KİK Kararı: 2009/UY.I-2151 (24 Ağustos 2009)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/064
Gündem No : 28
Karar Tarihi : 24.08.2009
Karar No : 2009/UY.I-2151
BAŞVURU SAHİBİ:
Kazova İnşaat San. Tic. ve Turizm A.Ş. Vekili Av.Emrah Şıklaroğlu, Üsküp Caddesi Kuloğlu Sokak No:6/11 Çankaya /ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İstanbul İl Özel İdaresi İmar Yatırım ve İnşaat Daire Başkanlığı, Alemdar Mah. Prof. Kazım İsmail Gürkan Cad. No:40 Sultanahmet Fatih/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/35722 İhale Kayıt Numaralı "İstanbul Bahçelievler Devlet Hastanesi İnşaatı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

20.08.2009 tarih ve I.Y.15.32.G028/2009-26E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İstanbul İl Özel İdaresi İmar Yatırım ve İnşaat Daire Başkanlığı tarafından 12.05.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “İstanbul Bahçelievler Devlet Hastanesi İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak Kazova İnşaat San. Tic. ve Turizm A.Ş. Vekili Av.Emrah Şıklaroğlu’nun 02.07.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 09.07.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 27.07.2009 tarih ve 17371 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.07.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idarenin 25.06.2009 tarih ve 3544 sayılı yazısında, kendileri tarafından aşırı düşük sorgulamasına verilen yazılı açıklama yeterli görülmediğinden, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 02.07.2009 tarihinde idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine, idarenin 09.07.2009 tarih ve 4000 sayılı cevabi yazısında; teklif maliyetini oluşturan önemli maliyet bileşenlerinden olan;

a) Kazı yapılması, duvar yapımı, ahşap iskele, şap yapılması, doğal granit merdiven basamak kaplaması, yapay badem kapak-düşey silikon cephe gibi imalat miktarlarının, idarenin hazırlamış olduğu yaklaşık maliyet cetvelinde hesaplanan miktarlara göre oldukça eksik hesaplandığı,

b) Çevre tanzimi, tıbbi/evsel atık, trafo binası inşaatı imalatlarının birim fiyatlarına ilişkin pozların ayrı ayrı hesaplanmadığı,

c) Mekanik tesisat, elektrik tesisatı işleri için öngörülen tutarların, yaklaşık maliyete göre oldukça düşük kaldığı,

Gerekçeleri ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak başvuruya konu ihalenin anahtar teslimi götürü bedel kapsamında ikmali öngörülen bir ihale olduğu, idarenin isteklilere ihale dokümanı ekinde anılan işe ilişkin metraj listesini vermediği, metrajın proje ve eki dokümandan hesaplandığı, bu bağlamda kendileri tarafından hesaplanan miktarların, idarenin hesapladığı miktarlarla birebir örtüşmesinin mümkün olmadığı, anahtar teslim götürü bedel çerçevesinde yapımı gerçekleştirilecek olan söz konusu işte; metraj farklılığının olmasının doğal olduğu, bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

İddiasına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelenen söz konusu ihalenin, anahtar teslimi götürü bedel ihale olduğu, ihaleye 20 isteklinin teklif sunduğu, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda 5 isteklinin teklifinin; anahtar teknik personele ilişkin belgelerin eksik olduğu, iş deneyim belgesi ve cirolarının yeterli olmadığı gerekçesi ile değerlendirmeye alınmadığı, teklifleri geçerli olan 15 istekliden, **Kazova İnş. San. Tic. ve Turizm AŞ., Şentürkler Müh. Müt. İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş., Nuhoğlu İnş. San. ve Tic. AŞ., **YDA İnş. San. ve Tic. A Ş.ve Kuzu Toplu Konut İnş. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük sınır değerinin altında kaldığı, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulamasının yapıldığı, sınır değerin altında kalan ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerden, Kuzu Toplu Konut İnş. Ltd. Şti.’nin yazılı açıklamasının ihale komisyonunca yeterli görülerek anılan isteklinin teklifinin geçerli teklif olduğu ve değerlendirmeye alındığı, ancak aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli görülmeyen diğer isteklilerin tekliflerinin ise aşırı düşük teklif olduğuna karar verilerek değerlendirmeye alınmadığı, ihalenin, idareye sunulan geçerli teklifler arasında ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi olarak belirlenen Kuzu Toplu Konut İnş. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin __ “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde ; “Yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yapım işleri için öngörülen üst limit tutarına eşit ve üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli istenir.

__

_Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” _hükmü,

İdari Şartnamenin, “ Diğer Hususlar ” bölümünde yer alan**; “** Teklif bedelini oluşturan iş kalemlerini ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedellerini gösteren hesap cetvelleri vermek zorundadır.” düzenleme gereğince, isteklilerce tekliflerin ekinde anılan şartname doğrultusunda yer alan iş kalemlerine ilişkin analizlerin idareye sunulduğu,

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin, birinci bölüm XIII/H-a kısmında yer alan; “… Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

__

a) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti = 100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C) değerini elde eder.

__

b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.

__

_c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.” _açıklaması doğrultusunda ihale komisyonu tarafından isteklilerce sunulan tekliflerin değerlendirilmesi ile, aşırı düşük teklif sınır değerinin 72.082.606,93 TL olarak hesaplandığı, bu değerin altında teklif sunan isteklilerden, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü gereğince 12.06.2009 tarihinde, teklif bileşenlerine ilişkin açıklamanın ve teklif bedele dayanak teşkil eden kanıtlayıcı belgelerin anılan yazının tebliğ tarihini izleyen 3 (üç) gün içerisinde idareye sunulmasının istenildiği,

Aşırı düşük sınır değerin altında teklif sunan isteklilerden, **Kuzu Toplu Konut İnş. Ltd. **Şti’nin idarece belirtilen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, idarece söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli görülerek teklifinin değerlendirmeye alındığı, ancak **Kazova İnş. San. Tic. ve Turizm AŞ., Şentürkler Müh. Müt. İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş., Nuhoğlu inş. San. ve Tic. AŞ., ile **YDA İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin idareye sunulan teklif bileşenlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmediği, bu isteklere ait tekliflerin ise değerlendirmeye alınmadığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması ve teklifi ile idarece hazırlanan yaklaşık maliyet cetveli ve başvuru dilekçesine verilen cevap dikkate alınarak yapılan incelemede;

a-Maliyet bileşenlerini oluşturan bazı iş kalemlerinin, yaklaşık maliyet cetvelinde;

Fore kazık (80cm ve 100cm) miktarının 24.198 m olduğu, istekli tarafından bu miktarın 25.456 m olarak hesaplandığı,

Doğal granit döşemesi (26060 cm ve 260serbest boy) iş kalemi miktarının toplam 16.742 m² olduğu, istekli tarafından bu miktarın 15.609 m² olarak hesaplandığı,

Doğal granit ile merdiven basmağı kaplaması miktarı 4.325 m olmasına karşın, bunun istekli tarafından 3.960 m olarak hesaplandığı,

Şap yapımı miktarının 72.693 m² olduğu, istekli tarafından bu iş kaleminin 36.852 m² olarak hesaplandığı,

Ahşap iskele yapımı miktarının 385.461 m³ olduğu, istekli tarafından bu iş kaleminin 214.000 m³ olarak hesaplandığı,

Serbest kazı miktarının 319.534 m³ olduğu, istekli tarafından bu iş kaleminin 257.280 m³ olarak hesaplandığı,

Duvar yapımı miktarının 81.704 m² olduğu, teklifte bunun 53.454 m² olarak hesaplandığı,

Beton İmalatı miktarının 35.209 m³ olduğu, teklifte bunun 40.068 m³ olarak hesaplandığı,

Demir imalatı miktarının 5.499 ton olduğu, teklifte bunun 5.713 ton olarak hesaplandığı,

Yapay badem kapak silikon cephe+kompozit levha cephe yapımı işi toplam 23.787+9.510 = 33.297 m² olmasına karşın, istekli tarafından 11.848 m² yapay badem kapak silikon cephe yapımı+ 10.304 m² kompozit levha cephe yapımı olmak üzere toplam 22.152 m² cephe kaplama imalatının hesaplandığı görülmüştür.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan bir ihalede, imalat miktarlarının ihale dokümanı içerisinde kendilerine verilememesi sebebiyle istekliler, tekliflerine esas metrajı,__ ihale dokümanı içerisinde verilen mimari proje ve ekleri üzerinde yapılan hesaplamalara dayandırdığı, bu itibarla istekliler tarafından hesaplanan miktarların idare tarafından hesaplanan miktarlarla birebir uyuşmamasının ve isteklilerin birbirlerinden farklı miktarlar önermesinin olağan olduğu, bazı imalat kalemlerine ilişkin fiyat ve miktarların idarece tespit edilen fiyat ve miktarlardan düşük olabileceği gibi bazı imalat kalemlerine ilişkin fiyat ve miktarların idarece tespit edilen fiyat ve miktarlardan fazla olabileceği, dolayısıyla anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan işlerde, idarece tespit edilen imalat miktarlarıyla isteklilerce tespit edilen imalat miktarları arasındaki farkın işin yapımını etkileyecek ölçüde olmadığı sürece teklifin kabul edilebilir bir teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulanmasında ve ihalenin sonuçlandırılmasında esas olanın toplam teklif rakamının olması gerektiği, nitekim yukarıda tespit edilen imalatlar dikkate alındığında başvuru sahibinin hesapladığı bazı imalatların, idarece hesaplanan miktarlardan fazla olduğu gibi, bazı imalatların ise idarece hesaplanan miktardan düşük olduğu görülmüştür.

b-Mekanik ve elektrik tesisatına ilişkin iş kalemleri incelendiğinde; idare tarafından isteklilere verilen analiz formatının maliyet bileşenleri dikkate alındığında söz konusu tesisat iş kalemlerinin maliyet bileşenlerinin malzeme/teçhizat bedeli ile montaj bedellerinden oluştuğu, dolayısıyla inşaat işi kalemlerinde olduğu gibi malzeme, işçilik, yakıt, amortisman gibi ayrıştırılabilir maliyet kalemlerinin söz konusu olmadığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından da söz konusu iş kalemlerine ilişkin analiz düzenlenmediği hususu dikkate alındığında, isteklilerce anılan iş kalemlerine ilişkin analizler yerine bu iş kalemlerinin ikmaline ilişkin kanıtlayıcı belgelerin idareye sunulmasının yeterli olduğu,

Nitekim başvuru sahibince, mekanik ve elektrik tesisatı işlerinin yapımına ilişkin imalatların 24.05.2009 tarihinde MD Grup İnş. Mek. Elkt. San ve Tic. Ltd. Şti’nden alınan teklif kapsamında yapılacağının belirtildiği, bu imalatlara ilişkin belgenin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde idareye sunulduğu görülmüştür.

c-Çevre tanzimi, tıbbi atık, evsel atık, trafo binası inşaatı işlerinin teklif eki fiyat cetvelinde inşaat işleri içerisinde 787.699,84 TL tutarında tek iş kalemi halinde gösterildiği, anahtar teslimi götürü bedel ihalelerde iş gruplarının tek iş kalemi halinde gösterilmesinin mümkün olduğu, bunun teklif alınmak suretiyle yapımının ön görülmesi durumunda, işin alt bileşenleri gösterilmeden özel fiyat analizinin yapılması ve kanıtlayıcı belgeler ile tevsik edilmesi gerektiği, aksi halde iş grubu içerisinde yer alan inşaat işleri ve bağlantılı imalatlarının analizlerinin isteklilerce idareye sunulmasının zorunlu olduğu,

Anılan iş grubunun inşaat işleri ile çevre düzenlemesi ve evsel/tıbbi atık iş kalemlerinden oluştuğu, teklif mektubu ve aşırı düşük teklif açıklaması ekinde anılan iş grubuna ilişkin özel fiyat analizine veya birim fiyat analizlerine yer verilmediği, aşırı düşük teklif açıklaması ekinde anılan iş grubu dışında, metraj cetvelinde yer alan diğer iş kalemlerine ilişkin fiyat analizlerinin ve kanıtlayıcı birtakım belgelerin yer aldığı, ancak çevre tanzimi, tıbbi atık, evsel atık iş kısımlarına ilişkin kanıtlayıcı herhangi bir belgenin yer almadığı anlaşıldığından söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı,

Diğer taraftan, başvuru sahibi tarafından idareye verilen teklif birim fiyat analizlerinde düz işçi saatlik ücretinin 1,80 TL olarak öngörüldüğü,

01.08.2004 tarih ve 25540 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Asgari Ücret Yönetmeliğinin “İşverenin Sorumluluğu” başlıklı 12 inci maddesine göre işçilere Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemeyeceğinin hüküm altına alındığı,

4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesi gereğince Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen 2009 yılı asgari işçilik ücretlerinin 30 Aralık 2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararına göre 2009 yılı ilk altı aylık asgari ücretin bir günlüğünün 22,20 TL olarak belirlendiği, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir düz işçinin saatlik ücretinin 22,20 TL/7,5 saat = 2,96 TL/saat olduğu dikkate alındığında maliyet analizlerindeki saatlik işçilik ücretinin, asgari ücretin altında olduğu,

Başvuru sahibinin götürü bedel teklif mektubu eki cetvelde yer alan ve düz işçi çalıştırılması öngörülen iş kalemlerine ilişkin analizlerde ve idarece aşırı düşük görülen ve bu nedenle değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe gösterilen iş kalemlerine ilişkin birim fiyat analizlerinde, firma karının % 20 olarak belirtildiği, fiyat analizlerine ilişkin tutarlara, açıklama ekinde sunulan teklif ve proforma fatura fiyatlarının dayanak gösterildiği,

Söz konusu işte çalıştırılması öngörülen düz işçi ücretinin mevzuat gereğince tespit edilen asgari işçilik ücretini karşılamadığı, 4857 sayılı İş Kanunu ve Asgari Ücret Yönetmeliğinde; işveren tarafından çalıştırılacak işçilerin, çalışma usul ve esaslarının belirlendiği, çalıştırılacak işçilerin anılan mevzuat gereğince asgari işçilik ücretinin altında ücret ile çalıştıramayacağı hususu hüküm altına alındığından, işçilere, Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemeyeceği,

Başvuru sahibi tarafından önerilen saatlik düz işçi ücreti ile asgari işçilik ücreti arasındaki farkın (2,96-1,80=1,16 TL/saat) firma karından karşılanmasının mümkün olduğu, ancak istekliler tarafından öngörülen ve fiyat analizlerinde yer alan işçilik tutarının asgari işçilik tutarını karşılamadığı hususuna ilişkin istikrar kazanmış Kurul kararları göz önüne alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin maliyet analizlerindeki saatlik işçilik ücretini asgari ücretin altında öngörmesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, mevzuata aykırı bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhale üzerinde bırakılan istekli ile diğer aşırı düşük teklif sahibi olarak belirlenen istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği çerçevesinde yapılan irdelenme kapsamında tespit edilen eksiklikler maddeler halinde sıralanmıştır.

1-İhale üzerinde bırakılan ve en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen **Kuzu Toplu Konut İnş. Ltd. Şti.’**nin teklif mektubu eki metraj cetvelinde, diğer istekliler gibi bazı iş kalemlerinin idarece hesaplanan miktarlardan fazla bazılarının ise az hesaplandığı, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında; yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve yapım yönteminin özgünlüğü ve yapım yönteminin ekonomikliğine ilişkin olarak, özel fiyat analizlerinin ve çıkarılan bu fiyatlara dayanak gösterilen bir kısım fatura ile ilgili belgelerin idareye sunulduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idareye sunulan teklif mektubu ekleri ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde;

Anılan iş kapsamında idareye toplam 144 adet “özel fiyat analizi” sunulduğu, analizlerde gösterilen bütün imalatların proforma fatura ve taşeron teklif fiyatlarına dayandırıldığı belirtilerek özel fiyat analizlerinin oluşturulduğu, özel fiyat analizi içeriğinde; işçilik giderinin birim imalat içerisinde gösterildiği, (örnek; Analiz No: K.ÖZEL-54 Fore kazık ve kazı destekleme/iksa sistemi iş kaleminde, 1 adet imalat gideri 1.539.500 TL, %16 müteahhit ve genel giderler karşılığı 246.320 TL olmak üzere toplam analiz fiyatının 1.785.820 TL olarak belirtildiği, saatlik işçilik ücretinin anılan analiz formunda ayrıca gösterilmediği,

Söz konusu fiyat analizlerinin, yerinde imalat teklif alma ve alınan proforma fatura fiyatlarından oluşturulması nedeniyle birim fiyat analizlerinde; işçilik giderinin bu formatta gösterilmesi ve diğer maliyet bileşenlerinin analiz içerisinde ayrıca gösterilmemesi mümkün olup, ancak bu formatta çıkarılan analizlerin kabul edilebilmesi için fiyat analizlerinin istekliler tarafından alınan kanıtlayıcı belgelere dayandırılması ve bu belgelerin açıklama eki olarak idareye sunulması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması ekinde; demirbaş ve amortisman defterinde kayıtlı, anılan işte kullanılmak üzere 79 adet makine ve ekipmanın, idarece “aslı gibidir” onaylı belgesinin, 27 adet tasdikli araç ruhsatı fotokopisinin, 12 adet iş makinesi, 1 adet 95 m³/saat kapasiteli beton santrali ve ekipmanı, 1 adet 22.000,00 m² endüstriyel kalıp ve 2 adet polywood kalıp (1.050+1.050= 2.100 m²) faturası ile anılan işte çalıştırılması öngörülen anahtar teknik personele ilişkin belgelerin idareye sunulduğu,

Ancak ihale üzerinde bırakılan isteklice hazırlanan özel fiyat analizlerinde, analiz fiyatlarına dayanak gösterilmesi gereken kanıtlayıcı belgelerin, yukarıda belirtilen iki poz (endüstriyel kalıp ve polywood kalıp) dışında idareye verilmediği,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinde isteklilerin, anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre oluşturulan analizleri sunmaları gerektiği hükme bağlanmış olmasına rağmen ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizlerin idarece istenilen formattaki analizler olmadığı, bahse konu analizlerde ilgili maliyet bileşenlerinin görülemediği ve bunlara ilişkin fiyat hesaplamalarının dayanak gösterildiği belgelerin anılan istekliye ait teklif dosyası içerisinde ve aşırı düşük teklif açıklaması ekinde bulunmadığı anlaşılmıştır. Halbuki Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat düzenlemelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde, belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaların dikkate alınacağı ve isteklilerce teklif edilen fiyatların netleştirilmesi için analizlerin yanı sıra analizlere dayanak teşkil eden proforma fatura, teklif alma yazıları gibi bilgi ve belgelerin de sunulması gerektiği hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, aşırı düşük teklif açıklamasında, sadece makine ve ekipmana ilişkin belgeler ile özel fiyat analizlerini sunmakla yetinen, ancak birim imalatta yer alan maliyet bileşenlerine ilişkin tevsik edici belgeleri sunmayan **Kuzu Toplu Konut İnş. Ltd. Şti.’**nin açıklamasının bu yönüyle yeterli olmadığı, anılan isteklinin teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerekirken, bu istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterli görüldüğü ve ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı tespit edilmiş, ihalenin, anılan mevzuat gereğince aşırı düşük teklif açıklaması yeterli olmayan istekli üzerinde bırakılması mevzuata aykırı bulunmuştur.

2-**Nuho ğlu inş. San. ve Tic. **A.Ş. firmasının aşırı düşük teklif açıklamasında, firmanın sahip olduğu avantajlı koşullara değindikten sonra anılan işe ilişkin birim fiyat analizlerinin ve analizlerde yer alan birim fiyatların dayanak gösteriliği kanıtlayıcı belgelerin açıklama ekinde idareye verildiği görülmüştür.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan bir ihalede, imalat miktarlarının ihale dokümanı içerisinde isteklilere verilmemesi sebebiyle istekliler, tekliflerine esas metrajı, ihale dokümanı içerisinde kendilerine verilen mimari proje ve ekleri üzerinde yapılan hesaplamalara dayandırdığından, istekliler tarafından hesaplanan miktarların idare tarafından hesaplanan miktarlarla birebir uyuşmamasının ve isteklilerin birbirlerinden farklı miktarlar önermesinin olağan olduğu, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulanmasında ve ihalenin sonuçlandırılmasında esas olanın toplam teklif rakamının olması gerektiği, nitekim teklif dosyasında tespit edilen imalatlar dikkate alındığında başvuru sahibinin hesapladığı bazı imalatların, idarece hesaplanan miktarlardan fazla olduğu gibi, bazı imalatların ise idarece hesaplanan miktardan düşük olduğu görülmüştür.

Diğer taraftan, idare tarafından isteklilere verilen analiz formatının maliyet bileşenleri de dikkate alındığında mekanik ve tesisat iş kalemlerinin maliyet bileşenlerinin malzeme/teçhizat bedeli ile montaj bedellerinden oluştuğu, dolayısıyla inşaat işi kalemlerinde olduğu gibi malzeme, işçilik, yakıt, amortisman gibi ayrıştırılabilir maliyet bileşenlerinin anılan iş kalemlerinde söz konusu olmadığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından da söz konusu iş kalemlerine ilişkin analiz düzenlenmediği dikkate alındığında, isteklilerce anılan iş kalemlerine ilişkin analizler yerine bu iş kalemlerinin ikmaline ilişkin kanıtlayıcı belgelerin istekliler tarafından idareye sunulmasının yeterli olduğu anlaşıldığından,

Anılan isteklinin teklifinde yer alan bazı imalat miktarlarının idarece hesaplanan miktarlardan az olduğu ve aşırı düşük teklif açıklamasında, teklif alınmak suretiyle belgelendirilen, mekanik/elektrik tesisatı işleri için öngörülen tutarların, yaklaşık maliyete göre oldukça düşük kaldığı gerekçesi ile bu isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği ve teklifin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakıldığı, anılan teklifin belirtilen gerekçeler ile değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun olmamakla beraber;

**Nuho ğlu İnş. San. ve Tic. **A.Ş. tarafından idareye sunulan teklif birim fiyat analizlerinde, düz işçi saatlik birim fiyat ücretlerinin 2,40 TL öngörüldüğü,

Asgari ücretle çalıştırılan bir düz işçinin saatlik ücretinin 22,20 TL/7,5 saat = 2,96 TL/saat olduğu dikkate alındığında, **Nuho ğlu İnş. San. ve Tic. **A.Ş.’ nin teklifinin, aşırı düşük teklif açıklamasında öngörülen düz işçilik tutarının Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen asgari işçilik giderini karşılamadığı yönü ile değerlendirilerek isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığına karar verilmesi gerektiği tespit edilmiş olup, isteklinin teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

3-YDA İnş. San. ve Tic. A.Ş. firmasının teklif mektubu ve aşırı düşük teklif açıklaması eki metraj cetvelinde ve diğer belgeler üzerinde yapılan incelemede; isteklinin diğer istekliler gibi bazı iş kalemlerinin idarece hesaplanan miktarlardan fazla olduğu bazılarının ise az olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve yapım yönteminin özgünlüğü ve yapım yönteminin ekonomikliğine ilişkin olarak verilen fiyat analizlerinin ve birim fiyat analizlere dayanak gösterilen kanıtlayıcı belgelerin (proforma fatura ve teklif alma yazıları gibi bilgi ve belgelerin) aşırı düşük teklif açıklaması ekinde idareye verildiği görülmüştür.

Ancak anılan doküman üzerinde yapılan detaylı incelemede; anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması ekinde idareye sunulan analizler arasında söz konusu imalat pozları arasında yer alması gereken ve idarece 385.461 m³ olarak hesaplanan ahşap iskele, 72.693 m² şap yapılması pozlarının bulunmadığı ve bu imalat kalemlerine ilişkin herhangi bir maliyet de öngörülmediği gibi, anılan iş kalemlerinin teklif bedelini oluşturan diğer iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar içerisinde de gösterilmediği anlaşıldığından, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterli görülmemesi gerekçesi ile teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yerinde görülmüştür. __

4-Şentürkler Müh. Müt. İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş. firmasının teklif mektubu ve aşırı düşük teklif açıklaması eki metraj cetvelinde ve diğer belgeler üzerinde yapılan incelemede; isteklinin teklifinde yer alan bazı iş kalemlerinin idarece hesaplanan miktarlardan farklı olduğu,

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınan ihalelerde; idarece tespit edilen imalat miktarlarıyla isteklilerce tespit edilen imalat miktarları arasındaki fark işin yapımını etkileyecek ölçüde olmadığı sürece teklifin kabul edilebilir bir teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği,

Ancak bu durumda istekli tarafından idareye sunulan fiyat analizlerinin, Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat düzenlemeleri gereğince dayanaklarını belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaların dikkate alınacağı ve teklif edilen fiyatların netleştirilmesi için analizlerin yanı sıra analizlere dayanak teşkil eden proforma fatura, teklif alma yazıları gibi bilgi ve belgelerin de sunulması gerektiği, istekli tarafından fiyat analizlerine dayanak gösterilen belgelerin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde idareye sunulduğu,

Ancak doküman üzerinde yapılan detaylı incelemede; istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması ekinde idareye sunulan söz konusu imalat pozları arasında yer alması gereken ve idarece 385.461 m³ olarak hesaplanan ahşap iskele pozunun bulunmadığı, isteklinin 15.06.2009 tarihli, aşırı düşük teklif açıklamasında; Toplu Konut İdaresince ihale edilen Bursa Çağlayan 774 adet Konut Yapımı işinin kendi firmalarınca ikmal edildiği, anılan iş nedeniyle stoklarında ihale konusu iş için ihtiyaç olan kalıp iskele ve yardımcı malzemelerinin bulunduğu belirtilerek açıklamanın yapıldığı, kendilerinin stoklarında olduğu belirtilen malzemelerin de bir bedel karşılığı temin edilmiş olması nedeniyle isteklinin anılan iş kalemine ilişkin fiyat analizini ve kanıtlayıcı belgelerini açıklama ekinde idareye vermesi gerektiği, anılan isteklinin bu kaleme ilişkin kanıtlayıcı belgeleri idareye sunmadığı ve buna ilişkin herhangi bir bedel öngörmediği anlaşıldığından, Şentürkler Müh. Müt. İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş. firmasının teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek teklifin idarece değerlendirme dışı bırakılması yerinde görülmüştür.__

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan 5 isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli olmadığı gerekçesi ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.