Karar Detayı

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/1733

KARAR NO: 2024/1709

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 25/10/2023 EK KARAR

ESAS NO: 2023/280 D.İş

KARAR NO: 2023/278 D.İş

DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz Kararına itiraz

KARAR TARİHİ: 19/09/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 19/09/2024

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin karış taraftan emre muharrer senet (çek) ile alacaklı bulunduğunu, alacağının günü gelmesine rağmen, borç ödenmeyerek muaccel hale geldiğini, Müvekkilinin , borçlunun mallarını kaçırmasından endişe ettiğini alacağın rehinle temin edilmediğini müvekkilinin alacağını güvence altına almak için borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini sağlamak amacıyla mahkemenize başvurmak zorunluluğu doğduğunu 420.000,00.-TL. alacağın temini için takdir edilecek olan teminat karşılığında olmak üzere, borçlunun borca yeter miktarda menkul, gayrimenkul mallarının, üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/08/2023 tarihli 2023/280 D.İş Esas 2023/278 D. İş kararı ile İİK.’nın 257/1.maddesindeki koşullara uygun ihtiyati haciz talebinin KABULÜ ile; 420.000,00-TL'lik alacak yönünden, İİK.nın 259/1 maddesi gereğince ihtiyati haciz isteyen tarafından takdiren alacağın %15'i oranında HMK'nun 87.maddesine göre nakdi teminat yatırılması veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz nitelikteki banka teminat mektubu ibraz edilmesi halinde borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile 3. kişilerdeki hak ve alacakları üzerine borca yetecek miktarda İİK'nun 257 ve müteakip maddeleri uyarınca İHTİYATİ HACİZ KONULMASINA, karar verilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden vekili itiraz dilekçesinde özetle; Mahkememizin 2023/280 D. İş 2023/278 K. 15/08/2023 tarihli kararı ile yokluklarında ... Limited Şirketinin mal varlığına ihtiyaten haczine karar verildiğini, iş bu ihtiyati haciz kararının Kayseri Genel İcra Dairesi ... e. Sayılı dosyası ile icra edildiğini, icra dairesi tarafından uygulanan hacizlerin yokluklarında yapıldığını ve taraflarına bu hacizlerle ilgili tebliğ yapılmadığını, 24/09/2023 tarihi itibari ile ihtiyati haczi öğrendiklerini beyanla ihtiyati hacize itiraz ettiklerini, ayrıca ihtiyati haciz kararının dayanağı olan çekin kambiyo senedi olduğunu bahisle kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerin; genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri mahkemesi, muhatap bankanın bulunduğu yer ödeme yeri sayıldığından buradaki yer mahkemesi, çekin keşide edildiği yerdeki mahkeme, borçlular birden fazla ise borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkilidir(HMK 7/1), bu yasal düzenlemeler çerçevesinde yetkiye ilişkin bu seçimlik yerlerden hiçbirinin Kayseri Adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmadığını, müvekkili şirketin adresinin Gaziantep ili yargı sınırlarında olduğunu, yetkili mahkemenin Gaziantep Mahkemeleri olduğunu beyanla yetki itirazında bulunmuştur.

İhtiyati haciz isteyen vekili cevap dilekçesinde özetle; takip konusu çek karşılıksız çıktıktan sonra B.K. 89. M. Hükmü anlamında götürülecek borç niteliğine dönüştüğünü, bu durumda ihtiyati haciz istemede alacaklı ikametgahı mahkemesi de yetkili mahkemelerden biri olduğunu, alacaklı şirketin ikametgahının Kayseri olduğunu, ihtiyati haciz talep etme açısından Kayseri Mahkemelerinin de yetkili olduğunu, icra takibi açısından da Kayseri İcra Dairelerinin yetkili olduğunu, ihtiyati haciz kararına karşı mahkemenin yetkisine itirazının ve tüm taleplerinin reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

Tekmil dosya mündericatı birlikte değerlendirildiğinde; "...Tüm dosya kapsamı ve deliller hep birlikte değerlendirildiğinde; İhtiyati haciz talep edenin dayanakları uyarınca karşı taraftan alacaklı olduğunu, borcun süresinde ödenmediğini bildirip asıl alacak ve ferilerine yetecek miktarda borçlulara ait taşınır ve taşınmaz mallar ile 3. kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasını istemesi üzerine mahkememizce; talep sahibinin dilekçesi ve ekindeki belgelerin incelenmesinden; borcun vadesinin geldiği, süresinde ödenmediği, İİK nun 257.maddesindeki şartların varolduğu kanaatine oluşarak ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verildiği görülmüştür. Borçlu vekilinin itiraz dilekçesinde; ihtiyati haciz kararına yetkili mahkeme yönünden itiraz edildiği, İhtiyati hacze itiraz sebeplerinin İİK madde 265’de sınırlı olarak sayıldığı, yetki itirazı yönünden alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde alacak talep edilebileceği gözönüne alınarak ihtiyati haciz talep edenin yerleşim yerinin Kayseri olması ve burada ibraz edilmiş olması nedeni ile yetki itirazının yerinde olmadığı, talep eden yönünden yaklaşık ispatın sağlandığı anlaşılmakla itiraz edenin tüm itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:1-Çekin yaklaşık ispat için yeterli olduğundan ihtiyati haczin kaldırılması talebinin REDDİNE, 2- Para borcunun götürülebilecek borçlardan olması ve alacaklının adresinin de Kayseri olması ve Çekin Kayseri'de ibraz edilmiş olması nedeniyle yetki itirazının REDDİNE, ..." şeklinde karar verilmiştir.

Bu ek karara karşı borçlu ...Limited Şirketi vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ :

Borçlu... Limited Şirketi vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Alacaklı tarafın talebi ile yerel mahkeme tarafından müvekkili şirketin malvarlığının ihtiyaten haczine karar verildiğini İhtiyati haciz kararına karşı mahkemenin yetkisine itiraz edildiğini, Mahkeme tarafından yetki itirazlarının reddine karar verildiğini, Yetki itirazımızın reddine ilişkin Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/280 Değişik iş ve 2023/278 K. ve 25.10.2023 tarihli ek kararının hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemenin bu değerlendirmesine katılmadıklarını, çekin bir kambiyo senedi olduğunu aranacak borçlardan olduğunu, Bu nedenle çekin ibrazı ile birlikte götürülecek borç niteliğine dönüşeceği değerlendirmesi yasal dayanaktan yoksun olduğunu, Kayseri BAM 5. HD. 2023/1452 E. 2023/1449 K. 21.11.2023 tarihli kararı, Antalya BAM 11. HD. 2022/2661 E. 2022/1751 K. 30.11.2022 tarihli kararı:, Antalya BAM 12. HD. 2021/2212 E. 2022/999 K. 13.04.2022 tarihli kararı, İstanbul BAM 44. HD. 2023/1263 E. 2023/911 K. 14.09.2023 tarihli kararı, Yargıtay 19. HD 2014/8509 E. 2014/11690 K. 24.06.2014 tarihli kararında: İ, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/12-741 E. 2019/382 K. 02.04.2019 tarihli kararınd emsal nitelikte kararlar olduğunu, çeke dayalı alacakların aranacak borçlardan olduğu ve dolayısıyla alacaklının yerleşim yerinin yetkili olamayacağı yönünde olduğunu, İhtiyati haciz kararının dayanağı olan Çekin bir kambiyo senedi olduğunu, kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemeler; Genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri mahkemesi ( HMK 6. md. ), Muhatap bankanın bulunduğu yer ödeme yeri sayıldığından buradaki yer mahkemesi (HMK 10. md. ), İİK’nun 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki mahkeme, borçlu birden fazla ise, borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesin yetkilidir.( HMK.nun 7/1.) Bu yasal düzenlemeler çerçevesinde yetkiye ilişkin bu seçimlik yerlerden hiçbiri KAYSERİ adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmamaktadır. Bu nedenle yetki itirazımızın reddine karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu izah edilen nedenlerle istinaf taleplerinin kabulüne, yetkili yer mahkemelerinin ANKARA mahkemeleri olarak tespitine,Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/280 Değişik iş ve 2023/278 K. ve 25.10.2023 tarihli ek kararının kaldırılarak mahkemenin yetkisine itirazımızın kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Talep Eden ... Anonim vekili tarafından sunulan istinafa cevap dilekçesinde özetle; Yerel mahkemeni kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, İhtiyati hacizde kanun koyucunun amacı, borcunu ödemeyen borçlunun alacaklısına, alacağına hızlı bir şekilde kavuşmasını sağlamak olduğunu, Aksi düşünce kanunun amacına aykırı düştüğünü, Çekin karşılıksız çıkmasından dolayı alacığını alamayan müvekkilinin birde borçlunun ikametgahında işlem yapmaya, ilave masraflar yapmaya zorlanması, aksi durumda ilave masraf ve vekalet ücreti ödemek durumunda bırakılmasının , kanunun amacına ters düştüğünü, arz ve izah edilen sebeplerden dolayı, İstinaf eden borçlunun istinaf başvurusunun REDDİ ile sayın yerel mahkeme kararının ONANMASINA karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

HMK'nın 355. maddesine göre "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Talep (D.İş dosyası üzerinden ), ..., ... şubesinden verilme, 10/08/2023 keşide tarihli , keşide yeri Gaziantep olan, keşidecisi aleyhine ihtiyati haciz istenenlerden ... Limited Şirketi isim ve imzası görünen, lehdarı... Limited Şirketi ismi yazılı, arkasında da bu şirketin simi ve imzası ile ihtiyati haciz isteyen ... Anonim Şirketine cirosu görünen ve iş bu hamil şirket tarafından süresinde muhatap bankaya ibrazı ile bankaca karşılıksızdır şerhi yazılı olan, ... seri nolu ,426.000,00TL bedelli çeke dayalı olarak,420.000,00TL üzerinden, İ.İ.K 257. Maddesi gereğince ihtiyati haciz kararı verilmesine ilişkindir.

Mahkeme 15/08/2023 tarihli 2023/278 D.İş karar sayılı gerekçeli kararı ile İ.İ.K 257. Maddesi gereğince ve %15 teminat karşılığında 420.000,00TL üzerinden ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar vermiştir. Aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen borçlulardan ... Limited Şirketi vekili dilekçesiyle süresi içinde iş bu ihtiyati haciz kararına itiraz etmiştir. İtiraz sebepleri olarak kararı veren Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisiz olduğunu, şirketin adresinin Gaziantep olması nedeniyle İ.İ.K. 50, HMK 'nun 6. Maddesi gereğince Gaziantep mahkemelerinin yetkili olduğunu, Kambiyo senetlerine bağlı bu borcun aranacak borçlardan olduğunu, alacaklının yerleşim yeri ve çekin ibraz edildiği yerin yetkili olmadığını ileri sürmüştür.

Mahkeme itirazı duruşmalı olarak incelemiş, 24/10/2023 tarihli duruşmaya katılan alacaklı vekili mahkemece dinlenmiştir. Aynı celsedeki kısa karar ile itiraz eden borçlu ... Limited Şirketi vekilinin ihtiyati hacze itirazı/kaldırılması talebinin reddine karar vermiştir. Bu yönden ayrıca gerekçeli olarak 25/10/2023 tarihli ek kararı da yazmış, itiraz eden borçlu vekili iş bu ek kararı süresinde istinaf etmiştir.

İhtiyati haciz isteyen alacaklının dosyadaki adresinin .../... ,itiraz eden Karşı taraf borçlu ... Limited Şirketinin adresinin ...,itiraz etmeyen diğer borçlu ...Limited Şirketinin adresinin de.../... olduğu görülmüştür.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze aynı kanunun 50. maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, yine adı geçen kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. HMK'nın 6. maddesinde genel yetkili mahkemenin davalının ikametgahı mahkemesi olduğu belirtilmiştir. HMK'nın 10. maddesinde de; "Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir." denilmiştir.

TBK'nın 89. maddesinde "Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ve sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, bunların dışındaki bütün borçlar ise doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde ifa edilir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Çeke dayanan alacaklar yönünden istenen ihtiyati haciz kararlarını vermeye yetkili mahkemeler; borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş olan çekte keşidecinin ad ve soyadının yanında yazılı olan yer (TTK'nın 781/2-3. maddesi) ve ihtiyati haciz istenen keşideci, lehtar, ciranta ve avalistlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemelerdir. Çekin ödeme için ibrazından sonra çekin niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez.

Eldeki somut olayda,İhtiyati haciz kararına dayanak olan çekte keşide yerinin GAZİANTEP, muteriz borçlunun yerleşim yerinin/adresinin GAZİANTEP ve muhatap bankanın adresinin de GAZİANTEP olduğu anlaşılmıştır. (İtiraz etmeyen diğer borçlu ...Limited Şirketinin adresi de Çankaya/Ankara'dır.) İhtiyati haciz isteyen alacaklının adresinin ise KAYSERİ olduğu görülmüştür.

Kambiyo senetlerinden kaynaklanan alacak, aranacak borç niteliğinde olduğundan para alacağının alacaklının yerleşim yerinde ödenmesini öngören TBK'nın 89. Maddesinin 1.fıkrası somut olayda uygulanamaz. Çeke dayalı bir alacak, ödeme için ibrazından sonra da kambiyo senedine dayalı bir alacak olma vasfını korur. Nitekim Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 24/04/2017 günlü 2017/1037 Esas -2017/3223 Karar,2016/20516 Esas,2017/3500 Karar sayılı emsal kararları, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 03/07/2017 günlü 2017/635 Esas - 2017/922 Karar sayılı emsal kararı, yerleşik ve istikrarlı uygulaması bu doğrultudadır. Dosya kapsamına göre ihtiyati haciz kararına konu çekin keşide yerinin GAZİANTEP, muteriz borçlunun yerleşim yerinin/adresinin GAZİANTEP ve muhatap banka şubesinin de .../GAZİANTEP şubesi olduğu , yani hiçbirinin ihtiyati haciz istenen ve kararı veren yer mahkemesinin bulunduğu yer olan KAYSERİ olmadığı, dolayısıyla KAYSERİ Mahkemelerini yetkili kılan herhangi bir kaydın da çekte bulunmadığı görülmüştür.

İhtiyati haciz isteyen...Anonim Şirketi' nin yerleşim yeri adresinin KAYSERİ olduğu görülmüşse de, yukarıda belirtilen emsal Yargıtay içtihatlarına göre TBK'nın 89. Ve HMK 10. maddeleri hükümlerinin somut olaya uygulanmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla ihtiyati haciz isteyen alacaklı tarafın adresi mahkemesi yetkili olmadığından, ihtiyati haciz kararı veren KAYSERİ mahkemesinin (Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesi) yetkili olmadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle de itiraz eden borçlu ... Limited Şirketi vekilinin ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetkisizliğine dair yönden İİK 265. Md uyarınca yaptığı itirazında haklı olduğu sonucuna varılmıştır.

Yetki itirazının esasa ilişkin diğer itiraz sebeplerinden önce incelenmesi gerektiğinden işbu ihtiyati haciz kararına mahkemenin yetkisizliği yönünden yaptığı itirazının kabulü ile mahkemece itiraz eden borçlu şirket hakkında verilen ihtiyati haciz kararının yetkisizlik nedeniyle itiraz eden borçlu ... Limited Şirketi yönünden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken aksine ve yanılgılı sebep ve gerekçelerle itirazının reddine dair, mahkemece duruşmalı yapılan inceleme sonucu verilen ve istinaf edilen 25/10/2023 tarihli ek kararın usul , yasa ve mevcut dosya kapsamına aykırı olduğu,itiraz eden borçlu vekilinin ihtiyati hacze itirazı bu yönden haklı olduğundan kabulü ile hakkında verilen ihtiyati haciz kararının mahkemenin yetkisizliği yönünden kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, itiraz eden borçlu ... Limited Şirketi vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmekle, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak HMK'nın 353/1-b.2.maddesi gereğince araştırılması gerekli başka husus bulunmadığından bu yönden düzeltilerek yeniden karar verilmesine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. İtiraz ve istinaf eden Borçlu ... Limited Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;

2. HMK 353/1. b.2 md. gereğince, KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 25/10/2023 tarihli ve 2023/280D.İş E. . 2023/278D.İş K. sayılı EK KARARININ KALDIRILMASINA,

Düzeltilerek yeniden karar verilmesine, buna göre;

3. "1. Aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen borçlulardan ... Limited Şirketi vekilince , mahkemece verilen 15/08/2023 tarihli ihtiyati haciz kararına mahkemenin yetkisizliği yönünden yapılan itirazının İ.İ.K 265. maddesi gereğince KABULÜ ile, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle , iş bu ihtiyati haciz karanının itiraz eden borçlu ... Limited Şirketi yönüdnen KALDIRILMASINA,

4. Alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

5. ihtiyati hacze itiraz eden borçlu ... Limited Şirketi tarafından yapılan 40,00TL yargılama giderinin alacaklı taraftan alınarak itiraz eden borçlu ... Limited Şirketine verilmesine,

6. A.A.Ü.T gereğince 5.900 TL vekalet ücretinin alacaklı taraftan alınarak itiraz eden borçlu ...Limited Şirketine verilmesine,"

7. İstinaf başvurusunda bulunan borçlu ... Limited Şirketi tarafından yatırılan 427,60TL istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde istinaf başvurusunda bulunan ... Limited Şirketine iadesine,

8. İstinaf başvurusunda bulunan ... Limited Şirketi tarafından yapılan 300,00 TL posta gideri ve 1.169,40TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının alacaklı ...Anonim Şirketinden alınarak istinaf eden ... Limited Şirketine verilmesine,

9. HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,

10. İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile İ.İK. 265/ son maddesi gereğince KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 19/09/2024