Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1190 E. 2024/76 K.

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

KAYSERİ

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI : 1- ... - ...

: 2- ... - ... ...

 3.  ... .  ... ...

  4.  ... .  ... ...

VEKİLİ :Av.... - [

DAVALI : ... - ... ...

VEKİLİ : Av. ... -

DAVA : Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 10/12/2022

KARAR TARİHİ : 30/01/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 09/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı ve ... esas sayılı dosyaları ile davalı kooperatifçe müvekkili müteveffa Sabit Alsan aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını, haksız ve yersiz şekilde müvekkilinden üyelik aidatı ve faizi için alacak talep edildiğini, 7410 sayılı Kanunun 2. Maddesine göre Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... ve ... esas sayılı dosyalarında takibe konu alacağın bu Kanun kapsamında yer alan ve durdurulması gereken bir icra takibi olduğunu, müvekkili aleyhine başlatılan takipler nedeniyle 7410 sayılı yasa dikkate alınarak müteveffa mirasçılarının ayrı ayrı alacaklı kooperatife borçlu olmadıklarının tespiti ile icra takibinin iptaline, icra takibini kötüniyetli olarak başlatılan takip nedeniyle alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzeri kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; Davanın yasal süresi içinde açılmadığını, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçtiğini, kooperatife ait davaya konu inşaatların etaplar halinde yapılmadığını, devam eden inşat ve imalat söz konusu olmayıp tüm imalatlar 2000-2002 yılları arasında tamamen bittiğini, bütün dairelerin hak sahiplerine dağıldığını, kooperatif tarafından kesin maliyet hesabı çıkarılmadığını, imalatlar bittiğinden imalata ilişkin bir ödeme talep edemediğini, tasfiye kararı alındından kooperatifin tasfiye sürecinde olduğunu, Genel kurullarda alınan karalar gereği kooperatif ortaklarından yönetim giderleri ve genel giderler için ödeme talep edildiğini, ödeme yapmayan üyeler hakkında icra takibi başlatıldığını, itiraz eden üyelere de itirazın iptali davaları açıldığını, 7410 sayılı Kanunun Anayasa'da düzenlenen eşitlik ilkesine aykırı olup iptal edileceğini, davacının 7410 sayılı kanundan istifade etmesinin mümkün olmadığını, Kanunun geçici 11. Maddesinde zikredilen şartların davacı için gerçekleşmediğini, etaplar halinde yapılan bir kooperatif sözkonusu olmadığının, yapımı taamlanan etapta bağımsız bölüm malikine kooperatifçe tahakkuk ettirilen bir bedel ve bu bedelin ödenmiş olmasının söz konusu olmadığını, davacının 7410 sayılı kanunda belirtilen 6 aylık süre içerisinde dava açılmaması halinde takibe devam edileceğinden bahisle icra takibi baskısını geciktirebilmek amacı ile dava açıldığını belirterek haksız davanın reddi ile davacının icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası uyap kayıtları celp edilmiş, incelemesinde; Alacaklı Tasfiye Halinde SS ... Kent Konut Yapı Kooperatifi tarafından, borçlu sabit Alsan aleyhine, 8.065,49-TL üzerinden 17/10/2019 tarihinde takip başlatıldığını, ödeme emrinin 25/12/2017 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası uyap kayıtları celp edilmiş, incelemesinde; Alacaklı Tasfiye Halinde SS ... Toplu Konut Yapı Kooperatifi tarafından, borçlu ... aleyhine, 6.341,34-TL üzerinden 19/03/2020 tarihinde takip başlatıldığını, ödeme emrinin 26/03/2020 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

Kayseri 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası uyap kayıtları celp edilmiştir.

Melikgazi Tapu Müdürlüğü'ne, davalı kooperatife, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne, Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne yazılan müzekkerelere cevap olduğu, ilgili kayıt ve belgeler celp edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava; 15/06/2022 tarih ve 31867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7410 sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesi uyarınca açılmış menfi tespit davasıdır.

Anayasa Mahkemesi 16/02/2023 tarih 2022/126 esas 2023/29 karar sayılı ilamında; "24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na 10/6/2022 tarihli ve 7410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle eklenen geçici 11. maddenin birinci fikrasının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, kalan kısmının 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usûlleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince oy birliği ile iptaline" karar vermiştir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 138. maddesinde; "Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler."

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. Maddesinde; "Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir."

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331.maddesinde;" Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir eder."

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 30.maddesinde;" Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." denilmektedir.

Dava açıldıktan sonra ortaya çıkan bir olay nedeniyle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir. Böyle bir durum söz konusu olduğunda mahkemenin yargılamaya devam etmesine gerek yoktur. Bu durumda mahkemenin bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerekir. Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun ya da Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. (Hukuk Genel Kurulunun 2013/10-1860 Esas, 2015/1451 Karar ve 27.05.2015 tarihli kararı)

Yukarıda belirtildiği gibi derdest davaların konusuz kalması değişik şekillerde vuku bulabilir. Bu durum taraflardan birinin işlem ve eylemi nedeniyle gerçekleşmişse dava tarihindeki haklılık durumunu belirlemek nispeten kolaydır. Ancak somut dosyada görüldüğü üzere kanun koyucunun bir tasarrufunun (kanun) anayasaya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından kanunun iptal edilmesi nedeniyle gerçekleşmişse her iki tarafa da kusur izafe edecek bir durum söz konusu olamayacağından Anayasa'nın 138. maddesinde belirtilen ana ilke ve TMK’nın 4 maddesinde yer alan “ Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir” hükmü gereğince hakimin her bir tarafın yaptığı yargılama giderini kendi üzerinde bırakması keza tarafların leh ve aleyhine vekalet ücretine hükmetmesi hakkaniyete daha uygun düşecektir.

Öte yandan dava tarihindeki haklılık durumunun araştırılması bazen işin esasına yeniden girmeyi gerekli kıldığından, yargılamayı tekrar başa saracağı ve uzun süre derdest tutmak gibi arzu edilmeyen sonuçlar doğurur ki, bu durum HMK’nın 30. maddesinde “Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür”. şeklinde tarif edilen usul ekonomisi ilkesine de uygun düşmeyecektir.

Yasama organının çıkardığı Kanun'un Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi nedeniyle konusuz kalan davada yargılama giderlerinden sorumluluk ideal(tabi) hukuk açısından devlete ait ise de mer'i hukuk sistememizde bu yönde düzenleme bulunmamaktadır.

Tüm dosya kapsamına göre; emsal nitelikteki Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 2023/1653 E.2023/1673 K. Saylı ilamı da dikkate alınarak 7410 sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesinin Anayasa Mahkemesi'nin 16/02/2023 tarih 2022/126 esas 2023/29 karar sayılı ilamı ile iptaline karar verildiğinden, eldeki davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;

1. Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2. Alınması gereken 427,60. TL maktu karar ve ilam harcından, davacı tarafından dava başında peşin olarak yatırılan 259,77. TL harcın mahsubu ile bakiye 167,83 TL'nin davacılardan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,

3. Davacı ve davalı tarafça yargılama boyunca yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,

4. Taraflar lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5. Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nın 341/1. maddesi uyarınca 2 haftalık yasal süre içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 30/01/2024

Katip ...

¸E-imzalıdır

Hakim ...

¸E-imzalıdır