlamına gelmeyeceği, her ihalenin ihale komisyonunun farklı olabileceği ve farklı değerlendirmeler yapabileceği, bu nedenle başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun aşırı düşük bulduğu tekliflerde önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlerle ilgili olarak isteklilerden, imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle belirlenen sürede yazılı açıklama yapmalarını isteyeceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Başvuruya konu ihalede, başvuru sahibinin teklifi, hesaplanan sınır değerin altında kalmış ve ihale komisyonu, imalat sürecinin, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve yapım işinin özgünlüğü konusunda fiyat açıklaması istemiştir. Başvuru sahibi, aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamında idareye, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan kalemlere ilişkin fiyat analizleri, Termotek Yol İşaretleme Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş çift kompenantlı yol çizgi boyası, termoplastik yol çizgi boyası, makine ve tesisata ilişkin kapasite raporu, Kisan İnşaat Mühendislik San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenmiş makine ve tesisat ve yol çizgi boyalarına ilişkin kapasite raporu sunmuştur. İhale komisyonu, sunulan aşırı düşük teklif açıklamasını, sadece maliyet analizleri sunulduğu ve bu analizlerdeki miktarların TCK’nın “Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Analizleri” kitabında öngörülen miktarlardan düşük olduğu, ayrıca proforma fatura ve ekipmana ilişkin bir belge sunulmadığı gerekçesiyle reddetmiştir.

İdari Şartnamenin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 7.5.3 üncü maddesinde, yüklenicinin işin yürütülmesi sırasında 1 adet soğuk yol çizgi aracı bulunduracağı düzenlenmiş, başvuru sahibi aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamında, şartnamede belirtilen makinenin maliyetine ilişkin herhangi bir belge sunmamıştır. İşin yapılmasında kullanılacak makinelerin de yükleniciye bir maliyeti olacağından, başvuru sahibinin bunlara ilişkin belgelerin aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamında sunulmadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılamayacağı yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

Trafik İşaretleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamında verilen analizler, TCK’nın “Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Analizleri” kitabındaki analizlerle karşılaştırıldığında; ihalenin ikinci kalemi olan “Çift Kompenantlı Boya ile Standart Ok ve Yazıların Çizilmesi (2 mm Kalınlıkta)” işine ait analizdeki elastomerik reçine esaslı sıvı plastik kaplama malzemesi, PVC Pestili (1 mm'lik) ve yaya çizgi ekibi için öngörülen miktarlar ile dördüncü kalemi “Çift Kompenantlı Boya ile Yaya Geçitleri, Yavaşlama Uyarı ve Şerit Çizgilerinin Çizilmesi (3 mm kalınlığında)” işine ait analizdeki işçilik miktarları, TCK’nın analizlerindeki miktarlardan düşük belirlenmiş olsa da, birinci kalem olan “Soğuk Yol Çizgi Boyası ile Yol Çizgilerinin Çizilmesi (makine ile)” işine ait formen, soğuk yol çizgi makinesi için öngörülen miktarlar ile ihalenin üçüncü kalemi olan “Çift Kompenantlı Boya ile Ofset Taraması Çizilmesi (2 mm Kalınlıkta)” işine ait işçilik miktarlarının TCK’nın analizlerindeki miktarlardan yüksek belirlendiği tespit edilmiştir.

İhalede, yaklaşık maliyetin TCK’nın 2007 ve 2008 yıllarına ait birim fiyatlarının TEFE endeksi esas alınarak güncellenmesi yoluyla bulunduğu, bulunan yaklaşık maliyetin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarının (1.102.622,00 TL) altında olması dolayısıyla, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca isteklilerden teklifleriyle birlikte fiyat analizlerinin istenmediği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde;

“(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere aday veya isteklilerden istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

__

…

__

ç) Yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarına eşit ve üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

__

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,

__

istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.

__

d) Yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarının altında olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece teklifinin aşırı düşük bulunması durumda istenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Yönetmelik hükmü, teklif birim fiyatlı işlerde teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre “ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizlerin” yaklaşık maliyeti anılan üst limit tutarının altında olan ihalelerde sadece teklifin aşırı düşük bulunması durumunda isteneceğini ifade etmektedir. Bu itibarla; idarenin, yaklaşık maliyeti anılan üst limitin altında olan ihalelerde de, ihale dokümanı kapsamında isteklilere, yaklaşık maliyetine de esas olan birim fiyat analizlerine uygun analiz formatı vermesi gerekmektedir.

Başvuruya konu ihalede, ihale dokümanı kapsamında isteklilere analiz formatı verilmediği, ayrıca idari şartname ve teknik şartnamede tekliflerin TCK’nın birim fiyat analizleri esas alınarak hazırlanacağına ilişkin bir düzenleme yapılmadığı tespit edilmiştir. İdarelerin 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde düzenlenen “saydamlık ilkesi” gereğince teknik ve idari şartnamelerini ihtiyaçlarına uygun olarak ve açık bir şekilde düzenlemeleri gerekmektedir. Bu nedenle, idarenin teknik şartnamede düzenlemediği bir şartı dikkate alarak başvuru sahibini değerlendirme dışı bırakmasının 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesine aykırı olacağı, somut olayda ihale komisyonunun, başvuru sahibi tarafından verilen aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamındaki analizlerde yer alan miktarları TCK’nın “Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Analizleri” kitabındaki analizlerle karşılaştırarak, teklifi TCK’nın analizlerine uygun bulmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakmasının 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, başvuru sahibi aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamında, analizlerindeki fiyatlara esas teşkil eden fatura, proforma fatura gibi herhangi bir belge de sunmamıştır. Aşırı düşük fiyat sorgulamasına verilen cevapta, teklifin düşük olmasını sağlayan avantajlı koşulların belgelendirilerek açıklama yapılması gerektiğinden, aşırı düşük fiyat açıklaması kapsamında proforma fatura sunulmadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olduğu düşüncesiyle, başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesi gereğince Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen 2009 yılı asgari işçilik ücretinin 30 Aralık 2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiği, Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararına göre 2009 yılı ilk altı aylık asgari ücretin bir günlüğünün 22,20 TL olarak belirlendiği, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir düz işçinin saatlik ücretinin 22,20 TL / 7,5 saat= 2,96 TL olduğu, ihale üzerinde kalan istekli olan Cleanosol Yol İşaret. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük fiyat açıklaması incelendiğinde; analizlerde yer alan bileşenlerden düz işçinin saatlik ücretinin 1,50 TL, formenin saatlik ücretinin 0,30 TL, erbab işçinin saatlik ücretinin 1,20 TL olarak belirlendiği, analizdeki saatlik işçilik ücretinin asgari ücretin altında olduğu, istekli tarafından maliyet analizleri dışında fatura, proforma fatura gibi başka bir belgenin sunulmadığı tespit edilmiş olup bu teklifin de değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.