Karar Detayı

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO: 2024/1781

KARAR NO: 2024/1880

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 11/06/2024

ESAS NO: 2022/4

KARAR NO: 2024/596

DAVANIN KONUSU: Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali)

İSTİNAF KARAR TARİHİ:09/10/2024

İSTİNAF KARAR YAZIM

TARİHİ:15/10/2024

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/06/2024 tarih ve 2022/4 Esas 2024/596 Karar sayılı ilamına karşı ,davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin davalı kooperatifin ortakları olduğunu, kooperatifin genel kurul toplantısının 26/12/2021 tarihinde yapılmış olmakla birlikte yapılan genel kurul toplantısının kanuna, ana sözleşmeye ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğu için genel kurulun ve genel kurulda görüşülen gündem maddelerinin iptali edilmesi gerektiğini, genel kurula çağrının kooperatif ortaklarının hepsine tebliğ edilmediğini, kooperatif genel kurul toplantısına, kooperatif ortağı olmayan kişilerin katılıp genel kurulda oy kullandıklarını, kooperatif ortaklarından ..., ... ve ...'nün kooperatif genel kurul toplantısına katılan ve hazirun listesine imza atan kişilerin ortak olmadıklarından haklı nedenlerle şüphe etmeleri karşısında toplantıya katılanların kimlik ve vekalet bilgilerinin kontrol edilmesi için Bakanlık temsilcilerine şikayet ve ihbarda bulunmuş olmalarına rağmen Bakanlık temsilcileri ... ve ...'un görevlerini kötüye kullanarak hazirun listesine imza atan kişilerin kimlik ve vekalet bilgilerini kontrol etmediklerini, genel kurul toplantısında müvekkillerinin alınan gündem maddelerine muhalefet ederek kararların altına muhalefet şerhi koymak istediklerini, ancak muhalefetlerinin resmi tutanağa geçirilmediğini, 2021 faaliyet döneminde kooperatif yönetim kurulu, kooperatif ortakları hakkında ihraç kararı aldıklarını, kooperatif yönetim kurulu üyelerinin TTK kapsamında kooperatifin gelişmesi ve amacına ulaşması için özen yükümlülüğüne uymadıklarını bildirerek 26/12/2021 tarihinde yapılan kooperatif genel kurul toplantısının ve gündem maddelerinin tümünün iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI VEKİLİ'NİN İLK DERECE MAHKEMESİNE SUNMUŞ OLDUĞU CEVAP DİLEKÇESİNDEN ÖZETLE:

İptali istenen 26/12/2021 tarihli genel kurulda alınan kararların hiçbirisinin ne davacılara ne de kooperatifin diğer üyelerine ilaveten herhangi bir sorumluluk ve yük getirmediğini, özellikle davacıların mevcut durumlarında aleyhlerine değişiklik yaratacak kararlar olmadığının açık ve tartışmasız olarak ortada olduğunu, 26/12/2021 tarihli olağan genel kurul toplantısına ait çağrının tüm ortaklara yapılmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili kooperatif tarafından tüm ortaklar arasındaki eşitlik ilkesine titizlikle riayet edildiğini, toplantı devam ederken davacılardan ...'ün tüm kararlara muhalefet ettiğini bildirmekle beraber toplantı sona ermeden evvel diğer davacılarla birlikte toplantıyı terk etmediklerini, davacı yanın kooperatif ortaklarının mağdur olduklarına ilişkin somut bir belge ya da bilgi sunmaksızın ortaya attıkları iddiaları ispat etme sorumluluğunun kendilerine ait olduğunu bildirerek davanın usulden reddine, esasa girilmesi halinde ise davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda "... dosya kapsamına göre; davacıların, kooperatif üyesi oldukları, ...nin 2019/2020 yılı Olağan Genel Kurul toplantısının yapılması için 26/12/2021 tarihinde Bakanlık Temsilcileri ... ve ... gözetiminde toplandığı, toplantı çağrısının 25.11.2021 tarihinde taahhütlü mektup ile 214 ortağa gönderildiği, aynı tarihte bir ortağa elden tebliğ yapıldığı, toplamda 215 ortağa çağrı yapıldığı, sonradan üç ortağın istifası ile ortak sayısının 212 ye düştüğü, Yönetim Kurulunca 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 26. maddesindeki niteliklere ve ortaklar listesindeki kayıtlara uygunluğu onaylanarak hazırlanan ve ortakların incelenmesine sunulan ortaklar listesinde kayıtlı 212 ortaktan 85 ortağın asaleten, 53 ortağın vekâleten olmak üzere toplam 138 ortağın, ortaklar cetvelinde, imzası bulunduğu, alınan kararların oy çokluğu ile kabul edildiği, toplantı kapanış tutanağında Bakanlık temsilcilerinin onay ve imzasının bulunduğu, genel kurul toplantı yeter sayısının ortakların 1/4 oranında toplantıya katılmasıyla ve karar yeter sayısının ise toplantıya katılan ortakların yarısından bir fazlasının oyu ile sağlanabilir olduğu dikkate alındığında, davaya konu 26/12/2021 tarihli genel kurul toplantısı ve alınan kararlar yönünden toplantı ve karar yeter sayılarının bulunduğu tespit edilmiştir. Her ne kadar davacılar tarafından ayrıcalıklı üyeler bulunduğu en başta ... olmak üzere yükümlülüklerini yerine getirmeyen fakat genel kurula katılan ve oy kullanan kişiler olduğu belirtilmiş olmakla kooperatif defter ve kayıtları üzerinde bilirkişiler marifetiyle yapılan incelemede ...'ın borç bakiyesi olmadığı tespit edilmiştir. Yine davacılar ...'in kooperatif ortağı ... adına oy kullanmasının usulsüz olduğu ileri sürülmekte ise de hazirun cetvelinin incelenmesinde ...'ın hazirun cetvelinde yer aldığı fakat asaleten yahut vekaleten bu üye yönünden bir katılım olmadığı hazirun cetvelinden anlaşılmaktadır. Davacı taraf 14.04.2019 tarihli genel kurul toplantısında 170 üye varken bu tarihten sonra naylon üye yapılmak suretiyle üye sayısının 212 kişiye çıkarıldığını ... ve ...'na da birden fazla üyelik verildiğini iddia etmekte ise de naylon üyelik iddiaları ispatlanamadığı gibi 14.04.2019 tarihli genel kurula ilişkin hazirunların incelenmesinde ... üye numarası ile ... ve ...üye numarası ile ...'in hazirunlarda yer aldığı tespit edilmiştir. İncelenmesi gereken başka bir konu ise birkısım davacıların ihraç kararına itirazların genel kurul gündemine alınmaması konusudur; Üyelerden ... ve ... hakkında verilen ihraç kararına karşı adı geçen üyelerin genel kurula itiraz edildiği ve itirazının 20.10.2021 tarihinde kooperatife tebliğ edildiği ve genel kurulun 12. Maddesinde bu üye yönünden ihraç kararına itirazın görüşüldüğü görülmektedir. Ancak üyelerden ..., ..., ..., ..., ... ..., ...'nın ihraç kararına karşı adı geçen üyelerce noter kanalıyla genel kurula itiraz edildiği ve itirazların 20.10.2021 tarihinde kooperatife tebliğ edildiği ancak bu üyelere ilişkin çıkarılma kararına itirazlarının genel kurulda değerlendirilmediği görülmektedir. " Kooperatif Kanunu'nun 16/2 maddesi gereğince, ortağın anasözleşmede belirtilen sebeplerden ötürü ortaklıktan çıkarılması hususunda karar almaya yetkili organ, esas itibariyle genel kuruldur. Ancak genel kurul, Koop K m. 16/2, c. 1'in lafzından da anlaşılacağı üzere, çıkarılma konusunu kendiliğinden ele alarak, bir karara bağlayamaz. Nitekim bu yönde bir karar alınması, yönetim kurulunun buna ilişkin teklifte bulunmasına, bir diğer ifade ile konuyu, genel kurulun gündemine alarak, ortakların önüne getirmiş olmasına bağlıdır. Dolayısıyla ortağın ortaklıktan çıkarılması süreci, kural olarak, yönetim kurulunun genel kurula bu yönde karar alınması için yapacağı bir teklif ile başlayacaktır.”...,,Kooperatif Ortaklıklar, Mevzuat ve Uygulama, Anasözleşmede öngörülen sebebin gerçekleşmesi nedeniyle ortağın ortaklıktan çıkarılması için genel kurula teklifte bulunulmasının ve konunun gündeme taşınmasının şartları oluşmuşsa, yönetim kurulundan beklenilen, genel kurulun olağan ya da olağanüstü şekilde toplanması için çağrıda bulunması ve gündem ile ilgili gerekli hazırlıkları yaptığı esnada genel kurul toplantı gündemine bu konuya dair hususu da eklemesidir. Zira anasözleşmede öngörülen çıkarılma sebebi gerçekleşmiş ise, yönetim kurulunun, bu konuyu genel kurula sunup sunmama konusunda bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Ancak buna rağmen, yönetim kurulunun, anasözleşmede öngörülen çıkarılma sebebi şahsında gerçekleşen ortaktan yana bir tavır sergilemesinden dolayı, olağan ya da olağanüstü genel kurulun toplantı gündemine çıkarılma konusunu özellikle eklememesi ve dolayısıyla bu hususu genel kurulun önüne getirmeme yolunu tercih etmesi de ihtimal dahilindedir. Bu tarz bir yolun tercih edilmesi, yönetim kurulunun (varsa) oluşan zararlardan ötürü sorumluluğuna gidilebilmesi sonucunu doğurur...., Kooperatiflerde Ortak Sıfatının Kazanılması, Kaybedilmesi ve Hukuki Sonuçları,) Sonuç itibariyle davacı bir kısım üyelerin yönetim kurulu ihraç kararlarına ilişkin yönetim kuruluna noter aracılığıyla bildirilen itirazların genel kurul gündemine alınması için yönetime yaptığını iddia ettiği başvurusu üzerine itirazı genel kurul gündemine alınmamış ve genel kurulca bir karar verilmemiş ise, davacıların yönetim kurulu kararının iptali için doğrudan dava açılabileceği, bu hususun genel kurul kararlarının iptalini gerektirmediği kanaatine varılmıştır. ( Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin E:2013/2411, K:2013/3653 sayılı ve E:2012/3922, K:2012/5641 sayılı kararları) Ayrıca yönetim kurulu tarafından ihraç kararlarına itirazların genel kurul gündemine alınmaması bir zarara sebep olmuşsa yönetim kurulunun sorumluluğuna gidilebilecektir. Kooperatiflerde azınlığın genel kurul gündemine madde ekletebilmesine dair husus 1163 sayılı yasa 46. Maddesinde düzenlenmiş olup “Dörtten az olmamak üzere ortakların en az 1/10'u tarafından genel kurul toplantısından en az 20 gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme alınması zorunludur” şeklinde düzenlenmiştir. Davacıların da yer aldığı 24 kişi vekilleri aracılığı ile kooperatife noter aracılığı ile 30/11/2021 tebliğ tarihli ihtarname ile gündeme madde eklenmesi talebinde bulunmuş olup 26/12/2021 tarihli genel kurul toplantısının 1. Maddesinde "... 24 ortak tarafından imzalı verilen önerge de hesap tetkik komsiyonunun seçilmesinin gündeme madde olarak ilave edilmesi istenilmiştir. Bu konu açılış ve yoklamadan sonra oylamaya sunuldu yapılan oylamada 106 ret oyuna karşılık 32 kabul oyu alarak gündeme ilave edilmesi kabul edilmemiştir..." şeklinde olup anılan maddenin açıkca kanuna aykırı olduğu görülmektedir. Nitekim 45. Maddede dörtten az olmamak üzere ortakların en az 1/10'u tarafından genel kurul toplantısından en az 20 gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme alınması zorunludur demek suretiyle genel kurula bir takdir hakkı bırakılmamış iken genel kurulda azınlığın talep ettiği hususların gündeme alınıp alınmamasının oylamaya sunulması ve bu hususta karar alınması yasaya aykırıdır. Dolayısıyla 26/12/2021 tarihli kooperatifin olağan genel kurul toplantısına katılarak red oyu kullanan ve muhafetini yazdıran ...yönünden 26/12/2021 tarihli genel kurul toplantısının 1. Maddesi ve bu madde ile doğrudan bağlantılı 3,4,5,7,8,10,11 ve 13. maddelerin( gündeme eklenmesi istenen konu hesap teknik komisyonu kurulmasına ilişkin olduğundan 26/12/2021 tarihli genel kurul toplantısında hesaplamaya ve mali konulara ilişkin maddeler) iptaline karar vermek gerekmiştir. Dava açma koşulu olarak aranan muhalefetin, oylama öncesinde gündem ve görüşmelere yönelik düşünce açıklamak ve eleştiriyi getirmek suretiyle değil, oylama sonrasında ve oylama sonucuna yönelik olarak yapılması gereklidir. Ret oyu kullanılmasına rağmen, üyenin muhalefet şerhini oylama sonrasında yazdırmaması halinde, HMK'nun 114/2. madde hükmü yollaması ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53. ve anasözleşmenin 36. madde hükmünde aranan dava şartlarının gerçekleşmediği gözetilerek, 17/07/2021 tarihli davalı kooperatifin olağan genel kurul toplantısında muhalefet şerhi olmadığı, ve muhalefet şerhi koymalarının engellendiği hususunda kanaat verici delil bulunmadığı dikkate alınarak davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ...,, ..., ..., ..., ..., ... , ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın açmış olduğu davanın ise reddine karar verilmesi gerekmiş olup, emsal nitelikteki Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2013/3-12 Esas 2013/1012 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere aynı hukuki sebebe dayanarak dava açan davacılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığının bulunması, davalı vekilince her davacı yönünden ayrı ayrı mesai harcanmaması ve aynı/tek hukuki sebebiyle davacıların davasının reddine karar verilmiş olması gözetilerek, davacılar aleyhine tek vekalet ücretine hükmedilmiştir.( Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 2023/617 E.2023/669 K. Sayılı ilamı da aynı yöndedir.) DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE, 1-Davacı ...ün davasının KISMEN KABULÜ İLE 26/12/2021 tarihli davalı kooperatifin olağan genel kurul toplantısında gündemin 1, 3, 4, 5, 7, 8, 10, 11 ve 13. maddelerine alınan kararların İPTALİNE, fazlaya yönelik talebin reddine, 2-Diğer davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın açmış olduğu davanın USULDEN REDDİNE..." dair karar verilmiştir.

İş bu kararı davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı vekilinin istinaf başvuru dilekçesinden özetle; karar tarihi itibariyle davacı ...'ün kooperatif ortağı olmadığından davanın husumet yokluğu nedeni ile reddi gerektiğini, İlk derece Mahkemesinin Genel kurul kararlarının iptaline ilişkin gerekçeli kararının 9. sayfasının 30 ve 39. Satırları arasındaki ‘’ Nitekim 45. Maddede dörtten az olmamak üzere ortakların en az 1/10’u tarafından genel kurul toplantısından en az 20 gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme alınması zorunludur demek suretiyle genel kurula bir takdir hakkı bırakılmamış iken genel kurulda azınlığın talep ettiği hususların gündeme alınıp alınmamasının oylamaya sunulması ve bu hususta karar alınması yasaya aykırıdır’’ denilerek, ‘’gündeme alınması istenen konu hesap tetkik komisyonu kurulmasına ilişkin olduğundan 26/12/2021 tarihli genel kurul toplantısında hesaplamaya ve mali konulara ilişkin maddelerin iptaline karar verilmesi şeklindeki gerekçesinin yanılgı ile oluşturulduğunu, 1163 sayılı kanunun 46. maddesine ve ek4 olarak sundukları kooperatif ana sözleşmesinin 31. maddesine aykırı olduğunu, davacıların genel kurul toplantısından 20 gün önce gündeme ilave hususunda kooperatif yönetim kuruluna gönderdiklerini iddia ettikleri ihtarnamenin usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediğinin ortaya koyulmadığını, bu hususta mahkemece araştırma yapılmadığını, ihtarnamenin geçerliğinin söz konusunun tartışılmadığını, kanun ve ana sözleşmede belirtilen sayıda ortağın gündem ilavesine ilişkin ihtarına rağmen gündeme alınması istenen hususların gündeme alınmamasının müeddiyesinin gündeme alınması istenen hususlarla ilgili genel kurulda alınan kararlarının iptali olacağına kanun ya da ana sözleşmede hüküm bulunmadığını, tüm bu nedenlerle yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kararın ortadan kaldırılmasını, veya yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava, kooperatif genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda, ilk derece mahkemesince taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre davacı hakkında davalı kooperatifin 26.12.2021 tarihli genel kurulunda alınan ihraç kararının usul ve yasaya uygun olmadığından bahisle davacının davalı kooperatiften ihracına ilişkin genel kurul kararının iptaline karar verildiği görülmüştür.

Davalı Kooperatif vekilinin istinaf dilekçesinde davacılardan ...'ün kooperatif üyeliğini 26.01.2023 tarihinde ... adlı kişiye devrettiğini belirterek bu tarihten itibaren kooperatif ile ilişkisi kalmadığını dolayısıyla aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle davanın usulden reddi gerektiğini savunmuştur.

Davada husumet ehliyeti dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkidir. Davacı ve davalı taraf sıfatının bulunmaması halinde dava aktif ya da pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddedilecektir.Eldeki davanın niteliği gereği işbu davada dava açan tarafın aktif husumet ehliyetini yargılamanın başından sonuna kadar sürdürmesi gerekir. Bu durum karşısında dava konusu olayda adı geçen davacının kooperatif üyeliğinin devam edip etmediğinin mahkemece resen dikkate alınarak araştırılması gerekir.

Bu nedenle, mahkemece davalı kooperatif vekilince sunulan üyelik devir belgesi hakkında davacı tarafa açıklamada bulunması için süre verilmesi, belge altındaki imzanın kime ait olduğunun sorulması, söz konusu belgedeki imzanın ilgili davacıya ait olduğunun anlaşılması halinde ise davacı ...'in üyelik koşullarını yitirip yitirmediği, dava dışı ...'ın üyelik hakkı kazanıp kazanmadığı, taraflar arasındaki devir işleminin kooperatife bildirilip bildirilmediği, bildirilmiş ise hangi tarihte bildirildiği ve bu konuda her hangi bir işlem yapılıp yapılmadığı hususunda dosya rapor ibraz eden bilirkişi heyetinden davalı kooperatifin defter ve kayıtları da incelenmek suretiyle ek rapor aldırılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden davalının istinaf talebinin HMK 353/1-a-6 uyarınca kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle sair istinaf başvurularının/sebeplerinin bu aşamada incelenmesine geçilmemiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;

2. HMK'nın 353/1. a.6 md. gereğince, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin istinafa konu edilen 11/06/2024 tarih ve 2022/4 E . 2024/596 K sayılı kararın KALDIRILMASINA,

3. HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle yukarıda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,

4. Davalı tarafça yatırılan istinaf karar harcının talepleri halinde kendilerine iadesine,

5. İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6. Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,

7. H.M.K. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirilmlerin, H.M.K. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,

8. Kararın niteliğine göre istinaf başvurusunda bulunan diğer davacı tarafların istinaf sebeplerinin ise bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

Dair, dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince, KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. 09/10/2024