KİK Kararı: 2009/UH.I-2861

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/082
Gündem No : 2
Karar Tarihi : 01.12.2009
Karar No : 2009/UH.I-2861
BAŞVURU SAHİBİ:
Hazar Kömür Taah. Sağlık Temz. Gıda Hayv. Turz. Nak. Elektronik San. Tic. Ltd. Şti., Kurtuluş Mahallesi Şifa Sokak Şifa Apt. No:32/1 Soma/MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kırkağaç Devlet Hastanesi, Şair Eşref Mahallesi 58. Sokak No:1 45700 Kırkağaç/MANİSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/123607 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Genel Temizlik Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

25.11.2009 tarih ve I.H.24.40.0168/2009-44E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kırkağaç Devlet Hastanesi tarafından 06.10.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malzemeli Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Hazar Kömür Taah. Sağlık Temz. Gıda Hayv. Turz. Nak. Elektronik San. Tic. Ltd. Şti.’nin 13.11.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 16.11.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 18.11.2009 tarih ve 23366 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.11.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan firmanın vermiş olduğu giyim bedelini işçiliğe dahil etmeyip temizlik malzemesi için öngördüğü bedelin içine müteahhit kar payı ile birlikte dahil ettiği, dolayısıyla giyim giderine %3 sözleşme giderinin dahil edilmemiş olduğu ve bu durumun da mevzuata uygun olmadığı ve ayrıca günün piyasa koşullarında ihalenin adı geçen firmaya verilmesi halinde temizlik malzeme ve ekipmanları ile giyim giderlerinin ve tanıtıcı yaka kartlarının verilen teklifle tedarik edilmesinin mümkün olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İşe ait idari şartnamenin “ Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar ” başlıklı 25 inci maddesinin 25.3.1 inci alt maddesinde; “ İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti: Kurumumuzda resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47. Maddesi uyarınca 01/01/2010-31/12/2010 tarihleri arasında 14,5 gün resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü tatili olup, bu günler için ayrıca 1 işçinin günlük maliyetix14,5 günx3 işçi olarak hesaplanacak ve teklif fiyata dahil edilecektir.” 25.3.2.1 inci alt maddesinde; “ İşçiler yemeklerini hastane yemekhanesinden ücretsiz yiyeceklerdir. İşçilerin yemek ihtiyaçları yüklenici tarafından karşılanacaktır. Ancak yükleniciye yemek ihtiyacının karşılanması noktasında bir bedel ödenmeyecek olup bu bedelin karşılığı olarak hizmet alımı kapsamında çalıştırdığı işçilerin yemek ihtiyaçlarını karşılaması için hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanması imkanı verilecektir. İstekliler tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir.” 25.3.2.2 nci alt maddesinde; “ Yüklenici firma çalıştıracağı her personele 1 adet yazlık 1 adet kışlık olmak üzere 2 adet personel forması verecektir. Teklif fiyata dahildir.”, 25.3.4.1 inci fıkrasında; “ Firma çalışanlarını tanıtır idarenin onaylayacağı fotoğraflı ayrıntılı tanıtım yaka kartlarını da temin edecektir. Teklif fiyata dahildir.” ve 25.5 inci alt maddesinde de; “ İhale konusu iş ile ilgili iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranı %1,5 olup teklif fiyata dahildir.” şeklindeki düzenlemelerle maliyet kalemlerine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)**** Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,****

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

__

__“…

_(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır. _

__

_(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” _hükmü bulunmaktadır.

Anılan mevzuat hükmüne göre, ihale komisyonları diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit ederek bu teklifleri reddetmeden önce, belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyerek aşırı düşük teklifleri değerlendirecektir.

__

Kamu İhale Genel Tebliğinin “ Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi ” başlıklı 79.1 inci maddesinde; “ Personel çalıştırılmasına dayalı olan hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde; İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar üzerinden işçilik hesaplama modülü kullanılarak % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır. % 3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler, toplam asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanmayacaktır.”, 79.2 nci maddesinde; “ Personel çalışmasına dayalı hizmetlerde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderler genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.”,79.3 üncü maddesinde; “ Asgari işçilik maliyeti- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret, ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli, iii- İşveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır.”, 79.4 üncü maddesinde; “ İhale komisyonu tarafından, asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri karşılayan tekliflerin malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yer verilmesi gerekmektedir.”, 79.5 inci maddesinde; “ İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir. Bu çerçevede ihale komisyonu tarafından aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.”, 79.5.1 inci maddesinde; “ İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ ye onaylatılmış olması zorunludur. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylanmış olacaktır. ”, 79.5.5 inci maddesinde; “ İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.”, 79.5.6 ncı maddesinde; “ Verilecek hizmetin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; hizmetin verilme yöntemi ve kullanılacak teknolojinin, hizmet işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.”, 79.5.7 nci maddesinde; “ Seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.”, 79.5.9 uncu maddesinde; “ Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderler toplamını karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir.”, ve 79.6 ncı maddesinde de; “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; malzeme ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de % 3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

Yukarıda belirtilen düzenlemeler doğrultusunda idarece ihaleye teklif veren beş firmanın teklif fiyatı yaklaşık maliyet ile karşılaştırılmış ve aşırı düşük değerlendirilmiş olup, söz konusu firmalardan teklif bileşenleri ile ilgili bilgi ve belge istenilmiştir.

Beş firmadan birinin cevap vermediği ve diğer cevap veren dört firmanın ikisinin cevabının Kamu İhale Genel Tebliği doğrultusunda uygun bulunmadığı ve kalan iki firmanın cevabının uygun bulunarak en avantajlı teklif sahibi üzerinde ihalenin bırakıldığı anlaşılmıştır.

İşçilik hesaplama modülünde yapılan hesaplamada asgari maliyetin işçilik, %3 sözleşme gideri, resmi ve dini bayram tatili ücreti dahil 147.560,57 TL olduğu tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif sorgulamasına vermiş olduğu cevap ekinde, işçilik, resmi ve dini bayram tatili ücretlerine, malzeme ve giyim giderine ilişkin bedellere yer verildiği, ayrıca malzeme ve giyim ücretlerini içeren proforma faturalar ve stok raporlarının sunulduğu tespit edilmiştir.

Ancak anılan firmaca işçilik hesaplaması yapılırken giyim ücretine yer verilmemiş olup, giyim bedeli malzeme bedeli içerisinde gösterilmiş, buna karşılık kar rakamı belirtilmiştir. Ayrıca sunulan proforma faturalarda ve stok raporunda yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir değil serbest muhasebeci onayı bulunduğu anlaşılmıştır.

Yukarıdaki tebliğ hükmünde asgari işçilik maliyet kalemlerinden birinin varsa giyim gideri olduğu ve bu kalemle birlikte %3 sözleşme gideri hesaplanmak suretiyle teklif fiyatı bu tutarı karşılayan teklif sahiplerinin tekliflerinin diğer maliyet kalemleri de değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerektiği açıkça ortaya konmuş olup, incelenen ihalede ihale üzerinde bırakılan firmanın teklifinde giyim giderinin asgari işçilik maliyeti arasında yer almadığı, dolayısıyla sözleşme gideri hesaplanmadığı görülmüştür. Ancak yine söz konusu ihalede anılan firmaca bildirilen kar rakamının giyime ilişkin hesaplanacak sözleşme giderinden yüksek olduğu dikkate alındığında bu yönüyle söz konusu aksaklık sonuca etkili bulunmamıştır.

Ancak diğer taraftan yine tebliğ hükmünde yer aldığı üzere aşırı düşük sorgulamaya proforma fatura ya da stok raporuyla bir açıklama getirilmişse buna ilişkin belgelerin SMMM veya YMM onayına tabi tutulması gerekmesine karşın ve stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesinin ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ ye onaylatılmış olmasının zorunlu olmasına karşın, ihale üzerinde bırakılan firmanın sunmuş olduğu belgelerde olması gereken onayların olmayıp, serbest muhasebeci onayının olmasının ve birim maliyetlerin gösterilmemesi ile proforma faturayla ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin eklenmemiş olması hususunun idarece uygun görülmemesi gerekmektedir.

Bu itibarla incelenen ihalede her ne kadar giyim giderinin sözleşme gideri hesaplanmadan malzeme bedeli içerisinde gösterilmesi incelenen ihale için karın sözleşme giderini karşılayacak miktarda olmasından dolayı sonuca etkili bulunmamış olsa da, aşırı düşük sorgulamaya ilişkin tevsik edici proforma fatura ve stok raporunda bulunması gereken onayların bulunmamasına, birim maliyetlerin gösterilmemesine ve proforma fatura ile ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin eklenmemiş olmasına rağmen, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevabın bu haliyle kabul edilip, ihalenin anılan firma üzerinde bırakılmasında mevzuata uyarlık bulunmamıştır.

Diğer taraftan ihale üzerinde bırakılan firmanın teklif tutarı ile temizlik malzeme ve ekipmanları ile giyim giderlerinin ve tanıtıcı yaka kartlarının karşılanamayacak olmasına ilişkin iddia yerinde bulunmamıştır. Zira anılan firmaca yukarıdaki tebliğde yer alan seçilen teknik çözümlerin, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşulların veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekliliğinden hareketle, işçilik maliyetinin üzerinde teklif verilmiş olmasının yanı sıra maliyetleri tevsik edici belgelerin de açıklama ekinde sunulduğu dikkate alındığında, bundan sonraki aşamada işin yerine getirilmesi ve yerine layıkıyla getirilip getirilmediğinin kontrolünün sağlanması sorumluluğunun istekliye ve idareye ait olduğu aşikardır.

Bundan başka başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına vermiş olduğu cevabın ve eki belgelerin incelenmesinde, giyime ilişkin proforma faturada herhangi bir onayın bulunmadığı ancak stok raporunda SMMM onayının yer aldığı ve bu onayda birim maliyetlerinde belirtildiği anlaşılmış olmakla birlikte açıklama ekinde malzemeye ilişkin tevsik edici herhangi bir belgeye rastlanılmadığından teklifin idarece kabul edilmesi mevzuata uygun bulunmamıştır.

Diğer sorgulama yapılan ve cevap veren E.T.İ.T. firmasının giyime ilişkin, Asma Tem. firmasının ise hem giyim ve hem de malzemeye ilişkin proforma faturalarında yukarıdaki tebliğ açıklamasına göre herhangi bir onay bulunmadığı anlaşıldığından idarece söz konusu firmaların tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata bir aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalenin __Açık İhale Usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin toplam 169.845,39 TL olarak belirlendiği;

İhalede 11 (onbir) adet ihale dokümanının satın alındığı, 06.10.2009 tarihinde yapılan ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, yapılan inceleme sonucunda verilen tekliflerden 1 adedinin geçerli bulunduğu, geçerli teklif fiyatında 168.249,52 olduğu ve yaklaşık maliyete çok yakın bulunduğu dikkate alındığında ihalede rekabetin oluşmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde “Temel İlkeler” başlığı altında; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Anılan Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “Temel İlkeler” gereğince, idareler bu kanuna göre yapılan ihalelerde; rekabeti ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumludur. Söz konusu ihalede Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “rekabet ” ilkesinin ihlal edildiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Adem KAMALI**

** KurulÜyesi **