KİK Kararı: 2009/UY.I-1962 (27 Temmuz 2009)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/060
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 27.07.2009
Karar No : 2009/UY.I-1962
BAŞVURU SAHİBİ:
Soner İnş. Müş. Müh. Müt. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti., Batı Mah. İsmetpaşa Cad. Çilek Sok. No:3/8 Pendik/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 10.Bölge Müdürlüğü, Karayolları 10.Bölge Müdürlügü 61310 Yıldızlı/TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/31945 İhale Kayıt Numaralı "(Tirebolu-Görele)Ayr. Çanakçi Il Yolu Km:0+000-16+150 Arasi Toprak İsleri, Sanat Yapilari ve Üstyapi Yaptirilmasi Isi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

24.07.2009 tarih ve I.Y.13.65.0183/2009-23E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 28.04.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Tirebolu-Görele Ayrımı Çanakçı İl Yolu Km:0+000-16+150 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yaptırılması İşi ” ihalesine ilişkin olarak Soner İnş. Müş. Müh. Müt. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 18.06.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.06.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 03.07.2009 tarih ve 15495 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.07.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Kesinleşen ihale kararının ekinde yer alan tutanakta;

Proforma fatura ve teklif mektuplarında teklif alınan firmalar hakkında yeterli bilgi olmadığı ve fiyatların piyasa koşullarını yansıtmadığı tespitinin yapıldığı, ancak açıklama istenilen kum-çakıl, demir ve çimentoya ilişkin fiyatların piyasa koşullarını yansıttığı, teklif alınan firmaların bilgilerinin proforma faturalardaki kaşede yer aldığı, kaldı ki Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine göre ihale komisyonunun teklif kapsamında sunulan belgelerin doğruluğunu teyit için gerekli gördüğü belge ve bilgileri taraflarından da isteyebileceği,

Nakliye hesaplarında kullanılan taşıma katsayının (K) piyasa şartlarının çok altında olduğu tespitinin yapıldığı, ancak hesapladıkları taşıma katsayısının piyasa rayiçlerini yansıttığı, diğer isteklilerin de firmalarının hesapladığı (K) katsayısına yakın hesap yapmalarına rağmen tekliflerinin geçerli sayıldığı ve 2006/UY.Z-2700 sayılı Kamu İhale Kurulu kararından da anlaşılacağı üzere tek bir iş kaleminin esas alınarak teklifin aşırı düşük sayılmasının mevzuata uygun olmadığı,

Savunma dosyalarında tahkimat taş ocağı yerinin belirtilmemiş olduğu tespitinin yapıldığı, ancak ilgili proforma faturaların satıcılardan alındığı, bunun mevzuata ve Türk Ticaret Kanununa aykırı olmadığı, taş nakli için 20 km. taşıma mesafesi hesapladıkları ve 20 km. yarıçapındaki alan içersinde proforma fatura ile destekledikleri teklif fiyatı üzerinden malzeme temin etmelerinin -bölgenin taş formasyonuna sahip olması hususu da göz önüne alındığında- mümkün olduğu, aksi şekilde düşünmenin isteklilerden ihale sonucu kesinleşmeden ocak sahipleriyle sözleşme imzalanmasının istenmesi anlamına geleceği, bu hususun aşırı düşük açıklaması kapsamında firmalarından istenip diğer firmalardan istenmemesinin ise 4734 sayılı Kanunun eşit muamele ilkesine aykırı olduğu,

Birim fiyat analizleri ekindeki mahal listesinde belirtilen çimento ve demirin temin edileceği yerler ile nakliye mesafelerinin faturalarda belirtilen temin yerleri ile uyumsuz olduğu tespitinin yapıldığı, ancak çimento ve demir rayiçlerinin bedellerinin piyasadan alındığı, işin yapılacağı bölgeden fiyat oluşturma zorunluluğu bulunmadığı, aksi durumun bölgesel fiyatlanmayı ve tekelleşmeyi doğuracağı,

İmalat süreci ve takip edilecek yöntemi, seçilecek teknik çözüm detayları ve kullanılacak avantajlı koşulların ayrıntılı olarak açıklanmadığı tespitinin yapıldığı, ancak ihale konusu iş için yeni bir teknik çözüm öngörülmesinin mümkün olmadığı, yeni bir teknik çözümün Yollar Fenni Şartnamesine de uygun olmayacağı,

Noter tespit tutanağından görüleceği üzere gerekli makine ve ekipmanın tamamının firmalarında mevcut olduğu,

2004 yılından bu yana Karayolları 4. Bölge Müdürlüğüne ihale konusu işle aynı nitelikteki iki işi zamanında ve kaliteli olarak yaptıkları, söz konusu işlerinde aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak tekliflerinin uygun görüldüğü, dolayısıyla ihale konusu işi de yapabilecekleri,

Dolayısıyla, aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

2. Asgari ücret tespit komisyonunca belirlenen aylık tutar çerçevesinde bir işçinin saatlik ücretinin 2,96 TL olduğu, dosyaların incelenmesi esnasında bu hususun dikkate alınmadığı, ihaleye katılan firmaların bu açıdan değerlendirilmesi gerektiği, aksi durumun mevzuata aykırı olacağı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif olduğu tespit edilen 7.160.390,96 TL teklif fiyatı sunan başvuru sahibi Soner İnş. Müş. Müh. Müt. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 7.239.024,77 teklif fiyatı sunan ihale üzerinde bırakılan Akba İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.’den;

,

“İmalat süreci ve takip edilecek yapım yöntemi ve yapım yönteminin ekonomikliği,

__

_ Seçilecek teknik çözüm detayları, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, teklif edilen kum-çakıl, çimento ve demir bedellerinin belgeleriyle”_ açıklanmasının istendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi Soner İnş. Müş. Müh. Müt. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;

İhale konusu iş için gereken makine ve ekipmanların tamamının firmalarında mevcut olduğuna ilişkin noter tespit tutanağı,

2004 yılından bu yana Karayolları 4. Bölge Müdürlüğüne ihale konusu işle aynı nitelikteki iki işi (Kırıkkale Keskin ve Kırşehir Kaman yolu) zamanında ve kaliteli olarak yaptıkları, söz konusu işlerin de aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak tekliflerinin uygun görüldüğünün ifade edildiği, bu işlere ait iş bitirme ve iş durum belgesi,

Demir zati bedeli için 24.04.2009 tarihli Furkan İnş. Demir A.Ş.’den alınmış KDV hariç 750,00 TL/ton üzerinden düzenlenmiş proforma fatura ve aynı firmadan alınmış 27.05.2009 tarihli KDV hariç 684,44 TL/ton üzerinden düzenlenmiş fatura sunulduğu, bu itibarla nervürlü demir imalatlarının rahatlıkla yapılabileceğinin ifade edildiği,

Çimento zati bedeli için 05.06.2009 tarihli Başkent Çimento A.Ş.’den alınmış KDV hariç 75 TL/ton (torbalı çimento) üzerinden düzenlenmiş proforma fatura ve 24.05.2009 tarihli aynı firmadan alınmış KDV hariç 100 TL/ton (dökme çimento) üzerinden düzenlemiş fatura sunulduğu, dolayısıyla söz konusu fiyatlarla imalatların gerçekleştirilmesinin mümkün olduğunun ifade edildiği,

Kum-çakıl için 24.04.2009 tarihli talep üzerine hangi tarihte düzenlendiği belli olmayan Güven İnşaat Kol. Şti.’den alınmış KDV hariç 10 TL/m3 üzerinden düzenlenmiş proforma fatura sunulduğu tespit edilmiştir.

İhale komisyon kararı ekinde yer alan ve kesinleşen ihale kararının bildirilmesine ilişkin form ekinde başvuru sahibine gönderilen tutanakta ise;

“1) Savunma dosyası içersisinde sunulan proforma fatura ve teklif mektuplarının incelenmesi sonucunda teklif alınan firmalar hakkında yeterli bilgi olmadığı (faaliyet yeri, faaliyet alanı, adres, telefon vs.) ve sunulan tekliflerin (beton, PVC boru vs.) piyasa koşullarını yansıtmadığı kanaatine varıldığı,

__

2) Nakliye hesaplarında kullanılan taşıma katsayısının (K) piyasa şartlarının çok altında olduğu,

__

3) Malzemelerin temin edileceği yerler (tahkimat taş ocağı) savunma dosyasında belirtilmediği,

__

4) Teklif dosyası içindeki birim fiyat analizleri ekinde yer alan mahal listesinde çimento ve demirin temin edileceği yerler ve nakliye mesafelerinin savunma dosyasında sunulan proforma faturalarda belirtilen temin yerleri ile uyumsuz olduğu,

__

5) İsteklinin imalat sürecini ve takip edeceği yapım yöntemini, seçeceği teknik çözüm detaylarını, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşulları ayrıntılı olarak açıklamadığı,”

__

tespitleri yapılarak başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmediği anlaşılmıştır.

İhale komisyon kararı ekinde yer alan tutanaktaki tespitler çerçevesinde yapılan incelemede;

a) Söz konusu tutanakta savunma dosyası içinde sunulan proforma fatura ve teklif mektuplarında teklif alınan firmalar hakkında yeterli bilgi olmadığı (faaliyet yeri, faaliyet alanı, adres, telefon vs.) ifade edilmekte ise de, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fatura ve proforma faturalarda faturayı düzenleyen firmaların faaliyet yeri, faaliyet alanı, adres ve telefon bilgilerinin yer aldığı tespit edilmiştir.

İhale komisyonunca başvuru sahibi tarafından öngörülen beton bedelinin piyasa koşullarını yansıtmadığının ifade edilmesi dikkate alınarak yapılan incelemede;

16.100/K-1-Ö numaralı “her türlü inşaat temellerinde kuruda veya suda her dozda demirsiz beton (beton santrali ile) (kum çakıl yıkanması ve nakli, taze beton nakli dahil)” pozu için yaklaşık maliyet hesabında birim fiyat olarak 70,42 TL (%25 kar dahil), başvuru sahibi tarafından 33,26 TL (%12 kar dahil), ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise 93,17 TL (%25 kar dahil) öngörüldüğü;

16.131/K-1-Ö numaraları “her türlü inşaatta (kirişli ve kutu menfezler, köprüler ve betonarme kazık hariç, plak ve kompozit menfezler dahil) kuruda veya suda her dozda ve her sınıfta demirli beton (beton santrali ile) (kum çakıl yıkanması ve nakli, taze beton nakli dahil)” pozu için yaklaşık maliyet hesabında birim fiyat olarak 112,07 TL (%25 kar dahil), başvuru sahibi tarafından 61,48 TL (% 12 kar dahil), ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise 122,17 TL (%25 kar dahil) öngörüldüğü;

16.134/1-Ö numaralı “kutu menfezlerde kuruda veya suda her dozda demirli beton (beton santrali ile) (kum çakıl yıkanması ve nakli, taze beton nakli dahil)” pozu için yaklaşık maliyet hesabında birim fiyat olarak 149,45 (%25 kar dahil), başvuru sahibi tarafından 92,28 TL(% 12 kar dahil), ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise 140,92 TL (%25 kar dahil) öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Ayrıca, idare tarafından yaklaşık maliyet kapsamında hazırlanan analizlerde malzeme olarak demirsiz ve demirli beton için sırasıyla 37,5 TL ve 43,37 TL, başvuru sahibi tarafından 25 TL ve 26 TL, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise 70 TL ve 80 TL öngörüldüğü anlaşılmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında teklif edilen kum-çakıl, çimento ve demir bedellerinin belgelendirilmesinin istendiği, başvuru sahibinin açıklama kapsamında analizleriyle uyumlu fiyatlar içeren kum çakıl için proforma fatura, çimento ve demire ilişkin olarak ayrı ayrı proforma fatura ve fatura sunduğu tespit edilmiştir. Ancak ihale komisyon kararı eki tutanakta söz konusu malzemelerden farklı olarak beton bedelinin piyasa şartlarının altında olduğunun ifade edildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu 05.06.2009 tarihli noter tespit tutanağından 1 adet beton santrali ve 2 adet mikser sahibi olduğu, ayrıca teklifi kapsamında Vargün İnşaat Ltd. Şti.’den alınmış her dozda demirsiz ve demirli betona (25 TL ve 26 TL) ilişkin teklif mektubu sunduğu, beton imalatlarının gerçekleştirileceği iş kalemlerinin toplam tutarının yaklaşık maliyet içerisinde % 4,5’luk bir orana tekabül ettiği, birim fiyatlı bir işte herhangi bir imalat kaleminin piyasa koşullarını yansıtıp yansıtmadığı hususunda yaklaşık maliyet içerisinde önemli olan bileşenlerden hareketle değerlendirme yapılmasının daha uygun olacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının betona ilişkin teklifinin piyasa koşullarını yansıtmadığı gerekçesine dayanılarak uygun görülmemesi yerinde bulunmamıştır.

İhale komisyonu tarafından tutanakta piyasa koşullarını yansıtmayan malzeme arasında PVC’nin de sayıldığı, ancak başvuru sahibine aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında PVC malzemesi hakkında herhangi bir talepte bulunulmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan, birim fiyat teklif cetvelinin 9 numarasında yer alan 3605/A1 nolu “Q 200 mm’lik tünel tipi drenaj borusu temini ve yerine döşenmesi” pozu için yaklaşık maliyette 13,56 TL, (% 25 kar dahil) başvuru sahibi tarafından 9,18 TL (% 12 kar dahil), ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise 18.86 TL (% 25 kar dahil) öngörüldüğü tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesine söz konusu malzemenin dayanak gösterilmesi yerinde bulunmamıştır.

b) Söz konusu tutanakta nakliye hesaplarında kullanılan taşıma katsayısının (K) piyasa şartlarının çok altında olduğu ifade edilmektedir. (K) katsayısı, kamyon taşıma kapasitesi, motorin fiyatı ve nakliyeci karına bağlı olarak hesaplanıp nakliye formüllerinde kullanılan bir parametredir.

Yapılan incelemede, idare tarafından nakliye hesaplamalarında (K) katsayısının 131, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 75,00, başvuru sahibi tarafından ise 44,12 olarak esas alındığı tespit edilmiştir.

İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede, nakliyeye ilişkin fiyatlara reel anlamda sadece sınırlı bir ölçüde etki eden (K) katsayısının esas alınması uygun bulunmamıştır.

c) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesinde, yapılan açıklamada malzemelerin temin edileceği yerlerin (tahkimat taş ocağı) belirtilmediği hususunun gösterilmiş olması dikkate alınarak yapılan incelemede;

İdari şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı 62 nci maddesi ve sözleşme tasarısının 33 üncü maddesinde yüklenicinin malzeme temin edeceği ocakları işe başlamadan önce idareye bildirmek zorunda olduğu, tekliflerin bu esas dahilinde verileceği, ocak yerlerinin değişmesi durumunda teklif birim fiyatlarda değişiklik yapılmasının söz konusu olmayacağının düzenlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan analizlerin incelenmesinden, başvuru sahibinin tahkimat taş nakli mesafesini herhangi bir taş ocağı yeri belirtmeksizin 20 km. esas alarak teklif fiyatını oluşturulduğu anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin ise taş ocağı için bir yer belirtmiş olmakla birlikte tahkimat taş nakli mesafesini 10 km. esas alarak teklif fiyatını oluşturduğu tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin başvuru sahibi tarafından öngörülen taşıma mesafesinden daha kısa bir mesafe esas alarak hesaplama yaptığı ve yaklaşık maliyet hesabında tahkimat taş ocağı mesafesinin 20,3 km. esas alındığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının sırf tahkimat taş ocağı yeri belirtilmediğine dayanılarak uygun görülmemesi yerinde bulunmamıştır.

d) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesinde birim fiyat analizleri ekinde yer alan mahal listesinde çimento ve demirin temin edileceği yerler ve nakliye mesafelerinin savunma dosyasında sunulan proforma faturalarda belirtilen temin yerleri ile uyumsuz olduğu hususunun gösterilmiş olması dikkate alınarak yapılan incelemede;

Başvuru sahibi tarafından teklif dosyası kapsamında sunulan mahal listesine göre çimento nakli için 80 km (Trabzon Çimento), demir nakli için ise 350 km. (Kardemir) esas alındığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ise çimento için Ankara adresli, demir için İstanbul adresli firmalardan alınan, analizlerdeki fiyatlarla uyumlu proforma fatura ve faturanın sunulduğu anlaşılmıştır.

İhalelerde sunulan proforma faturaların veya faturaların mutlaka işin yapılacağı yöreden alınmış olmasının aranması, ihaleye katılacak olan istekliler arasında ayrımcılığa neden olabilecek mahiyette olup, bu durum rekabeti engelleyici hale gelebilecektir. Bu itibarla, ihale komisyonu tarafından anılan şekilde değerlendirme yapılması uygun bulunmamıştır.

e) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesinde, isteklinin imalat sürecini ve takip edeceği yapım yöntemini, seçeceği teknik çözüm detaylarını, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşulları ayrıntılı olarak açıklamadığı hususunun belirtilmiş olduğu, ancak işin yapımı sırasında uygulanacak yapım yönteminin Karayolları Teknik Şartnamesinde belirlendiği, dolayısıyla söz konusu işin niteliği dikkate alındığında istekli tarafından ihale konusu işte yeni bir yapım yöntemi veya teknik çözüm öngörülmesi mümkün bulunmamaktadır.

Yukarıda yapılan tespitlere ek olarak başvuru sahibi tarafından sunulan analizlerden anlaşıldığı üzere her bir iş kalemi % 12 kar ve genel gider oranı öngörüldüğü, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise her bir iş kalemi için % 25 kar ve genel gider oranı öngörüldüğü dikkate alındığında ihale komisyonunun başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını uygun görmemesi mevzuata uygun bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan ve ihale komisyonunca hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif fiyatı sunan Akba İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin saatlik ücret olarak duvarcı ustası için 2,00 TL, kaldırımcı ustası için 2,50 TL, boyacı ustası için 2,00 TL, duvarcı usta yardımcısı, soğuk demirci usta yardımcısı 2.00 TL, düz işçi için 1,50 TL, ikinci sınıf usta için 1.50 TL öngörüldüğü ve analizlerin buna göre oluşturulduğu anlaşılmıştır.

30.12.2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan asgari ücret tespit komisyonu kararına göre 2009 yılı ilk altı aylık asgari ücretin bir günlüğü 22,20 YTL olarak belirlenmiş olup, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücreti (22,20 / 7,5 saat ) 2,96 TL’dir.

01.08.2004 tarih ve 25540 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Asgari Ücret Yönetmeliğinin “İşverenin Sorumluluğu” başlıklı 12 nci maddesine göre işçilere Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemez.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan ve ihale komisyonunca hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif veren Akba İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin analizlerindeki saatlik işçilik ücretini asgari ücretin altında öngörmesi mevzuata uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.