Kayseri BAM 6. HD 2024/364 E. 2024/498 K.

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/364

KARAR NO: 2024/498

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 23/11/2023

NUMARASI: 2023/844 E. 2023/1051 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 22/02/2024

KARAR YAZIM TARİHİ: 22/04/2024

KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 23/11/2023 tarih ve 2023/844 E - 2023/1051 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davalı ... tarafından müvekkilleri aleyhine ... 30/10/2022 tarih ve ... seri nolu süresinde ibraz edilmeyen, çek vasfını kaybettiği iddia edilen belge dayanak gösterilerek 30/11/2022 tarihinde istanbul 33. İcra Müdürlüğünün ... e sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, çekin tarihi 30/10/2022 olup müvekkili ... tarafından kendinden sonraki ciranta olan tuğsan metal ltd. şti'ne 31/10/2022 tarihinde ... seri nolu çek bedeli olarak 116,000,00 TL'yi ... kanalı ile ödediğini, alacaklıdan önce cirosu karalanan ... davalı

... ile aynı adreste göründüğünü, her iki firma da interaktif vergi dairesinden sorgulandığında maslak vergi dairesi kayıtlarında terk göründüğünü,

takibe konu belgenin çek vasfını taşımadığını, mevcut hali ile adi havale niteliğinde olduğunu, çekin çalınmasında müvekkillerinin bir kusurunun bulunmadığını, süresi içinde yetkili hamile ödeme yaparak borcunu ifa ettiğini, icra dosyası ve çek sureti incelendiğinde ilamsız takip olarak başlatıldığını, çek vasfı olmadığı, ayrıca ciro silsilesinin kopuk olduğunun görüleceğini, müvekkili şirketlere tebligat uets ile gönderilmiş ve uygulamanın yeniliği nedeniyle itiraz süresini kaçırdıklarını, bu nedenle menfi tespit davası açmak zarureti doğduğunu, İstanbul 33. İcra Müdüdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına dayanak gösterilen ... 30/10/2022 tarih ve ... seri nolu 116,000,00 TL bedelli çekin çalınmak sureiyle üçüncü şahıslara geçmesi, adi havale hükmündeki belgeye dayanarak takip başlatan davalının yetkili hamil olmaması , müvekkili ... 'ın süresinde kendisinden sonraki ciranta olan davalı ... 'a çek bedelini ödemesi sebebiyle müvekkillerinin icra dosyasında borçlu olmadıklarının tespit edilmesini, takibin müvekkilleri yönünden iptalini, davalıların ciro silsilesinin bozukluğu, çalıntı çek nedeniyle haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile asıl alacağın % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk Derece Mahkeme kararında; "...Toplanan deliller, temin edilen icra dosyası, takip dayanağı çekin önlü arkalı fotokopisi ve diğer deliller değerlendirilmiş buna göre, davacının dava ve takip konusu çekle ilgili borçlu olmadığının tespiti istemiyle İİK m.72 hükmü çerçevesinde bu davayı açtığı, davalı ... nin İstanbul 33. İcra Dairesinin... esas sayılı dosyasında takip alacaklısı olmadığı gibi takip borçlularından biri olmadığı, çekin arka yüzündeki ciro silsilesi incelendiğinde davacıların lehtar ve ciranta konumunda oldukları, davacıların ciro imzasının ardından davalı şirketin kaşesinin atıldığı ve imzalandığı, fakat daha sonra bu cironun iptal edildiği ve üzerine iptal kaşesinin basıldığı, ardından ... 'nin kaşesinin basıldığı fakat bu cironun da iptal edildiği, ardından ... 'nin kaşesinin basıldığı ve imzalandığı ve üzerine iptal kaşesinin atılmadığı bu şirketin davacılar ile birlikte takip borçlusu sıfatının haiz olduğu ancak davalı ... nin ciroya ilişkin kaşenin üzerine iptal kaşesi vurulması nedeniyle takip borçlusu sıfatı da bulunmadığı bu haliyle davalının açılan menfi tespit davasında husumet ehliyeti bulunmadığı anlaşılmakla, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir. Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine,..." şeklinde karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacılar vekilince sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle;

Davalı ... tarafından müvekkilleri aleyhine ... 30/10/2022 tarih ve... Seri Nolu süresinde ibraz edilmeyen çek vasfını kaybetmiş belge dayanak gösterilerek 30/11/2022 tarihinde İstanbul 33. İcra Müd. ... E Sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, ibraz edilen belgenin incelenmesinde 30/10/2022 Tarihli çek olduğu, çekin süresi içinde bankaya ibraz edilmediği, ciro silsilesine bakıldığında üçüncü ve dördüncü sıradaki cirantanın iptal kaşesi ile iptal edildiğini, altıncı sıradaki cirantanın tamamen silinerek okunamaz hale getirildiğini, sonrasında davalılardan ... adına takip başlatıldığının görüleceğini, çekin tarihinin 30/10/2022 olup müvekkilinin... Tarafından kendinden sonraki ciranta olan ... ne 31/10/2022 tarihinde ... Seri Nolu çek bedeli olarak 116,000,00 TL yi ... kanalı ile ödediğini, ödemeye dair dekontun mahkemeye sunulduğunu, ... . Tarafından ödeme yapılmasını takiben davalı ... çeki müvekkiline göndermek üzere kargo edeceğini ve ... Kargoya verdiğini bildirdiğini, daha sonra çekin ellerine ulaşmamasını takiben müvekkilinin davalı ile görüştüğünü ve bu görüşmede gönderinin kargoya giriş bilgisinin olduğunun ancak çekin içinde bulunduğu bu kargonun çıkış bilgisinin olmadığını, çeki içeren gönderinin kargo şubesinde kaybolduğu ve araştırmalarının devam ettiği bilgisini verdiklerini, dolayısıyla açılan bu davada müvekkilin yaptığı ödemeden sonra davalı ... nin ticari defterlerinde yapılacak inceleme neticesinde Alacaklıdan önce cirosu karalanan ... ile ticari ilişkisi olmadığının belirlenmesi halinde çekin çalındığı iddiasının ispatlanacak olması sebebiyle ya da ticari ilişkinin varlığı tespit edilmesi halinde ise müvekkillerinden ödeme alınmasına rağmen çekin başkasına ciro edilerek verilmesi , dolayısıyla da takibin açılmasına davalının sebebiyet vermesi nedeniyle sorumlu olduğu gözetilerek ... davalı olarak gösterilerek iş bu davanın açıldığını, bu nedenle tefrik kararı verilmesinin de pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddedilmesinin de yasal dayanaktan yoksun olup müvekkillerinin ispat vasıtalarının elinden alınması sonucunu doğuracağını, bu nedenle kararın kaldırılarak davalının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına ve söz konu çek nedeniyle borçlu olmadığımızın tespitine karar verilmesini talep zaruretinin doğduğunu ileri sürerek istinaf başvurularının kabulüne, kararın kaldırılarak davalının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına ve söz konusu çek nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilince sunulan istinafa cevap dilekçesinde özetle; Verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, davacılar vekilinin istinaf dilekçesinde "Bu nedenle tefrik kararı verilmesi de pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddedilmesi deyasal dayanaktan yoksun olup müvekkillerin ispat vasıtalarının elinden alınması sonucunu doğuracaktır. Bu nedenle kararın kaldırılarak davalının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına ve söz konu çek nedeniyle borçlu olmadığımızın tespitine karar verilmesini talep zarureti doğmuştur. " beyanda bulunduğunu, verilen beyanın usul ve yasaya aykırı olduğunu, nitekim husumet yokluğu nedeniyle usulden reddedilmesi gereken işbu davada davanın esasına girilmemesinin yerinde bir karar olduğunu, bu nedenle mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, davacılar vekilinin istinaf talebinin reddi gerektiğini savunmuştur.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava menfi tespit davasıdır.

Davacılar dava dilekçesinde, İstanbul 33. İcra Müd. ... E Sayılı dosyasına dayanak gösterilen ... 30/10/2022 tarih ve ... Seri Nolu 116,000,00 TL bedelli çekin çalınmak sureiyle üçüncü şahıslara geçtiğini, davalının yetkili hamil olmadığını, çekin ibraz süresinin geçtiğini adi havale hükmünde olduğunu, bu belgeye dayanarak takip başlatıldığın , takibe konu çekin ... şirketi tarafından kendisinden sonraki ciranta olan davalı ... 'a ödendiğini belirterek icra dosyasında borçlu olmadıklarının tespit edilmesini talep etmişlerdir.

Mahkemece davalı... hakkında açılan dosyasının tefrik edilerek davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği görülmüştür.

İstanbul 33. İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının ... , borçluların ... , ... , ... , ... olarak gözüktükleri, borçlular hakkında "30/10/2022 tarih ve ... Seri Nolu 116,000,00 TL bedelli çek" dayanak yapılarak 116.000,00 TL çek bedeli, 348,00 TL Komisyon, 11.600,00 TL karşılıksız çek tazminatı olmak üzere toplam 127.948,00 TL üzerinden takip başlatıldığı görülmüştür.

Takibe dayanak yapılan 30/10/2022 tarih ve ... Seri Nolu 116,000,00 TL bedelli çek incelendiğinde; ... nin keşideci, ... nin lehdar, ... nin ilk ciranta, davalı ... nin davacı ... nden sonraki ciranta, dava dışı ... şirketinin son hamil olarak gözüktükleri, çekin vade tarihinin 30.10.2022 tarihi olduğu görülmüştür.

Davacı ... şirketi çeki 31.10.2022 tarihinde EFT yoluyla davalı ... nin ... hesabına " ... Seri numaralı müşteri çeki ödemesi gönderen ... alıcı ... İBAN a para transferi" açıklamasıyla ödediğini beyan etmiş olup buna ilişkin makbuzu dosyaya sunduğu görülmüştür.

... 07.04.2023 tarihli cevabi yazısı incelendiğinde, Davaya konu çekin 31.10.2022 tarihinde ... takas sistemine ibraz edildiği ve muamelesiz iade talebi ile işlemsiz geri çekildiğinin bildirildiği görülmüştür.

Yargıtay 11. H.D 2023/4822 Esas 2023/6000 Karar sayılı ilamında süresinde ibraz edilmeyen çekler yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabileceğini ve alacaklının alacağını her türlü delille kanıtlayabileceğine, taraflar arasında temel ilişki bulunmaması halinde ise hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak talebinde bulunabileceğine hükm etmiştir.

Davacılar takibe konu çeki davalı ... ne ödediklerini, davalının çek bedelini aldığı halde çekin 3. Kişilerin eline geçmesine neden olduğunu çekin son olarak dava dışı ... ne geçtiğini çekin çek vasfını taşımadığını çekten ve takipten dolayı borçlu olmadığını tespit etmiş olmasına göre mahkemece çekin 31.10.2022 tarihinde ... na kim tarafından ibraz edildiği araştırılmadan, davacının dava dilekçesinde belirtiği Kayseri CBS'nın 2023/7036 soruşturma dosyası getirtilip incelenmeden, diğer davalı ... ile eldeki dava arasında arasında hukuki ve fiili bağlantı olduğu gözetilmeden davalı... yönünden davanın tefrik edilerek karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

O halde mahkemece diğer davalı... ile eldeki dava arasında arasında hukuki ve fiili bağlantı olduğu gözetilip dosyalar birleştirilerek belirtilen hususlar araştırılarak çekin süresinde ibraz edilip edilmediği ibraz edilmiş ise ne işlem yapıldığı, ibraz edilmemiş ise çekin vasfına ve davacıların iddiaları ve delillerine göre oluşacak duruma göre karar verilmesi amacıyla ve mahkemece belirtilen yönlerden eksik inceleme ve değerlendirmeyle karar verildiğinden HMK 353/1-a-6 uyarınca kararın kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;

2. HMK'nın 353/1. a.6 md. gereğince, KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 23/11/2023 tarih ve 2023/844 E . 2023/1051 K sayılı kararın KALDIRILMASINA,

3. HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle yukarıda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,

4. Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının talepleri halinde kendilerine iadesine ,

5. İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6. Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,

7. H.M.K. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirilmlerin, H.M.K. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın

taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,

Dair, dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince, KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. 22/02/2024