Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1001 E. 2024/245 K.

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

KAYSERİ

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

**ESAS NO : *****

**KARAR NO : *****

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... -

VEKİLİ : Av. ... -

DAVALI : ... - ... -

VEKİLİ : Av. ... -

DAVA : Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)

**DAVA TARİHİ : *****

**KARAR TARİHİ : *****

**KARAR YAZIM TARİHİ : *****

Mahkememize açılan Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2007 yılında kooperatife üye olduğunu ve üye olduğu tarihten itibaren aidatlarını düzenli olarak ödediğini, davalı tarafından müvekkiline usul ve yasaya aykırı hazırlanmış kesin maliyet hesabının gönderildiğini ancak müvekkilinin bu kesin maliyet hesabını kabul etmediğini ve itirazlarını davalı kooperatife bildirdiğini, davalı tarafından yapılan kesin maliyet hesabı açık, şeffaf ve denetime açık olmadığını, davalı tarafından kesin maliyet raporu adı altında bir kısım imzasız, bir kısım noterden onayı yapılmadan gönderilen evraklar ile müvekkilinden ödeme talep edilemeyeceğini, müvekkilinin halen davalı kooperatifin üyesi olduğunu, davalı tarafından müvekkiline kesin maliyet raporu adı altında usul ve yasaya aykırı şekilde 377.429,13-TL borç hesabı gönderildiğini, çıkarılan meblağın gerçeği yansıtmadığını ve son derece fahiş bir bedel olduğunu, davalı kooperatifin elindeki belgelere ulaşamadıklarından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL kısmı için borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafından gönderilen kesin maliyet raporunun iptaline, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; davacı tarafın iddialarının tamamen gerçek dışı olduğunu, davacının kesin maliyet raporuna itirazlarını hak düşürücü süre içinde yerine getirmediğini, bu nedenle davanın usulden reddinin gerektiğini, kooperatif yönetiminin yetkisi dışında bir işlem yapmadığını, davacının müvekkiline olan borçlarını ödemediğini ve sürekli olarak davacıya ihtarname gönderildiğini, ihtarnamelere rağmen borcun ödenmediğini, davacının üyelik yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ödeme yapmamasına rağmen davacıyı üyelikten çıkarmamasının tamamen iyi niyetli olduğundan kaynaklandığını, haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın öncelikle usulden reddine, aksi halde esastan reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce verilen 15/03/2023 tarih ... karar sayılı ilamı, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 28/09/2023 tarih 2023/1400 esas 2023/1540 karar sayılı ilamı ile kaldırılmakla, dosya mahkememizin 2023/1001 esas sırasına kaydı yapılmış ve yargılamasına bu esas üzerinden devam edilmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE:

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre kooperatifler hukukundan kaynaklanan dava olması nedeniyle davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar görüşmüş ancak anlaşmaya varamamışlardır.

Dava, kooperatif tarafından çıkarılan kesin maliyet raporunun iptali, olmadığı takdirde borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

Kayseri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nde kooperatife ilişkin kayıt ve belgeler, kooperatif kayıtları, ara buluculuk son tutanağı ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Dosyaya mübrez 25/08/2022 havale tarihli bilirkişi heyet raporunda; davalı kooperatifin kuruluşundan dava tarihine kadar geçen dönemde 150-m2 daire üyesi ortağın yapması gereken aidat, kura ve ara ödemeler toplamı 180.350-TL olarak hesaplandığı, dava tarihi itibariyle davacının yaptığı ödeme ise toplam 164.090-TL olduğu, dava tarihi itibariyle davacının davalı kooperatife 16.260-TL asıl alacak borcu hesaplandığı, rapor ekinde yer alan davalı kooperatiften temin edilen üye hesap ekstresinde davacı aleyhine herhangi bir faiz tahakkuku yapılmadığı, davacının dava tarihinden sonraki dönemlerde ödeme yaptığı, davacının 2022/07 döneminde toplam 207.268-TL ödemesi gözüktüğü, davalı tarafın 2022/07 dönemi itibariyle davacı aleyhine yapmış olduğu aidat tahakkukları toplamının ise 210.268-TL olduğu, bu durumda davalı kooperatif kayıtlarında 2022/07 dönemi itibariyle davacıdan 3.000-TL alacak gözüktüğü, davalı kooperatifçe yapılan kesin hesap maliyetinde davacıdan 377.624.67-TL alacak talebinde bulunulduğu, söz konusu maliyet çalışması Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin kararına göre davacıdan talep edilemeyeceği, söz konusu tutarın talep edilememe gerekçesi rapor içinde ayrıntılı bir şekilde açıklandığı, Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddede belirtilen şartlar bakımından yaptıkları incelemede davacıya tapu devri yapıldığına ilişkin bir bilgiye ulaşılamadığından bahse konu maddede belirtilen tüm şartların gerçekleşmediği kanaatinde olduklarını bildirmişlerdir.

15/12/2022 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda; kök raporda davalı tarafça davacı üyeye herhangi bir faiz tahakkuku yapılmadığı için hesaplama yapıldığı, mahkemece davalı borcuna faiz yürütülmesi yönünde kanaat oluşması durumunda hesaplanan faiz tutarının TBK 88. maddesi ve 120. maddesi kapsamındaki faiz sınırlamasına uygun olarak rapor ekinde gösterildiği, buna göre dava tarihi itibariyle davacının davalı kooperatife 16.260-TL anapara ve 19.784,10-TL borcunun hesaplandığını bildirmişlerdir.

Mahkememizin 15/03/2023 tarih ... karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı tarafça istinafa kanun yoluna götürülmesi üzerine Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 28/09/2023 tarih ***karar sayılı ilamı ile 1-) dava terditli olarak açıldığından ayrı ayrı iki talep varmış gibi hüküm kurulmasının mümkün olmadığı, 2-) kabule göre de kooperatifin kesin maliyet hakkındaki kararının yok hükmünde olduğuna karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, 3-) menfi tespit istemi yönünden davacının dava tarihi itibariyle davalı kooperatife borçlu olup olmadığının tespiti gerektiği, bu hususta bilirkişiden kesin maliyet hesabı raporunun davalı kooperatifin ana sözleşmesinde buna ilişkin düzenleme içeren 61. md ve devamındaki hükümlerde açıklanan yönteme uygun işlemler yapılıp yapılmadığı, karara usulüne uygun itiraz edilip edilmediği hususlarında ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle mahkememiz kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararı sonrasında bilirkişi heyetinden alınan 05/12/2023 tarihli ek raporda: davalı kooperatifçe hazırlanan maliyet raporunda inşaat maliyetlerinin fiili tutarları dikkate alınmadığı, 4-A grubu inşaat m2 fiyatı kullanıldığı, davacının yapmış olduğu ödemeler endekslemeye tabi tutulduğu, ancak inşaat maliyetlerinin endekslenmediği, 2021 yılı 4/A grubu inşaat m2 fiyatının esas alındığı, kooperatifin borçları, nakit durumu ve alacaklarına ilişkin bir hesaplama yapılmadığı, dairelerin kat ve cephe durumları dikkate alınarak şerefiye tablosu oluşturulduğu ancak gerek maliyet raporu gerekse şerefiye tablosunda imzaların doğruluğu bakımından noter tarafından onay bilgisine ulaşılamadığı, davalı kooperatif merkezinde kayıt ve belgeler üzerinde yapılan incelemelerde maliyet raporuna itiraz olmadığı, itiraz komisyonu kurulmadığının kendilerine bildirildiği, dosya kapsamında da herhangi bir itiraz komisyonu ve raporu bulunmadığı, davacının davalıya gönderdiği dosyadaki 06.10.2021 tarihli ihtarnamede maliyet raporuna itiraz ettiği, davacıya maliyet raporunun hangi tarihte tebliğ edildiğinin tespit edilemediği, davalı vekilinin dosyadaki dilekçesinde 15 günlük itiraz süresinden sonra davacının ihtarname gönderdiği belirtildiği ancak bu hususun teyit edilemediği görüş ve kanaatinde olduklarını bildirmişlerdir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Terditli dava" başlıklı 111 inci maddesinde düzenlenen biçimde terditli dava açılabilir. Terditli davalarda aynı davalıya karşı birden fazla talep, aralarında bir aslilik ferilik ilişkisi kurmak suretiyle aynı dava dilekçesinde ileri sürülebilir. Ancak bu talepler arasında hukuki bağlantının bulunması şarttır. Öte yandan, anılan Yasanın 111 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği üzere Mahkemece davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer’i talebini inceleyemez ve hükme bağlayamaz. Terditli davalarda, davacı iki ayrı talepde bulunur, ancak bu taleplerini terditli (kademeli) olarak yapar. İlk önce, asıl talep hakkında karar verilmesini ister, yardımcı talebini ise, asıl talebin reddedilmesi ihtimali için yapar (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 05.03.2020 tarihli ve *** K. sayılı ilamı). Terditli (kademeli) olarak açılan davalarda ilk talebin reddine bağlı olarak ikinci talep hakkında kabul kararı verilmesi durumunda iki ayrı dava için iki ayrı harç ve yargılama giderlerine hükmedilemez. İkinci talep hakkında verilen karara göre harç, vekalet ücreti ve diğer yargılama giderleri hakkında hüküm kurulur. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 22.05.2023 tarihli ve *** K. sayılı ilamı).

Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi kök ve ek raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; HMK 111. Maddesi uyarınca terditli olarak açılan davada davacının ilk talebi olan maliyet raporunun yok hükmünde olduğunun tespiti talebinin usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, davacının diğer talebi olan menfi tespit istemi yönünden ise dosyadaki maliyet raporunun tanzim tarihinin 09/08/2021 olarak yazıldığı, gerek şerefiye tablosunda gerek maliyet raporunda ana sözleşmede belirtilen imzaların doğruluğu bakımından noter tarafından onaylandığına ilişkin bilgi bulunmadığı, davacıya maliyet raporunun hangi tarihte tebliğ edildiğine dair davalı kooperatifçe belge sunulamadığı, bu nedenle davacının 06/10/2021 tarihli itirazının süresinde yapılmış kabul edilmesi gerektiği, davalı kooperatifçe hazırlanan maliyet raporunda inşaat maliyetlerinin fiili tutarları dikkate alınmadığı, 4-A grubu inşaat m2 fiyatı kullanıldığı, davacının yapmış olduğu ödemeler endekslemeye tabi tutulduğu, ancak inşaat maliyetlerinin endekslenmediği, 2021 yılı 4/A grubu inşaat m2 fiyatının esas alındığı, kooperatifin borçları, nakit durumu ve alacaklarına ilişkin bir hesaplama yapılmadığı, bu bakımdan hazırlanan maliye raporunun ana sözleşme 61. Madde ve devamındaki hükümlere uygun olmadığı, davacının bu maliyet raporundan dolayı davalıya borçlu bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere terditli olarak açılan davada ilk talebin esastan reddine, ikinci talebin ise kabulüne karar verilmesinden dolayı ikinci talep hakkında tam kabul kararı verildiğinden yargılama giderleri ve vekalet ücreti davalı tarafa yüklenerek aşağıdaki hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davacının ilk talebi olan 09/08/2021 tarihli kesin maliyetin yok hükmünde olduğunun tespiti talebinin REDDİNE,

2. Davacının terditli talebi olan menfi tespit istemi yönünden davanın kabulü ile 09/08/2021 tarihli kesin maliyet nedeniyle 1.000,00. TL'lik kısım yönünden davacının davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

3. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 427,60. TL ilam harcından, dava açılışı sırasında tahsil edilen 80,70. TL peşin harcın mahsubuna, bakiye 346,90. TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A. 13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00. TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

5. Davacı tarafın yaptığı 80,70. TL başvurma harcı, 80,70. TL peşin harç, 1.600,00. TL bilirkişi ücreti, 154,60. TL posta ücreti olmak üzere toplam 1.916,00. TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6. Davalı tarafın yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

7. 6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

8. Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2. maddesi uyarınca 1.000,00. TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil eden davacıya ödenmesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal iki haftalık süresi içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 06/03/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı