KİK Kararı: 2009/UH.III-1606 (28 Mayıs 2009)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/047
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 28.05.2009
Karar No : 2009/UH.III-1606
BAŞVURU SAHİBİ:
Erpa Gıda Mad.Tar. Ür. Hay. Yem. İşl. Nak. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti., Zeybek Mahallesi İzmir Caddesi AYDIN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Aydın Belediyesi, Yedieylül Mahallesi Esko İş Hanı Merkez Otogar Karşısı AYDIN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/16849 İhale Kayıt Numaralı "Kadın Konuk Evi, Kar.Sevgi Evleri ve Muh.Öğr. Çocuklara Yap.Sıcak Yemek Yar.Hiz." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.05.2009 tarih ve III.H.10.42.0169/2009-17E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Aydın Belediyesi tarafından 12.03.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Aydın Belediyesi Kadın Konukevi, Karacaahmet Sevgi Evleri ve Muhtaç veya Özürlü Durumda Olan Öğrenci Çocuklara Yapılacak Sıcak Yemek Yardımı Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Erpa Gıda Mad.Tar. Ür. Hay. Yem. İşl. Nak. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 24.04.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 28.04.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.05.2009 tarih ve 11057 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhale konusu iş kapsamında sunulacak yemek hizmetinde kullanılacak etin kendilerine ait tesislerde üretildiği ve hâlihazırda firmalarınca 6500 öğün/adet yemek üretimi gerçekleştirilmesi nedeniyle ilave bir demirbaş ve personel maliyetlerinin bulunmadığı, bu durumun da firmalarına maliyet avantajı sağladığı belirtilerek yapmış oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu,

2. İhale üzerinde kalan Aymendo Dondurma Hazır Yem. Gıd. Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti- Aymenderes Gıda Tur. Tük. Mad. Paz. İnş. İth. İhr. ve San.Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin sunmuş olduğu iş deneyim belgelerinin yasal prosedüre uygun olmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak idarenin 28.04.2009 tarih ve 357 sayılı yazısında,

“… Erpa Gıda Mad. Nak. Hayv. Tem.İşl.Tar. Ür. San. Tic. Ltd. Şti., 21/04/2009 tarihinde ihale yetkilisi tarafından onaylanarak gönderilen Kesinleşen İhale Kararında, ‘İhaleye esas vermiş olduğu teklifi, Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 ncu maddesine istinaden Aşırı Düşük teklif olarak değerlendirilmiş olup, sorgulamaya istinaden verilen cevapta; sunulan yazı ekindeki faturada "Takım Dana için 10,80 TL" fiyat verildiği, ihalemizin teknik şartnamesindeki et yemeklerinde, kemiksiz et kullanılması gerektiği, Aydın Celepler, Besiciler, Sütçüler Odası Başkanlığı 'na takım danadan çıkabilecek kemik oranı sorulduğu ve cevabi yazıda, besili bir danadan % 15-20 oranında, besili olmayan bir danadan % 30 - 40 oranında kemik çıkabileceği belirtildiği, dolayısıyla et için verilen fiyatın gerçeği yansıtmadığı, ayrıca istekli firma tarafından sunulan ayrıntılarda, yemek pişirme işçiliği, kullanılan demirbaş malzemelerinin amortismanı, tüp vb. giderler ile yemeğin dağıtımına ilişkin herhangi bir bedel öngörülmediği görüldüğünden, teklifi aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği’ gerekçesi ile teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.

… Erpa Gıda Mad. Nak. Hayv. Tem.İşl.Tar. Ur. San. Tic. Ltd. Şti., idareye vermiş olduğu itiraz dilekçesinde;

‘Sundukları aşırı düşük sorgusuna cevabi yazıdaki maliyet hesaplamasında et fiyatını kemikli olarak dikkate aldıklarını, kemiksiz ete göre firesi olan % 20 oranı dikkate almadıklarını, eksik hesaplama hatası yaptıklarını kabul etmekle beraber, söz konusu "Et Yemeği Maliyet Tablosu" başlığı altında sundukları 1 öğün etli yemek bedelindeki et fiyatı % 20 arttırılarak bir değerlendirme yapıldığında, 1 öğün etli yemek bedelinin 1,899 TL’den 2,115 TL çıktığını "genel Maliyet Tablosu" başlığı altındaki tabloya sonuç yansıtıldığında ise 46.498 öğün yemek bedelinin 88.300,00 TL den 98.343,00 TL ye çıktığını maliyette 10.043,00 TL'lik bir artışa neden olduğunu, bunun da toplam 112.898,00 TL lik maliyetlerini 122.941,00 TL'ye çıkardığım, ihaleye esas verilen tekliflerinin 147.157,00 TL olduğunu,

Ayrıca firmalarının faaliyet alanı içerisinde hayvancılığında bulunup, Hayvancılık ve Besicilik İşletme Belgelerini yazı ekinde sunduklarını, gerektiğinde eti firma bünyelerinden tedarik etme imkânlarının olduğunu,

Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde "haftada 1 gün et yemeği, 1 gün tavuklu yemek, 1 gün köfte, 1 gün etli sebze, 1 gün mantar, 1 gün tavuk, 1 gün balık" olmak üzere dağıtım yapıldı, maliyet açısından en ağır yemeğine et yemeği olup, haftada 7 gün et yemeği verilecek diye bir şartın olmadığını,

Yemek pişirme işçiliğinin maliyete dâhil edilmediği hususunda ise, günde ortalama 6.500 öğün yemek çıkardıklarını, bu nedenle bu iş için ilave bir işçilik maliyeti gerekmediğini, bunun için aşçı, aşçı yardımcısı, dağıtım elemanı gibi personel ilavesi yapılmayacağını, firmaları bünyesinde 11 adet dağıtım araçlarının bulunduğunu ve zaten bir yemek servis ve dağıtım ağlarının mevcut olduğunu,

Yemek üretimi ile ilgili demirbaş giderlerinin maliyete eklenmemesi gerektiğini, tüp ve benzeri giderlerin aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini

Söz konusu son durum olarak, maliyetleri ile teklifleri arasında 24.216,00 TL lik bir farkın olduğunu’ beyan ederek,

İhaleye esas değerlendirmenin tekrar gözden geçirilerek, ihalenin firmalarına verilmesini talep etmektedirler.

…

Piyasa fiyatları ve isteklinin aşın düşük sorgulamasında fatura dikkate alındığında, isteklinin de kabul ettiği şekilde, takım dana diye tabir edilen ette % 20 oranında kemik firesi bulunmakta olup, söz konu maliyette yine isteklinin de belirttiği şekilde 10.043,00 TL'lik bir artış meydana getirmektedir.

Yemek pişirme maliyeti, sıcak yemek hizmetinin maliyetinin, önemli bileşenlerinden birisi olup, söz konusu maliyete ilişkin olarak, elinde aşçı, aşçı yardımcısı, dağıtım elemanı gibi personel bulunduğu, bu nedenle personel giderinin olmayacağı, aynı şekilde demirbaş malzemelerinin amortisman gideri, tüp, dağıtım masrafları gibi benzeri giderler için de, mevcudiyetinde yemek pişirildiği için ek bir külfet getirmeyeceği yaklaşımı iktisadi olarak mümkün değildir. Mutlaka elde gerekli düzenek olsa bile, ilave pişirilen yemek için, personel istihdamı, tüp, dağıtımda akaryakıt vb. giderler mutlaka olacaktır.

…

Sonuç olarak, itiraz sahibi Erpa Gıda Mad. Nak. Hayv. Tem.İşl.Tar. Ür. San. Tic. Ltd. Şti.'nin teklifinin Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 ncu maddesine istinaden aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesine ve talebinin reddine ve ihale süreçlerinin devamına karar verilmiştir.” denilmektedir.

İdari şartnamenin “İhale Konusu İşe İlişkin Bilgiler” başlıklı 2. maddesinin (c) bendinde, ihale konusu “ Belediyemizce Kadın Konukevi, Karacaahmet Sevgi Evleri ve Muhtaç veya Özürlü Durumda Olan Öğrenci Çocuklara Yapılacak Sıcak Yemek Yardımı” hizmetinin miktarı ve türü, “12.599 adet kahvaltı, 33.899 adet öğle yemeği 12.599 adet akşam yemeği” şeklinde belirtilmiştir.****

“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddede, isteklilerin tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde verecekleri, ihale sonucu ihale üzerine ihale yapılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme düzenleneceği ifade edilmiştir.

Teknik Şartnamenin “Yemek üretimi ile ilgili hükümler” başlıklı 4 üncü maddesinde,

“1- Yemek malzemeleri firma tarafından sağlanacak ve Aydın Belediyesi tarafından denetlenecektir.

2- Yapılan yerin pişirme şartlarına uygun ortamlarda yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılacak.

3- Pişirilen yemekler ısıyı uzun süre muhafaza eden, dökülmeyi önleyen çelik ve contalı kapaklı kaplarda teslim edilecektir.

4- Her öğle yemeği için 2 öğünü beyaz etli, 1 öğünü kırmızı etli, diğer öğünlerde de içinde en az 30 gr. Beyaz ve kırmızı etli olmak üzere sebze veya kuru bakliyattı olacak şekilde düzenlenmelidir.

…

6- Verilecek her öğün için 3 (üç) çeşitten, kahvaltılar ise 4 (dört) çeşit oluşacaktır.

…”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

Yine teknik şartnamede, yemek grupları [A grubu: et ve kuru baklagiller (1. Yemek); B grubu: tahıldan yapılanlar veya C grubu: etsiz sebze yemekleri (2. Yemek); D grubu: çorbalar, D grubu: çorbalar, E grubu: sebze salatası, F grubu: tatlılar, hoşaf, G grubu: taze meyveler veya H grubu: yoğurt veya cacık (3. Yemek); Kahvaltılıklar] ile haftada kaç kez verileceklerini belirten tablonun düzenlendiği, ayrıca yemeklere konulacak malzeme ve tariflerine ilişkin cins ve gramajları da gösterir tablonun bulunduğu tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinde;

Kahvaltı : 1,90 TL x 12.599 adet = 23.938,10 TL

Öğle Yemeği : 2,65 TL x 33.899 adet = 89.832,35 TL

Akşam Yemeği: 2,65 TL x 12.599 adet = 33.387,35 TL

Olmak üzere toplamda 147.157,80 TL (yaklaşık maliyetin %64’ü),

İhale komisyonu kararına göre ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin (Aymendo Dondurma Hazır Yem. Gıd. Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti – Aymenderes Gıda Tur. Tük. Mad. Paz. İnş. İth. İhr. ve San.Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi) birim fiyat teklif cetvelinde;

Kahvaltı : 2,70 TL x 12.599 adet = 34.017,30 TL

Öğle Yemeği : 4,95 TL x 33.899 adet = 167.800,05 TL

Akşam Yemeği: 4,95 TL x 12.599 adet = 62.365,05 TL

Olmak üzere toplamda 264.182,40 TL (yaklaşık maliyetin %88’i) teklif verilmiştir.

İdare tarafından 16.03.2009 tarih ve 257 sayılı yazı ile başvuru sahibi Erpa Gıda Mad. Tar. Ür. Hay. Yem. İşl. Nak. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin teklif fiyatının aşırı düşük bulunduğu belirtilerek, “teklifi içeren bileşenler ile ilgili ayrıntıların” bildirilmesi istenmiştir.

Erpa Gıda Mad.Tar. Ür. Hay. Yem. İşl. Nak. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 20.03.2009 tarihli açıklama yazısı ve eklerinde,

Öğle ve akşam yemeği birim maliyetinin teknik şartnamede yer alan “tas kebabı, pirinç pilavı ve cacık” menüsü gramajları esas alınarak 1,899 TL olarak belirlendiği,

Kahvaltı birim maliyetinin teknik şartnamede öngörülen gıda maddeleri için belirlenen minimum çeşit ve miktardan daha fazlası esas alınarak 1,226 TL olarak belirlendiği,

Ayrıca, her öğün için teknik şartnamede öngörüldüğü üzere kişi başı yarım ekmek ile teklif fiyat üzerinden %0,12 sözleşme gideri ve %23 firma kârı öngörülerek, kahvaltı için 1,90 TL, öğle ve akşam yemeği için 2,65 TL birim fiyat teklif edildiği,

Firmalarının faaliyet alanlarında hayvancılık sektörünün de bulunduğu, gerektiğinde eti imal edebilecek kapasiteye ve imkâna sahip oldukları, bu durumda etin maliyetinin 8,50 TL/kg olduğu, ancak teklif fiyatın oluşturulmasında piyasadan temin edilen takım dana etinin 10,80 TL/kg tutarındaki fiyatının esas alındığı belirtilmiş,

Bunların yanında, yemeklerde kullanılacak malzemelere ilişkin 03.02.2009, 07.02.2009, 13.02.2009 (kahvaltılıklar), 14.02.2009 (ekmek), 17.02.2009 (et), 25.02.2009 ve 06.03.2009 (yemek malzemeleri) tarihli faturalar ile Erpa Ltd. Şti. adına düzenlenmiş kombine işletme tescil belgesine yer verilmiştir.

İhale komisyonu tarafından hazırlanan başvuru sahibinin aşırı düşük teklif fiyatı açıklamasına ilişkin raporda, “Aşırı düşük sorgulamasına istekli firmaca verilen cevap incelendiğinde; sunduğu yazı ekindeki faturada ‘Takım Dana için 10,80 TL’ fiyat aldığı ve ihalemizin teknik şartnamesindeki et yemeklerinde, kemiksiz et kullanılması gerektiğinden, ilgi (d) yazı ile Aydın Celepler, Besiciler, Sütçüler Odası Başkanlığı'na ‘takım danadan çıkabilecek kemik oranı’ sorulmuş ve ilgi (e) de kayıtlı bulunan yazıda, besili bir danadan % 15-20 oranında, besili olmayan bir danadan % 30-40 oranında kemik çıkabileceği belirtilmiştir. Bu durumda, %20 orana göre fiyat yansıtıldığında, kemiksiz et için verilmesi gereken tutar, kilogramda 12,96 TL olması gerekmektedir. Öğün başına 100 gr aşırı düşük sorgulama cevabı ekindeki, et yemeği maliyet tablosunda 1.080 TL için öngörülen dana etinin 1.296 TL olması gerekmekte olup, bu da 33.899 adet olan toplam öğünde 7.322,18 TL bir artış ortaya koymaktadır.

Yukarıda bahsedildiği üzere, et için verilen fiyatın gerçeği yansıtmadığı, ayrıca istekli firma tarafından sunulan ayrıntılarda, yemek pişirme işçiliği, kullanılan demirbaş malzemelerinin amortismanı, tüp vb. giderler ile yemeğin dağıtımına ilişkin herhangi bir bedel öngörülmediği… tespit edildiğinden, ihaleye esas vermiş olduğu teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesine” karar verilmiştir.

İhale ilan tarihi itibari ile yürürlükte bulunan 4734 sayılı Kanunun 38. maddesinde,

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.”

Hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerin Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirmesi” ile ilgili bölümünde,

“Malzeme dahil yemek hazırlama, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım, çöp toplama ve nakline ilişkin işler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmetler olarak değerlendirilmeyecektir. Bu nedenle de personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bu gibi hizmetlerin aşırı düşük teklif sorgulamasında, % 3 oranında sözleşme ve genel gider hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.”

Açıklaması bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, teknik şartnamenin ilgili bölümleri, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif fiyatı açıklaması, ihale komisyonunun değerlendirmesi ve idareye yapılan şikayet başvurusunda belirtilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde,

İhale dokümanı kapsamındaki teknik şartnamede yer alan öğle ve akşam yemekleri için yemek malzemesi cins ve gramajını gösterir tabloya göre, haftada en az bir kere verilmesi öngörülen etli yemekte bulunan, 100 gr kemiksiz dana eti için, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif fiyatı açıklamasında 10,80 TL/kg takım dana eti fiyatı esas alındığı, kemiksiz dana etinin fiyatının teklifte esas alınan kemikli dana eti fiyatından daha yüksek olduğu, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından idareye yapılan şikayet başvurusunda da ikrar edildiği üzere, teklif fiyatının teknik şartnamede ayrıntısı belirtilen işin nitelik ve gereklerine göre belirlenmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, her ne kadar ihale konusu hizmet işinin yürütülmesine ilişkin işçilik, amortisman ve nakliye gibi giderler teklif fiyatında öngörülen kâr içinde değerlendirilmesi mümkün olsa da, teklif kapsamında yer alan öğle ve akşam yemeği iş kalemlerine ilişkin teklif birim fiyatın, ihale dokümanında öngörülen işin niteliklerine göre belirlenmediğini ortaya koyan aşırı düşük teklif fiyatı açıklamasının uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

2. Kuruma yapılan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan “İhale üzerinde kalan Aymendo Dondurma Hazır Yem. Gıd. Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti – Aymenderes Gıda Tur. Tük. Mad. Paz. İnş. İth. İhr. ve San.Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin sunmuş olduğu iş deneyim belgelerinin yasal prosedüre uygun olmadığı” şeklindeki başvuru sahibinin 2 nci iddiasının idareye şikayet başvurusunda ve idare kararında yer almadığı tespit edildiğinden, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların Şekil Unsurları” başlıklı 8. Maddesinin 10. Fıkrasında yer alan “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez” hükmü gereğince inceleme yapılmamıştır.

Açılanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Esasta
Oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

**** Başvuru sahibi tarafından;

İhale üzerinde kalan Aymendo Dondurma Hazır Yem. Gıd. Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti- Aymenderes Gıda Tur. Tük. Mad. Paz. İnş. İth. İhr. ve San.Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin sunmuş olduğu iş deneyim belgelerinin yasal prosedüre uygun olmadığı iddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenilmektedir.

Ancak söz konusu iddiaya idareye yapılan şikayet başvurusunda yer verilmediğinden, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları ” başlıklı 8 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında yer alan, “ İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü gereğince, yukarıda belirtilen iddianın İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, karara katılıyorum.

** Adem KAMALI**

** KurulÜyesi **