Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/269 E. 2024/355 K.

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

KAYSERİ

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR

**ESAS NO : *****

**KARAR NO : *****

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACILAR : 1- ... - ... ...

  2.  ... .  ... ...

VEKİLİ : Av. ... -

DAVALI : ... - ...

DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

**DAVA TARİHİ : *****

**KARAR TARİHİ : *****

GEREKÇELİ KARARIN

**YAZILDIĞI TARİH : *****

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının Fatih mah.istasyon caddesi No:38/B Kayseri adresinde mukim ... rent a car isimli iş yerinin sahibi olduğunu, müvekkilinin 19.08.2023 tarihinde 34 ... plaka sayılı aracı dört arkadaşı ile tatile gitmek için davalıdan dokuz günlüğüne kiraladığını, davalı tarafın araç kiralama sözleşmesinin altına bono kağıdı ekleyerek müvekkillerine sözleşme imzalatıyormuş gibi bono kağıdını imzalattığını, müvekkillerinin kiraladığı aracın kiralandıktan kısa bir süre sonra aracın arıza yaptığını, sözleşme eki olarak eklenen evrakta düzenleme yeri, düzenleme tarihi, lehtar, vade ve miktar olmaksızın imzalatılan evrakın daha sonra şüpheli tarafından doldurulmak sureti ile bono vasfına dönüştürüldüğünü ve imzalanan sözleşmeden kesilerek işleme konulduğunu, söz konusu sözleşme yapılırken müvekkilinin 2 arkadaşı ile tatile gitmek için aracı kiraladıklarını, bu iki şahsın da tanık sıfatı ile dinlenmelerini talep ettiklerini, davalı tarafın bono ile sözleşme arasındaki illiyet bağını kopartmak için sözleşmeye sonradan geçmiş tarih olan 16.08.2023 tarihinin attığını, davalı tarafın Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından müvekkilleri aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalı hakkında Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, müvekkillerinin icra takibine konu belgeden dolayı herhangi bir borcu bulunmadığını belirterek icra takibinin dava sonuna kadar tedbiren durdurulmasını, müvekkillerinin borçsuz olduğunun tespitini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı tarafa dava dilekçesi tebliğ edilmemiş ve bu nedenle davalının cevap vermesi için yasal iki haftalık süre henüz başlamamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:

Dava; araç kiralama sözleşmesi kapsamında verilen bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti isteminden ibarettir.

Taraflar arasında dava konusu bononun araç kiralama sözleşmesi kapsamında verildiği hususu ihtilafsız olup, senet metninden kaynaklanan herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, araç kiralama sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 299. maddesinde; "Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nın 4/1-a maddesine göre; kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda "Sulh Hukuk Mahkemeleri" görevlidir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip, karara bağlamalıdır.

Bu açıklamalar çerçevesinde senedin düzenlenme sebebinin yapılan araç kira sözleşmesine dayandığı ve bir kira ilişkisi bulunduğu tarafların kabulünde olup kira ilişkisinden kaynaklanan alacağa yönelik menfi tespit istemli davaya bakma görevi HMK'nun 4/1. maddesi gereğince değerine bakılmaksızın Sulh Hukuk Mahkemesine aittir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin *** Karar sayılı emsal ilamları da bu doğrultudadır.

Davacının bononun teminat senedi olduğunu iddia etmesi karşısında senedin kira ilişkisi nedeniyle verilip verilmediğini değerlendirme görevinin Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğu, mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerektiği anlaşılmıştır. (İstanbul BAM 35.HD *** Karar.) (İstanbul BAM 54.HD *** Karar.)

Sulh Hukuk Mahkemesi ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişki, görev ilişkisidir ve göreve ilişkin usul hükümlerinin uygulanması gerekir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. HMK'nun 115 ve 138. maddeleri gereği görev konusu kamu düzenini ilgilendirdiğinden görev itirazı yapılmamış olsa bile mahkemeler re'sen araştırmakla yükümlüdür. Tüm bu hususlar dikkate alınarak mahkememizce göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden redddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle:

1. HMK'nın 114/1. c. maddesi uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın l15/2. maddesi gereğince davanın USULDEN REDDİNE,

2. Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli KAYSERİ SULH HUKUK MAHKEMESİ'NE tevzi edilmesi için Kayseri Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine

3. HMK'nın 20/1. maddesi uyarınca verilen kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi halinde, HMK'nın 331/2. maddesi gereğince, dava dosyanın re'sen mahkememizce ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,

4. HMK'nın 331/2. maddesi gözetilerek, davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde harç, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin görevli mahkemece karara bağlanmasına,

5. Davacının ihtiyati tedbir isteminin görevli mahkemede değerlendirilmesine,

Dair, tarafların yokluğunda dosya üzerinden gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/03/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır