Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/661 E. 2023/773 K.

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI : ... -(T.C. ...) ...

VEKİLİ : Av. ... -

DAVALILAR : 1- ... - (T.C....) ...

2- ... -(T.C. ...)

VEKİLİ : Av. ... -

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ :

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacının yaklaşık 4.5 yıl önce 2015 yılının 6. Ayı civarında acil nakit ihtiyacı nedeni ile Wirtqen marka asfalt kazıma makinesini o zaman ortak iş yaptıkları İlpet ve Müjdeciler şirketi yetkilileri davalılara sözlü olarak 2 ay içinde ödeme yapılması şartı ile aracın ruhsatının davalı şirkete devri konusunda anlaştıklarını, aracın aynı gün davalılara teslim edildiğini, aracın fiilen 2.5 yıl davalılarda kaldığını, bu süre zarfında parça parça 62.000 TL ödeme yapıldığını, geri kalan ödemenin yapılmadığını, davalı ...’ın aracın gelip alınabileceğini, ödemenin kullanım bedeli olarak sayılmasını ve geri kalan bedel konusunda diğer davalı ile anlaşılabileceğini davacıya söylediğini, bunun üzerine davacının zararı daha çok olsada aracı olduğu yerden aldığını, aracın bedelinin ödenmemesi nedeni ile ruhsatın devrinin yapılmadığını, sonrasında kalan kira bedeli konusunda anlaşma sağlanamadığını, davacının haksız yere hırsızlıkla suçlandığını, Kayseri C.Başsavcılığında konuya ilişkin soruşturma yapıldığını, takipsizlik kararı verilmesine rağmen davalıların itiraz etmediğini, davalıların davacıyı yıpratmak amacı ile aynı alacağa ilişkin olarak iki ayrı Batman icra dairelerinde takip başlattıklarını, davalıların makineyi 2.5 yıl kullandıklarının sabit olduğunu, bu süre içinde makinede yıpranma olduğunu, davacının Bu süre içinde makineyi kullanamaması nedeni ile maddi kayıpları olduğunu, arabuluculuğa başvurulmasına rağmen sonuç alınamadığını, taraflar arasında kira sözleşmesi bulunmadığını, tarafların tacir olması nedeni ile Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğunu belirterek davalıların aracı 2.5 yıl kullanmaları nedeni ile şimdilik kira bedeli ve maddi kayıplardan kaynaklı 5000 TL zararın yasal faizi ile birlikte giderilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davanın alacak davası olduğunu, alacak davalarının sözleşme de özel bir hüküm olmadığı sürece davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılması gerektiğini, dolayısıyla huzurda ki dava da asıl yetkili mahkemenin Batman Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle davanın yetki yönünden usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davalının tacir olmadığını bu nedenle yetkili Mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, davalılar tacir olmadığı gibi mevzu bahis makinenin alınmasının ticari işletmeyi ilgilendirmeyip TTK da düzenlenen işlerden de olmadığını, bu nedenle davalı ile davacı yan arasında cereyan eden sözleşmenin ticari bir sözleşme olmayıp adi bir sözleşme olduğunu, davanın belirsiz alacak davası şeklinde açılamayacağını, somut olayda davacının zararı bilebilecek ve tespit edebilecek durumda olduğunu, davacının dava açma da hukuki yararı olmadığından iş bu davanın esasa girilmeden usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının davalılar ile aralarında sözlü olarak akdedilen sözleşmenin sona ermesinde ağır kusurlu hareketleri ile sebebiyet vermiş olduğunu, zira davalının zilyetliğinde bulunan ve tamir için tamirciye bırakılan makinenin, davacı yan tarafından çalınmak suretiyle alınmış/aldırılmış olduğunu, makinenin davacı yan tarafından davalının iradesi ve rızası dışında alındığına dair Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan ifade ve şikayetçi evraklarında da sabit olduğunu, dava konusu uyuşmazlığa konu makinenin davalının zilyetliğinde iken davacı yan tarafından alındığı, dolayısıyla sözleşmeden davacı yanın dönmüş olduğunun sabit olduğunu, somut olayda davalı sıfatına (sözleşmenin tarafı) sahip olmayan davalı ...'ye karşı dava ikame edilmiş olup bu sebeple davanın reddi gerekmekte olduğunu, sözlü yapılan sözleşmeye istinaden davalının kararlaştırılan miktarda ödeme yaptığını ve geri kalan ödemenin ise makinenin faturasının/ruhsatının teslimi ile yapılacağının kararlaştırıldığını, ancak davacı yanın dava konusu yaptığı sözleşmeden, eklerde görülen beyanlarda da sabit olduğu üzere dönmüş olduğunu, zira davalı ödemeyi yapmasına ve kararlaştırılan ödemeyi faturanın tesliminden sonra her zaman ödemeyi yapmaya hazır olmasına rağmen davacı yanın makinenin faturasını vermeye yanaşmamakta olduğunu, davacının dava açmada kötü niyetli olup dürüst kurallarına aykırı hareket etmiş olduğunu, davacının sözleşmeden dönen ağır kusurlu taraf olmasına rağmen müspet zararlarının tazminini talep etmiş olmasının hukuk mantığı ile bağdaşmamakta olduğunu, davacının makineyi zorla davalıdan almış ve ağır kusurlu bir şekilde sözleşmeden dönmüş olmasına rağmen aracın sözleşme uyarınca davalının zilyetliğinde bulunan döneme ilişkin kira bedeli talep edilmekte olduğunu, talebin kabul edilebilir olmadığını, davacının İddiasını İspatla Mükellef olduğunu, davacının sözleşmenin davalı tarafından sonlandırıldığını iddia etmiş olduğunu, bu iddiasını ispatla mükellef olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere davacının, tacir olduklarını ileri sürmek süretiyle dava cihetine gittikleri aşikar olduğundan ödemelerin yapılması veyahut temerrüt ile ilgili ikaz/bildirim ve ihtarları nasıl ve ne zaman yaptıklarını kanıtlamak zorunda olmakla birlikte tacir olmalarından kaynaklı olarak bildirim ve ihtarlarını noter kanalı ile yapmaları TTK'dan kaynaklanan bir zorunluluk olduğunu, bu bildirim ve ihtarların yazılı bir şekilde yapılması gerektiği tacirin basiretli olması ilkesine dayanmakta olduğunu, davacının mevcut ilişki de sözleşme olmasına rağmen makinenin kira bedelinin talebi hak ve hukuk ilkeleri ile bağdaşır nitelikte olmadığını, mevcut ilişkinin kira ilişkisi olmayıp makinenin alımına ilişkin bir sözleşmenin var olduğunu, mevcut ilişki de aracın alımına ilişkin bir sözleşmenin olduğunun davacı yanın savcılık ifadeleri başta olmak üzere tüm dosya kapsamında da sabit olduğunu, davacının iş bu davayı faturanın tesliminden önce kararlaştırılıp da ödenen bedelin iadesi için dava yoluna gitmelerinden sonra açtığını, bu durumun dürüstlük kuralına aykırı olup hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğunu, ödenen bedelin iadesi için Batman İcra Dairesinin 2018/73488 esas numarasıyla icra takibi açıldığını ve itiraz üzerine Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas numarasıyla yargılama devam edilmekte olduğunu belirterek davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE:

Dava, Davacıya ait aracın davalılar tarafından yaklaşık 2.5 yıllık kira bedelinin ve söz konusu aracın kullanımdan kaynaklı maddi zararlarının giderilmesi talebine ilişkindir.

Batman İcra Hukuk Mahkemesi'ne, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'na, Batman Vergi Dairesi'ne, Kayseri Vergi Dairesi'ne, Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne, Yapı ve Kredi Bankası Anonim Şirketi'ne, Makine Mühendisleri Odası Kayseri Şubesi'ne, Kayseri Ticaret Odası Başkanlığı'na, Batman Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne yazılan müzekkerelere cevap verildiği ve ilgili evrakların dosya arasına alınmış olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce 26/11/2021 tarihinde olay mahallinde keşif yapıldığı, yapılan keşif sonucu Makine mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen 20/01/2022 tarihli raporda özetle; Dava konusu asfalt kazıma makinesinin 2015 yılı haziran ayından 2017 yılı sonuna kadar kira bedelinin 294.000,00 TL olduğu, iş makinesinin davalıda kaldığı süre sonu (2017 yılı sonu) itibarıyla bakım maliyetinin 100.000,00 TL olduğu, iş makinesinin bakımı yapılması durumunda değer kaybı olmayacağı, görüş ve kanaatine varıldığının bildirildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce 3 kişilik Makine Mühendisi bilirkişi heyetinden alınan 28/11/2022 tarihli raporda özetle; Teknikte bir iş makinasının ekonomik ömrünün 12-15 yıl olduğu, iş Makinasının ekonomik ömrü içerisinde her yıl için %10 yıpranma(Değer Kaybı) olduğu, ancak 15 yıldan sonra önemli bir amortisman kaybı olduğu ve iş makinası 2.el iş makinası niteliğinde, rutin bakım ve onarım faaliyeti yapıldığı sürece her yenilen parçası ile makine orijinalliğini ve performansını muhafaza edeceği, yani makinanın ekonomik ömrü dolmuşsa önemli ölçüde amortisman kaybına uğramış 2.el iş makinası niteliğinde çalışan ve bakım onarım faaliyeti devam eden makinada herhangi bir değer kaybı oluşmayacağı, dolayısıyla dava konusu makinanın 2017 yılı sonu itibariyle ekonomik ömrünü tamamlamış 26 yaşında bir makine olması nedeniyle iş makinasının değer kaybı üzerinden bir işlem yapılmadığı yalnızca kira bedelinin hesaplandığı, dava konusu 1991 Model(üretim tarihi) Wirtgen 1000 C Asfalt soğuk kazıma makinası'nın 2017 yılsonu itibariyle Kiralama ve Bakım/Onarım ve Genel Revizyon bedeli; Makinenin Cinsi: Asfalt Kazıma Makinası, Kiralanma Süresi: 5+9+9=23 ay, Tutarın Nevi: Kira Bedeli, Piyasa Rayiç Bedeli: 283.581,00 TL, Tutarın Nevi: Bakım/Onarım ve Revizyon, Piyasa Rayiç Bedeli: 99.138,00 TL=KDV dahil net toplam 382.719,00 TL olarak hesaplandığının, bildirildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin 05/04/2023 havale tarihli ıslah dilekçesi ile, Dava açılırken davalı ... yönünden, 4.000 TL kira bedeli alacağı olarak talep etmiş oldukları alacak talebinin 62.000 TL'sinin önceden davalı tarafından ödendiği için 217.581,00 TL arttırarak 221.581 TL'ye çıkardıklarını ve ıslaha ilişkin harcın Mahkememiz veznesine yatırılmış olduğu görülmüştür.

Dava konusu aracın iş makinesi olması nedeni ile Mahkememizin görevli olduğu anlaşılarak yargılamaya devam edilmiş ve esas hakkında karar verilmiştir.

Davacı vekiline dava konusu taleplerini açıklaması için Mahkememizin 18/05/2021 tarihli celsesinde süre verilmiş olup, davacı vekilinin açıklama dilekçesini dosyaya sunduğu ve dilekçede davalılardan 4000 TL kira bedeli ve 1000 TL değer kaybı bedeli talep ettiği görülmüştür.

Tarafların ödeme ve ilişki durumunun tespiti için defterlerinin incelenmesi konusunda ara karar kurulmuş ise de taraflarca defterlerin sunulmadığı görülmüştür.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; her ne kadar davalı tarafça davanın reddine karar verilmesi talep edilmiş ise de, davacıya ait asfalt kazıma makinesinin davalılar tarafından yaklaşık 2,5 yıl süre ile kullanılıp kullanılmadığı, bu kullanım nedeni ile davacının alacaklı olup olmadığı, araçta bu kullanım nedeni ile değer kaybı oluşup oluşmayacağının tespiti için deliller toplanmış, araç üzerinde keşif ile inceleme yapılarak 26/11/2021 tarihli bilirkişi raporu alınmış ve rapora itiraz edilmesi üzerine üç kişilik bilirkişi heyetinden 28/11/2022 tarihli rapor alınmıştır. Söz konusu raporda, aracın kullanım süresi itibari ile 283.581,00 TL kiralama bedeli oluşacağı ile aracın 26 yaşında bir makine olması ile kullanım süresini tamamlamış olmasından kaynaklı değer kaybı oluşmayacağının belirtildiği görülmekle, bilirkişi heyet raporunun denetime elverişli ve hükme esas alınabilecek nitelikte olması nedeni ile Mahkememizce rapora itibar edilmiş, raporlarda genel anlamda bakım maliyeti olması halinde değer kaybı oluşmayacağı yönünde tespit olması ile raporlar arasında esasa etkili bir çelişki olmadığı değerlendirilerek yeniden rapor alınması yoluna gidilmemiş, davalı ...’nin davacı ile yapılan anlaşmanın tarafı olduğu yönünde davacı tarafça Mahkememizde kanaat oluşturacak şekilde dosyaya delil sunulmadığı anlaşılmakla söz konusu davalı hakkında açılan davanın reddi gerekmiş, davalı ... yönünden ise, tarafların her ikisinin de kabulünde olan araç kullanımı nedeni ile 62.000 TL ödemenin tespit edilen kullanımdan kaynaklı bedelden düşmesi gerektiği anlaşılmış olup, davacı vekilinin 05/04/2023 tarihli davalı ... hakkındaki ıslah dilekçesinde de bu hususu dikkate alarak ıslah yapıldığı görülmüş olmakla, söz konusu ıslahta dikkate alınmış, araçta değer kaybı oluşmaması nedeni ile bu hususa yönelik talebin reddi gerekmiş ve böylece, 1-Davalı ... hakkında açılan davanın REDDİNE, 2-Davalı ... hakkında açılan davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ İLE, 221.581,00 TL iş makinası kiralama bedelinin 17/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;

1. Davalı ... hakkında açılan davanın REDDİNE,

2. Davalı ... hakkında açılan davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ İLE, 221.581,00 TL iş makinası kiralama bedelinin 17/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

3. Alınması gereken 15.136,20 TL nispi karar ve ilam harcının davacıdan peşin olarak alınan 85,39 TL peşin harç ile 3.716,00 TL ıslah harcından mahsubuyla eksik kalan 11.334,81 TL karar ve ilam harcının davalı ...'den alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

4. Davacı tarafından yatırılan 54,40 TL başvurma harcı, 85,39 TL peşin harç, 3.716,00 TL ıslah harcının davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından yargılama boyunca yapılan, 148,60 TL tebligat, 125,50 TL posta ve müzekkere ücreti, 600,00 TL bilirkişi ücreti, 220,00 TL taksi ücreti, 419,00 TL keşif ücreti olmak üzere toplam 1.513,10 TL yargılama giderinden kabul oranına göre hesaplanan 1.506,30 TL'nin davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

6. Davalı ... tarafından yargılama boyunca yapılan; 1.280,10 TL yargılama giderinden red oranına göre hesaplanan 5,75 TL'nin davacıdan alınarak davalı ...'ye verilmesine, bakiye yargılama giderinin iş bu davalı üzerinde bırakılmasına,

7. Reddine karar verilen dava yönünden davalı ... tarafından yargılama boyunca yapılan, 519,90 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak iş bu davalıya verilmesine,

8. Artan gider avansı olması halinde karar kesinleştiğinde ve talep halinde harcanmayan gider avansının ilgililerine iadesine,

9. Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 34.021,34‬ TL nispi vekalet ücretinin davalı ...'den alınarak davacıya VERİLMESİNE,

10-Davalı ... kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak iş bu davalıya VERİLMESİNE,

11-Reddine karar verilen dava yönünden Davalı ... kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 5.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak iş bu davalıya VERİLMESİNE,

12-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) kabul-red oranına göre hesaplanan 1.314,06 TL'nin davalı ...'den alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,

13-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) kabul-red oranına göre 5,94‬ TL'nin davacıdan alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,

Dair, davacı ve davalılar vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.20/09/2023

Katip ...

(e imzalıdır)

Hakim ...

(e imzalıdır)