Karar Detayı

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/1355

KARAR NO: 2024/1461

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 13/04/2023

NUMARASI: 2023/177 E. 2023/315 K.

DAVANIN KONUSU: Alacak (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 03/07/2024

KARAR YAZIM TARİHİ: 08/07/2024

KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 13/04/2023 tarih ve 2023/177 E - 2023/315 K kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket ile iş makinesi kiralama sözleşmesi yaptıkları ve davalı şirketin işini yaptıklarını, kendilerinin şirketin işlerini layığıyla yerine getirdiklerini, davalı şirketin sözleşmeye aykırı olarak ücretini ödemediği, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin hak ediş tarihi olan 19/10/2017 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkeme kararında; "...Toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu, mahkememizce toplanmış usulüne uygun deliller olarak değerlendirilmiş buna göre, Yahyalı Noterliğinin ... yevmiye nolu ... tarihli ihtarnamesi, taraflar arasında akdedilen ... tarihli sözleşme ve görevsiz mahkemede alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının iki ay müddetince davalı tarafa bir adet ekskavatör iş makinesi ve iki adet kamyonu operatör ve şoförlü olarak kullandırdığı, ancak bir aylık ücretini tahsil ettiği kalan bir aylık ücret tutarı olan 44.840,00 TL (KDV dahil) kullandırım beledilinin tahsil edemediği anlaşılmakla davanın dava dilekçesi ve ıslah dilekçesi doğrultusunda kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir. Davanın kabulü ile 10.000,00 TL nin dava tarihi olan 20/04/2018, 34.840,00 TL nin ıslah tarihi olan 26/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,..." şeklinde karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinden özetle;Dava şartına itirazların olduğunu, görevsizlik kararından sonra zorunlu ticari arabuluculuk başvuru şartı yerine getirilmediğini, görevsizlik aşamasında giderilebilecek bir hususun giderilmediğini, kamu düzenine ilişkin olduğunu, davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi re'sen gözetmek zorunda olduğunu, Yargıtay kararlarının açık olduğunu, dava şartı yokluğundan davanın tümden reddinin gerektiğini, İstanbul BAM 15. H.D. Esas: 2020 / 1654 - Karar: 2021 / 95 Karar Tarihi: 18.01.2021, İstanbul BAM 3. H.D. Esas: 2021 / 2409 - Karar: 2021 / 3036 Karar Tarihi: 17.11.2021, Ankara BAM 27. H.D Esas: 2021 / 1053 - Karar: 2022 / 128 Karar Tarihi: 09.02.2022, Trabzon BAM 3. H.D. Esas: 2022 / 486 - Karar: 2022 / 596 Karar Tarihi: 13.05.2022 kararların emsal gösterildiğini, Yahyalı Sulh Hukuk Mahkemesi 2018/134 E. - 2021/80 K. sayılı dosyasından verilen 26.02.2021 tarihli kararı; Kayseri BAM 3.HD 07.04.2022 tarih 2021/1468 E. - 2022/646 K. Sayılı dosyasıyla kaldırılıp görevsizlik kararı üzerine Asliye Ticaret Mahkemesine geldiğini, asliye ticaret mahkemesi sulh hukuk mahkemesindeki toplanan delillerle (sadece tanık) ilk celsede karar verildiğini, sulh hukuk mahkemesi kararını aynı şekilde onayladığını, görev kamu düzeninden olduğunu, görevin amacı ihtisas mahkemelerine göre ispat, delil, ispat yükü gibi kavramlar değişkenlik gösterdiğini, yerel mahkeme önceki mahkemede alınan bilirkişi raporunu delil olarak kabul etmesi mümkün olmadığını, bilirkişi sadece hesaplama yapıldığını, bilirkişi raporunda deliller ve dayanak belgeler olmadığını, yerel mahkeme tanıklar üzerine hüküm kurduğunu, Yargıtay 11.H.D. Esas: 2022/ 1173 - Karar: 2022/3754 Karar Tarihi: 11.05.2022 emsal gösterildiğini, Yerel Mahkeme ispat yükü, delillerin değerlendirilmesinde yanılgı değerlendirme ile karar verildiğini, davacı taraf delillini sunmadığını, Sulh Hukuk Mahkemesi görevsiz olduğundan Ticaret Mahkemesinde delil ve ispat olarak kullanılan fatura, iş teslim tutanağı, hakediş raporları (ıslak imzalı), hizmet ilişkisinin yapılıp yapılmadığı yapıldı ise delil şartları, teslim fişleri, sefer fişleri, hangi aracın hangi işi yaptığını, beş şoför olduğu görünmekle (3 makine olduğu gerçeği) takograf kayıtları, yazılı ve imzalı belgeler, alacak miktarının ispat yüküne etkisi, kamyon kantar fişleri aranmadığını, iş bu ispat ve deliller araştırılmadan karar verildiğini, davacı taraf Yahyalı Sulh Hukuk Mahkemesi 2018/134 E. Sayılı dosyasında 26.02.2021 tarihli 12 celse nolu duruşmada "hak ediş tarihinden itibaren uygulanmasını", 24.05.2019 tarih 2 nolu celsede "hakediş tarihi olan...." 25.09.2020 tarih 10 nolu celsede, 18.04.2018 tarihli dilekçede "hakediş...." ifadesinden mütevellit hakedişlerini ispat etmek zorundadır. Delil ve ispat olarak belirtilmesi gereken fatura, iş teslim tutanağı, hakediş raporları (ıslak imzalı), hizmet ilişkisinin yapılıp yapılmadığı yapıldı ise delil şartları, teslim fişleri, sefer fişleri, hangi aracın hangi işi yaptığını, beş şoför olduğu görünmekle (3 makine olduğu gerçeği) takograf kayıtları, yazılı ve imzalı belgeler, alacak miktarının ispat yüküne etkisi, kamyon kantar fişleri arandığını, iş bu ispat ve deliller davacı tarafın yükümlülüğünde olduğunu, Yargıtay 3.H.D. Esas: 2019/ 5861 - Karar: 2019 / 10436 Karar Tarihi: 23.12.2019, Yargıtay 3.H.D. Esas: 2017/ 6361 - Karar: 2019 / 3058 Karar Tarihi: 08.04.2019 emsal gösterildiğini, 19.10.2017 tarihli hizmet sözleşmesi uyarınca davacı 19.10.2017 tarihinde işe başladığını, 19.11.2017 tarihinde işi bıraktığını, 2. ay çalışmadığını, hakedişi olmadığını, ilk çalıştığını parasını aldığını kabul ettiğini, bu hususta ihtilaf olmadığını, davacı taraf hak etmediği ikinci ayın bedelini kötüniyetli olarak tahsil etme gayretinde olduğunu, davacı hizmet sözleşmesinde belirttiği şartlarda araç ve nitelikte personel istihdam etmediği gibi araçları verimsiz çalıştığını, sürekli arıza yaptığını, kamyonlar ve eksvatör sürekli arıza yaptığını, maden sahasında hayati öneme sahip olduğunu, çıkarılan madenin taşınması ve çıkarılması zaman açısından önemli olduğunu, bu hususta müvekkile zarara uğrattığını, buna rağmen müvekkil birinci ayın parasını verdiğini, belirtilen eksiklikler giderilmediği gibi kavgacı ve uzlaşılmaz bir tutum sergilendiğini, davacı yaşanılan gerginlikler nedeniyle 19.11.2017 tarihinde işi bıraktığını, 23.11.2017 tarihinde kamyon ve iş makineleri alarak maden sahasını terk edildiğini, davacının kamyonu ise 24.11.2017 tarihinde çalışma sahası dışında yandığını, dava dosyasına kimlik bilgilerinin eksik nedeniyle celp edilmese de adli vaka olarak yansıyarak Yahyalı İlçe Jandarma Komutanlığına gittiğini, müvekkilin şirket yetkilisi bizzat şahit olarak evrakı imzalandığını, davacı yangın olayının aracının kendi yakmadığını hor kullanmak suretiyle yandığını beyan ettiğini, bununla birlikte aracın silinmesi veya tazminat alınacağı hususu karşısında sigorta ve emniyet araç sildirme kayıtlarının açık olduğunu, 19.10.2017 tarihli sözleşmenin 4.D bendindeki hizmet şartları yerine getirilmediğini, verimsiz, kalitesiz, az tonajlı, hatalı maden sahası çalışması gerçekleştirildiğini, aksayan işler nedeniyle müşterilerine karşı mahçup olduğunu, operatörler niteliksiz ve mesleki yeterliliğe sahip olmadığını, birinci ayda belgeleri olmadan çalıştırıldığını, SGK ve iş güvenliği yerine getirilmediğini, davacının talep ettiği alacak miktarı 48.000 TL olduğunu, hakediş raporlarının olmadığını, çalıştığına ilişkin yazılı bir evrak olmadığını, fatura, iş teslim tutanağı, hakediş raporları (ıslak imzalı), hizmet ilişkisinin yapılıp yapılmadığını, teslim fişleri, sefer fişleri, hangi aracın hangi işi yaptığını, davacının iddia ettiği beş şoför olduğu görünmekle (3 makine olduğu gerçeği) takograf kayıtları, yazılı ve imzalı belgeler, kamyon kantar fişleri, takograf kayıtları gibi delillerin hiçbiri olmadığını, dinletilen tanıklarla alacağın varlığına karine getirildiğini, izah edilen tüm hususlar nazara alındığında; tamamen eksik incelemeye dayalı olarak verilen yerel mahkeme kararı Yargıtay içtihatlarına, eldeki delillere, resmi kayıtlara, değinilmeyen delillere, dosya mündereceatına, usul ve yasaya aykırı olduğunu, usul ve esastan mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini, usul, esasa ve hakkaniyete aykırı Yerel Mahkeme kararının istinaf yoluyla incelenerek başvurumuzun kabulüne karar verilmesini, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/177 E. - 2023/315 K. Sayılı dosyasından verilen 13.04.2023 tarihli kararın kaldırılmasını, davasını ispat edemeyen davacının davasının reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır. Eldeki dava; 19.10.2017 tarihli hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan ücret alacağına ilişkindir.Taraflar arasında 19.10.2017 tarihli iş makinası ve kamyon kira sözleşmesi" başlıklı hizmet sözleşmesi imzalanmış olunup sözleşmenin "ücret" başlıklı 3. Maddesinde 1 adet ekskavatörün (operatörlü minimum 30 ton ve kırıcılı ) 1 aylık hizmet bedeli 18.000,00 TL +KDV , 2 adet kamyonun her birinin aylık hizmet bedeli 10.000,00 TL+ KDV olmak üzere toplamda hizmet bedelinin 38.000,00 TL + KDV olarak belirlenip ücrette bir yıl artış olmayacağının düzenlendiği "sözleşme şartları başlıklı madde 4/a maddesinde" ücretin net olduğu ödemenin 2 ay süreli çek olarak önden peşinen alınacağı ve fatura kesileceğinin düzenlendiği 4/f maddesinde araçların arızası şöförlerin ve operatörlerin işi bırakması gibi sebeplerle işin 2 günden fazla durması halinde her gün için kiralık aracın 1 günlük ücretinin 1,5 katının kiraya veren tarafından kiracıya verileceğinin belirtildiği görülmüştür.Davacı tarafça ... tarih ... sıra numaralı 44.840 TL meblağlı irsaliyeli fatura düzenlendiği buna karşılık davalı tarafça 29.12.2017 vade 20.000 TL meblağlı 30.01.2018 vade 24.840 TL meblağlı çeklerin verildiği çeklerin tahsil edildiği görülmüştür.Davacı taraf davalıyla aralarında kurulan 19.10.2017 tarihli sözleşme uyarınca 19.10.2017 tarihinde hizmet vermeye başladığını davalının üzerine düşen ücret edimini yerine getirmemesi üzerine 30.11.2017 tarihinde sözleşmeyi fesih ettiklerini sözleşme uyarınca hak ettikleri ikinci ay hizmet bedelini talep etmiştir.Davalı taraf davacının 23.11.2017 tarihinde sözleşmeyi fesih ettiğini ikinci ay hizmet vermediğini zaten kamyonunun 24.11.2017 tarihinde yandığını, davacının sözleşmenin 4/d maddesi gereği üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini davacıya 5.000 TL kapora verdiğini davacı tarafından 2500 TL iade edildiğini 2500 TL'nin iade edilmediğini beyan ederek eldeki davanın reddini talep etmiştir.Taraflar arasında 19.10.2017 tarihinde hizmet sözleşmesi kurulduğu davacı tarafça ilk ay hizmet bedeli olarak 44.840 TL'nin önden peşinen ödendiği hususunda uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık sözleşmede ücretin peşin ödeneceğine dair düzenleme olup olmadığı sözleşmenin sona erme sebebinin ne olduğu, sözleşmenin sona erdiği tarihinin hangi tarih olduğu taraflar arasında düzenlenen ikinci ay hizmet bedelinin ödenmesi gerekip gerekmediği gerekiyorsa davacının alacağının ne olacağı konusunda toplanmaktadır.Taraflar arasında "sözleşme şartları başlıklı madde 4/a maddesinde" ücretin net olduğu ödemenin 2 ay süreli çek olarak önden peşinen alınacağı ve fatura kesileceği kararlaştırılmasına davalı tarafça davacının 23.11.2107 tarihine kadar çalıştığının kabul edilmesine göre davacı 23.11.2017 tarihine kadar peşin olarak ödediğini ispat külfeti altıdadır.Davalının dosyaya bu yönde deliller sunmadığı görülmüş olunup davacı sözleşmeyi fesih etmekte haklıdır.6098 sayılı TBK'nun 125. Maddesinde "Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir.Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.Eldeki davada davacı hizmet bedeli alacağını talep etmekte olup davacının zarar ve ziyan talebi bulunmamaktadır. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmede hizmet alan firmanın işi haksız şekilde fesh etmesi halinde hizmet veren firmaya bir aylık ücretin ödeneceği yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu durumda davacının 19.11.2017 tarihinde işe başladığı ilk ay ücretini peşin aldığı ikinci ay başlangıç tarihinin 19.11.2017 tarihi olduğu davalının ikinci ay ücretini peşin olarak ödediğine dair dosyaya delil sunmadığı davacının Yahyalı Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi fesih ettiği hususu göz önüne alınarak davacının 19.11.2017 - 30.11.2017 tarihleri arası gerçekleşene süre için hizmet bedelinin karşılığını isteyebileceği dikkate alınması gerekirken mahkemece bu husus dikkate alınmadan bu yönde bilirkişiden ek rapor aldırılmadan davacı tam bir ay çalışmış kabul edilerek hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı görülmüştür.Bununla birlikte davalı davacıda 2500 TL kaporası kaldığını iddia etmiş buna ilişkin fotokopi belge sureti sunmuştur. Mahkemece davacıya bu konuda isticvap edilerek gerektiğinde bu belgenin aslı istenerek davalının davacıya 5000 TL verdiğinin sabit olması halinde iade edilmediği belirtilen 2500 TL'nin de alacak hesaplamasında göz önüne alınarak son olarak oluşacak ispat durumuna göre davacının dava dilekçesinde yemin deliline de dayandığı gözetilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

Açıklamalar ışığında davalının istinaf talebinin HMK 353/1-a-6 md uyarınca kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;

2. HMK'nın 353/1. a.6 md. gereğince, KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 13/04/2023 tarih ve 2023/177 E . 2023/315 K sayılı kararın KALDIRILMASINA,

3. HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle yukarıda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,

4. Davalı tarafça yatırılan istinaf karar harcının talepleri halinde kendilerine iadesine ,

5. İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6. Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,

7. H.M.K. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirilmlerin, H.M.K. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,

Dair, dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince, KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. 08/07/2024