KİK Kararı: 2009/UH.I-2188 (31 Ağustos 2009)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2009/065
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 31.08.2009
Karar No : 2009/UH.I-2188
BAŞVURU SAHİBİ:
Ek-Tem İnş. Tur. Maden Petr. Day. Tük. Mal. Gıd. Elekt. Tem. Sos. Hiz. Nakl. Tekst. San. ve Tic. Ltd. Şti., Mimar Sinan Caddesi No:1/2 TEKİRDAĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş., Pk: 17 Lüleburgaz KIRKLARELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/55737 İhale Kayıt Numaralı "Genel Müdürlüğümüz Tesislerinde Çalıştırılmak Üzere 55 Kişilik Personel Hizmeti Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

25.08.2009 tarih ve I.H.16.29.0217/2009-34E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. tarafından 15.07.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Genel Müdürlüğümüz Tesislerinde Çalıştırılmak Üzere 55 Kişilik Personel Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Ek-Tem İnş. Tur. Maden Petr. Day. Tük. Mal. Gıd. Elekt. Tem. Sos. Hiz. Nakl. Tekst. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 31.07.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.08.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 10.08.2009 tarih ve 18395 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin gerekli açıklamaların ve buna ilişkin kanıtlayıcı belgelerin sunulmasına rağmen, giyim için öngördüğü bedelin piyasa koşullarını yansıtmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı ayrıca idarenin şartnamede giyime ilişkin öngörülen listeden farklı bir listeyi esas alarak şikayeti uygun bulmadığı, bu durumun da ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin, Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. tarafından 15.07.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, genel temizlik hizmetleri, sosyal tesis hizmetleri, mutfak ve yemekhane hizmetleri ile ısı merkezleri hizmetlerinde çalıştırılmak üzere 55 kişilik personel hizmet alımı olduğu ve işin süresinin de 365 gün olarak belirlendiği,

Götürü bedel teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda da, 1 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli teklif sahibi olarak belirlenen Deka İnşaat Nak. Tahm. Tahl. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. + Taştanlar Tur. İnş. Güm. Nak. Tahm. Tahl. Gıda Paz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Ek-Tem İnş. Tur. Mad. Pet. Day. Tük. Mal. Gıda El. Tem. Sos. Hiz. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti., Altunlar Tur. Pet. Nak. İnş. Tic. Ltd. Şti., İlhan Sosyal Hiz. Tur. Tem. Hiz. Gıda Teks. Nak. Pet. Ür. ve Yem. Ltd. Şti. ile Arsemia Tem. Gıda ve Bilg. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği,

İdarenin 15.07.2009 tarihli yazıları ile, teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden, ihale konusu iş ile ilgili olarak teknik şartnamede ve idari şartnamede yer alan, işçilik maliyeti, yemek, ulaşım, giyim giderleri v.s. dahil olmak üzere, detaylı açıklama yapmalarının istenildiği,

Bunun üzerine, Deka İnşaat Nak. Tahm. Tahl. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. + Taştanlar Tur. İnş. Güm. Nak. Tahm. Tahl. Gıda Paz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının süresi içerisinde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği, Ek-Tem İnş. Tur. Mad. Pet. Day. Tük. Mal. Gıda El. Tem. Sos. Hiz. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük açıklamasının ise, giyim için öngördüğü bedelin piyasa koşullarını yansıtmadığı gerekçesiyle yeterli görülmediği,

Aşırı düşük teklifi sahibi olarak belirlenen diğer isteklilerce yapılan açıklamaların yeterli bulunarak ihalenin Altunlar Tur. Pet. Nak. İnş. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmediği,

Anlaşılmıştır.****

İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 25 inci maddesinde;

“ ….

__

25.3 Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir.

25.3.1 Çalıştırılacak personele verilecek ücretler:

Aşçı toplam 2 kişiye : Brüt asgari ücretin 2 katı

Sorumlu eleman, aşçı yardımcısı, fırıncı olmak üzere toplam 7 kişiye : Brüt asgari ücretin 1,5 katı

Isı merkezi elemanı ve şef garson toplam 6 kişiye : Brüt asgari ücretin 1,25 katı

Temizlik görevlisi, bulaşıkçı, resepsiyonist, garson ve kat görevlileri olmak üzere toplam 40 kişiye: Brüt asgari ücret

Belirtilen ücretlerin altında olmayacak şekilde aylık ücret ödenecektir.

__

Resmi tatil, bayram ve yılbaşında çalışma yapılacak gün sayısı:

Aşçı kadrosunda toplam 14,5 gün

Aşçı yardımcısı kadrosunda toplam 14,5 gün

Garson, bulaşıkçı ve resepsiyonist kadrosunda toplam 87 gün

Isı merkezi çalışanı kadrosunda toplam 43,5 gün ; resmi tatil çalışması yaptırılacaktır.

__

25.3.2 Yemek, yol ve giyecek gibi giderler:

Yemek: kişi başı: 6.50-TL x 55 kişi x 26 gün x12 ay = 111.540,00 -TL

Taşıma : kişi başı: 2,00-TL x 55 kişi x 26 gün x 12 ay = 34.320,00 -TL

__

_ Yemek ve taşıma HEAŞ tarafından karşılanacağından ayni olarak öngörülen bu giderler yüklenicinin hak edişinden kesilecektir._

__

_ Giyim: Miktarı ve evsafı teknik şartnamede belirtilmiş olan giyim ve koruyucu malzemeler ayni olarak teklif fiyatına dahil edilecektir._

__

_ …._

__

_ 25.5 Bu ihalede; Isı merkezi çalışanı 4 kişinin : iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranının %2, geri kalan 51 kişinin iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı %1’dir._” düzenlemesine yer verilmiştir. ****

Ayrıca teknik şartnamenin “Çalıştırılacak Personele Verilecek Giyimler” başlığı altında yüklenici nam ve hesabına çalışacak personelin teknik şartname ekinde cinsi ve miktarı belirtilen iş elbiselerini giymek zorunda olduğu, bu iş elbiselerinin yüklenici tarafından temin edileceği, giyim ile ilgili teknik şartname eki listede belirtilen giyim istihkakları dışında genel kullanım amacıyla 15 Adet Yağmurluk, 100 adet İş Eldiveni ile 30 Adet Maskenin de temin edileceği ifade edilmiştir. Söz konusu ekli listeden hareketle, yukarıda sayılan giyim malzemelerine ilave olarak, personele verilmesi istenilen kıyafetlerin, 4 adet takım elbise, 12 adet aşçı elbisesi ve önlüğü, 8 adet bulaşıkçı, çamaşırcı önlüğü, 44 takım iş elbisesi (iş önlüğü + pantolon), 38 adet pantolon, 46 adet gömlek, 20 adet kravat, 16 adet yelek, 23 çift kösele tabanlı ayakkabı, 19 çift çelik burunlu ayakkabı, 26 çift terlik ve 52 çift çizmeden oluştuğu görülmüştür.

Her şeyden önce, idari şartnamenin 25.5 inci maddesinde, iş kazaları ve meslek hastalıkları sigorta prim oranının ısı merkezinde çalışan işçiler için %2, diğer kişiler için ise %1 şeklinde belirtilmiş olması ve ihale dokümanında bu hususa ilişkin bir zeyilname de bulunmamasına rağmen hem idarenin yaklaşık maliyet hesabında hem de isteklilerce sunulan aşırı düşük açıklamalarında asgari işçilik hesaplamalarında tek oranın (%2) esas alındığı görülmüştür. Bu çerçevede, somut olayda aslında olması gerekenin istekliler ve idare tarafından sağlanmış olduğu ve söz konusu hatalı düzenleme sebebiyle de herhangi bir isteklinin değerlendirme dışı bırakılmamış olduğu dikkate alındığında yapılan aykırılığın esasa etkili bir hal almadığı anlaşılmıştır. Ancak bu noktada iş kazaları ve meslek hastalıkları sigorta prim oranının %2 olarak alınması halinde, teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin de değişeceği ve bu bağlamda şikayete konu ihalede başka gerekçelerle teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olan 2 isteklinin de teklif bedelinin anılan işçilik maliyetinin altında kaldığının gözden kaçırılmaması gerekmektedir.

Öte yandan, Kamu İhale Kanununun 38, aynı şekilde Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili yazılı açıklama isteyeceği ve isteklilerin belgeye dayalı yapacağı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük tekliflerin yeterliliğine ilişkin bir sonuca ulaşması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamanın somutlaştırılması amacıyla da Kamu İhale Genel Tebliğinin “XIII-Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi/H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı maddesinde bir takım açıklamalarda bulunulmuş ve söz konusu açıklamalarda, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sahiplerince yapılan açıklamaların hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu bağlamda, personel çalıştırılmasına dayalı olan şikayete konu ihalede, asgari işçilik maliyetinin, brüt asgari ücret ile ihale dokümanında öngörülen giyim bedeli ve işveren sigorta prim tutarından oluştuğu, bu anlamda ihale komisyonunca tekliflerin yalnızca işçilik giderleri dikkate alınarak değerlendirileceği bunun üzerine teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre belirlenen teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği ve isteklilerce belgelendirilmek suretiyle yapılacak yazılı açıklamalar değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılacağı ancak teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamını (asgari işçilik maliyeti +%3 sözleşme ve genel giderleri) karşılamayan tekliflerin de reddedilmesi gerektiği açıktır.

Başvuru sahibi ve diğer isteklilerin aşırı düşük açıklamaları incelendiğinde teklif bileşenleri için aşağıdaki tutarların öngörüldüğü anlaşılmıştır:

İSTEKLİ (55 Kişi x 12 Ay)

GİYİM

(Toplam 453 Parça)

TOPLAM TEKLİF TUTARI

Ek-Tem İnş. Tur. Mad. Pet. Day. Tük. Mal. Gıda El. Tem. Sos. Hiz. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Başvuru Sahibi)

1.645,50

808.084,05

Altunlar Tur. Pet. Nak. İnş. Tic. Ltd. Şti.

(En Avantajlı Teklif Sahibi)

4.599,00

811.400,00

İlhan Sosyal Hiz. Tur. Tem. Hiz. Gıda Teks. Nak. Pet. Ür. ve Yem. Ltd. Şti.

4.455,00

(840 TL Portör Bedeli)

812.000,00

Arsemia Tem. Gıda ve Bilg. San. Tic. Ltd. Şti.

5.857,00

812.419,71

İDARENİN MALİYETİ

9.287,67

979.149,30

Başvuru sahibi Ek-Tem İnş. Tur. Mad. Pet. Day. Tük. Mal. Gıda El. Tem. Sos. Hiz. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği cevap incelendiğinde;

• Sunduğu teklifin 4734 sayılı Kanuna ve ihale dokümanına göre asgari maliyet tutarını karşıladığının ifade edildiği,

• Teknik şartnamede belirtilen ve istenen özelliklere uygun kıyafetlerin KDV hariç 1.645,50 TL bedel ile karşılanacağı taahhüdünü içeren Ak-İş Ticaret firmasından alınmış 16.07.2009 tarihli proforma faturayı sunduğu,

• Firma karı olarak da 2,18 TL’nin belirlendiği,

Görülmüştür.

Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat düzenlemelerinde, hizmetin gerektiği şekilde yapılmasına imkan veren bir teklifin hazırlanıp hazırlanmadığının başka ifade ile hizmetin gerçekleştirilebilirliğini ortaya koymaya yarayan en düşük bedelin tespitinin ihale komisyonunca yapılması gerektiği ve ihale komisyonunun aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin bileşenleri ile ilgili olarak açıklama isteyeceği ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede, kamu ihale mevzuatında tekliflerin aşırı düşük olup olmadığı ve aşırı düşük teklif değerlendirilmesi neticesinde isteklilerin açıklamalarının yeterli olup olmadığı hususunda ilgili idarelere takdir yetkisi tanındığı ortadadır. Ancak idarelere tanınan bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, kanunun belirlediği sınırlar içerisinde kalmak şartıyla eşitlik ilkesi gözetilerek, kamu yararına ve kamu görevinin gereklerine uygun bir şekilde, objektif, makul ve geçerli gerekçelere dayanılarak kullanılması gerekir.

İhale komisyonunun da, başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük açıklamasını “ giyim malzemelerine verdiği fiyat teklifinin piyasa koşullarını yansıtmadığı ” gerekçesiyle yeterli bulmadığı ayrıca idarenin birkaç firmadan alınmış tekliflerin yer aldığı mukayese tablosunu şikayete cevap yazısı ekinde sunarak başvuru sahibinin giyim malzemeleri için öngördüğü bedelin piyasa rayiçlerini yansıtmadığı savını güçlendirmeye ve doğruluğunu ortaya koymaya çalıştığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli bulunması hususunda, isteklilerin salt teklifte önemli bileşenleri belgelendirmiş olmasının tek başına yeterli bir gerekçe olarak kabul edilmediği ayrıca istekliler tarafından önemli bileşenler için öngörülen maliyetlerin, piyasa rayiçlerini yansıtmasının da şart koşulduğu ve bu doğrultuda ihalenin de, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenleri belgelere dayalı olarak açıklamış ve piyasa koşullarına uygun giyim bedeli sunmuş olduğuna inanılan istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin öngördüğü giyim bedeli ile gerek diğer aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin gerekse de idarenin öngördüğü giyim maliyeti arasında makul sayılamayacak oranda bir farkın bulunduğu da göz önüne alındığında, ihale komisyonunun kendisine tanınan takdir hakkı çerçevesinde kalarak işlem tesis ettiği ve bu anlamda objektif ve makul bir gerekçeye dayanarak başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını yeterli bulmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

__

4734 sayılı Kanunun 38. maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

_a)_İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü bulunmaktadır.

İncelemeye konu ihalede; idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda ihaleye en düşük üçüncü fiyat teklifi veren başvuru sahibi Ek-Tem İnş. Tur. Mad. Pet. Day. Tük. Mal. Gıda El. Tem. Sos. Hiz. Teks. San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının, “giyim malzemeleri için vermiş olduğu fiyat teklifinin piyasa koşullarını yansıtmadığı” ge rekçesiyle uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Söz konusu ihalede yaklaşık maliyetin 979.149,30 TL olarak belirlendiği; İdari Şartnamede yer alan düzenlemeler doğrultusunda giyim gideri hariç teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin 806.387,00 TL olduğu, başvuru sahibinin ise 808.084,05 TL teklif bedeli sunduğu, başvuru sahibi aşırı düşük açıklamasında, teknik şartnamede belirtilen ve istenen özelliklere uygun toplam 453 parça kıyafet için 1.645,50 TL bedel öngördüğü, parça başı giyimin 3 TL’ye tekabül ettiği, söz konusu bedelin de proforma fatura ile tevsik edildiği, öngörülen bedelin piyasa koşulları ve hayatın olağan akışına uygun olduğu, ihalede teklif edilmesi gereken asgari maliyet tutarına, firma tarafından öngörülen giyim bedeli eklendiğinde; 806.387,00 + 1.645,50 = 808.032,50 TL’ye karşılık gelen tutarın isteklinin teklif etmiş olduğu 808.084,05 TL’lik teklif bedeli ile karşılandığı görülmüştür.

Bu itibarla, söz konusu isteklinin teklifinin idarece değerlendirmeye alınarak ihalenin sonuçlandırılması gerektiğinden, idarece düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Ali Kemal AKKOÇ **

** Kurul Üyesi **