KİK Kararı: 2009/UM.III-1112

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/023
Gündem No : 17
Karar Tarihi : 16.03.2009
Karar No : 2009/UM.III-1112
BAŞVURU SAHİBİ:
Eurocopter Deutschland Gmbh, Nasuh Akar Mah. 22. Sok. No:34 06520 Balgat/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Konya Yolu Üzeri No:66 Etiler/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2008/156073 İhale Kayıt Numaralı "2 Adet Çift Motorlu Helikopterin Yedek Malzeme, Yer Destek Donatısı, Eğitim ve Takım Avadanlığı ile Birlikte Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

11.03.2009 tarih ve III.M.03.67.0092/2009-10E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından 10.11.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2 Adet Çift Motorlu Helikopterin Yedek Malzeme, Yer Destek Donatısı, Eğitim ve Takım Avadanlığı İle Birlikte Alımı” ihalesine ilişkin olarak Eurocopter Deutschland Gmbh’nin 29.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 28.01.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 02.02.2009 tarih ve 3246 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.02.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihalenin iptaline ilişkin kararın iptali ile ihale sürecine devam edilerek teknik şartnameyi karşılayan firmaları üzerine ihalenin bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale yetkilisi sıfatıyla Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Yönetim Kurulunun 17.12.2008 tarihli kararı ile başvuru konusu 10.11.2008 tarihli ihalenin; “ Yaşanmakta olan küresel kriz nedeni ile tüm sektörlerde olduğu gibi havacılık sektöründe de faaliyet gösteren imalatçı firmaların aldıkları siparişlerde gün geçtikçe iptallerin yaşandığının gözlemlendiği, bunun doğal sonucu olarak da hava araçları fiyatlarında kayda değer düşüşler meydana geldiği, aynı zamanda yapılan iptallerden de kaynaklanan siparişler nedeniyle yeni siparişlerin teslim sürelerinin kısaldığı, bu nedenlerle de söz konusu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyet ve 900 günlük teslimat süresinin, mevcut durumla örtüşmediği, dolayısıyla ihale dokümanındaki mevcut yaklaşık maliyet ve teslim süresi dikkate alındığında, İhale Komisyonunca üzerine ihale bırakılan "Eurocopter Deutschland GMBH" Firmasının teklifi makul görülmekle birlikte yukarıda belirtilen gelişmeler göz önüne alındığında, başkaca da geçerli teklif bulunmadığından söz konusu firmanın teklifi uygun görülmemiştir.” hususlarının gerekçe gösterilmesi suretiyle iptal edildiği anlaşılmıştır.

İdarece, şikayet üzerine alınan kararda, “ ihalenin iptali konusunda bir keyfîlikten veya kamu yararı yokluğundan söz edebilmenin mümkün olmadığı, ihalenin iptali kararının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 nci maddesinde yer alan "ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması" ve "kaynakların verimli kullanılması" ilkeleri doğrultusunda alındığı ve iptal kararında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır” denilmek suretiyle, şikayet başvurusunun uygun bulunmadığı ifade edilmiştir.

Şikayet konusu edilen ihalede değerlendirmeye esas alınan yaklaşık maliyet tutarı ile yaklaşık maliyet tespit tutanağında hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı arasında 3.567.044 USD tutarında bir farklılık (fazlalık) bulunduğu, bu farklılığın nedeninin ise; yaklaşık maliyet tespit tutanağında iş kalemleri itibariyle hesap edilen ve neticede USD ve TL üzerinden bulunan yaklaşık maliyet bedelinin ihale onay belgesine yazılırken, daha yüksek bir meblağ içerir TL cinsinden yazılan tutarın, sehven USD para cinsi üzerinden aktarılması işleminden kaynaklandığı anlaşılmış olup, ihale onay belgesinde sehven USD olarak yazılan tutarın, o günkü döviz kurları üzerinden tekrar TL’ye çevriminin yapıldığı, bu suretle yaklaşık maliyet tutarının olması gerekenden fazla bulunduğu tespit edilmiştir.

Alınan iptal kararının gerekçesinde, geçerli teklifin yaklaşık maliyet tutarına göre düşük kaldığının belirtildiği, ancak sehven daha yüksek belirlenen yaklaşık maliyet tutarı üzerinden değerlendirmelerin yapıldığı anlaşıldığından, yapılan değerlendirmeler neticesinde geçerli teklifin gerçekteki yaklaşık maliyet tutarına göre düşük kalıp kalmadığının bilinmesi gerekmektedir.

Buna göre, idarece sehven dikkate alınan yaklaşık maliyet tutarı yerine, gerçekte hesaplanan ve değerlendirmede dikkate alınması gereken yaklaşık maliyet tutarı ile alınan teklifler birbiriyle karşılaştırıldığında, geçerli tek teklif olan başvuru sahibi isteklinin teklifinin, yine bu yaklaşık maliyet tutarının da 6.302.586 TL altında kaldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 40 ıncı maddesinde; "… İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır." hükmü bulunmaktadır.

İncelenen ihalede, 2 (iki) isteklinin ihaleye katıldığı, yapılan değerlendirmelerde Agusta Westland Comp adlı isteklinin teklifinin, teknik şartname hükümlerini karşılamadığı gerekçesiyle ihale dışı bırakıldığı, neticede geçerli tek teklif olarak başvuru sahibi isteklinin teklifinin kaldığı anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, başvuruya konu ihalenin, 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca ihale yetkilisi tarafından 17.12.2008 tarihinde iptal edildiği ve iptal işleminde herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,

Oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] 6 ayrı firmadan fiyat alınmak suretiyle, yaklaşık maliyet tespit tutanağında 22.018.790 USD (=25.585.834 YTL) olarak belirlendiği halde, ihale onay belgesinde 25.585.834 USD (=32.146.041,83 TL) olarak yazıldığı ve yapılan değerlendirmede yüksek olan tutarın dikkate alındığı, değerlendirmeye esas alınan yaklaşık maliyet tutarı ile yaklaşık maliyet tespit tutanağında hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı arasında 3.567.044 USD tutarında bir farklılık (fazlalık) bulunduğu, bu farklılığın nedeninin ise; yaklaşık maliyet tespit tutanağında iş kalemleri itibariyle hesap edilen ve neticede USD ve TL üzerinden bulunan yaklaşık maliyet bedelinin ihale onay belgesine yazılırken, daha yüksek bir meblağ içerir TL cinsinden yazılan tutarın, USD para cinsi üzerinden aktarılması işleminden kaynaklandığı anlaşılmış olup, ihale onay belgesinde USD olarak yazılan tutarın, o günkü döviz kurları üzerinden tekrar TL’sına çevriminin yapıldığı, bu suretle yaklaşık maliyet tutarının, hiçbir yasal dayanağı olmadan, olması gerekenden fazla bulunduğu tespit edilmiştir.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması sonucunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, söz konusu hatalı işleme ilişkin olarak incelenmek ve soruşturulma yapılmak üzere konunun Ulaştırma Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığına bildirilmesinin uygun olacağı ek görüşüyle karara katılıyorum.

**Kazım ÖZKAN **

** KurulÜyesi **

KARŞI OY

İhale yetkilisi sıfatıyla Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Yönetim Kurulunun 17.12.2008 tarihli kararı ile başvuru konusu 10.11.2008 tarihli ihalenin; “Yaşanmakta olan küresel kriz nedeni ile tüm sektörlerde olduğu gibi havacılık sektöründe de faaliyet gösteren imalatçı firmaların aldıkları siparişlerde gün geçtikçe iptallerin yaşandığının gözlemlendiği, bunun doğal s onucu olarak da hava araçları fiyatlarında kayda değer düşüşler meydana geldiği, aynı zamanda yapılan iptallerden de kaynaklanan siparişler nedeniyle yeni siparişlerin teslim sürelerinin kısaldığı, bu nedenlerle de söz konusu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyet ve 900 günlük teslimat süresinin, mevcut durumla örtüşmediği, dolayısıyla ihale dokümanındaki mevcut yaklaşık maliyet ve teslim süresi dikkate alındığında, İhale Komisyonunca üzerine ihale bırakılan "Eurocopter Deutschland GMBH" Firmasının teklifi makul görülmekle birlikte yukarıda belirtilen gelişmeler göz önüne alındığında, başkaca da geçerli teklif bulunmadığından söz konusu firmanın teklifi uygun görülmemiştir.” hususlarının gerekçe gösterilmesi suretiyle iptal edildiği anlaşılmıştır.

İdarece, şikayet üzerine alınan kararda, “ _ihalenin iptali konusunda bir keyfîlikten veya kamu yararı yokluğundan söz edebilmenin mümkün olmadığı, ihalenin iptali kararının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 nci maddesinde yer alan "ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması" ve "kaynakların verimli kullanılması" ilkeleri doğrultusunda alındığı ve iptal kararında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır” _denilmek suretiyle, şikayet başvurusunun uygun bulunmadığı ifade edilmiştir.

Şikayet konusu edilen ihalede değerlendirmeye esas alınan yaklaşık maliyet tutarı ile yaklaşık maliyet tespit tutanağında hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı arasında 3.567.044 USD tutarında bir farklılık (fazlalık) bulunduğu, bu farklılığın nedeninin ise; yaklaşık maliyet tespit tutanağında iş kalemleri itibariyle hesap edilen ve neticede USD ve TL üzerinden bulunan yaklaşık maliyet bedelinin ihale onay belgesine yazılırken, daha yüksek bir meblağ içerir TL cinsinden yazılan tutarın, sehven USD para cinsi üzerinden aktarılması işleminden kaynaklandığı anlaşılmış olup, ihale onay belgesinde sehven USD olarak yazılan tutarın, o günkü döviz kurları üzerinden tekrar TL’sına çevriminin yapıldığı, bu suretle yaklaşık maliyet tutarının olması gerekenden fazla bulunduğu tespit edilmiştir.

Alınan iptal kararının gerekçesinde, geçerli teklifin yaklaşık maliyet tutarına göre düşük kaldığının belirtildiği, ancak sehven daha yüksek belirlenen yaklaşık maliyet tutarı üzerinden değerlendirmelerin yapıldığı anlaşıldığından, yapılan değerlendirmeler neticesinde geçerli teklifin gerçekteki yaklaşık maliyet tutarına göre düşük kalıp kalmadığının bilinmesi gerekmektedir.

Buna göre, idarece sehven dikkate alınan yaklaşık maliyet tutarı yerine, gerçekte hesaplanan ve değerlendirmede dikkate alınması gereken yaklaşık maliyet tutarı ile alınan teklifler birbiriyle karşılaştırıldığında, geçerli tek teklif olan başvuru sahibi isteklinin teklifinin, yine bu yaklaşık maliyet tutarının da 6.302.586 TL altında kaldığı görülmüştür.

Diğer taraftan, ihalenin iptali kararı gerekçesinde ortaya konulan; yaşanan küresel krizin havacılık sektöründeki talebi azaltması nedeniyle fiyatların düşmesi ve teslim sürelerinin kısalması hususlarının, piyasa araştırmasına ve mevcut durumu görebilmek amacıyla yeniden yapılacak yaklaşık maliyet hesaplanmasına dayandırılmadığı, bu yönüyle yapılan söz konusu tespitlerin gerçekleşip gerçekleşmemesinin bir “olasılık” olarak kaldığı, somut piyasa araştırmalarına ve cari maliyet tespitlerine dayandırılmadığı belirlenmiştir.

Ayrıca, yaşanan küresel krizin ülkemizdeki meydana getirdiği sonuçlardan birisinin döviz kurlarının yükselmesi olduğu, bir başka deyişle Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değerinin düşmesi olduğu hususunun, idarece alınan iptal kararında değerlendirilmediği anlaşılmıştır. Buna göre, yabancı para birimi bazında araç fiyatlarında idare tarafından iptal kararında öngörüldüğü üzere, bir azalma ihtimali bulunsa da, döviz kurlarındaki yükseliş nedeniyle araç fiyatlarının TL bazında mutlak surette artacağı hususunun kesinlik taşıdığı ve döviz kurlarındaki yükselişin etkilerinin söz konusu ihalenin iptali kararının alınmasında dikkate alınmasının gerektiği anlaşılmış olup, dolayısıyla yaşanan küresel krizin etkilerinin bir bütün olarak değerlendirilmediği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 40 ıncı maddesinde; "… İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır." hükmü bulunmaktadır.

İncelenen ihalede, 2 (iki) isteklinin ihaleye katıldığı, yapılan değerlendirmelerde Agusta Westland Comp adlı isteklinin teklifinin, teknik şartname hükümlerini karşılamadığı gerekçesiyle ihale dışı bırakıldığı, neticede geçerli tek teklif olarak başvuru sahibi isteklinin teklifinin kaldığı anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, başvuruya konu ihalenin, 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca ihale yetkilisi tarafından 17.12.2008 tarihinde iptal edildiği, ancak geçerli bulunan teklifin yaklaşık maliyet tutarının oldukça altında kalması, idarece ortaya konulan iptal gerekçelerinin somut piyasa araştırmalarına ve cari maliyet tespitlerine dayandırılmaması ve de global kriz nedeniyle TL’nin yabancı paralar karşısındaki değer düşüşünün ihale konusu alıma etkisinin dikkate alınmamasından hareketle, söz konusu küresel krizin bir bütün olarak değerlendirilmediğinin anlaşılması hususlarının tespiti nedeniyle iptal işleminin 4734 sayılı Kanuna uygun olmadığından, idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline, karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, çoğunluk kararına katılmıyorum.

Adem KAMALI

** KurulÜyesi **

__

_

_

__

__

__

__