Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1426 E. 2024/140 K.

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***

T.C.

KAYSERİ

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

**ESAS NO : *****

**KARAR NO : *****

**HAKİM : *****

**KATİP : *****

**DAVACI : *****

VEKİLİ : Av.

**DAVALI : *****

VEKİLİ : Av.

DAVA : İtirazın İptali

**DAVA TARİHİ : *****

**KARAR TARİHİ : *****

GEREKÇELİ KARARIN

**YAZILDIĞI TARİH : *****

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile 2021 yılı 9. Ayında ticaret gerçekleştirdiğini, 29/09/2021 tarihinde davalıdan 11.750 KG tüm tavuk eti ve 11.400 KG tavuk butu aldığını, söz konusu malın bedelinin ödendiğini, ilgili ürünlerin Moritanya İslam Cumhuriyetine ihracının gerçekleştirdiğini, davalının müvekkile teslim ettiği 11.750 KG tüm tavuk etinin ayıplı çıktığını, davalının teslim ettiği ürünlerin yeni kesilmiş ve 1 yıl raf ürünleri olması gerektiğini, davalının yeni üretim izlenimi verilerek taze kesilmemiş tüketim tarihi 01/12/2021 olan yani üretim tarihi bu tarihten 1 yıl önce olan adeta elinde kalmış stoktaki ürünleri kendisine sattığını, adana il tarım ve orman müdürlüğü tarafından da söz konusu ürünlerin yeni üretim olduğu hususunda rapor düzenlendiği, ürünlerine Moritanya yetkili makamlarınca imha edildiğini, davalının ayıplı ürünü kabul ettiğini, davalının zararını gidermediğini, zararının giderilmesi amacı ile davalı hakkında takip yaptığını ileri sürerek; davanın kabulü ile, davalının Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın iptaline, takip miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunmuş, görev itirazında bulunmuş, davacının sunduğu kayıtları kabul etmediklerini belirtmiş müvekkilinin temerrüt'e düşürülmediğini belirtmiş ve davanın reddine, %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair 04/05/2023 tarihli celsede karar verilmiş, bilirkişi ...'in mahkememize sunmuş olduğu 12/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; " Davacının kendi adına yapmış olduğu ihracat ile ilgili olarak davalı ... TARIM SANAYİ VE TİCARET AŞ nin, döviz cinsinden bir borcunun olmadığı, davacının ihracata aracılık ettiği ticaret ile ilgili olarak ise, yevmiye kayıtlarına göre herhangi bir borcun bulunmadığı ancak VUK 433 seri nolu tebliği dikkate alınarak davalı ... TARIM SANAYİ VE TİCARET AŞ tarafından düzenlenen 02.03.2022 tarih ve ... nolu fiyat farkı faturasının davacıya ulaşıp ulaşmadığının araştırılması, yüce Mahkemenizce VUK 433 e muhalefet edildiğine karar verilmesi halinde 3.250,00 dolar borcunun bulunacağı

" hususları mahkememize bildirilmiştir.

26/10/2023 tarihli celsede HMK nun 266. Maddesi gereğince davacı defteleri üzerinde mali müşavir bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK nun 267 ve 268 maddesi gereğince resen seçilecek bir mali müşavir - muhasebeci, gıda mühendisi, bir gümrük müşaviri bilirkişiye dava dosyasının tevdine, HMK’nın 273/1. maddesi gereği mahkememizce toplanan tüm deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; davacının ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle, davacının defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerini olup olmadığı usulüne uygun tutulup tutulmadığı, davacının lehine veya aleyhine delil olma durumu bulunup bulunmadığı, davacı ile davalı arasında ticari ilişkiye dair kayıt olup olmadığı, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, davacının davalıdan dava konusu tavuk ürünleri alıp almadığı, ürünlerin ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise imhasının gerekip gerekmediği, ürünlerin ayıplı ise bir değeri olup olmadığı,(sovtaj) davacının nakliye zararı olup olmadığı dikkate alınarak dava konusu satım nedeniyle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı var ise takip tarihi itibariyle alacağın hesaplanması, ve var ise ödemelerin öncelikle alacağın fer'ilerinden düşülmek suretiyle dava tarihi itibariyle davacının alacağının tespiti noktasında rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş, bilirkişiler ***nin mahkememize sunmuş olduğu 04/01/2024 tarihli raporda özetle; Davaya konu tüm tavuk etinin davalıdan alınarak davacı tarafından Moritanya ya ihraç edildiği, İhraç edilen tüm tavuk miktarının 11.750,00-kg olduğu; davacının alış bedelinin 18.800,00-USD ve Satış bedelinin 19.364,00-USD olduğu, davacı talebinin satış bedeli üzerinden olduğu, davaya konu tüm tavuk için navlun bedelinin 3.400,00-USD olduğu, faiz başlangıcı için tarih tespitinin yapılamadığı hususları mahkememize bildirilmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:

Davacı, davalı ile 2021 yılı 9. Ayında ticaret gerçekleştirdiğini, 29/09/2021 tarihinde davalıdan 11.750 KG tüm tavuk eti ve 11.400 KG tavuk butu aldığını, söz konusu malın bedelinin ödendiğini, ilgili ürünlerin Moritanya İslam Cumhuriyetine ihracının gerçekleştirdiğini, davalının müvekkile teslim ettiği 11.750 KG tüm tavuk etinin ayıplı çıktığını, davalının teslim ettiği ürünlerin yeni kesilmiş ve 1 yıl raf ürünleri olması gerektiğini, davalının yeni üretim izlenimi verilerek taze kesilmemiş tüketim tarihi 01/12/2021 olan yani üretim tarihi bu tarihten 1 yıl önce olan adeta elinde kalmış stoktaki ürünleri kendisine sattığını, adana il tarım ve orman müdürlüğü tarafından da söz konusu ürünlerin yeni üretim olduğu hususunda rapor düzenlendiği, ürünlerine Moritanya yetkili makamlarınca imha edildiğini, davalının ayıplı ürünü kabul ettiğini, davalının zararını gidermediğini, zararının giderilmesi amacı ile davalı hakkında takip yaptığını belirterek takibe itirazın iptalini dilemiştir.

Davalı cevap dilekçesi ile; Yetki itirazında bulunmuş, görev itirazında bulunmuş, davacının sunduğu kayıtları kabul etmediklerini, müvekkilinin temerrüt'e düşürülmediğini belirterek davanın reddini dilemiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın mahkememizin görevi ve yetkisinin bulunup bulunmadığı, davalının ayıplı ürün satıp satmadığı, sattı ise davacının zararının ne olduğu noktasında toplanmaktadır.

-Mahkememizin görevine ilişkin değerlendirmede;

Ticaret mahkemelerinin görevi TTK'nun 5. maddesinde düzenlenmiş ve maddenin 1. bendinde "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." denilmiştir.

Bir davanın ticari dava olup olmadığı ise TTK'nun 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup bu maddeye göre:

"(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;

a) Bu Kanunda,

b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,

c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,

d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır."

Bu düzenlemeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent hâlinde sayılan davalardan olması gerekir. Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.

Somut olayda her iki taraf tacir olması ve ticari işletmesi ile ilgili ayıplı mal satışı nedeniyle dava bulunduğundan görev itirazı yersiz olduğundan ön inceleme duruşmasının 1 nolu ara kararı ile reddedilmiştir.

-Mahkememizin yetkisine ilişkin değerlendirmede;

HMK'nın 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun’un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca BK'nin 73. (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89.) maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

Somut olayda 5. Hukuk Dairesi *** K. Sayılı ilamı uyarınca ayıp iddiasına ilişkin davalarda alacaklı kendi ikametgahında dava açabileceğinden yetki itirazı ön inceleme duruşmasının 1 nolu ara kararı ile reddedilmiştir.

• Ayıba ilişkin değerlendirmede;

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, Türk Borçlar Kanununun 219-231 maddelerinde düzenlenen, ayıba karşı tekeffül hükümlerinden kaynaklanmaktadır. Satım sözleşmesinde satıcının ayıba karşı tekeffül borcunu düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 219. Maddesinde, satıcı alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki yada ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur.

Mahkememizce taraflarca sunulan deliller toplanmış, tarafların ticari defterleri incelenmiş, Gıda Mühendisi ve Mali müşavir bilirkişiden rapor alınmıştır. Mahkememizce anılan raporun incelenmesinde; davacının davalıdan 18.800 USD bedelle 11.750 kg tavuk eti ve 11.400 kg tavuk budu satın aldığı ilgili tavuk budunun davacı tarafından dava dışı Moritanya İslam Cumhuriyeti'nde bir firmaya ihracının gerçekleştirildiği, davacıdan satın alınan ürünlerden 11.750 kg'lik tavuk etinin yeni kesilmiş ve 1 yıl raf ömrü olmadığı, davalının yeni üretim izlenimi vererek taze kesilmemiş ürünleri tüketim tarihi 01/12/2021 olarak yani üretim tarihi bu tarihten 1 yıl önce olan elinde kalmış, stoktaki ürünleri teslim ettiği, Moritanya İslam Cumhuriyeti'nce 15/12/2021 tarihinde hayvansal kaynaklı ürünlerin rutin muayene ve kontrolleri sırasında söz konusu ürünlerin 01/12/2021 tarihinde imha edildiği anlaşılmıştır. Bilirkişice dosya kapsamında incelenen fotoğraflarda ürünlerde, tavuk tüylerinin bulunduğu, deride kan birikme olduğu, kesim sonrası kanın tamamen boşaltılıp bekletilmeden dondurulduğu, kan birikmelerinin ürünü hızlı bir şekilde bozulmasına sebebiyet verdiği tespit edilmiştir. Yine Moritanya İslam Cumhuriyeti Hayvansal Kontrol Bölümü Noudhıbou Özerk Limanı 15/12/2021 tarihli haciz ve imha belgelerinde 11.750 kg tavuk etinin içerisinde yabancı maddeler ve çürümeler nedeniyle imhalar yapıldığı, imha edilen ürünlerin fotoğraflarında üretim tarihinin 02/12/2020 son kullanma tarihlerinin ise 01/12//2021 olduğu, oysa ki 29/09/2021 tarihinde ihraç edilen 11.750 kg tavuk etinin ellerine ulaştıktan sonra son tüketim tarihinin dolduğu, davacının verdiği son tüketim tarihi ise 06/09/2022, 26/09/2022, 28/09/2022 tarihli olan veteriner sağlık sertifikası ihracatçı beyannamesindeki tarih ve Moritanya İslam Cumhuriyeti yetkili makamlarından gelen yazı ve gönderilen fotoğraflarda imha edilen son kullanma tarihi 01/12/2022 olan ürünlerin son kullanma tarihlerinin farklı olduğu tespit edilmiş olması dolayısı ile son tüketim tarihi dolmuş olan ürünlerin gönderilmiş olduğu kanaatine varılmıştır.

Somut olayda davalı taraf 11.750 kg ayıplı ürünü 18.800 USD bedelle davacıya sattığı anılan ürünlerin ayıplı olduğu ve davacının bu ürünler için 3.400 USD navlun bedeli ödediği toplamda davacının 22.200 USD zararından sorumlu olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtirazın iptâli davalarında İcra ve İflas Kanunu'nun 67/2. maddesi çerçevesinde alacaklı yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için, usulüne uygun şekilde yapılmış bir icra takibinin bulunması, borçlunun süresi içerisinde itiraz etmesi ve alacaklının, alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması gerekir. Burada, borçlu itirazının kötüniyetle yapılmış olması ve alacağın bir belgeye bağlanmış bulunması koşulları aranmaz. İcra inkâr tazminatı, hakkındaki icra takibine itiraz ederek durduran ve çabuk sonuçlandırılmasına engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır.

Bu yasal koşullar yanında, takibe konu alacağın likid olması da zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü somut özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likid olup olmadığı belirlenirken, alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir. Buna göre, likid bir alacaktan söz edilebilmesi için, ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Gerek borç ve gerekse borçlu bakımından, bu koşullar mevcut ise, ortada likid bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir.(HGK'nun 07.06.2006 tarih 2006/19-295 Esas, 2006/341 Karar sayılı kararı).

Bu ilke ve kurallar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; alacak yargılanma ile belirlendiğinden icra inkar tazminatı talebi reddedilmiş ve davalının kötü niyet tazminatı ise davacının kötü niyeti ispat edilemediğinden reddedilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle:

1. Davacının davasının kısmen kabulü ile; davalının Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takip dosyasına konu vaki itirazının kısmen iptali ile; 22.200,00 USD asıl alacak üzerinden takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren devlet bankalarınca USD cinsi yabancı para ile açılmış 1 yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2. İcra inkar tazminatı ve kötü niyet tazminatı taleplerinin kötü niyet tazminatı taleplerinin reddine,

3. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 46.677,31 TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 7.965,65 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 38.711,66 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,

4. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A. 13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) Davanın kabul/ret oranına göre hesap hesap edilen 2.783,04 TL'sinin davalıdan bakiye 336,96 TL'sinin ise davacıdan alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,

5. Davacı tarafından peşin yatırılan 80,70 TL başvurma harcı ve 7.965,65 TL peşin harç olmak üzere toplam 8.046,35 TL harcın davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

6. Davacı tarafından yapılan; bilirkişi, posta, müzekkere, tebligat, elektronik tebligat ve kep reddiyat gideri olmak üzere toplam 7.442,00 TL yargılama giderinin davanın kabul/ret oranına göre hesap edilen 6.638,26 TL'sinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, bakiye kısmın ise davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

7. Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda mahkememizce herhangi bir karar verilmesine yer olmadığına,

8. AAÜT'ye göre hesap edilen 101.664,24 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

9. AAÜT'ye göre hesap edilen 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,

10-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

11-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,

Dair, davacı asil ve vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nın 341/1. maddesi uyarınca 2 haftalık yasal süre içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.15/02/2024

Katip ***

¸e-imzalı

Hakim ***

¸e-imzalı

5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.