İzmir BAM 6. HD 2024/761 E. 2024/365 K.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO : 2024/761

KARAR NO : 2024/365

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 05/12/2023

ESAS NO : 2023/402

KARAR NO : 2023/715

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :SALİHLİ 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ :23/3/2023

ESAS NO :2023/61

KARAR NO :2023/66

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

KARAR TARİHİ :20.2.2024

GEREKÇELİ KARAR TARİHİ : 20.2.2024

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi ile Salihli Asliye Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

Dava, rücu alacağının tahsili için yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davanın açıldığı Salihli 2. Asliye Hukuk Mahkemesince uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olduğu gerekçesi ile Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiştir. Dosyanın gönderildiği Manisa Asliye Ticaret Mahkemesince uyuşmazlığın rücuen alacak davası olduğu, sigorta poliçesinden kaynaklanan dava olmadığı gerekçesi ile karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

1. HMK'nun 2. Maddesinde "(1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.",

HMK'nun 21. Maddesinde "(1) Aşağıdaki hâllerde, davaya bakacak mahkemenin tayini için yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulur: a) Davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin davaya bakmasına herhangi bir engel çıkarsa. b) İki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesi konusunda bir tereddüt ortaya çıkarsa. c) İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse. ç) Kesin yetki hâllerinde, iki mahkeme de yetkisizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse.",

HMK'nun 22. Maddesinde "(1) Yetkili mahkemenin bir davaya bakmasına herhangi bir engel bulunduğu yahut iki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesinde tereddüt ortaya çıktığı takdirde, yetkili mahkemenin tayininde, ilk derece mahkemeleri için bölge adliye mahkemelerine, bölge adliye mahkemeleri için Yargıtaya başvurulur. (2) İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir. " şeklinde düzenlemeler mevcuttur.

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi ile Salihli Mahkemeleri arasında yalnızca ticari davalar bakımından yargı çevreleri aynı olduğu, ticari olmayan davalarda ise Salihli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ile aynı yargı çevresine tabidir. Manisa Asliye Ticaret Mahkemesince kendi yargı çevresinde olan Salihli 2. Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, kendi yargı çevresinde olmayan Salihli 2. Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı vermiştir. Manisa Asliye Ticaret Mahkemesince, görevsizlik aynı zamanda da yetkisizlik kararı verilmiş, bu karar kesinleşmiştir. Turgutlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesince hüküm kısmında görevsizlik kararı verildiği yazılmış ise de, teknik anlamda yetkisizlik kararı verilmiştir. Turgutlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesince de verilen karar taraf vekillerine tebliğ edilip, kanun yoluna başvuru olmadığından bu karar da kesinleşmiştir. Bu durumda iki mahkemenin de esası kapatılıp dosyadan el çekildiğinden dosyanın sürüncemede kalmaması için yargı yeri belirleme gerekliliği doğmuştur. Asliye Hukuk ve Asliye Ticaret Mahkemeleri kararları ile birbirlerine görevsizlik kararı verdiklerini belirttiklerinden mahkemeler arasında öncelikle görev uyuşmazlığı olduğu kabul edilerek görev yönünden yargı yeri belirlemesi yapılmıştır.

2. TTK'nun 1472.maddesinde düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir. Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır. TTK'nun 1472.maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz'î haleftir. Sigortacının, sigortalıya ödediği tazminat oranında sigortalının yerine geçeceği ve onun kanunî halefi olacağı, ilke olarak 31.03.1954 gün ve 1953/18 E., 1954/11 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtilmiştir.17.01.1972 tarih ve 1970/2 E. . 1972/1 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da, sigortacının, zarara sebebiyet veren aleyhinde açtığı rücû davasının, kanundan doğan halefiyete dayandığı ve halef olanın, halefiyet yolu ile nasıl bir hak iktisap etmiş ise, o hakka sahip olacağı vurgulanmış; velhasıl sigorta ettirenin ne hakkı varsa bunların, şartları gerçekleşince sigortacıya geçeceği; sigortacının, sigorta ettirenin bütün defilerini üçüncü şahsa karşı ileri sürebileceği ve Borçlar Kanununun 44. maddesine (TBK m.52) de dayanabileceği;doğal olarak sigorta ettirenin olayda dava hakkı yoksa, sigortacıya da bu yönde bir hakkın intikal etmeyeceği açıklanmıştır.

Diğer taraftan, 3 Temmuz 1944 tarihli ve 5746 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 22.03.1944 tarih ve 37 E. - 9 K. sayılı kararına göre de "Sigortacının sigorta poliçesinden münbais olmayıp kanundan aldığı bir salâhiyete istinaden ve haksız fiil sebebiyle alacaklı yerine kaim olarak hareket ettiği dâvada hukuk mahkemesine başvurması gerekir." şeklindedir.

Somut olayda; Dava, dava dışı sigortalı şirkete ait aracın ... 'ye ait, davalı ... yönetimindeki araçla çarpışması sonucu alının maddi hasarın dava dışı sigortacıya ödenmesi nedeniyle ödenen tazminatın rücuen alacak davası olup sigorta poliçesinden kaynaklanmamaktadır. Bu durumda, dava dışı sigortalı ile davalılara ait araçla çarpılması sonucu oluşan zarar istenildiğinden haksız fiilden kaynaklı uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesince görülüp sonuçlandırılması gerekir.

Açıklanan nedenlerle, Salihli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.

KARAR : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 21.ve 22. maddeleri gereğince Salihli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

Dosyanın yargı yeri belirlenmesi talep eden mahkemesine iadesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 362/1-c maddesi uyarınca temyiz kanun yolu kapalı olmak üzere 20.2.2024 günü oybirliği ile karar verildi.