Karar Detayı

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO: 2024/1613

KARAR NO: 2024/1714

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 08/05/2024

ESAS NO: 2022/842

KARAR NO: 2024/489

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ:18/09/2024

İSTİNAF KARAR YAZIM

TARİHİ:20/09/2024

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/05/2024 tarih ve 2022/842 Esas 2024/489 Karar sayılı ilamına karşı ,davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın sürücü kursu olarak faaliyet gösteren diğer davacı şirketin tek ortaklı sahibi ve yetkilisi olduğunu, davacının Manisa ili içinde 3 adet sürücü kursunun bulunduğunu, Manisa ili... ve ... ilçelerine bağlı yaklaşık 24 tane sürücü kursunun bulunduğunu bu sürücü kursu sahiplerinin toplanarak ve müvekkilini de çağırarak kendilerine başvuran sürücü adaylarından alınacak ehliyet kurs ücretlerini Milli Eğitim Bakanlığının yayınladığı 2394,00-TL taban ücretten daha yüksek bir miktarda asgari 4000,00-TL olarak sabitlemek ve 4.000,00-TL den daha düşük kursiyer kabul eden sürücü kurslarını maddi olarak cezalandırmak için davalı ve davalının sahibi olduğunu söylediği ... Ltd. Şti ile bir sözleşme yaptıklarını, her bir sınıf ehliyet kursu için Milli Eğitim Bakanlığının belirlediği asgari ücretten yüksek miktarda ayrı bir asgari ücret tarifesi belirlediklerini ve bu tarifenin altında aday kabul eden kurslara çeşitli müeyyideler getirildiğini, yapılan sözleşmenin aslının davalı ve ... sürücü kursu sahibi dava dışı ... isimli kişinin elinde bulunduğunu, sürücü kursu sahiplerinin 30/06/2022 tarihinde... Öğretmen Evinde toplandıklarını ve kendisini avukat olarak tanıtan davalı ... ve yanında yine avukat olduğunu belirten başka bir bayanla birlikte toplantıya geldiklerini, davalı sahibi olduğunu belirttiği ... Ltd. Şti ile sürücü kurslarına denetim yapmak için bu sözleşmeyi imzaladıklarını, müvekkilinin davalıyı ve şirketini tanımadığını, yapılan sözleşmeye göre sürücü kurslarının aralarında belirlenen sözleşmeden daha düşük aday alan kursun belirlenmesi için davalı şirkete gizliden araştırma yapma yetkileri verildiğini, yapılan bu işlem nedeniyle sürücü kursularının her biri tarafından Ocak ayına kadar aylık 1.500,00 TL+KDV, Ocak 2023'ten sonra 1700,00 TL+KDV aylık ücret ödeneceğinin söylendiğini, sözleşmede belirtilen miktarlardan daha düşük aday kabul ettiği tespit edilecek olan kurslar için ise her bir kurs tarafından verilen ve dilekçe ekinde sunulan senetlerin işleme konulacağının belirtildiğini, yine yapılan sözleşmeden ayrılmamak için sözleşmeyi fesheden kursun kurum başına 100.000 TL cezai şart ödeyeceği de yazılı bulunduğu gibi sözleşmeye aykırı davrandığı tespit edilecek kursa birinci defada 35.000,00 TL, ikinci defada 50.000 TL üçüncü defada 75.000 TL cezai müeyyide uygulanacağının belirtildiğini, bu sözleşmenin tüm sürücü kursu sahipleri tarafından imzalandığını, tüm kurs sahipleri tarafından sözleşmede belirtilen her bir müeyyide için 35.000-TL, 50.000-TL, 75.000-TL gibi ayrı ayrı senet imzalatıldığını yine davalıya yapılacak aylık ödemeler için her aya ayrı senetler düzenlendiğini, tüm senetlerin vade ve tanzim tarihleri ile tanzim yerlerinin boş olarak verildiğini beyan etmiştir. Davacının diğer kurs sahiplerinin baskı ve ısrarıyla bu sözleşmeye ve senetlere imza atmak zorunda kaldığını ancak bunun yasal olup olmayacağı hususunda tereddütünün olduğunu aksi takdirde sözleşmeyi feshedeceğini açıklaması ve yine sözleşmenin tüm şartları incelenmeden ve okunmadan denetim şirketine ne gibi yetkilerin verildiği tam olarak görüşülmeden ve anlaşılmadan sözleşme ve senetlere imza atmak istememesi üzerine davalı ve toplantıyı organize eden ... kursu sahibi ... ve davalıların senetlerin sadece teminat ve caydırma amaçlı olarak verileceğini, haber vermeksizin işleme konulmayacağına dair güvence vermesi üzerine sözleşmeyi ve tüm senetleri vade, düzenleme tarihleri ve tanzim yerleri boş olarak imzalamış ve davalı ...' na verdiğini, sözleşmenin aslının da bu kişilerde olup müvekkilinde yalnızca imzalatılan bu sözleşmenin whatsapp resminin bulunduğunu, istemesine rağmen aslı veya örneğinin müvekkiline verilmediğini, bahse konu toplantının 30/06/2022 tarihinde ... Öğretmen Evinde gerçekleştirildiğini, ancak müvekkilinin yapılan bu işlemin Milli Eğitim Bakanlığı mevzuatına kamu düzenine aykırılık teşkil edeceğini denetim yetkisinin sadece Milli eğitim Bakanlığına ait olduğunu bu şekilde yeni tarifelerin belirlenerek işlem yapılmasının yasak olduğunu, denetimin hiçbir özel şirket tarafından yapılamayacağını bunun rekabet ilkelerine de aykırı olduğunu konusunun da suç olduğunu yetkililerle yaptığı görüşmeler neticesinde öğrenmesi üzerine derhal imzaladığı sözleşmeyi feshederek bu nedenle vermiş olduğu senet ve borçlandırıcı tüm evrakların kendisine teslimini aksi takdirde suç duyurusunda bulunulacağını belirterek Manisa 3.Noterliği'nin ... tarih ve ...yevmiye sayılı ihtarnamesiyle davalılara ihtarname çektiğini, verilen tüm senetlerin ve borçlandırıcı evrakların iadesini istediğini ve durumu yetkililere bildirdiğini, bu ihtarnamenin muhatap şirketçe öğrenilmesinden hemen sonra davalı ... Ltd. Şti'nin yetkilisi olduğunu ve yapılan toplantıda da avukat olduğunu söyleyen ve senetleri teslim alan davalı ...tarafından Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/373 D.İş Esas ve 2022/372 D.İş Karar sayılı dosyasıyla müvekkili tarafından verilen senetlerden 75.000,00-TL miktarlı olan senedin vadesi/tanzim yeri ve tanzim tarihi doldurularak ve özellikle sözleşmenin yapıldığı tarihten önceki tarihler atılmak suretiyle sözleşme dışı bir senet gibi gösterilmek suretiyle haksız ve hukuksuz olarak ihtiyati haciz kararı aldırıldığını senedin Kayseri Genel İcra Daireinin... Esas sayılı dosyasıyla işleme konulduğunu ve ihtiyati haciz kararını uygulayarak müvekkili şirketin ...plakalı aracının yakalatıldığını ve diğer araç ve mal varlıklarının üzerine de ihtiyati haciz koydurduğunu, müvekkilinin sözleşmeyi feshettiğini ve imzaladığı senetleri iade etmesini istemesine rağmen senetlerin bilerek ve kasten işleme konulması nedeniyle davalı ... ve toplantıyı organize eden ... isimli şahıslardan şikayetçi olduklarını, Manisa Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/14650 Soruşturma nolu dosyasıyla soruşturma başlatıldığını, davalılarda bulunan diğer tüm senetlerin de tespit ve ele geçirilmesi için Cumhuriyet Başsavcılığına talepte bulunulduğunu tüm bu nedenlerle yapılan sözleşmenin iptaline, icra dosyasında borçlu olmadıklarının tespitine, haksız ve hukuksuz olarak uygulanan ihtiyati haciz nedeniyle maddi ve manevi tazminat ve takibin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALILAR VEKİLİ'NİN İLK DERECE MAHKEME DOSYASINA SUNDUĞU CEVAP DİLEKÇESİNDEN ÖZETLE:

Davacılar tarafından dosyaya sunulan protokolde müvekkillerinin herhangi birinin imzasının bulunmadığı gibi, şirket kaşesinin vs. basılmasının da söz konusu olmadığını, Manisa ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının kendi aralarında imzalamış oldukları bir protokolde imza veya kaşesinin bulunmaması sebebiyle sözleşmenin müvekkilleri yönünden bağlayıcılığının bulunmadığını, sözleşmenin içeriğinde cezai şart maddelerini teminen kambiyo senedi verildiğine dair herhangi bir ibare v.s bulunmadığını, senet üzerinde de teminat senedi olduğuna dair bir ibare bulunmadığını, davacılar tarafından, dava dilekçesinin ekinde sunulan sözleşmenin içeriğinde dahi sözleşme hükümlerinden kaynaklı alacağın protokolün icraya konularak tahsil edilebileceği net ve belirgin olduğunu, davacının, müvekkili ...'na borcunun bulunmadığını, müvekkilinin alacağına karşılık kendisine senet verildiğini, davacının takibe konu senedin müvekkili ile sürücü kurslarıyla imzalanan sözleşmeye istinaden verildiğini iddia ettiğini ancak herhangi bir sözleşmeye istinaden teminat mahiyetinde senet alınmasının söz konusu olmadığını, ayrıca borçlu olmadığını iddia eden bir kişinin, alacaklıya senet vermesinin mantıklı bir yanının bulunmadığını, kambiyo senedinin altındaki imzanın borçluya ait olup borçlunun imzanın kendisine ait olmadığına dair bir itirazının bulunmadığını, günlük hayatta borcu olmayan bir kişinin karşı tarafa senet vermesini düşünmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ayrıca dava konusu senedin zorla imzalatıldığına dair davacı/borçlunun bir iddiasının da bulunmadığını, kendi özgür iradesiyle herhangi bir baskı altında kalmadan alacağa karşılık imzalanmış senede karşı böyle bir itirazda bulunulmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, senette de yazılı olduğu üzere senedin nakden ahzolunduğunu, takibe konu senedin teminat olarak verilmediğini, borçlu tarafça imzalanıp müvekkiline verilen senedin alacağa karşılık olup sözleşmeden bağımsız olduğunu beyan etmiştir. Müvekkili ...Ltd. Şirketinin Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... numaralı icra takip dosyasının tarafı olmadığı gibi, ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğunu bu sebeple şirket yönünden husumet itirazında bulunduklarını, şirket yönünden davanın esasına girilmeden dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddini talep ettiklerini, ayrıca davacılar tarafından şirkete herhangi bir ihtarnamenin gönderilmediği gibi dava dilekçesinin ekindeki ihtarnamede yazılı adresin müvekkili şirketin yazışma adresi olmadığını, davacıların aleyhine Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/373 D. İş Esas, 2022/372 D. İş Karar sayılı dosyasında alınan ihtiyati haciz kararına asıl dosyasına yapılmış bir itirazının bulunmadığını, davacının mesnetsiz iddialarının icra işlemlerinin geciktirilmesi ve müvekkilin hakkı olan alacağının tahsilinin ertelenmesine yönelik olduğunu bu nedenlerle haksız yere açılan davanın reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda "... dava, kambiyo senedinden dolayı borçlu olunmadığının saptanması istemine ilişkin olduğuna göre, konunun hem kambiyo hem de ispat hukuku açısından ve yukarıdaki açıklamaların ışığında ele alınması gerekir. Yukarıda da ifade edildiği üzere bono bağımsız borç ikrarı içeren bir senet olup, senette bedel kaydının mevcut olması hâlinde ispat yükü kaydın aksini savunan tarafa aittir. Dava dilekçesinde dava ve takip konusu 01/03/2022 vade tarihli ve 75.000,00-TL bedelli bononun karşı tarafa teminat amaçlı verildiği iddia edilmiş ise de bononun teminat senedi olarak verildiğine ilişkin gerek senetler üzerinde gerekse senetlerle ilintili başkaca evrak üzerinde herhangi bir belirleme yapılmamış, bu yönde bir delil davacı yanca sunulamamıştır. Zira bono üzerinde "nakden" kaydı yer almakta olup davalı tarafça senet talil de edilmemiştir. İspat yükü davacı taraftadır. Senet taraf ticari defterlerinde kayıtlı değil ise de kambiyo senetlerinin ticari defterlere kayıt zorunluluğu bulunmamaktadır. Davacı tarafça delil olarak dayanılan protokolde de takip konusu bonoya atıf yapılmadığı gibi ilgili protokolün altında davalıların imzası da bulunmamaktadır. Bu nedenle takip alacaklısı ... yönünden davanın esastan reddine karar vermek gerekmiştir. Davacı tarafın delil olarak dayandığı Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/13680 soruşturma sayılı dosyasında 27/03/2023 tarihinde hukuki ihtilaf bulunması nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş olup yine aynı başsavcılığın 2022/18965 soruşturma sayılı dosyasında da somut ve kesin delil bulunmaması ve hukuki ihtilaf bulunması nedeniyle takipsizlik kararı verilmiştir. 01/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda bonoların davalının kurucusu olduğu...şirketinin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı tespit edilmiş ise de kambiyo senetlerinin ticari defterlere kayıt zorunluluğu bulunmamaktadır. Bononun anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu iddiasının yazılı belge ile ispatlanması gerektiği anlaşılmakla dava konusu bonolar nedeniyle davacının davalı ...'na borçlu olmadığı ispatlanamamış olmakla açılan davanın reddine karar verilmiştir. Davalı ...Şti yönünden ise bu davalının bonoda lehtar olarak görünmediği gibi açılan takipte de alacaklı olarak bulunmaması nedeniyle davada pasif husumeti bulunmadığından bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir. Davacı dava dilekçesinde yemin deliline dayanmadığından yemine başvurma hakkı hatırlatılmamıştır. HMK 200. Maddesi uyarınca tanıkla ispat sınırının aşılması nedeniyle taraf tanıkları dinlenmemiştir. Davacı vekili duruşmalarda senedin baskı ile alındığını iddia ederek tanıkların dinlenilmesini talep etmiş ise de dava dilekçesinde senedin cebir veya tehdit kullanılarak alındığı yönünde bir iddia bulunmamakta olup senedin teminat amaçlı olarak verildiğinin ileri sürüldüğü, daha sonra ileri sürülen tehdit ve baskı iddiasının ise iddianın genişletilmesi mahiyetinde olduğu, davalı tarafın ise iddianın genişletilmesine açıkça muvaffakat etmediği anlaşılmakla bu hususta da tanık dinlenilmesi mümkün olmamıştır. Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'nin 3/2. maddesi gereğince; müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur. Yine AAÜT'nin üçüncü kısmına göre ücret başlıklı 13/1. maddesinde ise, "Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7'nci maddenin ikinci fıkrası, 10'uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12'nci maddenin birinci fıkrası, 16'ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında; ihtiyari dava arkadaşı olan davalılara karşı açılan davada 2 davalının da aynı vekille temsil edildiği, davalı ... Şti yönünden yukarıda açıklandığı üzere pasif husumeti bulunmaması nedeniyle davanın reddine, davalı ... yönünden ise esastan davanın reddine karar verildiği, bu durumda ret sebebi ayrı olan davalılar lehine ayrı ayrı vekalet ücretine (AAÜT'nin 3/2 maddesi gözetilerek) hükmedilerek hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür.1-Davalı ... Limited Şirketi yönünden davanın PASİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE, 2-Davalı ... yönünden davanın REDDİNE..." dair karar verilmiştir.

İş bu kararı davacı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekilinin istinaf başvuru dilekçesinden özetle; mahkemenin gerekçeli kararında bononun teminat senedi olarak verildiğini, bunun davacı tarafından yazılı delille ispatlanması gerektiğini belirterek davayı reddettiğini, oysa ne dava dilekçelerinde ne de yargılama aşamasında senedin teminat olarak verildiğinin taraflarca iddia edilmediğini, bu hususun tahkikat aşamasında belirtildiğini, iddia etmedikleri bir hususu mahkemenin redde gerekçe yapmasının hukuka aykırı olduğun bu nedenle verilen hükmü istinaf ettiklerini, anayasaya, kanunun emredici kurallarına, kamu düzenine, rekabet ilkelerine, ahlak ve adaba, maddi ve manevi kişilik haklarına, kamu kurumlarının yerine geçerek kamu kurumunun yetkisinin özel bir şirkete verilmesine ve yasaya açıkça aykırı ve geçersiz olan bir sözleşmeye istinaden verilen senetlerin geçersiz olduğunun borçlu olmadığının tespitinden ibaret olduğunu, bu nedenle mahkemenin gerekçeli kararı ile dava ve iddialarının ilgisi bulunmadığını, dava dilekçelerinde senedin verilirken irade fesadı ile gabin unsurları ile almış olduğunu belirterek tanık deliline de başvurulmuş ise de mahkemece tanıkların dilenmesinin hukuka aykırı olduğunu, mahkemeye sundukları delil dilekçelerinin incelendiğinde celbini talep ettikleri delillerinin tahkikat aşamasında tekrar talep etmiş olmalarına rağmen toplanmamış olduğu yargılamanın eksik yapılmış olduğunun görüleceğini, davalının dava konusu senetlerinin geçersiz sözleşmeye istinaden aldığına dair ikrarının bulunmadığını, tüm bu nedenlerle öncelikle tehiri icra taleplerinin kabulü ile istinaf incelenmesi sonuna kadar Kayseri Genel İcra Dairesi'nin...Esas sayılı dosyasındaki icranın geri bırakılmasını, istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkeme hükmünün ortadan kaldırılmasını, dairece yeniden hüküm tesis edilerek davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İstinafa cevap veren davalılar vekilinin dilekçesinden özetle; mahalli ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davacıların istinaf başvurusunun usulden ve esastan reddini, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun kararının onanmasını, vekalet ücreti ve masrafların karşı tarafa yüklenmesini, kötü niyetle istinafa başvuran karşı tarafın 329. Madde gereğince giderlere ve cezaya mahkum edilmesini, hak kaybına ve gecikmeye mahal vermemek adına dosyanın incelenmek üzere istinaf mercine ivedi olarak gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

Dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, davalının cevap dilekçesindeki savunmaları, davalının iddialarının yazılı delillerle kanıtlamasının gerekmesi, somut olayda davaya / takibe konu senedin zorla alındığının ispat edilemediği nazara alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı görülmüş, davacının istinaf itirazlarının hiç birinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davalı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin istinafa konu edilen 08/05/2024 tarih ve 2022/842 E. . 2024/489K.Sayılı nihai kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1. b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. İstinaf eden davacılardan alınması gereken istinaf karar harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3. İstinaf başvurusunda bulunan davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerilerinde bırakılmasına,

4. İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5. HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-a bendi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi.18/09/2024