Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/630 E. 2024/72 K.

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

KAYSERİ

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... ...

VEKİLİ : Av. ... -

DAVALI : ... - ... ...

VEKİLİ : Av. ... -

DAVA : Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle)

DAVA TARİHİ :

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Müvekkilinin davalı kooperatifin 0654 nolu üyesi ile kooperatif yönetim kurulunun 01.04.2021 tarihli 2021/18 Karar sayılı kararı ile üyelikten çıkarılmış olup, üyelikten çıkarıldığının da ... 7. Noterliğince onaylanmış 05.04.2021 tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile müvekkiline bildirildiğini, müvekkilinin üyelikten çıkarılmadan önce 0654 nolu üyeliği sebebiyle kooperatife birçok kez ödemede bulunmuşduğunu, ellerinde bu ödemelerin bir kısmının üzerinde davalı kooperatife ait kaşenin de bulunduğu tahsilat makbuzlarının mevcut olduğunu, tahsilat makbuzları mevcut olmayan ödemelerinde bulunduğunu, mahkemece bilirkişi vasıtasıyla davalı kooperatifin müvekkilinin üyelikten çıkarıldığı yılın bilançosunun kabul edildiği genel kurulda ödeme ve iadelerin ertelenmesine dair bir karar alıp almadığının böyle bir karar alınmış olsun ya da olmasın davalı kooperatifçe müvekkiline aidatların iade edilmesinin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürüp düşürmeyeceğinin davalı kooperatif tarafından müvekkilinin payı yerine yeni bir ortak alınıp alınmadığının tespitinin talep edildiğini belirterek davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL alacağın davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; Davacının üyelikten ihraç edildiğinin tarafların kabulünde olduğunu, 2021 bilanço yılına ilişkin genel kurul toplantısının henüz yapılmamış olduğunu, davacının alacağının muaccel olmadığını, davacı tarafın alacağı talep edilemeyecek olduğunu, 16/06/2019 GK toplantısının 9. Maddesine yönelik olarak ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, 06/04/2021 tarihinde kesinleştiğini, davacı tarafın alacağının muaccel olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne, ... 7. Noterliği'ne, davalı kooperatife yazılan müzekkerele cevap olup, ilgili kayıt ve belgeler celp edilmiştir.

Mahkememizce, dosya kapsamı, davalı kooperatifin kayıtları, takibe konu genel kurul kararları, hazirun cetvelleri ve tüm belge ve kayıtlar incelenmek suretiyle, davalı kooperatifin 01/04/2021 tarihli genel kurul kararının; kooperatif ana sözleşmesi ve yasaya uygun olup olmadığı, söz konusu genel kurul kararı uyarınca davacının davalıdan alacak talep edip edemeyeceği, talep edebilecekse alacak miktarının ne olduğu hususlarında rapor aldırılmak üzere dosya Mali Müşavir bilirkişi ile Kooperatif konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.

Mahkememizce alınan 27/12/2022 tarihli bilirkişi raporundan özetle; Davacının davalı kooperatife 30/06/2013 tarihinde 0654 üye nosu ile üyeliğe kabul edilmiş olduğu, davacının davalı kooperatif yönetim kurulunun 01/04/2021 tarih, 2021/18 sayılı kararı ile ihraç edilmiş olup, davacı tarafından bu ihraç kararının iptali ile ilgili açılmış herhangi bir dava veya itiraza rastlanılmadığından ihraç kararını kesinleşmiş olduğunun tespit edildiğine, davacının ihracı ile ilgili olarak 2021 yılı genel kurulunun yapılmadığını, 2020 yılına ait genel kurulun 09/07/2021 tarihinde yapıldığını ve bu genel kurulda davacının ihracı ile ilgili herhangi bir karar ve bulguya rastlanılmadığına, davalı kooperatifin yönetim kurulunun 01/04/2021 tarih, 2021/18 nolu ihtarnamesinin ... 7. Noterliğinden gönderildiği 17/06/2021 tarihinde tebliğ edilmiş olduğuna, 09/07/2021 tarihinde yapılan genel kurulda üyelikten istifa eden ve ortaklıktan çıkarılan ortakların alacaklarının geri ödenmesine dair herhangi bir bilgiye rastlanılmadığına, kooperatif genel kurul kararı olmadığından kooperatif ana sözleşmesinin 15 ve 17. Maddeleri uyarınca davalı kooperatifin davacıya geri ödemesi gereken bedelin 2021 genel kurulu yapılıp, yapıldıktan 1 ay sonra muaccel hale geleceğinin belirlinmiş olduğuna, kooperatif kayıtları ve üye kayıt defterindeki ödeme miktarları nazara alındığında davacının toplam ödediği aidat miktarının 91.273,50-TL olduğuna, kooperatif kayıtları üzerinde yapılan incelemelerde geri ödeme yapılan üyeden kesilmesi gereken genel giderlerin düşülmesi ile davacının dava tarihi tarihi itibari ile talep edebileceği alacak miktarının (91.273,50-TL - 14.389,59-TL) 76.883,91-TL'nin davacının alacağının tespit edilmiş olduğuna, bilanço kesinleşmediğinden kooperatifin temerrüdü ile ilgili takdirin mahkemeye ait olduğuna ilişkin rapor edilmiştir.

Mahkememizce taraf vekillerinin rapora karşı itirazlarının değerlendirilme ve ayrı ayrı yanıtlanması bakımından ek rapor tanzimi hususunda dosyanın daha önce rapor düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyetince kök raporda bir değişiklik olmadığı hususunda rapor edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çıkma payı alacağının tahsili istemine ilişkindir.

... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden davalı kooperatifin anasözleşmesi ve tüm genel kurul karar örnekleri getirtilip dosyamız arasına alınmıştır.

Davacının, ihracına ilişkin ... 7. Noterliği'nin 05.04.2021 tarih ve 7157 yevmiye numaralı ihtarnamesinin bir örneği ilgili noterlikten getirtilip incelenmiştir.

Tüm deliller toplandıktan sonra bir mali müşavir ve bir kooperatifler konusunda uzman bilirkişiden oluşturulan heyetten rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi heyeti 27/12/2022 tarihli raporunu ve 28/12/2023 tarihli ek raporunu dosyaya sunmuştur.

Davacının, davalı kooperatifin üyesi olduğu hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davacı, davalı kooperatifin 01/04/2021 tarihli yönetim kurulu kararıyla ihraç edilmiş olup, ihraç kararı 17/06/2021 tarihinde davacıya teblig edilmiştir. Davacı tarafından ihraç kararının iptaline dair açılmış bir dava olmadığından ihraç kararı kesinleşmiştir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1 ve anasözleşmenin 15/1. maddeleri hükümlerinde devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacaklarının, o yılın bilançosunun genel kurulca kabulünden bir ay sonra muaccel olacağı öngörülmüştür. Davacıya iadesi gereken meblağ, ödediği aidatların toplamı kadar olmayıp, yapılan toplam ödemeden ayrıldığı yıl sonu bilançosunda yer alan genel giderlerden davacıya isabet eden kısımların düşülmesinden sonra bakiyesidir. Bu yasal düzenlemeye uyulmaması diğer ortaklar aleyhine sonuç doğurduğu gibi, çıkma payı hesaplanmasında genel giderlerin dikkate alınmamasının davacı açısından nedensiz zenginleşmeye yol açacağı kuşkusuzdur. Yatırılan aidatlardan genel gider payının düşülmesi yasa hükmü gereği olup, bundan vazgeçilmesi ancak genel kurul tarafından aksinin karar altına alınması ya da kooperatifin ortaklığı sona erenlerden genel gider payı alınmaması yönünde bir uygulamasının daha önce oluşmuş olması şartına bağlıdır.

Öte yandan, aynı Kanun'un 17/2. maddesi uyarınca kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşüreceği gerekçesiyle ödemelerin üç yılı aşmamak üzere geciktirilmesine ilişkin bir kararın, anılan aynı genel kurulda alınması ve mahkemece, ödemenin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikte olduğunun bilirkişi raporu ile yargılama sırasında saptanması halinde, erteleme kararındaki süre geçmeden önce açılan dava, alacağın muaccel olmasından önce (erken) açıldığı gerekçesiyle reddedilmelidir.

Somut olayda, davacının ihracı ile ilgili olarak 2021 yılı genel kurulunun yapılmadığını, 2020 yılına ait genel kurulun 09.07.2021 tarihinde yapıldığı ve bu genel kurulda davacının ihracı ile ilgili herhangi bir karar alınmadığı, kooperatif genel kurul kararı olmadığından kooperatif ana sözleşmesinin 15 ve 17.maddeleri uyarınca davalı kooperatifin davacıya geri ödemesi gereken bedelin 2021 genel kurulu yapılıp, yapıldıktan bir ay sonra muaccel hale geleceğinin belirlenmiş olduğu, o halde davanın alacak davası olması ve davanın kabulü için dava tarihi itibari ile davacının davalıdan alacaklı olduğunu ispat etmesi gerekeceği ancak davacı dava tarihi itibari ile muaccel olmuş alacağını ispat edemediğinden erken açılan davanın reddine karar verilmiştir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/2083 Esas, 2023/2622 Karar sayılı ilamı, ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/252 E. 2022/302 Karar sayılı ilamı da aynı yöndedir.)

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;

1-DAVANIN REDDİNE,

2. Alınması gereken 427,60. TL karar ve ilam harcının dava açılırken davacı tarafından yatırılan 80,70. TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 346,90. TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama harç ve giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafından yargılama boyunca yapılan bir gider bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,

5. Davalı taraf kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden davalı lehine AAÜT 13/2. Maddesi uyarınca 1.000,00. TL nispi vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6. HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran ilgili tarafa iadesine,

7. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A. 11. 13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00. TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 30/01/2024

Katip ...

¸E-imzalıdır

Hakim ...

¸E-imzalıdır