Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/984 E. 2024/197 K.

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***

T.C.

KAYSERİ

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

**ESAS NO : *****

**KARAR NO : *****

**BAŞKAN : *****

**ÜYE : *****

**ÜYE : *****

**KATİP : *****

**DAVACI : *****

VEKİLİ : Av.

DAVALI : *** KAYSERİ

DAVA : Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararına İlişkin)

**DAVA TARİHİ : *****

**KARAR TARİHİ : *****

GEREKÇELİ KARARIN

**YAZILDIĞI TARİH : *****

Mahkememizde görülmekte olan kooperatif genel kurul kararının iptali (kooperatif üyeliğinden ihraç kararına ilişkin) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in S.S. ... Yapı Kooperatifi'nin üyesi olduğunu, kooperatif yönetim kurulunun 06/01/2023 tarihinde 2023/01 sayılı kararı ile üye ...'i kooperatif üyeliğinden çıkarıldığının Kayseri 17. Noterliği'nin 09/01/2023 tarihli ihtarnamesi ile müvekkiline 11/01/2023 tarihinde tebliğ edildiğini, ...'in vekilleri olarak 11/04/2023 tarihinde Kayseri 13. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle verdikleri cevapta "..müvekkil aidat ödemelerini aksamış olsa dahi ödemelerinin bir kısmını ve çoğunluğunu yapmış bulunmakla birlikte iyiniyetli olan müvekkil hakkında alınan Yönetim Kurulu Kararına itiraz hakkımızı kullandığımızı beyan eder Anayasal bir hak ve yükümlülüklerin gaspı niteliğinde olan bu işlemlerinizin kaldırılmasını yönetim kuruluna ihtaren bildiririz." açıklaması ile kooperatif yönetim kurulunun ihtarına karşı ihtaren cevap verdiklerini, kooperatif yönetim kurulunun 06/01/2023 tarihinde 2023/01 sayılı kararında 055 nolu üye ...'in toplam yapmış olduğu ödemenin 208.000,00-TL olduğunu belirttiğini, ancak 06/01/2023 tarihine kadar yapılan fili ödeme tutarı toplamının 249.317,63-TL olduğunu, dolayısıyla üye ...'e kooperatif yönetim kurulu tarafından çekilen ihtarda ödemiş olduğu tutara ilişkin rakamın doğru olmadığını, 11/04/2023 tarihinde Kayseri 13. Noterliği'nce ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bu karara itiraz edildiğini, müvekkilinin kooperatif üyeliğini selef üye olan İsmail Kayar'dan 01/12/2015 tarihinde devir ve temlik aldığını, kooperatifin tutmuş olduğu cari hesap ekstresinde müvekkilinin aidat ödemelerinin 10/01/2019 tarihinden bu yana toplamda 119.317,63-TL eksik gösteriğinin anlaşıldığını, 06/01/2023 tarihine kadar yapılan fili ödeme tutarı toplamı 249.317,63-TL olduğunu, dolayısıyla üye ...'e kooperatif yönetim kurulu tarafından çekilen ihtarda ödemiş olduğu tutara ilişkin rakamın gerçeği yansıtmadığını, ödemelerin adeta kooperatif tarafından yok edildiğini, müvekkili adına kooperatifi yönetim kuruluna11/04/2023 tarihinde Kayseri 13. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle itiraz edildiğini, buna rağmen 25/06/2023 tarihinde yapılan kooperatif olağan genel kurulunda müvekkili hakkında yersiz ve usulsüz olarak üyelikten çıkarma kararı verildiğini, verilen bu kararın esaslı bir maddi hataya dayalı olduğunu, yanlış ve yanılgılı olduğunu, müvekkilinin tüm aidat, gecikme zammı faizi ve masraf ödemelerinin adeta hiçe sayıldığını, kararın kooperatifin anasözleşmesinin 14. maddesine aykırılık oluşturduğunu ve ayrımcılık yapıldığını, Anayasa'nın ve Kooperatifler Kanunu'nun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek S.S. ... Yapı Kooperatifi'nin 25/06/2023 tarihli olağan genel kurulda alınan 09 nolu gündem kararındaki İhraç kararının iptaline, her türlü masraf, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı idareye yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı kooperatifin yönetim kurulu adına *** tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; 07/03/2023 tarih ve 2023/03 karar sıra numaralı karar metni ile; kooperatif yönetim kurulunun 07 Mart 2023 Cuma günü saat 15.00'te ***başkanlığında kooperatif merkezinde toplanarak kararlar aldığını, yönetim kurulunun oybirliği ile vermiş olduğu karar gereğince davacının kooperatif üyeliğinin sonlandırıldığını, bu kararın davacıya ihtarname ile tebliğ edildiğini, davacının 06/10/2022 tarihinde çekilen ilk ihtar tarihinde 30/09/2022 tarihi itibariyle 471.000,00-TL üyelik aidatı, 214.940,17-TL gecikme zammı olmak üzere toplam 685.940,17-TL borcu bulunduğunu, davacının kooperatife vermiş olduğu 30/11/2019 vade tarihli 20.000,00-TL ve 15/12/2019 vade tarihli 12.075,00-TL bedelli senetlerden kooperatif yönetim kurulunun bilgisinin bulunmadığını, bu iki bononun tahsil için kooperatiften borçlu olduğu hafriyat ve davacının hesabına 05/07/2019 tarihinde senet tahsilatı olarak girildiğinin muhasebeci İsa Ferah tarafından ikrar edildiğini, davacının dava dilekçesi ile talep ettiği hususların haksız, makul ve kanuni olmadığını belirterek davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER : Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Davacı tarafça davalı kooperatifin 22/08/2023 tarihli genel kurul çıkarma kararına, davacının ödeme listesine, davalı kooperatifin 25/06/2023 tarihli genel kurul tutanağına, kooperatif üye alacak listesine, üye tahsilat ödeme durumu listesine üyeliğe giriş ve devir sözleşmesine, kooperatif ana sözleşmesine delil olarak dayanılmıştır.

Davalı tarafça banka kayıtlarına, ihtarnamelere, ihraç kararına, kooperatif defter ve kayıtlarına, üyelik kayıtlarına, kooperatif anasözleşmesine, kooperatif muhasebecisi nezdinde bulunan bilgi ve belgelere, Kayseri Valiliği Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü nezdindeki kayıt ve belgelere, genel kurul kararlarına, yönetim kurulu kararlarına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.

Davalı kooperatife müzekkere yazılarak, davacı ...'in üyelik dosya örneğinin gönderilmesi, davacı ...'in peşin bedelli, sabit fiyatlı üye olup olmadığının sorularak böyle bir uygulama varsa buna ilişkin genel kurulu veya yönetim kurulu kararlarının, kayıt ve belge örneklerinin, davacı ...'in üyelik nedeniyle borç ve ödemelerini gösterir hesap dökümlerinin, davacı ...'e hitaben düzenlenen Kayseri 17. Noterliği'nin 06/10/22 tarihli ve ... yevmiye sayılı, Kayseri 17. Noterliği'nin 07/11/22 tarihli ve 07754 yevmiye sayılı ve Kayseri 17. Noterliği'nin 31/07/23 tarihli ve 08407 yevmiye sayılı ihtarnamelerinin her birinin muhatap davacıya tebliğ şerhli örneği ile tebligat mazbatası örneğinin, davalı kooperatifin ana sözleşmesi, genel kurul kararları, 17/08/2023 tarihli genel kurul kararından ve buna ait hazirun cetvelinin sıralı bir şekilde sunulmasının istenilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmasının gerekmesi halinde kooperatifi kayıt ve defterlerinin bilirkişi incelemesine, hazır bulundurulacağı açık adresin ve bu adreste defter ve kayıtları bilirkişiye sunacak görevli kişinin adı soyadı ve telefon numarasının bildirilmesi istenilmiştir. Davalı kooperatif yönetim kurulunca 14/12/2023 tarihli dilekçe ekinde istenilen belgelerin sunulduğu anlaşılmıştır.

Kayseri Valiliği Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davalı S.S. ... Yapı Kooperatifi'nin en son tarihe kadar (17/08/2023 tarihi de dahil olmak üzere) yaptığı tüm genel kurul toplantı tutanaklarından ve her bir genel kurul toplantısına ait hazirun cetvellerinden ve tadilatlarıyla birlikte ana sözleşmesinin eksiksiz ve okunaklı birer suretlerinin gönderilmesi istenilmiştir. 21/12/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Taraflar, dilekçelerinin ekinde dayandıkları bir kısım delillerini dava dosyasına ibraz etmişlerdir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava; davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin kooperatif genel kurul toplantısında alınan kararın iptali istemine ilişkindir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz yetkili ve görevlidir. Zira davalı kooperatifin işlem merkezi Kayseri'dir.

6545 sayılı Yasa'nın 45/3. maddesi uyarınca davanın niteliği itibarı ile dava, mahkememiz heyeti tarafından sonuçlandırılmıştır.

Davacının, davalı kooperatifin üyesi iken parasal yükümlülükleri yerine getirmediği nedeni ile üyelikten ihracına karar verildiği tarafların kabulündedir.

Taraflar arasında uyuşmazlık; davacının akçalı yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davalı kooperatifçe keşide edilen 1. ve 2. ihtarnamelerde yazılı borç miktarının doğru olup olmadığı, davacının davalı kooperatife ihtarnamelerde yazdığı miktar kadar borcunun bulunup bulunmadığı, ihtarların kanuna, anasözleşmeye ve usule uygun olup olmadığı, davacının üyelikten ihracına ilişkin davalı kooperatifin 24/06/2023 tarihli genel kurulunun gündemin 12. maddesinde alınan kararın kanuna ve anasözleşmeye uygun olup olmadığı, bu kararın iptal sebeplerinin bulunup bulunmadığı, kooperatif üyelerinin akçeli yükümlülüklerinin yerine getirmeleri konusunda kooperatifler kanunun 23. maddesi gereği eşitlik ilkesi uygulanma olanağının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü bakımından ilgili yasal düzenleme ve kavramların açıklanmasında yarar görülmektedir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesine ve davalı Kooperatif Anasözleşmesi'nin 14. maddesine göre parasal yükümlüklerini yerine getirmeyen ortak hakkında çıkarma kararı verilebilmesi için gerçek borç durumunu yansıtan iki ihtar tebliğ edilmeli, kanun ve anasözleşmede yazılı süreler için ortak tarafından borç ödenmemelidir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun, "ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz" başlıklı 16. maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.

Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir.

Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." düzenlemesi yer almaktadır.

Kooperatif üyeleri hak ve vecibelerde eşit konumda olduğu kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesi amir hükmüdür. Bu eşitlik mutlak eşitlik olmayıp nisbi eşitliktir. Kooperatif yönetiminin üyeler arasında eşit davranmaması kanunen kendilerine tanınan yetkilerini kötüye kullanmaları manasına gelip ancak sorumluluklarını gerektirir. Üyelerin akçalı edimlerini yerine getirmemesi üzerine kanunen gerekli işlemlerin yapılması eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmez Çünkü yöneticiler diğer üyeler hakkında her zaman aynı işlemi yapabilir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin *** Karar sayılı emsal ilamı).

Kooperatif ortağının, parasal yükümlülüklere uymadığı gerekçesi ile ihracı 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, borcu olan ortağa ihraç ihtarını da içerir iki ihtar gönderilmesi verilen sürelerde borcun ödenmemesi ve ihtarlarda istenilen borcun muaccel olması gereklidir.

Davalı Kooperatif ana sözleşmesinin ''Ortaklıktan Çıkarma '' başlıklı 14. maddesinde de; parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtarı takip eden on gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci ihtar yapılacağı, ikinci ihtarı takip eden bir ay içinde yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin hakkında ihraç kararı verilebileceği düzenlenmiş olup ortakların bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamayacağı belirtilmiştir.

Yukarıda izah olunduğu üzere yapı kooperatifleri tip anasözleşmesinin 14/2. maddesinde, parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktiren ortaklara ihtarname gönderilmesi gerektiği öngörülmüştür. Davalı kooperatifçe davacıya hitaben çıkarılan Kayseri 17. Noterliği'nin 06/10/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı ilk ihtarnamede "30/09/2022 tarihi itibariyle 471.000,00-TL üyelik aidatı, 214.940,17-TL gecikme zammı olmak üzere toplam 685.940,17-TL" borcun ödenmesi istenilmiştir. İlk ihtarın keşide tarihi olan 06/10/2022 tarihi itibarı ile ihtarda istenilen 2022 yılı eylül ayı borcunun üzerinden henüz otuz gün geçmemesine rağmen toplam alacağa dahil edildiği, bu haliyle ihtarın anasözleşmesinin 14/2. maddesine aykırı olduğu, birinci ihtarda henüz muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı görülmektedir. Muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı bu ihtarnameye dayanılarak ihraç kararı verilemez. Bu nedenle mahkememizce, ilk ihtar usul ve yasaya uygun olmadığından buna dayanılarak alınan ihraç kararının da hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile ihraç kararının iptaline karar verilmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılmıştır (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin *** Karar sayılı, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin *** Karar sayılı,Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin *** Karar sayılı emsal ilamları).

Yargılama sonunda anasözleşme hükümlerine aykırı olarak, muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı Kayseri 17. Noterliği'nin 06/10/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı birinci ihtarnameye dayanılarak ihraç kararı verilemez. Bu nedenle ilk ihtar usul ve yasaya uygun olmadığından buna dayanılarak alınan ihraç kararı da hukuka aykırıdır. Anılan gerekçe ile davanın kabulü ile ihraç kararının iptaline karar verilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1. Davanın KABULÜ ile S.S. ... Yapı Kooperatifi'nin 24/06/2023 tarihli genel kurulunda davacı ...'in kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına (ihracına) ilişkin gündemin 12. maddesinde yer alan genel kurul kararının davacı yönünden İPTALİNE,

2. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması 427,60. TL maktu karar ve ilam harcından davacıdan peşin olarak alınan 269,85. TL harcın mahsubu ile bakiye eksik kalan 157,75. TL ilam harcının davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

3. Davacı tarafça yatırılan 269,85. TL başvurma harcı 269,85. TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafça yapılan 174,00. TL tebligat gideri, 30,00. TL e. tebligat gideri ve 1,75. TL Kep gideri olmak üzere toplam 205,75. TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına,

6. 6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

7. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 17.900,00. TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8. Kararın mahiyeti gereği davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

9. Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,

Dair, davacı vekili ili davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/02/2024

Başkan ***

E-imzalıdır

Üye***

E-imzalıdır

Üye ***

E-imzalıdır

Katip ***

E-imzalıdır